RBG-37/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W BYDGOSZCZY 85-097 Bydgoszcz, ul. Jagiellońska 34 Tel. (0-52) 345-56-44, Fax (0-52) 345-56-17, Tel. Centrala (0-52) 3254-266 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dn. 16.12.2002 r. Znak: RBG-500-00004/02/RK-J DECYZJA NR RBG-37/2002 Na podstawie art. 28 ust. 6 i art. 85 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319z późn. zm.), działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wszczętego z urzędu - wskutek złoŜenia wniosku przez Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Szczecinie przeciwko Elbląskim Zakładom Energetycznym S.A. w Elblągu, odmawia się wszczęcia postępowania antymonopolowego przeciwko Elbląskim Zakładom Energetycznym S.A. w Elblągu. Uzasadnienie Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Bydgoszczy wpłynął wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Malborku (zwanego dalej PRK) z dnia 14.10.2002 r. uzupełniony pismem z dnia 04.11.2002 r. z Ŝądaniem wszczęcia przeciwko Elbląskim Zakładom Energetycznym S.A. w Elblągu (zwanym dalej EZE) postępowania wyjaśniającego, a następnie z Ŝądaniem wydania decyzji zakazującej naduŜywania pozycji dominującej na rynku w związku ze stawianymi przez PRK zarzutami naruszenia - działaniami EZE - art. 8 ust. 2 pkt 3,6,7 ustawy z dnia 15.12.2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z późn. zm., zwanej dalej Ustawą). Wniosek PRK został złoŜony w związku z wpłynięciem skargi dane osobowe i dane osobowe . PRK podniósł, iŜ na dane osobowe została nałoŜona przez EZE kara pienięŜna za zuŜytą - niezgodnie z umową - energię elektryczną. PRK wyjaśnił, iŜ w kwietniu br. EZE przeprowadziły kontrolę u w/w, której celem było sprawdzenie prawidłowości uŜytkowania i działania układu pomiarowego oraz sprawdzenie zgodności wykorzystania energii z warunkami określonymi w umowie. W wyniku kontroli stwierdzono niezgodność wykorzystanej energii elektrycznej z warunkami określonymi w umowie, co zaskutkowało nałoŜeniem wysokich kar pienięŜnych w wysokości odpowiadającej dwukrotności zuŜytej energii w okresie ostatnich dwóch lat. Naliczona pierwotnie kara pienięŜna została następnie zmniejszona o nieznany - w ocenie PRK - współczynnik. Rzecznik wyjaśnił, iŜ obaj w/w prowadzą w miejscu zamieszkania działalność gospodarczą. W związku z powyŜszym winien nastąpić podział instalacji elektrycznej w celu rozliczania zuŜytej energii elektrycznej według właściwej taryfy (dla potrzeb gospodarstwa domowego i oddzielnie dla potrzeb prowadzonej 2 działalności gospodarczej). W ocenie PRK, dane osobowe i dane osobowe wykonują działalność gospodarczą poza terenem zamieszkania i korzystają z energii elektrycznej usługobiorców ( dane osobowe wykonuje usługi – czyszczenie dywanów, natomiast z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iŜ dane osobowe prowadzi przydomową hurtownię). W ocenie PRK EZE powziął informacje o prowadzeniu przez w/w działalności gospodarczej z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Dalej PRK podniósł, iŜ: - EZE powinien ustalić termin dokonania podziału instalacji elektrycznej w celu prawidłowego rozliczenia energii wg właściwej taryfy w sposób najbardziej dogodny dla odbiorców, - kontrola u w/w została przeprowadzona niezgodnie z obowiązującymi przepisami, - naliczone kary są niewspółmiernie wysokie w stosunku do rzekomych start poniesionych przez EZE, - róŜnica pomiędzy taryfą G i C jest znikoma. W opinii PRK w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie interesu publicznego poniewaŜ zarzucana praktyka dotyczy „większego grona osób, na które została nałoŜona podobna kara”. W odpowiedzi na postawione zarzuty EZE wskazał, iŜ: - sposób naliczenia kary pienięŜnej został przedstawiony odbiorcom. Zmniejszenie opłaty wynikającej z nielegalnego poboru energii nie zostało obniŜone o zastosowanie współczynników, lecz poprzez przeliczenie naleŜności z zastosowaniem podwojonych cen i stawek dla grupy taryfowej (§ 46 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 14.12.2000 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie energią elektryczną, Dz. U. z 2001 r. Nr 1 poz. 7, zwanego dalej rozporządzeniem taryfowy) C11 i odejmując kwotę równą wysokości zapłaconych w rozpatrywanym okresie rachunków za energię elektryczną, - grupy taryfowe G zostały specjalnie wyodrębnione w przygotowanej przez EZE i zatwierdzonej decyzją Prezesa URE z dnia 15 czerwca 2002 r. taryfie. Pkt 3.1.4 taryfy określa jacy odbiorcy mogą zostać zaliczeni do tej taryfy, przy czym jest to katalog zamknięty. NaleŜą do nich odbiorcy pobierający energię elektryczną dla potrzeb: a. wiejskich i miejskich gospodarstw domowych oraz pomieszczeń gospodarczych związanych z prowadzeniem tych gospodarstw tj. pomieszczenia piwniczne, garaŜ, strych, b. lokali o charakterze zbiorowego zamieszkania tj. domy akademickie, internaty, hotele robotnicze, klasztory, plebanie, wikariaty, kanonie, rezydencje biskupie, domy opieki społecznej, domy dziecka, jak teŜ znajdujące się w tych lokalach pomieszczenia pomocnicze (...) słuŜące potrzebom bytowym mieszkańców i nie posiadające charakteru handlowo – usługowego, c. mieszkań rotacyjnych, mieszkań pracowników placówek dyplomatycznych i zagranicznych przedstawicielstw, d. domów letniskowych, domów kempingowych i altan w ogródkach działkowych oraz w przypadkach wspólnego pomiaru, administracji ogródków działkowych, e. oświetlenia w budynkach mieszkalnych: klatek schodowych, numerów domów, piwnic, strychów, suszarni, f. zasilania dźwigów w budynkach mieszkalnych, 3 g. węzłów cieplnych i hydroforni słuŜących do zasilania w ciepło i wodę wyłącznie lokali mieszkalnych, h. garaŜy indywidualnych uŜytkowników, w których nie jest prowadzona działalność gospodarczą. Ponadto EZE wyjaśnił: - Odbiorca który nie mieści się w tym katalogu i jest zasilany na niskim napięciu zgodnie z punktem 3.1.3. naleŜy do grupy taryfowej C. - EZE nie mógł ustalić dogodnego terminu rozdziału instalacji poniewaŜ zastosowanie do rozliczeń jednej z grup taryfowych C wyklucza moŜliwość stosowania rozliczenia w grupach taryfowych G (por. §2 pkt 22 rozporządzenia taryfowego). Stąd pozostawienie odbiorcy w grupie taryfowej G do czasu wykonania rozdziału instalacji powodowałoby, Ŝe odbiorca nadal wykorzystywałby energię do celów niezgodnych z umową. W związku z tym w/w odbiorcy zostali zakwalifikowania do grupy taryfowej C (umowy z dnia 24.04.2002 r. – dane osobowe i 13.05.2002 r.- dane osobowe ), przy czym dane osobowe dokonał juŜ rozdziału instalacji elektrycznej i rozliczany jest oddzielnie za energię zuŜytą na potrzeby gospodarstwa domowego i osobno dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej (umowy z dnia 18.06.2002 r. i 10.10.2002 r.), natomiast dane osobowe nie wystąpił do EZE o warunki techniczne rozdziału instalacji. Zgodnie z §9 ust. 1 rozporządzenia taryfowego odbiorca ma moŜliwość wyboru taryfy. - W trakcie kontroli jednoznacznie stwierdzono, iŜ kontrolowani odbiorcy wykorzystywali energię elektryczną do prowadzonej działalności gospodarczej, co zostało spisane w protokołach. dane osobowe nie wniósł uwag do protokołu (w późniejszym czasie podniósł, iŜ działalność wykonuje poza domem), a dane osobowe podniósł, iŜ tylko niewielką część energii wykorzystuje dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje: W świetle art. 1 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 postępowanie antymonopolowe moŜe zostać wszczęte wyłącznie w sytuacji zagroŜenia interesu publicznego przez ograniczające konkurencję praktyki rynkowe przedsiębiorców naduŜywających posiadaną pozycję dominującą na rynku. Art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122 poz. 1319) stanowi, iŜ „ustawa określa warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów”. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dotykający ogółu a nie określonej jednostki czy teŜ określonej grupy. Nie kaŜde naruszenie prawa w stosunkach cywilnoprawnych kwalifikuje sprawę do postępowania antymonopolowego. Decyduje o tym bowiem naruszenie przez przedsiębiorcę - w następstwie stosowania zabronionych praktyk - interesu publicznoprawnego. A zatem podstawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów Ustawy musi być uprzednie stwierdzenie - jako bezwzględnej przesłanki podjęcia działań przez organ antymonopolowy, Ŝe został naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy teŜ grupy - w niniejszym wypadku dane osobowe i dane osobowe (por. wyroki Sądu Antymonopolowego z dnia 27.06.2001 r., sygn. akt XVII Ama 92/00, z dnia 6.06.2001 r., sygn. akt XVII Ama 78/00 i XVII Ama 81/00, z dnia 4.07.2001 r., sygn. akt XVII Ama 108/00, a takŜe wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 29.05.2001 r., sygn. akt I CKN 1217/98). 4 Organ antymonopolowy przeprowadził z urzędu postępowanie wyjaśniające, w którym ustalił, iŜ w niniejszej sprawie spór - w zakresie zarzutów sformułowanych we wniosku o wszczęcie postępowania oraz w piśmie uzupełniającym wniosek ma – w świetle ostatniego orzecznictwa Sądu Antymonopolowego – charakter prywatnoprawny i nie stanowi naruszenia interesu publicznoprawnego, a zatem winien być dochodzony w drodze procesu sądowego. PRK wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania (antymonopolowego przyp. UOKiK) na skutek złoŜenia do niego skargi przez dwóch w/w odbiorców energii elektrycznej - w zakresie ich indywidualnych interesów prawnych, w związku z czym niniejszy spór nie moŜe być traktowany jako sprawa antymonopolowa ale cywilna. SkarŜący mogą dochodzić swych praw przy uŜyciu indywidualnych środków prawnych np. poprzez wytoczenie powództwa o ustalenie istnienia naleŜności w/w odbiorców wobec EZE. Kwestia wysokości naleŜności w/w odbiorców wobec EZE z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej nie naleŜy do właściwości Prezesa Urzędu lecz do sądu powszechnego (por. wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 22.07.1999 r., sygn. akt Ame 14/99). SkarŜący mają zatem moŜliwość ochrony swego interesu prywatnego bez konieczności uruchamiania procedury antymonopolowej, która chroni interes publicznoprawny, a nie indywidualny. Ubocznie organ antymonopolowy zauwaŜa, iŜ kompetencje Prezesa Urzędu zostały określone w art. 26 Ustawy, brak jest zatem podstaw do podnoszenia przez PRK w postępowaniu przed organem antymonopolowym naruszenia przez EZE przepisów regulujących kwestię przeprowadzania kontroli (rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 11.08.2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiębiorstwa energetyczne, Dz. U. Nr 75, poz. 866). Działania organu antymonopolowego mają na celu wykazanie, czy skarŜony przedsiębiorca narusza przepisy Ustawy a nie jakiegokolwiek prawa. Ponadto ubocznie organ antymonopolowy zauwaŜa, iŜ przedstawiony przez PRK stan faktyczny dotyczy w istocie kary pienięŜnej naliczonej przez EZE na dwóch odbiorców energii elektrycznej w związku z prowadzeniem przez nich działalności gospodarczej. W ocenie organu antymonopolowego, kara została nałoŜona z uwagi na niedopełnienie przez odbiorców obowiązku zgłoszenia EZE faktu prowadzenia w miejscu zamieszkania działalności gospodarczej w celu dostosowania istniejącej instalacji elektrycznej do nowych warunków i poboru energii zgodnie z właściwą taryfą. Zatem kara ma związek z poborem energii elektrycznej przez prowadzących działalność gospodarczą odbiorców energii. W związku z powyŜszym, w ocenie organu antymonopolowego, wniosek złoŜony przez PRK o wszczęcie postępowania antymonopolowego w niniejszej sprawie dotyczy w istocie interesów dwóch przedsiębiorców a nie konsumentów, co w ocenie organu antymonopolowego, narusza art. 32 w związku z ar. 34 ust. 1 Ustawy. Mając na uwadze powyŜsze, naleŜało orzec jak w sentencji. Od niniejszej decyzji słuŜy stronie – Powiatowemu Rzecznikowi Konsumentów w Malborku - odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego – stosownie do treści art. 479 28 kpc - za pośrednictwem Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia niniejszej decyzji. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Andrzej Chajęcki 5 Otrzymuje: 1. Pan Jarosław Kruczkowski Powiatowy Rzecznik Konsumentów Starostwo Powiatowe w Malborku Pl. Słowiański 17 82-200 Malbork Do wiadomości: 1. Zarząd Elbląskich Zakładów Energetycznych S.A. ul. Elektryczna 20 82-300 Elbląg