RBG-36/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Długa 47, 85-034 Bydgoszcz tel. (52) 345-56-44, fax (52) 345-56-17 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 9 grudnia 2013r. Znak sprawy: RBG-61-17/13/AS DECYZJA Nr RBG – 36/ 2013 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przez Wiesławę Gryz i Marka Gryz prowadzących działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą REZYDENCJA BLIŻEJ ŚWIATA s. c. Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych w Bydgoszczy – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania w/w przedsiębiorców polegające na stosowaniu we wzorcu umownym Umowa zlecenia pośrednictwa nr … kupna zamiany wynajmu postanowień tożsamych z wpisanymi – na podstawie art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) – do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone w brzmieniu: 1) W przypadku zawarcia umowy przez Zamawiającego lub Jego bliskich, znajomych lub osób pozostających w zależności służbowej – umowy sprzedaży skutkującej nabyciem nieruchomości podanej na wskazaniu adresowym z pominięciem Pośrednika, Zamawiający zapłaci karę umowną w wysokości 6% wartości przedmiotu kupna wg ceny ofertowej podanej na wskazaniu adresowym w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy sprzedaży skutkującej nabyciem nieruchomości podanej we wskazaniu adresowym lub najmu, a w przypadku nieruchomości o wartości ofertowej do 50 000 zł nie mniej niż 3 000 zł, zaś w przypadku najmu trzykrotny czynsz- wg ceny podanej na wskazaniu adresowym. Obowiązek zapłacenia tej kary wraz z odsetkami, powstaje z dniem zawarcia umowy sprzedaży skutkującej nabyciem wskazanej nieruchomości lub umowy najmu ; 2) Rozwiązanie niniejszej umowy przez Zamawiającego dokonane w celu zawarcia umowy sprzedaży skutkującej nabyciem nieruchomości wskazanej – także przez 2 Jego bliskich znajomych, lub osoby pozostające w zależności służbowej – z pominięciem Pośrednika rodzi obowiązek zapłaty kary umownej określonej w pkt 3; 3) Odsetki za zwłokę płatności wymienionej w §1, 3, 5 wynoszą za każdy dzień od dnia wymagalności płatności 0,5% należnej kwoty , co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 28 grudnia 2012r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – w związku ze stwierdzeniem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada się na Marka Gryz prowadzącego działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą REZYDENCJA BLIŻEJ ŚWIATA s.c. Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych w Bydgoszczy karę pieniężną w wysokości 1.142,00 zł (słownie: jeden tysiąc sto czterdzieści dwa złote 00/100), z tytułu stosowania postanowień tożsamych z wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o czym mowa w punkcie I sentencji decyzji , płatną do budżetu państwa, za zapłatę której odpowiada solidarnie z Wiesławą Gryz. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – w związku ze stwierdzeniem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada się na Wiesławę Gryz prowadzącą działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą REZYDENCJA BLIŻEJ ŚWIATA s.c. Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych w Bydgoszczy karę pieniężną w wysokości 285,00 zł (słownie: dwieście osiemdziesiąt pięć złotych 00/100), z tytułu stosowania postanowień tożsamych z wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o czym mowa w punkcie I sentencji decyzji , płatną do budżetu państwa, za zapłatę której odpowiada solidarnie z Markiem Gryz. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy 3 – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – obciąża się solidarnie Wiesławę Gryz i Marka Gryz prowadzących działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą REZYDENCJA BLIŻEJ ŚWIATA s.c. Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych w Bydgoszczy kosztami, opisanego w pkt I sentencji niniejszej decyzji postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w kwocie 39,90 zł (słownie: trzydzieści dziewięć złotych 90/100) oraz zobowiązuje się ich do zwrotu tej kwoty Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( dalej: Prezes UOKiK lub organ ochrony konsumentów ) przeprowadził, na skutek zawiadomienia konsumenta, postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy wzorce umowne stosowane przez Marka Gryz i Wiesławę Gryz prowadzących działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej „REZYDENCJA BLIŻEJ ŚWIATA” s.c. Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych w Bydgoszczy (dalej: Marek Gryz i Wiesława Gryz) zawierają niedozwolone postanowienia umowne, a co za tym idzie, czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach, tj. art. 479 38 §1 i art. 479 39 k.p.c. w związku z art. 385 1 -385 3 k.c. oraz mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowań w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów poprzez stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, postanowieniem Nr RBG- 133/2013 z dnia 4 czerwca 2013r. Prezes UOKiK wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Wiesławę Gryz i Marka Gryz prowadzących działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą REZYDENCJA BLIŻEJ ŚWIATA s.c. Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych w Bydgoszczy, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na posługiwaniu się wzorcem umownym pn. Umowa zlecenia pośrednictwa nr … kupna zamiany wynajmu zawierającym postanowienia umowne wpisane – na podstawie art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) – do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone, w brzmieniu: 1) W przypadku zawarcia umowy przez Zamawiającego lub Jego bliskich, znajomych lub osób pozostających w zależności służbowej – umowy sprzedaży skutkującej nabyciem nieruchomości podanej na wskazaniu adresowym z pominięciem Pośrednika, Zamawiający zapłaci karę umowną w wysokości 6% wartości przedmiotu kupna wg ceny ofertowej podanej na wskazaniu adresowym w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy sprzedaży skutkującej nabyciem nieruchomości podanej we wskazaniu adresowym lub najmu, a w przypadku nieruchomości o wartości ofertowej do 50 000 zł nie mniej niż 3 000 zł, zaś w przypadku najmu trzykrotny czynsz- wg ceny podanej na wskazaniu adresowym. Obowiązek zapłacenia tej kary wraz z odsetkami, powstaje z dniem zawarcia umowy sprzedaży skutkującej nabyciem wskazanej nieruchomości lub umowy najmu ; 4 2) Rozwiązanie niniejszej umowy przez Zamawiającego dokonane w celu zawarcia umowy sprzedaży skutkującej nabyciem nieruchomości wskazanej – także przez Jego bliskich znajomych, lub osoby pozostające w zależności służbowej – z pominięciem Pośrednika rodzi obowiązek zapłaty kary umownej określonej w pkt 3 ; 3) Odsetki za zwłokę płatności wymienionej w §1, 3, 5 wynoszą za każdy dzień od dnia wymagalności płatności 0,5% należnej kwoty , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów . W toku niniejszego postępowania Prezes UOKiK pismem z dnia 4 czerwca 2013r. wezwał przedsiębiorców do ustosunkowania się do przedstawionych zarzutów. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 19 czerwca 2013r. (data wpływu: 20.06.2013r.) pełnomocnik Wiesławy Gryz i Marka Gryz wskazał, iż nie kwestionują oni okoliczności stosowania we wzorcu umownym Umowa zlecenie pośrednictwa nr … kupna zamiany wynajmu postanowień uznanych za niedozwolone wymienionych w Postanowieniu nr RBG-133/2013 przed dniem 28 grudnia 2012r. Ponadto, podkreślił on, iż Marek Gryz i Wiesława Gryz w pełni współpracowali z Urzędem w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności, wykonywali wszystkie wezwania zgodnie z ich treścią oraz dostarczyli stare wzorce umowne, nowe wzorce umowne oraz 10 aneksów zawartych do starych wzorców umownych. Wskazano, iż umowy pośrednictwa są zawierane bez klauzuli na wyłączność. Pełnomocnik poinformował także, że konsumentka, która złożyła zawiadomienie do Urzędu była klientem uczestników niniejszego postępowania i nadal uchyla się od zapłacenia należnego im wynagrodzenia. W tej sprawie toczy się postępowanie sądowe między uczestnikami a skarżącą przed Sądem Rejonowym w Bydgoszczy. Przedsiębiorcy wyjaśnili również, że z dniem 1 stycznia 2013r. wprowadzono nowy wzorzec umowny, a zmiana była spowodowana kwestionowaniem przez klientów stosowanych postanowień i koniecznością zawierania aneksów do zawartych umów, na dowód czego przedłożono 10 podpisanych aneksów (z okresu od lipca do listopada 2012r.). Natomiast stosowany wcześniej wzorzec został przygotowany na podstawie publikacji Instrukcja Obsługi Biura Pośrednictwa w Obrocie Nieruchomościami po odbyciu szkolenia organizowanego przez Stowarzyszenie Pośredników w Obrocie Nieruchomościami Pomorza i Kujaw w dniu 19 września 2006r. Przedsiębiorcy wskazali, iż zaczęli dokształcać się w zakresie umów pośrednictwa oraz poczynili starania w celu uaktualnienia swojej wiedzy na temat klauzul niedozwolonych w umowach pośrednictwa. Wszelkie te czynności, ich zdaniem, wskazują na pozytywną postawę przedsiębiorców, których wolą nie było nigdy świadome stosowanie klauzul naruszających prawa ich klientów (konsumentów). Wskazali, iż zaprzestali stosowania przedmiotowych klauzul 28 grudnia 2012r. a więc już ponad 6 miesięcy temu. Podkreślili, iż zawsze zgadzali się na podpisywanie aneksów, mających na celu wyeliminowanie klauzul niedozwolonych, nie czynili klientom żadnych trudności w tej materii. Nigdy nie egzekwowali kar umownych ani odsetek od swoich klientów. Każdy klient mógł podpisać aneks dostosowujący stosowaną umowę do jego potrzeb. Wskazali, że zawiadamiająca nie podpisała z nimi aneksu, nie wyraziła takiej chęci dokonując jednocześnie zakupu okazanej jej przez uczestników nieruchomości i kwestionowała obowiązek zapłaty wynagrodzenia twierdząc, że przedmiotowa nieruchomość była jej znana już wcześniej. Pełnomocnik w/w przedsiębiorców wskazał, iż dokonali oni wszystkich możliwych czynności w celu usunięcia skutków stosowanej praktyki (podpisanie aneksów do umów 5 usuwających z umowy zapisy dot. kar umownych oraz zamianę pobieranych dotychczas odsetek na odsetki ustawowe), wobec czego wnioskują o wydanie decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającej zaniechanie jej stosowania, o której mowa w art. 27 uokik z jednoczesnym odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej, szczególnie z uwagi na wiek, stan zdrowia oraz bardzo dobrą opinię jako rzetelnych przedsiębiorców, przeciwko którym nie toczył się nigdy żaden proces sądowy czy dyscyplinarny. Następnie wraz z pismem z dnia 17 lipca 2013r. (data wpływu: 19.07.2013r.) przedsiębiorcy przedłożyli sześć umów zawartych z wykorzystaniem wzorca stosowanego od 1 stycznia 2013r. (pierwsza z przedłożonych umów została zawarta 7 stycznia 2013r.). Wiesława Gryz i Marek Gryz przedłożyli także deklaracje podatkowe wskazujące na osiągnięty w 2012r. przychód. ( vide: k. 75-84). Następnie, w piśmie z dnia 12 września 2013r. (data wpływu: 13.09.2013r.) przedsiębiorcy wskazali, iż wzorzec zawierający klauzule niedozwolone był stosowany od około końca 2011r. i trudno określić datę początkową jego stosowania. W związku z tym Prezes UOKiK wezwał przedsiębiorców do przedłożenia po trzech kserokopii umów z każdego miesiąca 2011r. zawartych przy wykorzystaniu wzorca. Z nadesłanych dokumentów wynikało, iż wzorzec zawierający klauzule niedozwolone był stosowany od października 2011r. ( vide: k. 128-130v.). Pismem z dnia 11 października 2013r. skierowano do Wiesławy Gryz i Marka Gryz zawiadomienie o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości przeglądania akt i wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Na podstawie zebranych w toku postępowania dokumentów Prezes UOKiK ustalił, iż Wiesława Gryz prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Gryz Wiesława Rezydencja Bliżej Świata s.c. Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych w Bydgoszczy. Marek Gryz prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Gryz Marek Rezydencja Bliżej Świata s.c. Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych w Bydgoszczy. Z wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, iż przedmiotem działalności gospodarczej obu przedsiębiorców jest pośrednictwo w obrocie nieruchomościami a działalność prowadzą od 1993r. ( vide: k. 88-90). Świadczą oni pomoc przy kupnie, sprzedaży i wynajmie nieruchomości. Ponadto, Prezes UOKiK ustalił, iż wskazani przedsiębiorcy prowadzą w/w działalność w ramach spółki cywilnej zawartej na podstawie umowy z dnia 1 stycznia 1995 roku ( vide: k.74). Z deklaracji podatkowych przedłożonych przez przedsiębiorców wynika, że ich udział w spółce pod nazwą Rezydencja Bliżej Świata Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych s.c. Wiesława i Marek Gryz wynosi odpowiednio Marka Gryz 80%, zaś Wiesławy Gryz 20%. W związku z prowadzoną działalnością przedsiębiorcy zawierają umowy pośrednictwa bez klauzuli wyłączności. Wraz z pismem z dnia 3 stycznia 2013r. przesłali oni aktualnie stosowane wzorce umowne, a także wzorzec stosowany do 28 grudnia 2012r. pn. U mowa zlecenia pośrednictwa nr … kupna zamiany wynajmu , zawierający postanowienia o treści: 1) W przypadku zawarcia umowy przez Zamawiającego lub Jego bliskich, znajomych lub osób pozostających w zależności służbowej – umowy sprzedaży skutkującej nabyciem nieruchomości podanej na wskazaniu adresowym z pominięciem Pośrednika, Zamawiający zapłaci karę umowną w wysokości 6% wartości 6 przedmiotu kupna wg ceny ofertowej podanej na wskazaniu adresowym w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy sprzedaży skutkującej nabyciem nieruchomości podanej we wskazaniu adresowym lub najmu, a w przypadku nieruchomości o wartości ofertowej do 50 000 zł nie mniej niż 3 000 zł, zaś w przypadku najmu trzykrotny czynsz- wg ceny podanej na wskazaniu adresowym. Obowiązek zapłacenia tej kary wraz z odsetkami, powstaje z dniem zawarcia umowy sprzedaży skutkującej nabyciem wskazanej nieruchomości lub umowy najmu; 2) Rozwiązanie niniejszej umowy przez Zamawiającego dokonane w celu zawarcia umowy sprzedaży skutkującej nabyciem nieruchomości wskazanej – także przez Jego bliskich znajomych, lub osoby pozostające w zależności służbowej – z pominięciem Pośrednika rodzi obowiązek zapłaty kary umownej określonej w pkt 3 ; 3) Odsetki za zwłokę płatności wymienionej w §1, 3, 5 wynoszą za każdy dzień od dnia wymagalności płatności 0,5% należnej kwoty . Prezes UOKiK ustalił nadto, iż przedsiębiorca zaniechał praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów opisanej w sentencji niniejszej decyzji z dniem 28 grudnia 2012r. Na potwierdzenie przedłożone zostały umowy zawarte przy zastosowaniu nowego wzorca umownego wolnego od klauzul niedozwolonych, z czego pierwsza nadesłana umowa została zawarta z dniem 7 stycznia 2013r. W związku z tym, iż zmiana nastąpiła na przełomie roku 2012 i 2013 w okresie świątecznym, Prezes UOKiK dał wiarę przedsiębiorcom w zakresie wskazanej daty zaniechania 28 grudnia 2012 roku. Prezes UOKiK ustalił, iż Wiesława Gryz osiągnęła przychód z tytułu uczestnictwa w spółce za 2012r. w wysokości 97.069,61 zł ( vide: k. 84), zaś Marek Gryz wykazał przychód w wysokości 388.278,44 zł. ( vide: k. 79). Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes UOKiK zważył, co następuje: Interes publiczny Prezes UOKiK, zgodnie z art. 1 ust. 1 uokik , podejmuje się ochrony interesów konsumentów wyłącznie w interesie publicznym, tzn. wtedy, gdy daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach. 1 Warunkiem koniecznym do uruchomienia instrumentów określonych w tej ustawie jest zatem zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców naruszają jej przepisy i jednocześnie stanowią zagrożenie dla interesu publicznego, bądź też naruszają ten interes. Niniejsze postępowanie dotyczyło podejrzenia stosowania przez Wiesławę Gryz i Marka Gryz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w zakresie zawierania z konsumentami umów pośrednictwa. Oznacza to de facto , że przedmiotowa praktyka mogła dotyczyć nieokreślonego z góry kręgu adresatów, a zatem mogła naruszać zbiorowy interes konsumentów. Uznać wobec tego należy, iż niniejsze postępowanie prowadzone było w interesie publicznym. 1 Por. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 stycznia 2009r., sygn. akt: XVII Ama 26/08; 7 Przesłanki stwierdzenia praktyki z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Przepis art. 24 ust. 1 uokik stanowi, iż zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . Natomiast art. 24 ust. 2 uokik określa, iż przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się m. in. godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r.-Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.). Oceny, czy w danym przypadku mamy do czynienia z praktyką określoną w wyżej przywołanych przepisach, możemy dokonać na podstawie ustalenia łącznego spełnienia trzech przesłanek, którymi są: • działania przedsiębiorcy, • bezprawność tych działań, • naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Działania przedsiębiorcy. Przepisy art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 4 ust.1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013r., poz.672 j.t.) definiują przedsiębiorcę jako osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą – czyli zgodnie z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową a także zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły (…). Zgodnie zaś z art. 4 ust.2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Przy czym, jak wskazuje Konrad Kohutek, przepis ten nie stwierdza, że przedsiębiorcą jest wspólnik spółki cywilnej. Przepis ten stanowi, że za przedsiębiorcę uznaje się tych wspólników i to w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. 2 Wspólnicy spółki cywilnej stają się przedsiębiorcami dopiero od momentu faktycznego podjęcia i wykonywania działalności gospodarczej, dążąc przez to do realizacji wspólnego celu gospodarczego. 3 Przedsiębiorcy wskazali, iż prowadzą działalność w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami od 1990 roku, a zatem ich działalność ma charakter zorganizowany, ciągły i zarobkowy. Wobec powyższego należy uznać, iż Wiesława Gryz i Marek Gryz działający w ramach spółki cywilnej pod nazwą Rezydencja Bliżej Świata Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych s.c. w Bydgoszczy spełniają przesłanki, jakich wyżej powołane ustawy wymagają do bycia przedsiębiorcą. W konsekwencji ich działania mogą być poddane ocenie w toku postępowania przed Prezesem UOKiK. 2 K. Kohutek, Komentarz do art. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, Lex online; 3 Ibidem; 8 Przesłanka bezprawności. Pojęcie bezprawności nie jest pojęciem prawnie zdefiniowanym. Należy zatem przyjąć, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, że „działanie bezprawne” to zachowanie sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych oraz z zasadami współżycia społecznego. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tj. niezależnym od wystąpienia szkody, czy też zamiaru po stronie przedsiębiorcy dopuszczającego się działań bezprawnych. Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa 4 . Wiesława Gryz i Marek Gryz w piśmie z dnia 19 czerwca 2013r. nie kwestionowali stosowania w badanym wzorcu umownym klauzul niedozwolonych wymienionych w pkt I sentencji decyzji ( vide: k. 47). Okoliczność ta pozostaje zatem bezsporna. W związku z powyższym, wyjaśnić należy, iż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej (art. 479 36 – 479 45 k.p.c.), której dokonuje się przed zawarciem konkretnej umowy z konsumentem. Polega ona na kontroli wzorca jako takiego, w oderwaniu od konkretnej umowy, której wzorzec dotyczy. Ocenie podlega treść postanowień wzorca, a nie sposób jego wykorzystywania, w oderwaniu od warunków ekonomicznych i gospodarczych. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Zgodnie zaś z przepisem art. 479 43 k.p.c. wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 43 k.p.c. rozszerza zatem prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Wynika to wprost z treści przepisu art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 uokik . Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. Oznacza to, że stosowanie w obrocie z konsumentami postanowień, które zostały wpisane do rejestru jest działaniem bezprawnym. Zauważyć przy 4 por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz , pod red. J. Szwaji, CH Beck, Warszawa 2000, s. 117-118; 9 tym należy, że w/w rejestr jest jawny, powszechnie dostępny i opublikowany na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta – www.uokik.gov.pl . Zatem od momentu wpisu klauzuli do rejestru niedozwolonych postanowień umownych obowiązuje bezwzględny zakaz stosowania takiej klauzuli we wszystkich wzorcach umownych. W tym miejscu wskazać należy, iż kontrola abstrakcyjna (a także badanie przez Prezesa UOKiK wzorców umów pod kątem występowania w nich klauzul niedozwolonych tożsamych z wpisanymi do rejestru – przyp. UOKiK) ma zapobiec konieczności stosowania kontroli incydentalnej poprzez wyeliminowanie z obrotu takich postanowień wzorca umowy, które musiałyby być w każdej konkretnej umowie, do której zostałyby inkorporowane, zakwalifikowane jako niedozwolone. Jest to więc kontrola o charakterze prewencyjnym. Dzięki mechanizmowi kontroli abstrakcyjnej konsument w sposób pośredni może wpływać na treść umowy, doprowadzając przed jej zawarciem do wyeliminowania ze stosowanego wzorca niedozwolonych postanowień. Należy podkreślić, że nie ma znaczenia, czy taka umowa faktycznie zostanie później zawarta. Istotą i zarazem celem postępowania jest trwałe wyeliminowanie postanowienia niedozwolonego z obrotu, a nie tylko przesądzenie o tym, że postanowienie takie przestaje być składnikiem konkretnej umowy i nie wiąże konsumenta, który ją zawarł. 5 Ponadto, podkreślić należy, że decyzja Prezesa UOKiK stwierdzająca stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (…) może stanowić prejudykat dla konsumenta przesądzający o bezprawności zachowania przedsiębiorcy. Oznacza to, że w przypadku sporu cywilnoprawnego, w sprawie przed sądem powszechnym, konsument nie będzie już musiał udowadniać faktu stosowania praktyki. 6 Wskazać w tym miejscu należy, iż przedsiębiorcy nie kwestionowali w swoich pismach okoliczności stosowania wzorca umownego pn. Umowa zlecenia pośrednictwa nr … kupna zamiany wynajmu a także zawarcia w nim wskazanych w pkt I.1-3 decyzji postanowień niedozwolonych. W związku z powyższym, należało przeprowadzić analizę prowadzącą do wykazania tożsamości kwestionowanych przez Prezesa UOKiK postanowień stosowanych przez przedsiębiorców z postanowieniami wpisanymi do Rejestru. Ad 1. W związku z powyższym, Prezes UOKiK stwierdził, że zapis o treści: W przypadku zawarcia umowy przez Zamawiającego lub Jego bliskich, znajomych lub osób pozostających w zależności służbowej – umowy sprzedaży skutkującej nabyciem nieruchomości podanej na wskazaniu adresowym z pominięciem Pośrednika, Zamawiający zapłaci karę umowną w wysokości 6% wartości przedmiotu kupna wg ceny ofertowej podanej na wskazaniu adresowym w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy sprzedaży skutkującej nabyciem nieruchomości podanej we wskazaniu adresowym lub najmu, a w przypadku nieruchomości o wartości ofertowej do 50 000 zł nie mniej niż 3 000 zł, zaś w przypadku najmu trzykrotny czynsz- wg ceny podanej na wskazaniu adresowym. Obowiązek zapłacenia tej kary wraz z odsetkami, powstaje z dniem zawarcia umowy sprzedaży 5 Edyta Rutkowska – Tomaszewska, Kontrola abstrakcyjna wzorców umownych – postępowanie o uznanie postanowień wzorca za niedozwolone , [w:] Ochrona prawna klienta na rynku usług bankowych ; Lex online 2013; 6 D. Miąsik [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2009r., s. 1059; M. Radwański [w:] A. Stawicki, E. Stawicki (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2011r., s. 654; Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 2008r., III CZP 52/08, publ. Biuletyn SN 2008/7; 10 skutkującej nabyciem wskazanej nieruchomości lub umowy najmu jest tożsamy z postanowieniem o treści: Zamawiający oświadcza, że w przypadku nabycia przez niego, osobę jemu bliską, firmę powiązaną personalnie czy kapitałowo obiektu wskazanego przez Pośrednika i nie uiszczenia pośrednikowi wynagrodzenia w dniu podpisania umowy sprzedaży, zobowiązuje się zapłacić Pośrednikowi prowizję 2x krotnej wysokości wraz z należnymi odsetkami, naliczonymi od dnia zawarcia transakcji. Dotyczy to również przypadku nabycia obiektu wskazanego przez Pośrednika, a kupionego za pośrednictwem innego biura pośrednictwa , wpisanym do rejestru dnia 21 września 2011r. pod numerem 2565 na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 kwietnia 2011r. (sygn. akt: XVII AmC 1939/10); W przypadku zawarcia umowy, o której mowa w par.1 oferty przedstawionej przez pośrednika z jego pominięciem, zamawiający zapłaci pośrednikowi prowizję w podwójnej wysokości, wpisanym do rejestru dnia 16 maja 2007r. pod numerem 1161 na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 października 2006r. (sygn. akt: XVII AmC 39/06). W ocenie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wskazane postanowienie stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 §1 k.c., ponieważ kształtuje prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy, a przy tym stanowi niedozwoloną klauzulę umowną w myśl art. 385 3 pkt 17 k.c., nakłada bowiem na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego. Niezależnie od przedstawionej argumentacji, również w judykaturze przyjęty jest pogląd, że ustalenie kary umownej w wysokości dwukrotności prowizji, rażąco narusza interesy konsumentów. Ponadto, zdaniem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w umowach z konsumentami, zawieranych z użyciem wzorca umowy, wysokość kary umownej nie może być w sposób nadmierny wyższa od dającej się przewidzieć szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Mając na uwadze, iż szkoda powstająca po stronie pośrednika w przypadku pominięcia go przy zawarciu transakcji sprowadza się do nieuzyskania przez niego prowizji w pojedynczej wysokości, zdaniem Sądu uznać należało, iż zastrzeżenie w umowie obowiązku zapłaty kwoty odpowiadającej dwukrotnej wartości poniesionej szkody prowadzi do ustalenia kary umownej na poziomie nadmiernie wygórowanym. W umowach z konsumentami zawieranych przy pomocy wzorca umowy, odmiennie niż np. w obrocie gospodarczym, kara umowna nie może stanowić dodatkowej dolegliwości z tytułu nienależytego wykonania umowy przez konsumenta. Ponadto, w przypadku postanowienia znajdującego się pod pozycją 2565 Sąd uznał, że postanowienie, zgodnie z którym konsument jest zobowiązany, w przypadku niewykonania zobowiązania zapłacić pośrednikowi prowizje dwukrotnej wysokości, narusza równowagę kontraktową. Prawa i obowiązki stron zostały rozłożone niesymetrycznie, w przypadku niewykonania zobowiązania przez pośrednika nie przewidziano żadnej sankcji. Sąd uznał, że dysproporcja praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta jest nieusprawiedliwiona, istotna i oczywista. Rażąco zagraża nie tylko interesom ekonomicznym konsumentów, ale również np. poczuciu satysfakcji z zawartej umowy. W przypadku niewykonania zobowiązania, konsument musi zapłacić przedsiębiorcy dwukrotną prowizję, chociaż swoim działaniem naraził go na utratę połowy tej wartości. 11 Wskazać w tym miejscu należy, że z analizowanego wzorca, stosowanego przez Wiesławę Gryz i Marka Gryz, wynikało, że wynagrodzenie pośrednika wynosiło 3% wartości przedmiotu kupna, zaś kara umowna w przypadku zawarcia transakcji z pominięciem pośrednika wynosiła 6%, a więc ustalona była na poziomie dwukrotnego wynagrodzenia pośrednika. Powyższe argumenty przesądzają o ustaleniu, iż w/w postanowienie jest tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru klauzul niedozwolonych. Konkludując, stwierdzić należy, iż w celu wykazania bezprawności działań w/w przedsiębiorców, Prezes UOKiK ustalił, że treść postanowienia zawartego w kontrolowanym wzorcu umowy mieści się w hipotezie klauzul wpisanych do rejestru. Uwzględnił przy tym trzy kryteria tożsamości klauzul kwestionowanych z klauzulami wpisanymi do Rejestru, a mianowicie: kryterium treści klauzuli kwestionowanej i klauzuli wpisanej do Rejestru , kryterium celu , jakiemu służy kwestionowana klauzula i klauzula wpisana do Rejestru, a także kryterium skutku , jakie wywołuje klauzula kwestionowana i klauzula uznana przez SOKiK za abuzywną. Przy badaniu tożsamości treści obu klauzul Prezes UOKiK ustalił, iż treść obu postanowień jest taka sama. Przy badaniu tożsamości celu klauzuli kwestionowanej z treścią klauzuli wpisanej do Rejestru, Prezes UOKiK wziął pod uwagę chęć pobrania od konsumenta kary umownej w wysokości podwójnego wynagrodzenia pośrednika w sytuacji, gdy konsument nabędzie nieruchomość z pominięciem pośrednika. Przy badaniu zaś skutków, jakie wywołać mogą obie klauzule w stosunku do konsumentów, Prezes UOKiK wziął pod uwagę przede wszystkim skutek w postaci możliwości pobrania przez pośrednika nadmiernie wygórowanej kwoty w sytuacji, gdy pośrednikowi może należeć się wynagrodzenie w wysokości wartości pojedynczej prowizji ustalonej w umowie. Ponadto, w przedmiotowej sprawie wystąpiła także tożsamość stosunków prawnych , jakich dotyczą oba postanowienia – w obu przypadkach bowiem sprawa dotyczy pośredników w obrocie nieruchomościami. O uznaniu tożsamości badanej klauzuli z klauzulą rejestrową przesądziły zatem treść, cel, jakiemu służy kwestionowana klauzula, skutek, jaki może ona wywołać oraz tożsamość branży, w jakiej stosowane są obie klauzule. Ad 2. Następnie postanowienie o treści: Rozwiązanie niniejszej umowy przez Zamawiającego dokonane w celu zawarcia umowy sprzedaży skutkującej nabyciem nieruchomości wskazanej – także przez Jego bliskich znajomych, lub osoby pozostające w zależności służbowej – z pominięciem Pośrednika rodzi obowiązek zapłaty kary umownej określonej w pkt 3 , jest tożsame z postanowieniami w brzmieniu: Zamawiający oświadcza, że w przypadku nabycia przez niego, osobę jemu bliską, firmę powiązaną personalnie czy kapitałowo obiektu wskazanego przez Pośrednika i nie uiszczenia pośrednikowi wynagrodzenia w dniu podpisania umowy sprzedaży, zobowiązuje się zapłacić Pośrednikowi prowizję 2x krotnej wysokości wraz z należnymi odsetkami, naliczonymi od dnia zawarcia transakcji. Dotyczy to również przypadku nabycia obiektu wskazanego przez Pośrednika, a kupionego za pośrednictwem innego biura pośrednictwa, wpisanym do rejestru dnia 21 września 2011r. pod numerem 2565 na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 kwietnia 2011r. (sygn. akt: XVII AmC 1939/10). 12 W przypadku zawarcia umowy, o której mowa w par.1 oferty przedstawionej przez pośrednika z jego pominięciem, zamawiający zapłaci pośrednikowi prowizję w podwójnej wysokości , wpisanym do rejestru dnia 16 maja 2007r. pod numerem 1161 na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 26 października 2006r. (sygn. akt: XVII AmC 39/06). W ocenie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, kwestionowane postanowienie stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 §1 k.c., ponieważ kształtuje prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy, a przy tym stanowi niedozwoloną klauzulę umowną w myśl art. 385 3 pkt 17 k.c., nakłada bowiem na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego. Niezależnie od przedstawionej argumentacji, również w judykaturze przyjęty jest pogląd, że ustalenie kary umownej w wysokości dwukrotności prowizji, rażąco narusza interesy konsumentów. Ponadto, zdaniem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w umowach z konsumentami, zawieranych z użyciem wzorca umowy, wysokość kary umownej nie może być w sposób nadmierny wyższa od dającej się przewidzieć szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Mając na uwadze, iż szkoda powstająca po stronie pośrednika w przypadku pominięcia go przy zawarciu transakcji sprowadza się do nieuzyskania przez niego prowizji w pojedynczej wysokości, zdaniem Sądu uznać należało, iż zastrzeżenie w umowie obowiązku zapłaty kwoty odpowiadającej dwukrotnej wartości poniesionej szkody prowadzi do ustalenia kary umownej na poziomie nadmiernie wygórowanym. W umowach z konsumentami zawieranych przy pomocy wzorca umowy, odmiennie niż np. w obrocie gospodarczym, kara umowna nie może stanowić dodatkowej dolegliwości z tytułu nienależytego wykonania umowy przez konsumenta. W przypadku postanowienia znajdującego się pod pozycją 2565 Sąd uznał, że postanowienie, zgodnie z którym konsument jest zobowiązany w przypadku niewykonania zobowiązania zapłacić pośrednikowi prowizje dwukrotnej wysokości, narusza równowagę kontraktową. Prawa i obowiązki stron zostały rozłożone niesymetrycznie, w przypadku niewykonania zobowiązania przez pośrednika nie przewidziano żadnej sankcji. Sąd uznał, że dysproporcja praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta jest nieusprawiedliwiona, istotna i oczywista. Rażąco zagraża nie tylko interesom ekonomicznym konsumentów, ale również np. poczuciu satysfakcji z zawartej umowy. W przypadku niewykonania zobowiązania, konsument musi zapłacić przedsiębiorcy dwukrotną prowizję, chociaż swoim działaniem naraził go na utratę połowy tej wartości. Przypomnieć w tym miejscu należy, że w analizowanym wzorcu umowy wynagrodzenie pośrednika określone jest na poziomie 3% wartości przedmiotu kupna, zaś kara umowna w przypadku zawarcia transakcji z pominięciem pośrednika wynosi 6%, a więc ustalona była na poziomie dwukrotnego wynagrodzenia pośrednika. Powyższe argumenty przesądzają o ustaleniu, iż w/w postanowienie jest tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru klauzul niedozwolonych. Wprawdzie wskazane postanowienie z pkt I.2 sentencji decyzji nie jest identyczne treściowo z porównywaną klauzulą, to wykładnia kwestionowanego postanowienia pozwala stwierdzić, że stosowanie go odnosi tożsamy skutek jak klauzul wpisanych do rejestru. Dotyczy bowiem obowiązku zapłaty kary umownej stanowiącej dwukrotność prowizji w przypadku zawarcia umowy z pominięciem pośrednika, podczas gdy pośrednikowi należeć się będzie wynagrodzenie 13 w wysokości pojedynczej prowizji, niezależnie czy kara ta będzie naliczona na skutek rozwiązania umowy przez konsumenta, czy też w trakcie trwania umowy. W związku z powyższym należy uznać tożsamość porównywanych klauzul w kontekście celu i skutku, a także stosunków prawnych, w jakich zostały zastosowane. Ad 3. W ocenie Prezesa UOKiK postanowienie, o którym mowa w pkt I.3 sentencji decyzji w brzmieniu: Odsetki za zwłokę płatności wymienionej w §1, 3, 5 wynoszą za każdy dzień od dnia wymagalności płatności 0,5% należnej kwoty jest tożsame z postanowieniami o treści: -W przypadku uchybienia terminu zapłaty Pośrednikowi przysługują odsetki umowne w wysokości 0,5% słownie (pół procenta) za każdy dzień zwłoki naliczane od daty zawarcia umowy przedwstępnej lub przyrzeczonej sprzedaży, zamiany, wynajmu bądź dzierżawy , wpisanym dnia 20 czerwca 2006r. pod numerem 760 na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 kwietnia 2006r. (sygn. akt: XVII AmC 44/05), -W przypadku opóźnienia w regulowaniu opłat przez Słuchacza, Studium przysługuje prawo naliczania odsetek w wysokości 0,5% należnej kwoty za każdy dzień zwłoki , wpisanym dnia 3 lipca 2006r. pod numerem 773 na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 kwietnia 2006r. (sygn. akt: XVII AmC 62/05). W przywołanych wyrokach, Sąd wskazał, iż wysokość odsetek – stanowiących wynagrodzenie za korzystanie z cudzych pieniędzy – winna być określona racjonalnie, tak by wypełniały rolę przypisaną im w przepisach prawa. Punktem odniesienia przy ustalaniu odsetek umownych może być wysokość odsetek ustawowych. Wysokość odsetek zastrzeżonych przez przedsiębiorcę wynosi ok. 180 % w stosunku rocznym, co jest kilkunastokrotnie wyższe od odsetek ustawowych. Sąd przyznał, iż trudno uznać, iż odsetki te realizują funkcję przypisaną im w przepisach Kodeksu cywilnego. Ustalenie odsetek w takiej wysokości, jednoznacznie wskazuje na ich represyjny charakter. Takie działanie niewątpliwie narusza dobre obyczaje takie jak, rzetelność kupiecka i uczciwość i rażąco narusza interesy konsumenta. W opinii Prezesa UOKiK, tożsamość zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu postanowień z klauzulą wpisaną do rejestru niedozwolonych klauzul umownych nie budzi żadnych wątpliwości. Zarówno w postanowieniu z rejestru, jak i w tym określonym w sentencji I.3. decyzji, przedsiębiorca zastrzegł sobie odsetki w rażąco wygórowanej wysokości rzędu 0,5% za każdy dzień zwłoki. Postanowienia te są zatem tożsame pod względem treści. W tym miejscu przyjrzeć się także należy, jaki skutek wywołują takie zapisy. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych, odsetki ustawowe od 15 grudnia 2008 r. wynoszą 13 % w stosunku rocznym. Zwrócić należy ponadto uwagę, iż zgodnie z art. 359 § 2 1 k.c. maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne w 2012r. wynosiły 23-25%). Wobec powyższego 14 wnioskować należy, iż Spółka zastrzegła odsetki za zwłokę w wysokości prawie 14 razy wyższej w stosunku rocznym w porównaniu z odsetkami ustawowymi i 7 razy wyższej w stosunku rocznym w porównaniu z odsetkami maksymalnymi w 2012 r., czyli podobnie jak w postanowieniu wpisanym do rejestru niedozwolonych klauzul umownych odsetki były rażąco wygórowane, co jednoznacznie wskazywało na ich represyjny charakter. W związku z powyższym należy uznać tożsamość porównywanych klauzul w kontekście celu i skutku, dla jakiego zostały zastosowane. Przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów sformułowała definicję negatywną pojęcia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzając w art. 24 ust. 3 uokik , że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów . W świetle art. 1 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy należy przyjąć, że ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego konsumenta będącego kontrahentem przedsiębiorcy. Przedmiotem ochrony nie są zatem interesy indywidualnego konsumenta lub grupy indywidualnych konsumentów, ale wszystkich – aktualnych lub potencjalnych klientów – traktowanych jako grupa uczestników rynku zasługująca na szczególną ochronę (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt: VI ACa 306/08) 7 . W ocenie Prezesa UOKiK, zakwestionowane w przedmiotowej decyzji działania Wiesławy Gryz i Marka Gryz godzą w zbiorowe interesy konsumentów, gdyż krąg adresatów praktyki nie był z góry określony. Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 września 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdził, iż: nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów. Na poparcie powyższego należy przytoczyć pogląd, jaki zaprezentował Sąd Okręgowy w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z 13 stycznia 2009r., zgodnie z którym jeżeli potencjalną daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach, to ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów (sygn. akt: XVII Ama 26/08). Tak więc, w rozpatrywanym stanie faktycznym, działania przedsiębiorców nie dotyczyły interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz wpływały niekorzystnie na interesy potencjalnie nieokreślonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy ewentualnych kontrahentów przedsiębiorcy. Jak wyżej wykazano, Prezes UOKiK, mający na celu ochronę zbiorowego interesu konsumentów, jest zobligowany do podjęcia stosownych działań w przypadku choćby potencjalnego zagrożenia interesu nieograniczonego kręgu osób, które ma miejsce w niniejszej sprawie. 7 D. Miąsik, [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji (…), op. cit., s. 962; 15 Wobec powyższego należy stwierdzić, że wszystkie przesłanki z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zostały spełnione, co oznacza, iż Wiesława Gryz i Marek Gryz dopuścili się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Jednakże, zgodnie z dyspozycją art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał zabronionych działań, o których mowa w art. 24 uokik . Przedsiębiorcy w piśmie, które wpłynęło do Prezesa UOKiK dnia 1 marca 2013r. wskazali, iż zawieranie umów za pomocą kwestionowanego wzorca zaniechano 28 grudnia 2012r. W związku z tym Prezes UOKiK przyjął za datę zaniechania dzień 28 grudnia 2012r. Ponadto, odnosząc się do twierdzeń przedsiębiorców, iż zaprzestali oni stosowania przedmiotowych klauzul niedozwolonych 28 grudnia 2012r. a więc już ponad 6 miesięcy temu, wyjaśnić należy, iż fakt zaprzestania stosowania w/w postanowień w tej dacie nie uniemożliwia Prezesowi UOKiK prowadzenia przedmiotowego postępowania. Zgodnie bowiem z art. 105 uokik nie wszczyna się postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania upłynął rok. W świetle powyższego, orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. Przesłanki nałożenia kary pieniężnej. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik Prezes UOKiK ma kompetencje do ukarania przedsiębiorcy poprzez nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości do 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeśli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. W pierwszej kolejności zbadać należy, czy naruszenie przepisów przez Wiesławę Gryz i Marka Gryz było zawinione. Sprawdzić należy, czy przedsiębiorca miał świadomość, że swoim zachowaniem narusza zakaz stosowania praktyk godzących w zbiorowy interes konsumentów, lub czy też jako profesjonalny uczestnik obrotu mógł (powinien był) taką świadomość mieć. 8 Wskazać w tym miejscu należy, iż na przedsiębiorcach, zawierających z konsumentami umowy pośrednictwa, spoczywa obowiązek przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, w szczególności przestrzeganie zakazu stosowania postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Jak wynika bowiem z wykładni przepisu art. 355 k.c. podmiot w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej winien wykazać szczególną, czyli wyższą, niż tylko należyta staranność w działaniach z uwagi na zawodowy charakter działalności. Prowadzenie działalności profesjonalnej uzasadnia zwiększone oczekiwania co do umiejętności, wiedzy, skrupulatności takiego kontrahenta. 9 W judykaturze natomiast wskazano, że przy kształtowaniu wzorca należytej staranności trzeba także brać pod uwagę wymóg znajomości obowiązującego prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej przez 8 Por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2011r., sygn. akt: III SK 45/10; 9 A. Rzetecka –Gil, Komentarz do niektórych przepisów kodeksu cywilnego, Lex Online 2010; 16 dany podmiot działalności gospodarczej ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.08.1993r., sygn. akt: III CRN 77/93). 10 Z powyższego wynika zatem, iż Wiesława Gryz i Marek Gryz jako profesjonaliści w zakresie pośrednictwa nieruchomościami powinni znać obowiązujące przepisy prawa, w szczególności klauzule wpisane do rejestru. Przedsiębiorcy w piśmie z dnia 19 czerwca 2013r. wskazali, że ich wolą nie było nigdy świadome stosowanie klauzul naruszających prawa ich klientów (konsumentów). Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 uokik. Z tego względu nakładając karę pieniężną, Prezes UOKiK uwzględnił całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Spółki do naruszenia tych interesów. W związku z powyższym, zebrane w toku niniejszego postępowania informacje wskazują na wspomniane wyżej nieumyślne działanie przedsiębiorcy. Pomimo tego – jak już wcześniej wskazano – samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. W zakresie nieumyślnych form winy w prawie polskim rozróżnia się lekkomyślność i niedbalstwo. W klasycznym ujęciu lekkomyślność ( luxuria ) polega na tym, że sprawca, który nie ma zamiaru popełnienia czynu zabronionego, przewiduje, że jego zachowanie się może wypełnić znamiona takiego czynu, jednakże przypuszcza - choć bezpodstawnie - że tego uniknie. Niedbalstwo ( negligentia ) natomiast polega na tym, iż sprawca wprawdzie nie przewiduje możliwości popełnienia czynu zabronionego, ale powinien i mógł to przewidzieć 11 . W ocenianym przypadku mamy zatem do czynienia z formą nieumyślności w postaci niedbalstwa profesjonalisty. W tym miejscu należy odnieść się do wniosku przedsiębiorców w zakresie odstąpienia od nałożenia kary szczególnie z uwagi na wiek oraz ich stan zdrowia ( vide: k. 49), a także bardzo dobrą opinię jako rzetelnych przedsiębiorców. W niniejszej sprawie, przedstawione okoliczności, w ocenie Prezesa UOKiK, nie stanowią przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Ewentualnie, już po nałożeniu na przedsiębiorców kary pieniężnej, zgodnie z art. 113 uokik Prezes UOKiK może na wniosek przedsiębiorcy odroczyć uiszczenie kary pieniężnej albo rozłożyć ją na raty ze względu na ważny interes wnioskodawcy. Nakładanie kar pieniężnych w świetle wyżej przywołanego przepisu odbywa się co prawda na zasadzie fakultatywności, niemniej jednak – jak określa się w doktrynie – stosowanie kar pieniężnych powinno mieć miejsce w przypadkach dostatecznie wykształconych w praktyce reguł stosowania przepisów dotyczących naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Omawiane w przedmiotowej decyzji postanowienia tożsame z wpisanymi do rejestru, zostały w nim ujawnione w następujących latach: postanowienia z pkt I.1 i 2 sentencji tożsame z wpisanym w 2007 r. i we wrześniu 2011r, zaś postanowienie z pkt I.3 – jest tożsame z wpisanym w 2006r. Prowadzenie zatem działalności gospodarczej i stosowanie na jej potrzeby wzorca umowy musi uwzględniać ciągłe monitorowanie rejestru postanowień uznanych za niedozwolone, zwłaszcza, że rejestr ten jest ogólnodostępny na stronie internetowej http://uokik.gov.pl/ , a konsekwencje stosowania takich zapisów we wzorach są 10 Cyt. za A. Rzetecka – Gil, op. cit.; 11 Andrzej Marek, Komentarz do art. 9 kodeksu karnego, Lex online 2010; 17 znane dzięki orzecznictwu Prezesa UOKiK także dostępnemu na w/w stronie internetowej i upowszechnianemu przez środki masowego przekazu. Mając na względzie powyższe oraz stan faktyczny niniejszej sprawy, a przede wszystkim stopień naruszenia przez przedsiębiorców ekonomicznych interesów konsumentów, Prezes UOKiK postanowił skorzystać z uprawnienia do nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów, o których mowa w pkt I sentencji decyzji. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniona jest wysokość kar nakładanych na przedsiębiorców. W art. 111 uokik przykładowo jedynie wskazano, iż Prezes UOKiK winien wziąć pod uwagę okres, stopień, okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenia przepisów ustawy . W związku z tym, iż żaden z przedsiębiorców uprzednio nie dopuścił się naruszenia przepisów w/w ustawy nie ma podstaw do podwyższenia kary pieniężnej z tego tytułu. Ponadto orzecznictwo wskazuje, że w przypadku kar przesłankami, które należy brać pod uwagę, są m.in.: potencjał ekonomiczny przedsiębiorcy, dopuszczalny poziom kary wynikający z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osiągnąć (por.: wyrok Sądu Najwyższego z 27.06.2000 r., sygn. akt: I CKN 793/98). Ad II. W roku 2012 Marek Gryz osiągnął przychód w wysokości – 388.278,44 zł. Maksymalny wymiar kary, jaki można nałożyć na przedsiębiorcę wynosi 38.827,84 zł – tj. 10% przychodu z 2012 roku. Podkreślić nadto należy, iż nakładana przez Prezesa UOKiK kara finansowa pełni trojaką funkcję: represyjną, prewencyjną i edukacyjną. Ustalając wymiar kary należy wziąć przede wszystkim pod uwagę funkcję prewencyjną kar, w tym prewencję ogólną. Kara bowiem winna być ustalona tak, aby powstrzymywać przedsiębiorcę stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zachodzi zatem konieczność wymierzenia kary o takiej wysokości, która zniechęci innych pośredników w obrocie nieruchomościami do stosowania naruszeń godzących w konsumentów, a tym samym zobliguje ich do stosowania procedur oraz wzorców umownych zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa. W niniejszym postępowaniu postawiono Markowi Gryz zarzut stosowania trzech klauzul niedozwolonych we wzorcu umowy i w tym zakresie stwierdzono udowodnienie praktyki. Wobec tego, Prezes UOKiK za udowodnione naruszenia, o których mowa w pkt I sentencji decyzji, postanowił wymierzyć przedsiębiorcy karę pieniężną. W ocenie Prezesa UOKiK nie ma wątpliwości, że są one przejawem nierównorzędnego traktowania konsumentów i mogły istotnie wpłynąć na ich interesy ekonomiczne. Wskazać w tym miejscu należy, iż kwestionowane wzorce umowne stosowane były od października 2011 roku, zaś zaniechanie stosowania praktyki miało miejsce 28 grudnia 2012r., a więc obowiązywały one ponad rok. Praktyka zatem miała charakter długotrwały. Przy ustaleniu niniejszej kary należy rozważyć wagę omawianych naruszeń. W związku z tym Prezes UOKiK zważył opisaną praktykę na poziomie 0,21% ze względu na 18 szkodliwość wobec konsumentów i długotrwałość praktyki, co stanowi kwotę kary w wysokości 815,38 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary stwierdził zaniechanie stosowania w/w praktyki, co obniża karę o 30%, a więc do kwoty 570,77 zł . Natomiast nie stwierdzono okoliczności obciążających. Jednakże, w ocenie organu ochrony konsumentów, kara w powyższej wysokości nie spełniłaby swojej funkcji, zwłaszcza w zakresie prewencji ogólnej. Należy zauważyć, iż sankcja finansowa w bardzo niskiej wysokości może wręcz być zachętą do dalszego naruszania interesów konsumentów. Prezes UOKiK ocenia stosowanie w/w klauzul niedozwolonych jako szczególnie szkodliwe dla konsumentów i ich interesów ekonomicznych. W ocenie organu ochrony konsumentów należy zatem karę obliczoną w powyższy sposób, w kwocie 570,77 zł, podwyższyć o 100 % . Na nadzwyczajne podwyższenie kary wpływ mają w niniejszej sprawie czynniki podmiotowe (konsumenci jako słabsi uczestnicy rynku w zakresie pośrednictwa nieruchomościami) i przedmiotowe (szczególna szkodliwość praktyki stosowanej przez Spółkę). Relatywnie wyższa kara – która jest również powiązana z przychodem osiągniętym przez przedsiębiorców – powinna zatem mobilizować tego i innych przedsiębiorców do przestrzegania zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Marka Gryz działającego w ramach spółki cywilnej pod nazwą Rezydencja Bliżej Świata Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych s.c. w Bydgoszczy karę pieniężną w wysokości 1.142,00 zł i zobowiązać do jej solidarnej zapłaty Wiesławę Gryz. Zgodnie bowiem z przepisem art. 864 k.c. za zobowiązania spółki cywilnej jej wspólnicy odpowiadają solidarnie. Nałożona kara odpowiada 0,29% przychodu przedsiębiorców i stanowi 2,9% kary maksymalnej. Dopiero tak ustalona kara pieniężna będzie adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorców. Kara pieniężna, by spełnić swą funkcję powinna mieć charakter prewencyjny, przyczyniając się do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania w przyszłości praw konsumentów przez w/w przedsiębiorców, jak i innych, działających w branży pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Prezes UOKiK uznał, że aby skutecznie zapobiegać próbom pojawienia się w przyszłości niekorzystnych zjawisk, nakładana kara pieniężna musi być ostrzeżeniem odczuwalnym. Uwzględniono w ten sposób wnioski płynące z orzecznictwa sądów, w świetle którego kara pieniężna może spełnić swój cel prewencyjny tylko wówczas, gdy powoduje u danego przedsiębiorcy odczuwalną dolegliwość finansową , jednocześnie nie niosąc ze sobą ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego. 12 Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. 12 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt: VI ACa 208/04; wyrok SOKiK z 21 marca 2005 r., sygn. akt: XVII Ama 16/04; wyrok SOKiK z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt: XVII Ama 79/11; wyrok SOKiK z dnia 2 października 2012r., sygn. akt: XVII Ama 77/10; 19 Ad. III. W roku 2012 Wiesława Gryz osiągnęła przychód w wysokości 97.069,61 zł. ( vide: k.84). Maksymalny wymiar kary, jaki można nałożyć na przedsiębiorcę wynosi 9.706,96 zł – tj. 10% przychodu z 2012 roku. Podkreślić nadto należy, iż nakładana przez Prezesa UOKiK kara finansowa pełni trojaką funkcję: represyjną, prewencyjną i edukacyjną. Ustalając wymiar kary należy wziąć przede wszystkim pod uwagę funkcję prewencyjną kar, w tym prewencję ogólną. Kara bowiem winna być ustalona tak, aby powstrzymywać przedsiębiorcę stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zachodzi zatem konieczność wymierzenia kary o takiej wysokości, która zniechęci innych pośredników w obrocie nieruchomościami do stosowania naruszeń godzących w konsumentów, a tym samym zobliguje ich do stosowania procedur oraz wzorców umownych zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa. W niniejszym postępowaniu postawiono Wiesławie Gryz zarzut stosowania trzech klauzul niedozwolonych we wzorcu umowy i w tym zakresie stwierdzono udowodnienie praktyki. Wobec tego, Prezes UOKiK za udowodnione naruszenia, o których mowa w pkt I sentencji decyzji, postanowił wymierzyć przedsiębiorcy karę pieniężną. W ocenie Prezesa UOKiK nie ma wątpliwości, że są one przejawem nierównorzędnego traktowania konsumentów i mogły istotnie wpłynąć na ich interesy ekonomiczne. Wskazać w tym miejscu należy, iż kwestionowane wzorce umowne stosowane były od października 2011 roku, zaś zaniechanie stosowania praktyki miało miejsce 28 grudnia 2012r., a więc obowiązywały one ponad rok. Praktyka zatem miała charakter długotrwały. Przy ustaleniu niniejszej kary należy rozważyć wagę omawianych naruszeń. W związku z tym Prezes UOKiK zważył opisaną praktykę na poziomie 0,21% ze względu na szkodliwość wobec konsumentów i długotrwałość praktyki, co stanowi kwotę kary w wysokości 203,85 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary stwierdził zaniechanie stosowania w/w praktyki, co obniża karę o 30%, a więc do kwoty 142,69 zł . Natomiast nie stwierdzono okoliczności obciążających. Jednakże, w ocenie organu ochrony konsumentów, kara w powyższej wysokości nie spełniłaby swojej funkcji, zwłaszcza w zakresie prewencji ogólnej. Należy zauważyć, iż sankcja finansowa w bardzo niskiej wysokości może wręcz być zachętą do dalszego naruszania interesów konsumentów. Prezes UOKiK ocenia stosowanie w/w klauzul niedozwolonych jako szczególnie szkodliwe dla konsumentów i ich interesów ekonomicznych. W ocenie organu ochrony konsumentów należy zatem karę obliczoną w powyższy sposób, w kwocie 142,69 zł, podwyższyć o 100 % . Na nadzwyczajne podwyższenie kary wpływ mają w niniejszej sprawie czynniki podmiotowe (konsumenci jako słabsi uczestnicy rynku w zakresie pośrednictwa nieruchomościami) i przedmiotowe (szczególna szkodliwość praktyki stosowanej przez Spółkę). Relatywnie wyższa kara – która jest również powiązana z przychodem osiągniętym 20 przez przedsiębiorców – powinna zatem mobilizować tego i innych przedsiębiorców do przestrzegania zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Wiesławę Gryz działającą w ramach spółki cywilnej pod nazwą Rezydencja Bliżej Świata Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych s.c. w Bydgoszczy karę pieniężną w wysokości 285,00 zł i zobowiązać do jej solidarnej zapłaty Marka Gryz. Zgodnie bowiem z przepisem art. 864 k.c. za zobowiązania spółki cywilnej jej wspólnicy odpowiadają solidarnie. Nałożona kara odpowiada 0,29% przychodu przedsiębiorców i stanowi 2,9% kary maksymalnej. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Ad IV. Koszty postępowania Stosownie do art. 77 ust. 1 uokik jeżeli w wyniku postępowania Prezes UOKiK stwierdził naruszenie przepisów w/w ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 uokik Prezes UOKiK rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie, co zostało uczynione. W związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów w/w ustawy spełniona została przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 uokik pozwalająca na obciążenie przedsiębiorców kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są poniesione przez Prezesa UOKiK wydatki na korespondencję z przedsiębiorcami prowadzoną w toku przedmiotowego postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w wysokości 39,90 zł. W związku z powyższym postanowiono obciążyć Wiesławę Gryz i Marka Gryz działających w ramach spółki cywilnej pod nazwą Rezydencja Bliżej Świata Centrum Nieruchomości i Nauki Języków Obcych s.c. w Bydgoszczy kosztami postępowania w wysokości 39,90 zł (trzydzieści dziewięć złotych 90/100) i zobowiązać ich do zapłaty tej kwoty solidarnie. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w pkt IV sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 uokik oraz 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej oraz kosztów postępowania należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na rachunek bankowy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Jednocześnie poucza się, że na podstawie art. 81 ust. 1 uokik w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia. 21 W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 uokik w związku z art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz stosownie do art. 264 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stronie przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy w terminie tygodniowym od dnia jej doręczenia. Stosownie do art. 83 uokik w zw. z art. 40 §2 kpa decyzję niniejszą doręcza się na adres pełnomocnika przedsiębiorcy, który przedstawił dokument umocowujący go do występowania przed Prezesem UOKiK ( vide: k. 50). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Dorota Karczewska