Numer decyzji
RBG-33/2013
Decyzja UOKiK RBG-33/2013
- Data decyzji
- 29 października 2013
Treść rozstrzygnięcia
PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Długa 47, 85-034 Bydgoszcz tel. (52) 345-56-44, fax (52) 345-56-17 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 29 października 2013r. Znak sprawy: RBG-61-18/13/AS DECYZJA nr RBG - 33/2013 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przez Wiesława Biegańskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą MONERO Wiesław Biegański w Nakle nad Notecią – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – po uprawdopodobnieniu stosowania przez Wiesława Biegańskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą MONERO Wiesław Biegański w Nakle nad Notecią praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na posługiwaniu się wzorcem umownym pn. Regulamin zawierającym postanowienia tożsame z wpisanymi – na podstawie art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) – do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone w brzmieniu: 1. Administrator nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie błędy lub opóźnienia, które wynikają z awarii systemów elektronicznych, 2. Administrator ma prawo do zmiany regulaminu bez informowania Użytkowników. Wszelkie zmiany wchodzą w życie po upływie 7 dni od ogłoszenia zmian na stronach serwisu kantor-internetowy.eu, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów ; i po przyjęciu przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowiązania złożonego przez Wiesława Biegańskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą MONERO Wiesław Biegański w Nakle nad Notecią do: 2 1. usunięcia z Regulaminu postanowienia wyłączającego odpowiedzialność administratora za wszelkie błędy lub opóźnienia wynikające z awarii systemów elektronicznych oraz 2. zmiany postanowienia przyznającego Administratorowi prawo do jednostronnej zmiany postanowień regulaminu bez informowania Użytkowników i zastąpienie go zapisami w brzmieniu: 1) Administrator ma prawo do zmiany postanowień niniejszego regulaminu. Wszelkie zmiany regulaminu wchodzą w życie po upływie co najmniej 14 dni od poinformowania użytkowników o zmianach drogą mailową oraz od ogłoszenia zmian na stronach serwisu MONERO kantor-internetowy.eu. Wraz z informacją o wprowadzeniu zmian Użytkownikom wskazany zostanie ich zakres. 2) Zmian regulaminu nie stosuje się do umów już zawartych bądź zrealizowanych. 3) Użytkownikom przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w przypadku gdy nie zgadzają się na zmiany wprowadzone w regulaminie. Oświadczenie o odstąpieniu od umowy należy wysłać na adres e-mail: kontakt@monero.pl ze swojego adresu e-mail podanego przy rejestracji, nakłada się na tego przedsiębiorcę obowiązek wykonania tego zobowiązania. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przez Wiesława Biegańskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą MONERO Wiesław Biegański w Nakle nad Notecią – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada się na tego przedsiębiorcę obowiązek złożenia Prezesowi UOKiK informacji o stopniu realizacji zobowiązań w terminie do 31 grudnia 2013r. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( dalej: Prezes UOKiK lub organ ochrony konsumentów ) postanowieniem Nr RBG-141/2013 z dnia 18 czerwca 2013r. –wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Wiesława Biegańskiego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą MONERO Wiesław Biegański w Nakle nad Notecią (dalej: Wiesław Biegański lub przedsiębiorca) praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na posługiwaniu się wzorcem umownym pn. Regulamin zawierającym postanowienia umowne wpisane – na podstawie art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) – do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone w brzmieniu: 1. Administrator nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie błędy lub opóźnienia, które wynikają z awarii systemów elektronicznych, 3 2. Administrator ma prawo do zmiany regulaminu bez informowania Użytkowników. Wszelkie zmiany wchodzą w życie po upływie 7 dni od ogłoszenia zmian na stronach serwisu kantor-internetowy.eu, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów ; W toku niniejszego postępowania Prezes UOKiK pismem z dnia 18 czerwca 2013r. wezwał przedsiębiorcę do ustosunkowania się do przedstawionych zarzutów. W piśmie z dnia 28 czerwca 2013r. Wiesław Biegański złożył wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej, a następnie w piśmie z dnia 16 i 24 lipca 2013r. sprecyzował to zobowiązanie, zaś w piśmie z dnia 24 września 2013r. ostatecznie je zmodyfikował, przyjmując na siebie tym samym obowiązek w postaci usunięcia z regulaminu postanowienia wyłączającego odpowiedzialność przedsiębiorcy za wszelkie błędy lub opóźnienia, wynikające z awarii systemów elektronicznych. Odnośnie zaś postanowienia dotyczącego zmiany zobowiązał się nadać mu następujące brzmienie: 1) Administrator ma prawo do zmiany postanowień niniejszego regulaminu. Wszelkie zmiany regulaminu wchodzą w życie po upływie co najmniej 14 dni od poinformowania użytkowników o zmianach drogą mailową oraz od ogłoszenia zmian na stronach serwisu MONERO kantor-internetowy.eu. Wraz z informacją o wprowadzeniu zmian Użytkownikom wskazany zostanie ich zakres. 2) Zmian regulaminu nie stosuje się do umów już zawartych bądź zrealizowanych. 3) Użytkownikom przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w przypadku gdy nie zgadzają się na zmiany wprowadzone w regulaminie. Oświadczenie o odstąpieniu od umowy należy wysłać na adres e-mail: kontakt@monero.pl ze swojego adresu e-mail podanego przy rejestracji. Następnie, pismem z dnia 11 października 2013r. skierowano do Wiesława Biegańskiego zawiadomienie o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości przeglądania akt i wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Na podstawie zebranych w toku postępowania dokumentów Prezes UOKiK ustalił, iż Wiesław Biegański prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą MONERO Wiesław Biegański w Nakle nad Notecią. Ponadto, z zaświadczenia Narodowego Banku Polskiego wynika, że został wpisany do rejestru działalności kantorowej pod nr 2804. Kantor internetowy, umożliwiający wymianę walut online, prowadzony jest przez w/w przedsiębiorcę na stronie internetowej www.kantor-internetowy.eu , a uruchomiony on został 20 czerwca 2011r. W związku z prowadzonym kantorem online Wiesław Biegański zamieścił na w/w stronie internetowej Regulamin serwisu. Prezes UOKiK skontrolował stronę internetową przedsiębiorcy i Regulamin pod kątem zamieszczenia tam wszystkich wymaganych prawem informacji oraz występowania ewentualnych naruszeń mogących godzić w interesy konsumentów. W wyniku tej kontroli zaszło podejrzenie stosowania w w/w regulaminie klauzul niedozwolonych w brzmieniu jak w pkt I sentencji niniejszej decyzji. 4 Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes UOKiK zważył, co następuje: Interes publiczny Prezes UOKiK, zgodnie z art. 1 ust. 1 uokik , podejmuje się ochrony interesów konsumentów wyłącznie w interesie publicznym, tzn. wtedy, gdy daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach. 1 Warunkiem koniecznym do uruchomienia instrumentów określonych w tej ustawie jest zatem zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców naruszają jej przepisy i jednocześnie stanowią zagrożenie dla interesu publicznego, bądź też naruszają ten interes. Niniejsze postępowanie dotyczy podejrzenia stosowania przez Wiesława Biegańskiego praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów będących jego klientami w zakresie wymiany walut, jak i tych potencjalnych, którzy chcieliby skorzystać z oferty kantoru wymiany walut online. Oznacza to de facto , że przedmiotowe praktyki mogłyby dotyczyć nieokreślonego z góry kręgu adresatów, a zatem mogły naruszać zbiorowy interes konsumentów. Uznać wobec tego należy, iż niniejsze postępowanie prowadzone było w interesie publicznym. Przedsiębiorca Przepisy art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010r. Nr 220, poz.1447 – j.t. z późn. zm.) definiują przedsiębiorcę jako osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą – czyli zgodnie z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową a także zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły – a także mającą charakter zarobkowy. Wiesław Biegański prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą MONERO Wiesław Biegański w Nakle nad Notecią i jest wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz do rejestru działalności kantorowej. Przedmiotem działalności przedsiębiorcy jest wymiana walut przez kantor internetowy prowadzony za pomocą strony internetowej www.kantor-internetowy.eu . Wiesław Biegański działalność kantorową prowadzi od 1991 roku, zaś kantor internetowy od czerwca 2011 roku. Działalność powyższa ma zatem charakter zorganizowany, ciągły i zarobkowy. Wobec powyższego należy uznać, iż Wiesław Biegański spełnia przesłanki, jakich wyżej powołane ustawy wymagają do bycia przedsiębiorcą. W konsekwencji jego działania mogą być poddane ocenie w toku postępowania przed Prezesem UOKiK. 1 Por. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 stycznia 2009r., sygn. akt: XVII Ama 26/08; 5 Przesłanki wydania decyzji zobowiązującej z art. 28 uokik. Zgodnie z art. 28 ust. 1 uokik , jeżeli w toku postępowania przed Prezesem UOKiK w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 uokik, jednak zobowiąże się on do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes UOKiK może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Istota decyzji zobowiązującej polega na quasi-porozumieniu się przedsiębiorcy z Prezesem UOKiK co do sposobu załatwienia sprawy, będącej przedmiotem postępowania. Porozumienie to opiera się na pośrednim przyznaniu się przedsiębiorcy do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów i zobowiązaniu się do określonego zachowania, które ma prowadzić do zakończenia tych naruszeń i zapobieżenia im w przyszłości, w zamian za odstąpienie Prezesa UOKiK od wydania decyzji z art. 26 lub 27 uokik , stwierdzającej fakt naruszenia zakazu z art. 24 ust. 1 uokik oraz od nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę. 2 Analiza przepisu art. 28 ust. 1 uokik pozwala jednoznacznie stwierdzić, że Prezes UOKiK może wydać powyższą decyzję w sytuacji łącznego spełnienia dwóch przesłanek: • uprawdopodobnienia w trakcie postępowania w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, iż przedsiębiorca stosuje niedozwoloną praktykę, o której mowa w art. 24 uokik , • zobowiązania przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom. Uprawdopodobnienie ( semiplena probatio ) oznacza, że na korzyść Strony postępowania (przedsiębiorcy) odstąpiono od udowodnienia określonych faktów na rzecz uprawdopodobnienia – na podstawie okoliczności sprawy, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że stosuje on określoną w art. 24 uokik praktykę. 3 Uprawdopodobnienia wymagają wszystkie przesłanki z zakazu z art. 24 ust. 1 uokik łącznie, a nadto Prezes UOKiK musi uznać za zasadne przyjęcie tego zobowiązania. Wobec powyższego, stwierdzić należy, że do wydania decyzji zobowiązującej konieczne jest wystąpienie następujących przesłanek: a. uprawdopodobnienie bezprawności działania przedsiębiorcy b. uprawdopodobnienie naruszenia zbiorowego interesu konsumentów c. złożenie zobowiązania przez przedsiębiorcę d. uznanie przez Prezesa UOKiK za celowe nałożenie obowiązku wykonania przedłożonych przez przedsiębiorcę zobowiązań. 2 D. Miąsik [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz , Warszawa 2009r., s. 1048; 3 M. Sieradzka [w:] K.Kohutek, M.Sieradzka, U stawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2008, s. 681; 6 Ad a. Uprawdopodobnienie bezprawności działania Pojęcie bezprawności nie jest pojęciem prawnie zdefiniowanym. Należy zatem przyjąć, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, że „działanie bezprawne” to zachowanie sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych oraz z zasadami współżycia społecznego. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tj. niezależnym od wystąpienia szkody, czy też zamiaru po stronie przedsiębiorcy dopuszczającego się działań bezprawnych. Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa 4 . W świetle przepisu art. 24 ust. 1 uokik zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art.479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz.296, z późn. zm.; vide: art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik). Natomiast zgodnie z przepisem art. 479 43 k.p.c. wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Uchwałą z dnia 13 lipca 2006 r. Sąd Najwyższy uznał, iż praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (…) stosowanie identycznej klauzuli, jak klauzula wpisana do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, przez innego przedsiębiorcę, który nie był stroną lub uczestnikiem postępowania zakończonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru (…). Praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje również przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu szyku wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki, godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru ( sygn. akt: III SZP 3/2006) . Ad 1. Przedmiotem niniejszego postępowania jest uprawdopodobnienie, że wyżej wymienione, zakwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienie Regulaminu, o którym mowa w punkcie I.1 sentencji decyzji, może być tożsame z postanowieniami o treści: - Bank nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienia lub nieprawidłowości, które mogą zaistnieć z przyczyn od Banku niezależnych , wpisanym do rejestru dnia 21.09.2011r. pod numerem 2553 na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 28 kwietnia 2011r. (sygn. akt: XVII AmC 756/10); - Organizator nie odpowiada za niewykonanie postanowień Regulaminu z przyczyn niemożliwych do przewidzenia, w tym awarii technicznych i niedostępności serwisu internetowego , wpisanym do rejestru 17.04.2012r. pod numerem 3066 na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 stycznia 2012r.(sygn. akt: XVII AmC 975/11); 4 por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz , pod red. J. Szwaji, CH Beck, Warszawa 2000, s. 117-118; 7 - Operator nie ponosi odpowiedzialności za wadliwe funkcjonowanie systemu, spowodowane przyczynami od niego niezależnymi, działaniem siły wyższej, awariami systemów i łączy innych dostawców (…), wpisanym do rejestru pod pozycją 3414 na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 kwietnia 2012r. (sygn. akt: XVII AmC 5024/11). W przywołanych orzeczeniach Sąd Okręgowy uznał, iż zakwestionowane postanowienie, wpisane pod pozycją 2553 w rejestrze, stoi w sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz rażąco narusza interesy konsumentów, a w konsekwencji jest niedozwolonym postanowieniem umownym. Zgodnie z regulacją art. 471 k.c. dłużnik jest obowiązany do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Uregulowanie zawarte w zakwestionowanym postanowieniu stwarza dla pozwanego sytuację korzystniejszą w stosunku do ogólnych reguł odpowiedzialności odszkodowawczej naruszając tym samym zasadę równorzędności stron. Takie ograniczenie odpowiedzialności wobec konsumenta, wynikające z przytoczonych powyżej postanowień, o tyle rażąco narusza jego interesy, że pozwany nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania przez podmioty, z pomocą których prowadzi swoją działalność (art. 474 k.c.). W ten sposób przedsiębiorca przenosi ryzyko działalności gospodarczej na konsumenta. Takie postanowienie uważa się za niedozwolone na podstawie art. 385 3 pkt 21 k.c., bowiem uzależnia ono odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od wykonania zobowiązań przez osoby, przy których pomocy wykonuje on swoje zobowiązania. Konkludując, w ocenie Prezesa UOKiK uprawdopodobnienie należy wywodzić z tego faktu, że treść wyżej przywołanego postanowienia może mieścić się w hipotezie klauzul wpisanych do rejestru. Uwzględniono przy tym kryterium celu, jakiemu służy kwestionowana klauzula i klauzula wpisana do rejestru, a także kryterium skutku , jakie wywołuje klauzula kwestionowana i klauzula uznana przez SOKiK za abuzywną. Mianowicie, Prezes UOKiK wziął pod uwagę okoliczność wyłączania odpowiedzialności przez przedsiębiorcę z przyczyn od niego niezależnych (awaria systemów elektronicznych), a więc pozostających w zakresie odpowiedzialności kontraktowej z art. 471 k.c. oraz za działania osób trzecich z art. 474 k.c. Wobec powyższego, należy uznać, że prawdopodobnym jest występowanie tożsamości porównywanych klauzul. Ad 2. W ocenie Prezesa UOKiK, uprawdopodobnione jest, że kwestionowany w pkt I.2 sentencji niniejszego postanowienia zapis o treści: Administrator ma prawo do zmiany regulaminu bez informowania Użytkowników. Wszelkie zmiany wchodzą w życie po upływie 7 dni od ogłoszenia zmian na stronach serwisu kantor-internetowy.eu, może być tożsamy z postanowieniem w brzmieniu: Właściciel perfumerii zastrzega sobie prawo do zmiany regulaminu sklepu. Zmiany regulaminu wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia opublikowania zmienionego regulaminu na stronach sklepu, wpisanym do rejestru dnia 06.07.2012r. pod pozycją 3328 na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 lutego 2012r. (sygn. akt: XVII AmC 2314/11). Zdaniem Sądu w/w postanowienie stanowi niedozwolone postanowienie umowne w myśl art. 385 1 k.c. w zw. z art. 385 3 pkt 10 i 14 k.c. albowiem, po pierwsze, uprawnia 8 przedsiębiorcę do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w umowie, a po drugie, pozbawia konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia. Regulamin reguluje bowiem kwestie, które mogą mieć miejsce po samym zawarciu umowy sprzedaży a nawet jej wykonaniu, tj. prawo odstąpienia od umowy, miejsce i sposób składania reklamacji, jak również kwestie związane z danymi osobowymi klienta, ich ochroną, udostępnianiem, usuwaniem itp. W takiej sytuacji jednostronna zmiana przez sprzedawcę ogólnych warunków jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, w sytuacji gdy nie przewidziano przyczyn takiej zmiany, nie dano konsumentowi prawa odstąpienia od umowy lub jej wypowiedzenia. Zdaniem Sądu, możliwość zmiany postanowień wzorca musi dopuszczać możliwość odstąpienia lub wypowiedzenia umowy, musi też przewidywać ważne przyczyny takiej zmiany, wymienione wyczerpująco i jednoznacznie. Tym samym kwestionowana klauzula rażąco naruszać interesy konsumentów, zakłócając równowagę stron stosunku cywilnego. To przedsiębiorca ma wyłączne prawo do zmiany umowy z dowolnych przyczyn. W ocenie Sądu, kwestionowana klauzula narusza ekonomiczne interesy konsumenta w sytuacji, gdy przykładowo zmienione zostaną zasady dotyczące reklamacji. W związku z powyższym, należy uznać, że prawdopodobnym jest występowanie tożsamości porównywanych klauzul. Jak już wcześniej wspomniano, zgodnie ze stanowiskiem doktryny uprawdopodobnienie ( semiplena probatio ), pojmowane jako środek zastępczy dowodu w ścisłym znaczeniu, niedający pewności, ale wyłącznie prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie, stanowi odstępstwo od ogólnej reguły dowodzenia twierdzonych faktów na korzyść tej strony, której ustawa zezwala w określonym wypadku na uprawdopodobnienie faktu, na który się powołuje, zamiast udowadniania go. Jest to środek zwolniony z formalizmu zwykłego postępowania dowodowego mający na celu przyspieszenie postępowania w sprawie. 5 Mając w szczególności tę okoliczność na uwadze, Prezes UOKiK, w konsekwencji przyjęcia zobowiązania przedsiębiorcy, zastosował przepis art. 243 kpc w zw. z art. 84 uokik stanowiący, iż zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, ilekroć ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu . W przypadku uprawdopodobnienia bezprawności organ dokonuje zatem jedynie pobieżnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w niniejszej sprawie przejawiało się w przytoczeniu wstępnych ustaleń i ocen prawnych zarzutów poczynionych przy wszczęciu niniejszego postępowania w sprawie podejrzenia naruszenia przez Wiesława Biegańskiego zbiorowych interesów konsumentów, bez potrzeby dogłębnego i wnikliwego przeprowadzania postępowania dowodowego. Ad b. Uprawdopodobnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów sformułowała definicję negatywną pojęcia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzając w art. 24 ust. 3 uokik , że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W świetle art. 1 ust. 1 uokik należy przyjąć, że ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego konsumenta będącego kontrahentem przedsiębiorcy. Przedmiotem ochrony nie są zatem interesy indywidualnego konsumenta lub grupy indywidualnych konsumentów, ale wszystkich – aktualnych lub potencjalnych klientów – traktowanych jako grupa uczestników rynku zasługująca na 5 T. Demendecki, Komentarz do art.243 Kodeksu postępowania cywilnego, Lex online 2012; 9 szczególną ochronę (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt: VI ACa 306/08) 6 . Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 września 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdził, iż: nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów . W ocenie Prezesa UOKiK, praktyki zarzucane Wiesławowi Biegańskiemu mogły zatem dotyczyć wszystkich potencjalnych klientów kantoru internetowego, którzy chcieliby skorzystać z oferty wymiany walut online. Zatem stroną umowy zawieranej przez w/w przedsiębiorcę mogli być zarówno wszyscy aktualni, jak i wszyscy przyszli, potencjalni klienci zamierzający wymienić walutę. Oznacza to de facto , że za uprawdopodobniony należy uznać fakt, że przedmiotowe praktyki mogłyby dotyczyć nieokreślonego z góry kręgu adresatów, a zatem naruszać zbiorowe interesy konsumentów. Na poparcie powyższego należy przytoczyć pogląd, jaki zaprezentował Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z 13 stycznia 2009r., zgodnie z którym jeżeli potencjalną daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach, to ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów (sygn. akt: XVII Ama 26/08). Tak więc, w rozpatrywanym stanie faktycznym, działania przedsiębiorcy nie dotyczyły interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz uprawdopodobniono, że mogły wpływać niekorzystnie na interesy potencjalnie nieokreślonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy ewentualnych kontrahentów przedsiębiorcy. Ad c. złożenie zobowiązania przez przedsiębiorcę Oprócz uprawdopodobnienia wyżej omówionych przesłanek, warunkiem pozwalającym na wydanie decyzji zobowiązującej przez Prezesa UOKiK jest zobowiązanie się przez przedsiębiorcę do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom. Zobowiązanie przedsiębiorcy stanowi jednostronny akt woli, który w sytuacji wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 uokik staje się obowiązkiem prawnym. 7 Zobowiązanie może polegać na podjęciu działania bądź zaniechania, w zależności od tego, jaka postać zachowania przedsiębiorcy będzie niezbędna do zabezpieczenia interesów konsumentów. W przedmiotowej sprawie, Wiesław Biegański zobowiązał się do dokonania wszelkich niezbędnych zmian mających na celu dostosowanie regulaminu do stanu zgodnego z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów. W pismach z dnia 16 lipca 2013r. i 24 lipca 2013r. zobowiązał się do usunięcia zapisu, o którym mowa w pkt I.1 oraz do zmiany zapisu, o którym mowa w pkt I.2 sentencji decyzji. W piśmie z dnia 24 września 2013r. wskazał ostateczną wersję zmienianego postanowienia, które przyjmie następujące brzmienie: 6 D. Miąsik [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa (…), op. cit., s. 962; 7 M.Sieradzka [w:] K.Kohutek, M.Sieradzka, Ustawa (…), op.cit., s. 681-682; 10 1) Administrator ma prawo do zmiany postanowień niniejszego regulaminu. Wszelkie zmiany regulaminu wchodzą w życie po upływie co najmniej 14 dni od poinformowania użytkowników o zmianach drogą mailową oraz od ogłoszenia zmian na stronach serwisu MONERO kantor-internetowy.eu. Wraz z informacją o wprowadzeniu zmian Użytkownikom wskazany zostanie ich zakres. 2) Zmian regulaminu nie stosuje się do umów już zawartych bądź zrealizowanych. 3) Użytkownikom przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w przypadku gdy nie zgadzają się na zmiany wprowadzone w regulaminie. Oświadczenie o odstąpieniu od umowy należy wysłać na adres e-mail: kontakt@monero.pl ze swojego adresu e-mail podanego przy rejestracji. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż przesłanka złożenia przez przedsiębiorcę wniosku o wydanie decyzji w trybie art. 28 uokik została spełniona . Ad d. Uznanie przez Prezesa UOKiK za celowe nałożenie obowiązku wykonania przedłożonych przez przedsiębiorcę zobowiązań Wobec faktu złożenia przez Wiesława Biegańskiego stosownego zobowiązania, Prezes UOKiK uznał za zasadne przyjęcie zobowiązania w zakresie przedstawionym przez przedsiębiorcę. Zobowiązanie przedstawione przez Wiesława Biegańskiego zmierza do zapobieżenia naruszeniom zbiorowych interesów konsumentów i w sposób wystarczający zabezpieczy interesy konsumentów, stąd wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej należało uwzględnić. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. Ad II. Obowiązek składania informacji o stopniu realizacji zobowiązania Stosownie do art. 28 ust. 3 uokik elementem obligatoryjnym decyzji zobowiązującej jest nałożenie przez Prezesa UOKiK obowiązku składania w terminie wyznaczonym przez organ ochrony konsumentów informacji o stopniu realizacji zobowiązań, m.in. w formie sprawozdania z wykonania nałożonego zobowiązania. Nałożenie zaś obowiązku sprawozdawczego zwalnia Prezesa UOKiK z konieczności monitorowania zachowań przedsiębiorcy 8 , a pozwala skoncentrować się na efekcie końcowym realizacji zobowiązań, jakim jest sprawozdanie. Wiesław Biegański powinien zatem w terminie do 31 grudnia 2013r. przedłożyć poprawiony Regulamin kantoru w brzmieniu zgodnym ze złożonym zobowiązaniem oraz zamieścić go na stronie internetowej kantoru. Wyznaczony na złożenie sprawozdania termin do 31 grudnia 2013 roku jest terminem odpowiednim, wystarczającym do wykonania nałożonego obowiązku. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. 8 D. Miąsik, [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa(…), op. cit., s.1055; 11 Jednocześnie poucza się, że na podstawie art. 81 ust. 1 uokik w związku z art. 479 28 §2 k.p.c. od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Dorota Karczewska Otrzymują: 1. Wiesław Biegański MONERO ul. Rynek 6 89 – 100 Nakło nad Notecią 2. a/a.
Analiza z kontekstem sprawy
Co ta decyzja oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Sygnatura
- RBG-61-18/13/AS
- Rodzaj praktyki
- Ochrona zbiorowych interesów konsumentów
- Kara finansowa
- nie
- Branża
- 61 TELEKOMUNIKACJA
- Region
- Warmińsko-Mazurskie
- Strony
- MONERO Wiesław Biegański w Nakle nad Notecią
- Odwołanie do sądu
- Nie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów