RBG-12/2001

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy 85-097 Bydgoszcz, ul. Jagiellońska 34 Tel. (0-52) 345-56-44, Fax (0-52) 345-56-17, Tel. Centrala (0-52) 3254-100 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, 11 kwietnia 2001 roku RBG-500-S-24/00/MW/2472 Decyzja nr RBG - 12/2001 Na podstawie art. 104 § 1 Kpa, art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji konsumentów (Dz.U. z 2000 roku nr 122 poz. 1319), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wszczętego na wniosek Zbigniewa, Roberta i Marcina Tatol prowadzących działalność w formie spółki prawa cywilnego jako Mała Elektrownia Wodna s.c. nie stwierdza się praktyki ograniczającej konkurencję polegającej na narzucaniu przez Zakład Energetyczny S.A. z siedzibą w Olsztynie uciąŜliwych warunków w umowie nr 51/00 dotyczącej kupna – sprzedaŜy energii ze źródeł niekonwencjonalnych przynoszących nieuzasadnione korzyści. Uzasadnienie Dnia 22 września 2000 roku wnioskodawcy zawarli z Zakładem Energetycznym S.A. z siedzibą w Olsztynie umowę „kupna – sprzedaŜy energii elektrycznej” nr 51/00. Mała Elektrownia Wodna s.c. z siedziba w Koniewie prowadzi działalność gospodarczą, polegająca na produkcji energii elektrycznej z niekonwencjonalnego źródła. Wnioskodawcy prowadzą działalność przy pomocy elektrowni o mocy zainstalowanej: - generator nr 1 o mocy 45 kW; - generator nr 2 o mocy 45 kW; - generator nr 3 o mocy 45 kW; - generator nr 4 o mocy 22 kW. Maksymalna osiągana moc: 103 kW. Wnioskodawcy dostarczają do sieci elektroenergetycznej Zakładu Energetycznego S.A. z siedziba w Olsztynie energię czynną o napięciu 380 V i dopuszczalnych odchyleniach napięcia +/- 10%. Według umowy (§ 6 pkt 1.5) Wnioskodawcy niniejszego postępowania stoją obecnie na granicy bankructwa. Według nich sytuacja taka „spowodowana została manipulacją URE Gdańsk wraz z Zakładem Energetycznym Olsztyn, który wprowadzając nowy taryfikator od lipca 2000 roku prawdopodobnie pominął obowiązujące rozporządzenie w sprawie obowiązku zakupu i zasadach opłacania energii ze źródeł niekonwencjonalnych” (dowód: pismo wnioskodawców z 20.11.2000 roku). Zdaniem wnioskodawców uczestnik ustalił cenę energii na poziomie 0,17 zł/kWh, nie uwzględniając kalkulacji ceny wnioskodawcy, według której cena winna wynosić ok. 0,31 zł/kWh (dowód: kalkulacja ceny, zawarta w piśmie z dnia 2.02.2001 roku). Z zarzutami wnioskodawcy nie zgodził się uczestnik twierdząc, Ŝe cena energii produkowanej przez uczestnika ustalona została zgodnie z prawem, a podstawą do jej ustalenia była taryfa zatwierdzona przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki decyzją nr DTA-821/2685-B/8/2000/DK z dnia 30 maja 2000 roku oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 2 lutego 1999 roku w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł niekonwencjonalnych oraz zakresu tego obowiązku (Dz.U. z 1999 roku nr 13 poz. 119). W toku postępowania ustalono, Ŝe umowa nr 51/00 w § 6 pkt 1.5 zawiera cenę zakupu przez uczestnika energii wyprodukowanej przez wnioskodawcę w wysokości 0,17 zł/kWh. Cena zawarta w umowie jest jednak ceną netto. Z kopii faktur przedłoŜonych przez wnioskodawcę (dowody: kopie faktur VAT nr 1/01/2001, 5/XII/2000, 4/XI/2000, 2/10/2000, 1/09/2000) wynika, Ŝe do kwoty 0,17 zł/kWh doliczyć naleŜy 22% podatku VAT. Dodatkowo przeprowadzone zostało badanie rynku wytwarzania energii ze źródeł niekonwencjonalnych. Organ antymonopolowy zwrócił się do trzech zakładów energetycznych: w Olsztynie, Bydgoszczy i Toruniu o podanie danych: 1. o ilości elektrowni wodnych z którymi ankietowane zakłady miały podpisane umowy kupna-sprzedaŜy energii elektrycznej; 2. o tym, czy w kaŜdym przypadku cena 1 kWh była mniejsza lub równa cenie ustalonej w obowiązującej taryfie dla jednostki energii elektrycznej, pobieranej przez odbiorców podłączonych na niskim napięciu; 3. o cenach 1 kWh energii wynegocjowanych z poszczególnymi elektrowniami wodnymi. W wyniku badania rynku ustalono: śaden z trzech ankietowanych Zakładów Energetycznych nie ustalał cen wyŜszych od najwyŜszych obowiązujących w taryfie na ciepło. Zakład Energetyczny Ilość umów z elektrowniami wodnymi Cena 1 kWh ZE Bydgoszcz 29 - 0,2 zł/kWh (jedna elektrownia) - 0,275 zł/kWh (cztery elektrownie) - 0,250 zł/kWh (pozostałę elektrownie) ZE Toruń 19 0,3186 zł/kWh ZE Olsztyn 39 0,17 zł/kWh (netto) Organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje Podstawowym aktem prawnym regulującym politykę energetyczną państwa, zasady i warunki zaopatrzenia i uŜytkowania paliw i energii jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 roku Prawo energetyczne (Dz.U. z 1997 roku nr 54 poz. 348 z późn. zm.). Art. 9 ust. 2 pkt 4 prawa energetycznego jest ustawową delegacją dla ministra właściwego do spraw gospodarki do określenia w drodze rozporządzenia sposobu prowadzenia przez przedsiębiorstwo energetyczne obrotu paliwami gazowymi, energia elektryczną lub ciepłem, w tym wytwarzanych w źródłach odnawialnych, oraz energią elektryczna wytwarzaną w skojarzeniu z ciepłem. W oparciu o w/w delegację ustawową Minister Gospodarki wydał rozporządzenie z 2 lutego 1999 roku w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej i ciepła ze źródeł niekonwencjonalnych oraz zakresu tego obowiązku (Dz.U. z 1999 roku nr 13 poz. 119). Paragraf 3 pkt 1 w/w rozporządzenia Ministra Gospodarki stanowił, iŜ „przedsiębiorstwa obrotu nie mają obowiązku zakupu energii elektrycznej lub ciepła, jeŜeli cena oferowanej jednostki energii jest wyŜsza od najwyŜszej obowiązującej w danym przedsiębiorstwie ceny ustalonej w obowiązującej taryfie dla jednostki energii elektrycznej, pobieranej przez odbiorców przyłączonych na niskim napięciu”. Na podstawie art. 47 ust. 1 prawa energetycznego przedsiębiorstwa energetyczne posiadające koncesje ustalają taryfy dla paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła, które podlegają zatwierdzeniu przez Prezesa URE. Zakład Energetyczny S.A. z siedzibą w Olsztynie posiada taryfę zatwierdzoną przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki decyzją nr DTA-821/2685- B/8/2000/DK z dnia 30 maja 2000 roku. Taryfy dla paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła powinny zapewniać: 1. pokrycie uzasadnionych kosztów działalności przedsiębiorstw energetycznych w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji lub obrotu paliwami i energią, kosztów modernizacji, rozwoju i ochrony środowiska; 2. ochronę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen. Jak wynika z taryfy ceny i stawki opłat, zawarte w taryfie uwzględniają podatek od towarów i usług za wyjątkiem stawek i opłat za przyłączenie. Analizując stan faktyczny w przedmiotowej sprawie uznać naleŜy, iŜ Zakład Energetyczny S.A. z siedzibą w Olsztynie zastosował w umowie z wnioskodawcą cenę zgodną z obowiązującymi w czasie jej zawierania przepisami. Jest to fakt bezsporny. Nie ma formalnych podstaw do kwestionowania cen zawartych w taryfie, skoro została ona zatwierdzona przez Urząd Regulacji Energetyki. Zakład Energetyczny S.A. z siedzibą w Olsztynie nie miał obowiązku kupowania energii od wnioskodawcy po cenie wyŜszej niŜ najwyŜsza w obowiązującej taryfie dla jednostki energii elektrycznej, pobieranej przez odbiorców przyłączonych na niskim napięciu. Ceną tą było 0,2074 zł/kWh (brutto). Cena 0,17 zł/kWh jest ceną netto pomniejszoną o naleŜny podatek VAT. Ustosunkowując się do zarzutu wnioskodawców dotyczącego pisma Zakładu Energetycznego S.A. z siedziba w Olsztynie z dnia 29 marca 1999 roku, w którym podano informacje o najwyŜszych cenach sprzedawanej energii odbiorcom finalnym na niskim napięciu (0,2675 zł/kWh brutto, tj. 0,2193 zł/kWh netto) stwierdzić naleŜy, Ŝe ceny te odnoszą się do taryfy, która obowiązywała przed zatwierdzeniem obecnie obowiązującej taryfy. Analizując umowę nr 51/00 w części dotyczącej ceny energii (§ 6 pkt 1.5) wytknąć naleŜy następujące uchybienia: 1. Treść pkt 1.5 § 6 umowy została nieprawidłowo zredagowana i nie odpowiada stanowi faktycznemu. Z umowy wynika, jakoby wnioskodawcy zaoferowali cenę 0,17 zł/kWh. Tymczasem cena 0,17 zł/kWh nie została zaoferowana przez wnioskodawców (zwanych w umowie DOSTAWCĄ) na podstawie przedłoŜonej kalkulacji kosztów, gdyŜ kalkulacja została przez Zakład Energetyczny S.A. odrzucona ( sic! ) . 2. Umieszczenie w umowie ceny 0,17 zł/kWh narusza prawo. Cena towaru lub usługi opodatkowanej podatkiem od towarów i usług - w świetle ustawy o cenach z dnia 26 lutego 1982 roku (tekst jedn. Dz.U. z 1988 roku nr 27 poz. 195 z późn. zm.) winna obejmować równieŜ kwotę naleŜnego podatku od towarów. Z kopii faktur przedłoŜonych jako dowody w niniejszym postępowaniu wynika jednak, iŜ w praktyce strony rozliczały się według ceny 0,17 zł/kWh powiększoną o naleŜny podatek VAT. W toku postępowania ustalono równieŜ, iŜ pozostałe zakłady energetyczne, działające w regionie stosowały podobny mechanizm rozliczania się z producentami energii ze źródeł niekonwencjonalnych, tj. stosowali ceny niŜsze lub równe cenom maksymalnym w taryfie. NaleŜy jednak odnotować, Ŝe ceny obowiązujące na obszarze działania bydgoskiego i toruńskiego zakładu energetycznego są (poza jednym przypadkiem) wyŜsze od cen ustalanych z udziałem Zakładu Energetycznego w Olsztynie. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów bada czy podmioty działające na rynkach naduŜywają silnej pozycji na rynku. W niniejszej sprawie nie moŜna stwierdzić, iŜ doszło do naduŜycia dominacji rynkowej ze strony Zakładu Energetycznego w Olsztynie. Zakład Energetyczny S.A. w Olsztynie zawarł umowy kupna – sprzedaŜy z 39 małymi elektrowniami wodnymi. Wszystkim tym podmiotom zaoferowano tę sama cenę 1 kWh energii. Cena ustalona została zgodnie z obowiązującym w czasie jej ustalania, prawem. Te same mechanizmy ustalania ceny stosowały inne zakłady energetyczne w regionie. Organ antymonopolowy stoi na stanowisku, Ŝe ujemny bilans działalności wnioskodawców niniejszego postępowania ma swoje źródła w tym, Ŝe małe elektrownie wodne nie przynoszą duŜych zysków i wymagają zaplecza kapitałowego a dodatkowo konieczność spłacania kredytu bankowego przez wnioskodawców doprowadziła do załamania finansów wnioskodawców. W toku postępowania podniesiony został równieŜ problem ekwiwalentności wzajemnych świadczeń miedzy stronami tego postępowania, Skoro ceny w taryfie ustalone zostały w oparciu o uzasadnione koszty to równieŜ cena 1 kWh energii wytworzonej przez wnioskodawców winna mieć swoje odzwierciedlenie w rzeczywistych kosztach. W niniejszej sprawie cena 0,17 zł/kWh (netto) jest maksymalną ceną, za którą Zakład Energetyczny S.A. w Olsztynie miał obowiązek zakupić energię od wnioskodawców . W przypadku negocjowania wyŜszej ceny Zakład Energetyczny S.A. w Olsztynie mógł ale nie musiał dokonać zakupu energii od wnioskodawców. Nowe rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a takŜe ciepła ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowiązku (Dz.U. z 2000 roku nr 122 poz. 1336) nie stawia stronom umów dotyczących kupna i sprzedaŜy energii ze źródeł niekonwencjonalnych Ŝadnych obostrzeń dotyczących cen, więc negocjacje w sprawie opłat za 1 kWh podlegać winny zasadom ogólnym wynikającym z norm zawartych w kodeksie cywilnym oraz ustawie o cenach. Z tego punktu widzenia, pod rządami obowiązującego obecnie prawa - zasadne jest np porównywanie cen 1 kWh obowiązującej w róŜnych regionach kraju. Mając na uwadze powyŜsze naleŜało orzec jak w sentencji Od niniejszej decyzji słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem niniejszej Delegatury w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia niniejszej decyzji. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Andrzej Chajęcki Otrzymują: Mała Elektrownia Wodna s.c. w Koniewie ul. Kromera 7/10 11-100 Lidzbark Warmiński Zakład Energetyczny S.A. w Olsztynie ul. Kościuszki 83 10-950 Olsztyn