RBG-40/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Długa 47, 85-034 Bydgoszcz Tel. 52 345-56-44, Fax 52 345-56-17 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 30 grudnia 2013 r. Znak: RBG-61-42/13/MB-Sz DECYZJA RBG - 40/2013 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uznaje się za naruszające zbiorowe interesy konsumentów praktyki stosowane przez Joannę Małgorzatę Gutowską i Waldemara Sosnowskiego – wspólników spółki cywilnej Cash 4 w Ełku , polegające na: 1. stosowaniu, w poniżej wymienionych wzorcach umów, postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.): A. Umowa o pożyczkę numer …./…./…./….. a. „POŻYCZKOBIORCA zobowiązuje się ponieść koszty windykacyjne mające na celu odzyskanie należności wynikających z niniejszej umowy w przypadku opóźnień i braku spłaty pożyczki w terminie według kosztów windykacyjnych: - 5 zł jednorazowy monitoring telefoniczny, - 20 zł upomnienie, - 40 zł pierwsze wezwanie do zapłaty, - 60 zł drugie wezwanie do zapłaty, - 80 zł ostateczne wezwanie do zapłaty, - 100 zł rozwiązanie umowy, - 150 zł wezwanie przedprocesowe” ( § 8), b. „Korespondencja POŻYCZKODAWCY skierowana do POŻYCZKOBIORCY, nieodebrana z powodu nie powiadomienia Pożyczkodawcy o zmianie adresu będzie uważana za skutecznie doręczoną” ( § 12), 2 c. „Wszelkie spory wynikające z niniejszej umowy rozstrzygać będzie sąd właściwy dla siedziby POŻYCZKODAWCY” ( § 13), B. Deklaracja wystawcy weksla „in blanco” a. „Korespondencja Pożyczkodawcy skierowana do mnie, nieodebrana z przyczyn niezależnych od Pożyczkodawcy, w tym nie powiadomienie o zmianie adresu będzie uważana za skutecznie doręczoną”, b. „Ewentualne spory, Strony poddają rozstrzygnięciu przez sąd właściwy wg siedziby Pożyczkodawcy”, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 27 listopada 2013 r . 2. naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niewskazanie w Umowie pożyczki informacji o: a. adresie kredytodawcy, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715, z późn. zm.) dalej: ustawa o kredycie konsumenckim), b. rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim , c. terminach spłaty kredytu, w tym informacji o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ww. ustawy, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 8 ustawy o kredycie konsumenckim, d. obowiązku zwrotu przy odstąpieniu od umowy przez konsumenta odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy, a także kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym, w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim , e. prawie konsumenta do spłaty kredytu przed terminem, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o kredycie konsumenckim , f. organie nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 19 ustawy o kredycie konsumenckim , co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 27 listopada 2013 r . 3 3. naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez niewskazanie w Formularzu informacyjnym dotyczącym pożyczki gotówkowej informacji o: a. całkowitej kwocie do zapłaty przez konsumenta, wbrew dyspozycji przepisu art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim, b. warunkach zmiany stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, wbrew dyspozycji przepisu art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 8 listopada 2013 r . 4. bezprawnym działaniu poprzez: a. zamieszczenie w Umowie pożyczki postanowienia o treści: „POŻYCZKOBIORCY przysługuje prawo odstąpienia od niniejszej umowy w terminie 10 dni od daty jej zawarcia pod warunkiem złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, w określonym powyżej terminie w firmie CASH 4 oraz dokonaniu zwrotu kwoty pożyczki”, wbrew dyspozycji przepisu art. 53 ust. 1 i 54 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim, b. żądanie zabezpieczenia wierzytelności wynikającej z Umowa pożyczki zawartej z konsumentem w postaci weksla in blanco bez formuły „nie na zlecenie” lub innej równoznacznej, wbrew dyspozycji przepisu art. 41 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, c. zamieszczenie w Deklaracji wystawcy weksla „in blanco” postanowienia o treści: „Weksel zostanie zwrócony lub zniszczony na pisemny wniosek pożyczkobiorcy po ostatecznym rozliczeniu umowy pożyczki”, wbrew dyspozycji przepisu art. 41 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim, d. przekazywanie Formularzy informacyjnych nie wszystkim konsumentom, z którymi wspólnicy spółki cywilnej podpisali Umowy pożyczki , wbrew dyspozycji przepisu art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 8 listopada 2013 r. (dot. pkt d) oraz z dniem 27 listopada 2013 r . (dot. pkt a - c). 5. obliczaniu wysokości całkowitego kosztu kredytu, bez uwzględnienia w nim kaucji windykacyjnej oraz wysokości odsetek naliczonych przez okres obowiązywania umowy, co może wprowadzać konsumentów w błąd w zakresie wysokości całkowitego kosztu 4 kredytu, które to działanie wyczerpuje znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej zdefiniowanej w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r . o ochronie konkurencji i konsumentów, i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 27 listopada 2013r . II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, w związku ze stwierdzeniem stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w pkt I niniejszej decyzji – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada się na Joannę Gutowską prowadzącą działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą CASH 4 s.c. Joanna Gutowska, Waldemar Sosnowski w Ełku kary pieniężne w wysokości: 1. 248 zł (słownie: dwieście czterdzieści osiem złotych), z tytułu stosowania niedozwolonych postanowień umowy tożsamych z wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w punkcie I.1 sentencji decyzji, 2. 570 zł (słownie: pięćset siedemdziesiąt złotych), z tytułu naruszenia obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, o którym mowa w punkcie I.2 sentencji decyzji, 3. 190 zł (słownie: sto dziewięćdziesiąt złotych), z tytułu naruszenia obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, o którym mowa w punkcie I.3 sentencji decyzji, 4. 570 zł (słownie: pięćset siedemdziesiąt złotych), z tytułu bezprawnego działania, o którym mowa w punkcie I.4 sentencji decyzji, 5. 570 zł (słownie: pięćset siedemdziesiąt złotych), z tytułu stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w punkcie I.5 sentencji decyzji, za zapłatę których odpowiada solidarnie z Waldemarem Sosnowskim. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – w związku ze stwierdzeniem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – 5 nakłada się na Waldemara Sosnowskiego prowadzącego działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą CASH 4 s.c. Joanna Gutowska, Waldemar Sosnowski w Ełku kary pieniężne w wysokości: 1. 248 zł (słownie: dwieście czterdzieści osiem złotych), z tytułu stosowania niedozwolonych postanowień umowy tożsamych z wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w punkcie I.1 sentencji decyzji, 2. 570 zł (słownie: pięćset siedemdziesiąt złotych), z tytułu naruszenia obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, o którym mowa w punkcie I.2 sentencji decyzji, 3. 190 zł (słownie: sto dziewięćdziesiąt złotych), z tytułu naruszenia obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, o którym mowa w punkcie I.3 sentencji decyzji, 4. 570 zł (słownie: pięćset siedemdziesiąt złotych), z tytułu bezprawnego działania, o którym mowa w punkcie I.4 sentencji decyzji, 5. 570 zł (słownie: pięćset siedemdziesiąt złotych), z tytułu stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w punkcie I.5 sentencji decyzji, za zapłatę których odpowiada solidarnie z Joanną Gutowską. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – obciąża się solidarnie Joannę Małgorzatę Gutowską i Waldemara Sosnowskiego – wspólników spółki cywilnej Cash 4 w Ełku kosztami, opisanego w pkt I sentencji niniejszej decyzji postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w kwocie 45,60 zł (słownie: czterdzieści pięć złotych 60/100) oraz zobowiązuje się ich do zwrotu tej kwoty Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 6 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK lub organ ochrony konkurencji i konsumentów) z urzędu przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy wzorce umowne stosowane przez Joannę Gutowską, Waldemara Sosnowskiego – wspólników spółki cywilnej Cash 4 w Ełku zawierają niedozwolone postanowienia umowne, a co za tym idzie, czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach, tj. art. 479 38 §1 i art. 479 39 k.p.c. w związku z art. 385 1 -385 3 k.c. oraz mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowań w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów poprzez stosowanie postanowień wzorów umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Mając na uwadze dokonane na etapie postępowania wyjaśniającego ustalenia, Prezes UOKiK wszczął w dniu 28 października 2013 r. – Postanowieniem Nr RBG-271/2013 – postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Joannę Małgorzatę Gutowską i Waldemara Sosnowskiego – wspólników spółki cywilnej Cash 4 w Ełku (dalej: Joanna Gutowska i Waldemar Sosnowski, przedsiębiorcy lub CASH 4), praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów opisanych w sentencji niniejszej decyzji. W toku niniejszego postępowania skarżony przedsiębiorcy pismem z dnia 12 listopada 2013 r. wskazali, iż od dnia 7 listopada 2013 r. dokonują poprawek wszystkich nieprawidłowości podniesionych przez Prezesa UOKiK w Postanowieniu Nr-271/2013 z dnia 28 października 2013 r. Prezes UOKiK na podstawie pisma CASH 4 z dnia 4 grudnia 2013 r. ustalił, iż Joanna Gutowska i Waldemar Sosnowski zaniechali stosowania praktyk, o których mowa w pkt I.1, I.2, I.4 pkt a – c oraz I.5 sentencji niniejszej decyzji w dniu 27 listopada 2013 r. Powyższe przedsiębiorcy wykazali przedstawiając nowe wzorce umowne, umowy pożyczki zawarte w oparciu o zmieniony wzorzec oraz wypełnione deklaracje wekslowe. Ponadto organ ochrony konsumentów ustalił, iż CASH w dniu 8 listopada 2013 r. wprowadził stosowne zmiany w Formularzu informacyjnym oraz od tej daty przekazuje wszystkim klientom ww. formularze, co przedsiębiorcy wykazali przedstawiając 5 kopii wypełnionych formularzy. Prezes UOKiK zawiadomił Joannę Gutowską i Waldemara Sosnowskiego o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy (pismo z dnia 6 grudnia 2013 r.). Wspólnicy spółki z powyższych uprawnień nie skorzystali. Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Na podstawie zebranych w toku postępowania dokumentów Prezes UOKiK ustalił, iż Joanna Gutowska prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Gutowska Joanna Małgorzata F.H.U „A& G AUTO” w Ełku, zaś Waldemar Sosnowski prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Waldemar Sosnowski w Ełku. Joanna Gutowska i Waldemar Sosnowski są wspólnikami spółki cywilnej – CASH 4 w Ełku (NIP spółki: 8481848818). 7 Z wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, iż przedmiotem działalności gospodarczej obu przedsiębiorców są pozostałe formy udzielania kredytów (64.92.Z). W ramach prowadzonej działalności przedsiębiorcy stosują formularz informacyjny, wzorce umowne: Umowa o pożyczkę numer …./…./…./…., Deklaracja wystawcy weksla „in blanco”, na podstawie których podpisywane są umowy z konsumentami, o których mowa w sentencji niniejszej decyzji. W ramach prowadzonej działalności Joanna Gutowska i Waldemar Sosnowski oferowali konsumentom od dnia 1 lutego 2011r. ww. wzorce umowne, które zawierały m.in. postanowienia, o treści: a. „POŻYCZKOBIORCA zobowiązuje się ponieść koszty windykacyjne mające na celu odzyskanie należności wynikających z niniejszej umowy w przypadku opóźnień i braku spłaty pożyczki w terminie według kosztów windykacyjnych: - 5 zł jednorazowy monitoring telefoniczny, - 20 zł upomnienie, - 40 zł pierwsze wezwanie do zapłaty, - 60 zł drugie wezwanie do zapłaty, - 80 zł ostateczne wezwanie do zapłaty, - 100 zł rozwiązanie umowy, - 150 zł wezwanie przedprocesowe” ( § 8), b. „Korespondencja POŻYCZKODAWCY skierowana do POŻYCZKOBIORCY, nieodebrana z powodu nie powiadomienia Pożyczkodawcy o zmianie adresu będzie uważana za skutecznie doręczoną” ( § 12), c. „Wszelkie spory wynikające z niniejszej umowy rozstrzygać będzie sąd właściwy dla siedziby POŻYCZKODAWCY” ( § 13), d. „Korespondencja Pożyczkodawcy skierowana do mnie, nieodebrana z przyczyn niezależnych od Pożyczkodawcy, w tym nie powiadomienie o zmianie adresu będzie uważana za skutecznie doręczoną”, e. „Ewentualne spory, Strony poddają rozstrzygnięciu przez sąd właściwy wg siedziby Pożyczkodawcy”, (vide karta 16) Przedsiębiorcy zaniechali stosowania powyższych postanowień z dniem 27 listopada 2013 r. Organ ochrony konkurencji i konsumentów ustalił, iż Joanna Gotowska i Waldemar Sosnowski w umowach pożyczki nie zawierała informacji o : a. adresie kredytodawcy, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, b. rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim , c. terminach spłaty kredytu, w tym informacji o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ww. ustawy, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 8 ustawy o kredycie konsumenckim, d. obowiązku zwrotu przy odstąpieniu od umowy przez konsumenta odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy, a także kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym, 8 w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim , e. prawie konsumenta do spłaty kredytu przed terminem, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o kredycie konsumenckim , f. organie nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 19 ustawy o kredycie konsumenckim . (karta 42, 44, 46, 48, 50, 52, 54, 56, 58, 60) Joanna Gutowska oraz Waldemar Sosnowski rozpoczęli podawanie powyższych informacji z dniem 27 listopada 2013 r. Stosowane przez Joannę Gutowską i Waldemara Sosnowskiego Formularze informacyjne dotyczące pożyczki gotówkowej nie zawierały informacji o : a. całkowitej kwocie do zapłaty przez konsumenta, wbrew dyspozycji przepisu art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 126, poz. 715, z późn. zm.), b. warunkach zmiany stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, wbrew dyspozycji przepisu art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim, (karta 34 – 39, 65 -70) CASH 4 rozpoczął podawanie ww. informacji z dniem 8 listopada 2013 r. Prezesa UOKiK ustalił również, iż przedsiębiorcy: a. zamieścili w Umowie pożyczki postanowienie o treści: „POŻYCZKOBIORCY przysługuje prawo odstąpienia od niniejszej umowy w terminie 10 dni od daty jej zawarcia pod warunkiem złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, w określonym powyżej terminie w firmie CASH 4 oraz dokonaniu zwrotu kwoty pożyczki”, wbrew dyspozycji przepisu art. 53 ust. 1 i 54 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim, b. żądali zabezpieczenia wierzytelności wynikającej z Umowa pożyczki zawartej z konsumentem w postaci weksla in blanco bez formuły „nie na zlecenie” lub innej równoznacznej, wbrew dyspozycji przepisu art. 41 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, c. zamieścili w Deklaracji wystawcy weksla „in blanco” postanowienia o treści: „Weksel zostanie zwrócony lub zniszczony na pisemny wniosek pożyczkobiorcy po ostatecznym rozliczeniu umowy pożyczki”, wbrew dyspozycji przepisu art. 41 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim, d. przekazywali Formularze informacyjne nie wszystkim konsumentom, z którymi wspólnicy spółki cywilnej podpisali Umowy pożyczki , wbrew dyspozycji przepisu art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim. (karta 42 – 61, 64) 9 Przedsiębiorcy odnośnie ww. punktu a –c zmienili dotychczasową praktykę z dniem 27 listopada 2013 r. , natomiast odnośnie punktu d, z dniem 8 listopada 2013 r. Joanna Gutowska i Waldemar Sosnowski udzielają pożyczek na okres od 30 dni w wysokości od 150 zł do 1000 zł. Usługi pożyczkowe przedsiębiorcy świadczą w swym lokalu w Ełku. W 2012 r. Joanna Gutowska i Waldemar Sosnowski zawarli 963 umowy pożyczki, natomiast od 1 stycznia 2013 r. do dnia 16 września 2013 r. zawarli 531 ww. umów. Prezes UOKiK ustalił nadto na podstawie przedłożonych przez Joannę Gutowską i Waldemara Sosnowskiego dokumentów finansowych: PIT-36, PIT-36L i PIT/B, przychody przypadające na wspólników spółki cywilnej w 2012 r. Joanna Gutowska z tytułu prowadzenia spółki osiągnęła w 2012 r. przychód w wysokości 68 040,70 zł. Waldemar Sosnowski z tytułu prowadzenia spółki osiągnął w 2012 r. przychód w wysokości 68 040,70 zł. Mając powyższe na uwadze Prezes UOKiK zważył, co następuje: Prezes UOKiK, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów [dalej: ustawa o ochronie (…) ], podejmuje się ochrony interesów konsumentów wyłącznie w interesie publicznym, tzn. wtedy, gdy daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach. 1 Warunkiem koniecznym do uruchomienia instrumentów określonych w tej ustawie jest zatem zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców naruszają jej przepisy i jednocześnie stanowią zagrożenie dla interesu publicznego, bądź też naruszają ten interes. Niniejsze postępowanie dotyczy podejrzenia stosowania przez Joannę Małgorzatę Gutowską i Waldemara Sosnowskiego – wspólników spółki cywilnej Cash 4 w Ełku, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych, naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, bezprawnym działaniu wbrew przepisom ustawy o kredycie konsumenckim oraz stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej. Praktyki te mogły zatem dotyczyć wszystkich potencjalnych klientów CASH 4, którzy chcieliby skorzystać z jego oferty i zawrzeć umowę pożyczki. Oznacza to de facto , że przedmiotowe praktyki mogłyby dotyczyć nieokreślonego z góry kręgu adresatów. Uznać wobec tego należy, iż niniejsze postępowanie prowadzone było w interesie publicznym. Ad I Przepis art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, iż „zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów” , natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy , w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks 1 Por. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 stycznia 2009r., sygn. akt: XVII Ama 26/08. 10 postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Oceny, czy w danym przypadku możemy mieć do czynienia z praktyką określoną w ww. przepisie, dokonuje się na podstawie ustalenia łącznego spełnienia trzech przesłanek : - działania przedsiębiorcy, - wypełnienie znamion bezprawności, - naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Przedsiębiorca Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…) ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy rozumie się przez to przede wszystkim przedsiębiorcę w znaczeniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 672, z późn. zm.). Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Przy czym, jak wskazuje Konrad Kohutek, przepis ten nie stwierdza, że przedsiębiorcą jest wspólnik spółki cywilnej. Przepis ten stanowi, że za przedsiębiorcę uznaje się tych wspólników i to w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. 2 Wspólnicy spółki cywilnej stają się przedsiębiorcami dopiero od momentu faktycznego podjęcia i wykonywania działalności gospodarczej, dążąc przez to do realizacji wspólnego celu gospodarczego. 3 Przedsiębiorcy wskazali, iż rozpoczęli swoją działalność od dnia 1 lutego 2011 r., a prowadzona jest w Ełku. Tak więc ich działalność ma charakter zorganizowany, ciągły i zarobkowy. Wobec powyższego należy uznać, iż Joanna Gutowska i Waldemar Sosnowski, działający w ramach spółki cywilnej pod nazwą CASH 4 w Ełku spełniają przesłanki, jakich wyżej powołane ustawy wymagają do bycia przedsiębiorcą. W konsekwencji ich działania mogą być poddane ocenie w toku postępowania przed Prezesem UOKiK. Bezprawność działań i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Drugą z przesłanek koniecznych dla stwierdzeni a naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) jest bezprawność działań podejmowanych przez przedsiębiorcę. Same przepisy ustawy o ochronie (…) nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Zwrócił na to uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej również: SOKiK) w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVII AmA 32/05), wskazując, iż art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów – którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. jest art. 24 ust. 1 – nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, 2 K. Kohutek, Komentarz do art. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, Lex online. 3 K. Kohutek, op. cit. 11 w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Należy również zauważyć, iż bezprawność, do której odwołuje się ustawodawca, tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z prawem. Stanowisko takie znajduje też oparcie w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o ochronie (…) , ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. Nr 129, poz. 1102) [pogląd ten odnosi się co prawda do poprzednio obowiązującej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ale pozostaje również aktualny na gruncie obowiązującej ustawy], która wprowadziła do ustawy o ochronie (…) przepisy regulujące postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z którym „same przepisy art. 23a – 23d ustawy nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Działania te mogą okazać się bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, także zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów”. Pojęcie „porządek prawny” obejmuje zatem nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych jako zasady współżycia społecznego. Bezprawność jest kategorią obiektywną. Przy jej ocenie rozważyć należy każdorazowo kwestię, czy czyn sprawcy był zgodny, czy też niezgodny z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źródłem tych zasad są normy prawa powszechnie obowiązującego - jako reguły postępowania wyznaczone przez nakazy i zakazy wynikające z norm prawa pozytywnego (w szczególności prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, pracy, finansowego, ustaw i aktów prawnych regulujących poszczególne dziedziny gospodarki, itp.) oraz nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego, czyli tzw. dobre obyczaje (por.: G. Bieniek, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga III. Zobowiązania. Tom I, Warszawa 2006, także Lex Polnica). O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (uzasadnienie do I PKN 267/2001 wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna – Lex Polonica). Sąd Najwyższy wskazał nadto, że o bezprawności działania można mówić wówczas, gdy nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działanie, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego lub działanie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377). W niniejszej sprawie źródłem bezprawności działań przedsiębiorców, powodującej naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów jest stosowanie niedozwolonych postanowień umownych, naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, działanie sprzeczne z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim oraz stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej. Ad I.1 W świetle przytaczanego już przepisu art. 24 ustawy o ochronie (…) przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Natomiast zgodnie z przepisem art. 479 43 k.p.c. Wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2. 12 Należy w tym miejscu wskazać, iż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej (art. 479 36 – 479 45 k.p.c.), której dokonuje się niezależnie od tego, czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje SOKiK i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Przepis art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w ww. rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „ (…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Powyższe oznacza, że stosowanie w obrocie z konsumentami postanowień, które zostały wpisane do rejestru jest działaniem bezprawnym. Ad I.1.A.a W opinii Prezesa UOKiK, postanowienie stosowanego we wzorcu umowy Umowa o pożyczkę numer …./…./…./…., o treści: „POŻYCZKOBIORCA zobowiązuje się ponieść koszty windykacyjne mające na celu odzyskanie należności wynikających z niniejszej umowy w przypadku opóźnień i braku spłaty pożyczki w terminie według kosztów windykacyjnych: - 5 zł jednorazowy monitoring telefoniczny, - 20 zł upomnienie, - 40 zł pierwsze wezwanie do zapłaty, - 60 zł drugie wezwanie do zapłaty, - 80 zł ostateczne wezwanie do zapłaty, - 100 zł rozwiązanie umowy, - 150 zł wezwanie przedprocesowe” , jest tożsame z treścią postanowień wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych poz. 1796 rejestru, o treści: " W przypadku niewykonania zobowiązań wynikających z niniejszej umowy 13 Kredytobiorca poniesie koszty związane z monitorowaniem Kredytobiorcy: 1) telefoniczne upomnienie Kredytobiorcy związane z nieterminową spłatą kredytu - 13 PLN; 2) korespondencja kierowana do Kredytobiorcy związana z nieterminową spłatą kredytu (zawiadomienie, upomnienie, prośba o dopłatę, wystawienie Bankowego Tytułu Egzekucyjnego), za każde pismo. Opłata za korespondencję kierowaną do poręczycieli Bank obciąża dodatkowo Kredytobiorców według tych samych stawek - 15 PLN; 3. wyjazd interwencyjny do Kredytobiorcy - 50 PLN" ” (wyrok Sądu Okręgowego Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie – dalej: SOKiK - z dnia 6 sierpnia 2009 r. sygn. akt XVII AmC 624/09), pod poz. 829 rejestru, o treści: „W przypadku zalegania z co najmniej dwoma ratami pożyczkodawca może również wystosować (nie częściej niż raz w tygodniu) upomnienie. Każdorazowe wystawienie upomnienia podlega opłacie w wysokości 50,00 zł” (wyrok SOKiK z dnia 27 kwietnia 2005 r., sygn. akt XVII Amc 103/04), pod poz. 978, w brzmieniu: „Opłaty dodatkowe, które ponosi Zleceniodawca: - (…) - za przyznanie okresu karencji w spłacie rat na 1 miesiąc – 50 PLN - za przyznanie okresu karencji w spłacie rat na 2 miesiące – 100 PLN - za wysłanie upomnienia za zwłokę w zapłacie raty – 20 PLN - za wysłanie wezwania do zapłaty raty – 30 PLN - za wysłanie przedsądowego wezwania do zapłaty – 50 PLN - za wizytę indykatorów w związku z brakiem spłaty 2 rat – 100 PLN - (…) - za telegram informujący o zadłużeniu przeterminowanym – 30 PLN – za monit telefoniczny – 20 PLN - (…)” (wyrok SOKiK z dnia 9 października 2006 r., sygn. akt XVII Amc 101/05), a także pod poz. 3569, w brzmieniu: „ Za pisemne wezwanie pobiera się zryczałtowaną opłatę w kwocie 20 zł ” (wyrok SOKiK z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt XVII Amc 5533/11). W uzasadnieniu pierwszego powołanego wyroku Sąd wskazał, że „kwestionowane postanowienie, poprzez brak określenia procedur jakimi bank kieruje się przy podejmowaniu czynności związanych z dochodzeniem swoich należności, może prowadzić do dowolności działania pozwanego w zakresie zasad, terminów czy częstotliwości korzystania z tych środków i w związku z tym znacznego zwiększenia zadłużenia konsumenta”. Ponadto zdaniem SOKiK tak sformułowane postanowienie daje przedsiębiorcy możliwość do stosowania kilku środków windykacyjnych jednocześnie, co generuje zwiększone koszty, nie określając przy tym procedury oraz możliwych działań konsumenta. Monitorowanie oparte jest na uznaniu przedsiębiorcy i brak jest jakiejkolwiek kontroli racjonalności i prawidłowości tych poczynań. Konsekwencją jest zobowiązanie konsumenta do ponoszenia znacznych i nieuzasadnionych kosztów. W ocenie Sądu postanowienie to narusza zasady lojalnego i równorzędnego traktowania konsumenta oraz niewykorzystywania uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy, co należy zakwalifikować jako działanie sprzeczne z dobrymi obyczajami. W niniejszej sprawie przedsiębiorca w analogiczny sposób nie wskazuje dokładnych procedur prowadzonego przez siebie postępowania windykacyjnego. We wzorcu umowy brak jest informacji zarówno o częstotliwości określonych środków upominawczych, jak również brak terminów w okresie którym następują wskazane w postanowieniu czynności, co może skutkować sytuacją, w której to konsument nie zdąży nawet uregulować należności w wyznaczonym w upomnieniu terminie, a już w stosunku do niego zostaną poczynione kolejne działania mające na celu przymuszenie go do uregulowania należności. Wskazać należy, iż powyższe działania mogą przyczynić się do nieuzasadnionego i nadmiernego obciążenia konsumenta kosztami postępowania windykacyjnego. W trzech ostatnich przywołanych wyżej wyrokach Sąd uznał, iż tego rodzaju zapisy kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy i stanowią niedozwolone postanowienie, o którym mowa w art. 385 1 § 1 k.c. Wobec powyższego pobieranie każdorazowo przy okazji wysłania 14 upomnienia/wezwania opłaty w wysokości nawet 20 zł jest kwotą, która nie wynika z żadnej kalkulacji poniesionych kosztów przez przedsiębiorcę i przewyższa znacznie koszt wysłania listu poleconego ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru (aktualnie koszt wysłania takiego listu wynosi 5,65 zł). Mając na względzie powyższe SOKiK uznał, iż stanowi to nieuzasadnioną opłatę obciążającą konsumenta, a koszt prowadzenia postępowania windykacyjnego powinien być określony w sposób odpowiadający rzeczywiście poniesionym kosztom z tytułu dochodzenia należności . W niniejszym postępowaniu kredytodawca w przypadku wysłania pisemnego upomnienia wzywającego do zapłaty, obciąża konsumentów opłatą w wysokości od 25 do nawet 90 zł. Niniejsze kwoty jest nieproporcjonalnie wyższe w porównaniu z realnymi kosztami przygotowania i nadania listu. Brak ponadto informacji, czy powyższe wezwania będą wysyłane listem zwykłym czy też poleconym wraz z potwierdzeniem odbioru, trudno więc wyliczyć realne koszty postępowania windykacyjnego. Na marginesie wskazać należy, iż brak przesyłania upomnień lub wezwań przesyłkami ewidencjonowanym (czyli co najmniej listem poleconym), czyni trudnym do wykazania fakt nadania przedmiotowej korespondencji przez przedsiębiorcę. W związku z powyższym mogłoby to doprowadzić do sytuacji, w której konsument - mimo braku otrzymania wezwania do zapłaty - zostałby obciążony kosztami windykacyjnymi tylko na podstawie woli przedsiębiorcy, mimo iż w rzeczywistości kredytodawca mógłby nie ponieść żadnych kosztów. W związku z powyższym klauzule wpisane do rejestru jak i kwestionowany zapis są tożsame, albowiem zmierzają do obciążenia konsumenta nieuzasadnionymi kosztami, co godzi w jego interesy ekonomiczne. Ad I.1.A.b W opinii Prezesa UOKiK, postanowienie stosowanego we wzorcu umowy Umowa o pożyczkę numer …./…./…./…., o treści: „Korespondencja POŻYCZKODAWCY skierowana do POŻYCZKOBIORCY, nieodebrana z powodu nie powiadomienia Pożyczkodawcy o zmianie adresu będzie uważana za skutecznie doręczoną” jest tożsame z treścią postanowień wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych poz. 2208 rejestru, o treści: „Wszelka korespondencja wysyłana jest przez Bank na wskazany przez posiadacza rachunku adres do korespondencji i uważa się ją za doręczoną po upływie 14 dni od daty jej wysłania przez Bank” (wyrok SOKiK z dnia1 grudnia 2010 r., sygn. akt XVII Amc 1789/09) oraz pod poz. 2311 rejestru, w brzmieniu: „[…] Jeżeli Ubezpieczający, Uposażony, lub inny adresat korespondencji zmienił adres korespondencyjny i nie powiadomił o tym Ubezpieczyciela w formie wskazanej w ust. 1, to przyjmuje się, że Ubezpieczyciel przekazał korespondencję i wywiera ona skutki prawne po upływie 30 dni od dnia jej wysłania na ostatni podany adres” (wyrok SOKiK z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt XVII Amc 1874/09), a także pod poz. 1681, w brzmieniu: „ Wszelka korespondencja wysłana przez Bank do Kredytobiorcy pocztą lub kurierem na ostatni podany przez niego adres do korespondencji (adres zameldowania, w przypadku, gdy Kredytobiorca nie podał adresu do korespondencji), będzie uważana za doręczoną” (wyrok SOKiK z dnia 30 czerwca 2009r., sygn. akt XVII Amc 513/09). Sąd uznał, iż tego rodzaju zapisy stanowią naruszenie przepisu art. 385 1 § 1 k.c. kształtując przy tym prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interes, bowiem w niekorzystny sposób określa sytuację konsumenta w momencie składania oświadczeń woli przez przedsiębiorcę. Jak słusznie uznał SOKiK w uzasadnieniu pierwszego z przywołanych wyroków, mając na względzie art. 61 § 1. k.c. w brzmieniu „oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się 15 z jego treścią” należy stwierdzić, iż w sprawie składania oświadczenia woli ustawodawca przyjął teorię doręczenia. Ze względu na interes i bezpieczeństwo obrotu oraz ułatwienia dowodowe domniemywa się, że adresat zapoznał się z treścią oświadczenia, gdy doszło do niego w taki sposób, iż powzięcie o niej wiadomości stało się możliwe. Z punktu widzenia skuteczności oświadczenia woli nieistotne jest zatem, czy i kiedy adresat zapoznał się z jego treścią. Wystarczające jest, że oświadczenie woli doszło do niego w sposób stwarzający mu realną możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia 4 . Oświadczenie woli uznaje się za skutecznie złożone również wtedy, gdy adresat mogąc zapoznać się z jego treścią, celowo tego nie uczynił 5 , odmówił zapoznania się z nim 6 lub z własnej woli nie podjął przesyłki pocztowej zawierającej to oświadczenie 7 . Innymi słowy, odmowa przyjęcia oświadczenia woli lub zaniechanie zapoznania się z nim nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Jednocześnie Sąd przypomniał, iż nie należy wprost przenosić reguł doręczeń procesowych na użytek skuteczności składania oświadczeń woli 8 . W odniesieniu do stosunków prawnych z udziałem konsumentów zastosowanie znajdują przede wszystkim przepisy prawa konsumenckiego, a więc przede wszystkim zasady przewidziane w art. 384 i następne k.c. W dalszej części uzasadnienia SOKiK zaznaczył, iż istotne jest zapewnienie adresatowi przesyłki możliwości zapoznania się z treścią oświadczenia. Tymczasem zakwestionowana klauzula w niniejszym postępowaniu, jak i postanowienia niedozwolone wpisane do rejestru postanowień niedozwolonych może pozbawić konsumenta takiej możliwości. Skutek doręczenia w przedmiotowych zapisach umownych jest przewidziany w każdej sytuacji wysłania przesyłki, mimo że przepisy prawa przyjmują obowiązek jej faktycznego doręczenia w taki sposób, aby adresat miał możliwość zapoznania się z jego treścią. To na składającym oświadczenie woli spoczywa ciężar dowodu, że doszło ono do adresata w sposób umożliwiający mu – według zasad doświadczenia życiowego – zapoznanie się z jego treścią. Jeśli więc oświadczenie zostało wysłane adresatowi listem, albo innym sposobem porozumiewania się na odległość, składający powinien wykazać np. za pomocą pocztowego dowodu nadania lub zwrotnego poświadczenia odbioru, że list (telegram) został adresatowi doręczony. Powstały dowód nadania listu poleconego nie jest wprawdzie dowodem doręczenia go adresatowi, lecz jest dowodem prima facie . Adresat oświadczenia może obalić to domniemanie wykazując, że nie miał możliwości zapoznania się z treścią oświadczenia 9 . Zgodnie bowiem z teorią doręczenia, ryzyko niedojścia oświadczenia woli do adresata spoczywa na składającym oświadczenie. Tymczasem sporne postanowienie takiego ryzyka dla przedsiębiorcy nie przewiduje, a wręcz przerzuca je na konsumenta . Nawet bowiem w sytuacji zaginięcia przesyłki, jej zagubienia przez operatora pocztowego, przedsiębiorca – w świetle tego zapisu – spełniłby swój obowiązek doręczenia korespondencji, co nie znajduje żadnego uzasadnienia w przepisach prawa. Taki zapis wzorca w sposób sprzeczny z przepisami i dobrymi obyczajami kształtuje prawa i obowiązki konsumentów, rażąco naruszając ich interesy, dodatkowo przerzucając na nich w każdej sytuacji obowiązek wykazania, że przesyłki nie otrzymali (a więc nakładając obowiązek przedstawienia tzw. dowodu negatywnego, czyli niezgodnie z treścią art. 6 k.c.). 4 por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1976 r. sygn. akt I PR 125/76; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1980 r. sygn. akt I PRN 109/80; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 1990 r. sygn. akt I CR 1410/89; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1995 r. sygn. akt I CR 9/95; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1996 r. sygn. akt I CKU 44/96; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt III ZP 31/98. 5 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 1995 r., sygn. akt I PRN 2/95. 6 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I PKN 501/97. 7 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1996 r., sygn. akt I PKN 36/96. 8 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2002 r., sygn. akt III CKN 1316/00. 9 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2004 r., sygn. akt II CK 358/02. 16 Ponadto należy nadmienić, że postanowienie nie precyzuje nawet okresu, w którym doręczenie miałoby być skuteczne. Tak więc w sytuacji, w której to konsument musiałby złożyć określone oświadczenie woli w ściśle wskazanym w piśmie przedsiębiorcy terminie, to nie sposób byłoby prawidłowo wykazać sposobu obliczania tego terminu. Trzeba również zwrócić uwagę, że kwestionowane postanowienie zastrzeżone zostało jedynie na rzecz przedsiębiorcy, z wykluczeniem jego klientów. Oznacza to, że przedsiębiorcy mogą dowolnie zmienić adres, bez ryzyka, że korespondencja jego klientów wysłana na poprzedni adres będzie skutecznie doręczona, a więc została zakłócona zasada równouprawnienia stron umowy – na korzyść przedsiębiorcy. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Prezesa UOKiK ww. postanowienie, stosowane przez Joannę Gutowską i Waldemara Sosnowskiego jest tożsame z ww. klauzulami, bowiem niekorzystny sposób określa sytuację konsumenta w momencie składania oświadczeń woli przez przedsiębiorcę. Ad I.1.A.c W opinii Prezesa UOKiK, postanowienie stosowanego we wzorcu umowy Umowa o pożyczkę numer …./…./…./…., o treści: „Wszelkie spory wynikające z niniejszej umowy rozstrzygać będzie sąd właściwy dla siedziby POŻYCZKODAWCY”, jest tożsame z treścią postanowień wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych pod poz. 640 rejestru, o treści: „ Ewentualne spory wynikłe na tle wykonania umowy strony poddają rozstrzygnięciu Sądowi właściwemu miejscowo dla siedziby Pożyczkodawcy ” (wyrok SOKiK z dnia 12 stycznia 2006 r., Sygn. akt XVII Amc 22/05), pod poz. 1024 rejestru, o treści “ Wszelkie spory wynikające z niniejszej Umowy Strony poddają pod rozstrzygnięcie sądu właściwego dla siedziby pożyczkodawcy ” (wyrok SOKiK z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt XVII AmC 34/06). W ocenie SOKiK klauzule o tej treści kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Wypełnia to znamiona klauzuli, o której mowa w art. 385 3 pkt 23 k.c., zgodnie z którą za niedozwolone postanowienie umowne uważa się takie, które wyłącza jurysdykcję sądów polskich lub poddaje pod rozstrzygniecie sądu polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a także narzuca rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę pozwanego. Kwestionowane postanowienie zmienia tą zasadę na niekorzyść konsumenta. Zgodnie bowiem z art. 27 k.p.c. powództwo wytacza się przed sądem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę pozwanego . Zmiana właściwości sądu, choć dopuszczalna (w sprawach konsumenckich przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie zastrzegają właściwości wyłącznej), może być klauzulą zakazaną z uwagi na konieczność prowadzenia procesu w odległej od miejsca zamieszkania konsumenta miejscowości. Fakt taki powoduje utrudnienia w dojazdach do sądu, a tym samym w prowadzeniu obrony. Ponadto, należy wskazać, że nie można z góry określić, która strona w sporze będzie powodem, a która pozwanym, co przekłada się, przede wszystkim, na możliwość wszczęcia postępowania sądowego zgodnie z zasadami określonymi w art. 34 k.p.c . Z uwagi na powyższe, ww. postanowienie jest tożsame z klauzulami wpisanymi do rejestru, bowiem narzuca rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy dla siedziby przedsiębiorcy. 17 Ad I.1.B.a W opinii organu ochrony konkurencji i konsumentów, postanowienie stosowanego we wzorcu umowy Deklaracja wystawcy weksla „in blanco”, o treści: „Korespondencja Pożyczkodawcy skierowana do mnie, nieodebrana z przyczyn niezależnych od Pożyczkodawcy, w tym nie powiadomienie o zmianie adresu będzie uważana za skutecznie doręczoną” , jest tożsame z treścią postanowień wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych pod poz. 2208 rejestru, o treści: „Wszelka korespondencja wysyłana jest przez Bank na wskazany przez posiadacza rachunku adres do korespondencji i uważa się ją za doręczoną po upływie 14 dni od daty jej wysłania przez Bank” (wyrok SOKiK z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt XVII Amc 1789/09) oraz pod poz. 2311 , w brzmieniu: „[…] Jeżeli Ubezpieczający, Uposażony, lub inny adresat korespondencji zmienił adres korespondencyjny i nie powiadomił o tym Ubezpieczyciela w formie wskazanej w ust. 1, to przyjmuje się, że Ubezpieczyciel przekazał korespondencję i wywiera ona skutki prawne po upływie 30 dni od dnia jej wysłania na ostatni podany adres” (wyrok SOKiK z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt XVII Amc 1874/09), a także pod poz. 1681, w brzmieniu: „ Wszelka korespondencja wysłana przez Bank do Kredytobiorcy pocztą lub kurierem na ostatni podany przez niego adres do korespondencji (adres zameldowania, w przypadku, gdy Kredytobiorca nie podał adresu do korespondencji), będzie uważana za doręczoną” (wyrok SOKiK z dnia 30 czerwca 2009r., sygn. akt XVII Amc 513/09). W tym miejscu należy wskazać, iż niniejszym przypadku adekwatne jest uzasadnienie do pkt I.1.A.b niniejszej decyzji. Z uwagi na powyższe, ww. postanowienie jest tożsame z klauzulami wpisanymi do rejestru, bowiem w niekorzystny sposób określa sytuację konsumenta w momencie składania oświadczeń woli przez przedsiębiorcę. Ad I.1.B.b Zdaniem Prezesa UOKiK, postanowienie stosowanego we wzorcu umowy Deklaracja wystawcy weksla „in blanco”, o treści : „Ewentualne spory, Strony poddają rozstrzygnięciu przez sąd właściwy wg siedziby Pożyczkodawcy”, jest tożsama z treścią postanowień wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umownych pod poz. 640 rejestru, o treści: „ Ewentualne spory wynikłe na tle wykonania umowy strony poddają rozstrzygnięciu Sądowi właściwemu miejscowo dla siedziby Pożyczkodawcy ” (wyrok SOKIK z dnia 12 stycznia 2006 r., sygn. akt XVII Amc 22/05), pod poz. 1024 rejestru, o treści “ Wszelkie spory wynikające z niniejszej Umowy Strony poddają pod rozstrzygnięcie sądu właściwego dla siedziby pożyczkodawcy ” (wyrok SOKIK z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt XVII AmC 34/06). W niniejszym przypadku aktualne jest uzasadnienie do pkt I.1.A.c niniejszej decyzji. Z tego względu, ww. postanowienie jest tożsame z ww. klauzulami z rejestru, bowiem narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy dla siedziby przedsiębiorcy. Ad I. 2 i 3 W świetle przepisu art. 24 ust.1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…) przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy w szczególności poprzez naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Zachowanie takie godzi zatem w prawo 18 konsumenta do informacji, które stanowi podstawę umożliwiającą konsumentowi właściwą ocenę przez niego sytuacji, a także jest warunkiem swobodnego podjęcia decyzji. Ad I.2.a. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim, umowa o kredyt konsumencki powinna określać: imię, nazwisko i adres konsumenta oraz imię, nazwisko (nazwę) i adres (siedzibę) kredytodawcy i pośrednika kredytowego. Natomiast w umowach zawieranych przez CASH 4 brak jest wskazania adresu kredytodawcy, wskazano jedynie adres Biura Obsługi Klienta. Wobec powyższego należy uznać, iż przedsiębiorcy nie dopełnili obowiązku wskazania adresu kredytodawcy, o czym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Ad I.2.b. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim, umowa o kredyt konsumencki, powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Analiza umów zawartych przez CASH 4 wykazała, iż brak w nich wskazania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO). Zgodnie z art. 5 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim rzeczywista roczna stopa oprocentowania to całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Wzór obliczania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania zawarty jest w załączniku nr 4 do ustawy o kredycie konsumenckim. W uproszczeniu, zawarte w przepisach równanie matematyczne pozwala na ukazanie proporcji całkowitego kosztu kredytu do jego całkowitej kwoty (w równaniu tym posłużono się terminami „kwota wypłaty” i „kwoty spłaty lub wnoszonych opłat”). Kredytodawcy obowiązani są informować o wysokości RRSO po to, aby konsument mógł w łatwy sposób porównać koszty kredytu konsumenckiego oferowane przez poszczególnych kredytodawców. 10 Zauważyć należy, iż we wzorcu umowy pożyczki jak i w podpisanych umowach pożyczki, przedsiębiorcy posługują się pojęciem i skrótem „roczna rzeczywista stopa procentowa – RRSP”. Nie jest to pojęcie zdefiniowane w ustawie i nie można powyższego uznać za spełniające wymóg wskazywania RRSO. Takie działanie przedsiębiorców pozbawia konsumenta możliwości zweryfikowania pożyczki oferowanej przez CASH 4 z innymi oferowanymi na rynku. Żaden bowiem przedsiębiorca nie posługuje się pojęciem i skrótem „roczna rzeczywista stopa procentowa - RRSP”, tylko zgodnie z wymogiem ustawodawcy „roczna rzeczywista stopa oprocentowania – RRSO”. Wobec powyższego należy uznać, iż Joanna Gutowska i Waldemar Sosnowski nie dopełnili obowiązku wskazania rocznej rzeczywistej stopy oprocentowania, o czym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim. Ad I.2.c. Przepis art. 30 ust. 1 pkt 8 ustawy o kredycie konsumenckim wskazuje, iż umowa o kredyt konsumencki powinna określać zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym 10 Raport UOKiK Opłaty stosowane przez instytucje parabazowe , Warszawa, czerwiec 2013, str. 17. 19 informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1. Ostatni przywołany przepis przewiduje, iż przypadku umowy o kredyt konsumencki zawartej na czas określony, przez cały czas jej obowiązywania, konsument ma prawo do otrzymania, na wniosek, w każdym czasie bezpłatnie harmonogramu spłaty. Umowy pożyczki zawierane przez przedsiębiorców wskazują co prawda, iż spłata nastąpi w oddziale firmy oraz termin do jakiego nastąpi spłata całej kwoty pożyczki, jednakże nie wskazuje, czy konsument dokona jednorazowej spłaty, czy też w ratach. W umowie pożyczki mowa jest o ratach pożyczki (vide § 5 umowy), jednakże brak jest harmonogramu spłat, brak też informacji o możliwości jego bezpłatnego uzyskania. Z uwagi na powyższe należy uznać, iż przedsiębiorcy nie dopełnili obowiązku informowania o terminach spłaty kredytu, w tym informacji o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Ad I.2.d. W ocenie organu ochrony konsumentów Pożyczkodawca nie udzielił w Umowie pożyczki informacji o obowiązku zwrotu przez konsumenta odsetek zgodnie z rozdziałem 5 ustawy o kredycie konsumenckim, a także kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym, w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim. Ustawodawca zagwarantował konsumentom zawierającym umowę o kredyt konsumencki tzw. czas do namysłu ( coolinf-off period ). Jest to odstępstwo od reguły, zgodnie z którą należy wywiązywać się z zawartych umów ( pacta sunt servanda ), dzięki czemu konsument ma prawo z niej zrezygnować w ściśle określonym terminie, jeśli np. nie potrzebuje już kredytu lub nie odpowiadają mu warunki, na jakich został on udzielony. W takim wypadku zobowiązany jest do zwrotu otrzymanej kwoty kredytu oraz zapłacenia odsetek za faktyczny czas korzystania z kredytu. Przedsiębiorca ma natomiast obowiązek zwrotu wszelkich opłat związanych z przyznaniem kredytu, w tym opłaty przygotowawczej, administracyjnej, czy też kaucji windykacyjnej. Uprawnienie do odstąpienia od umowy jest uprawnieniem kształtującym, tak więc nie jest wymagana zgoda przedsiębiorcy na skorzystanie z tego prawa. Aby powyższe uprawnienie mogło być w jak najszerszym zakresie stosowane, konsumenci muszą posiadać wiedzę o takim przywileju. Dlatego też ustawodawca wskazał, iż informacja o prawie konsumenta do odstąpienia od umowy stanowi istotny element umowy o kredyt konsumencki i nałożył na przedsiębiorcę obowiązek poinformowania o tymże uprawnieniu bezpośrednio w samej umowie. W omawianej sytuacji konsument nie ma pewności, jakie są rzeczywiście skutki odstąpienia od umowy oraz czy przedsiębiorca jest uprawniony do naliczania jakichkolwiek opłat. Konsument powinien uzyskać w sposób jednoznaczną informację, iż przedsiębiorca – w przypadku odstąpienia od umowy prze konsumenta zgodnie z art. 53 ustawy o kredycie konsumenckim – pobiera odsetki od środków wypłaconych w ramach pożyczki. W sytuacji, w której to przedsiębiorcy zrezygnowaliby z takiego przywileju - również przedmiotowa informacja powinna znaleźć się w Umowie pożyczki , aby nie wprowadzać stanu niepewności co do kształtu stosunku prawnego łączącego obie strony. Ponadto wskazać należy, że zarówno w Umowie pożyczki brak jest informacji o wysokości odsetek naliczanych w stosunku dziennym od kwoty, która zostanie udostępniona do dyspozycji konsumenta. Nie jest on więc w stanie zweryfikować, czy wysokość e wentualnych opłat za okres korzystania z otrzymanej pożyczki (jeśli w rzeczywistości byłyby pobierane) jest wyliczona właściwie, a przedsiębiorca nie dąży 20 do uzyskania nieuprawnionych korzyści względem słabszej strony stosunku zobowiązaniowego. Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż przedsiębiorcy nie dopełnili obowiązku, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim. Ad I.2.e. Zdaniem Prezesa UOKiK przedsiębiorcy nie zamieścili informacji o prawie konsumenta do spłaty kredytu przed terminem. Co prawda w umowie pożyczki można znaleźć informację, że „całkowity koszt pożyczki ulega zmianie w przypadku spłaty pożyczki przed terminem”, jednakże brak jest informacji o samym prawie do spłaty przed terminem. Natomiast w dokumencie umowy trzeba zamieścić zwięzłą informację o uprawnieniu konsumenta do przedterminowej spłaty, w każdym czasie, całości lub części kredytu. 11 Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż przedsiębiorcy nie dopełnili obowiązku, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o kredycie konsumenckim. Ad I.2.f. W ocenie Prezesa UOKiK CASH 4 nie zamieścił w Umowie pożyczki informacji o organie nadzoru właściwym w sprawach ochrony konsumentów, przez co naruszył art. 30 ust. 1 pkt 21 ustawy o kredycie konsumenckim, zgodnie z którym umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać wskazanie organu nadzoru właściwego w sprawach ochrony konsumentów. Organem ustawowo powołanym do ochrony interesów konsumentów jest – zgodnie z art. 1 ust. 3 w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o ochronie (…) – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wyposażony on został przez ustawodawcę przede wszystkim w instrumenty orzecznicze z zakresu ochrony konsumentów, które umożliwiają sprawowanie kontroli przestrzegania przepisów ustaw chroniących interes konsumentów oraz przeciwdziałanie ich naruszeniom 12 . Wskazać w tym miejscu należy, iż świadomość konsumentów o przysługujących im uprawnieniach wciąż jest niewystarczająca, wobec czego należy dołożyć wszelkich starań, aby zwiększyć poziom tej wiedzy. Działania polegające na pominięciu takiej informacji, mimo obowiązku informacyjnego w tym zakresie wynikającego z ustawy, są bezsprzecznie niekorzystne dla konsumenta i nieuczciwe ze strony kredytodawcy, który uchyla się od spełnienia ustawowego obowiązku. Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż Joanna Gutowska i Waldemar Sosnowski nie dopełnili obowiązku, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 21 ustawy o kredycie konsumenckim. Ad I.3.a. Zgodnie z art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca przekazuje konsumentowi na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego informacje o całkowitej kwocie do zapłaty przez konsumenta. Definicja „całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta” znajduje się w art. 5 pkt 8 ww. ustawy, zgodnie z nią jest to suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu. Kwota ta ma uświadomić konsumentowi, ile pieniędzy będzie musiał łącznie przeznaczyć na spłatę 11 T. Czech, Kredyt konsumencki, Komentarz , Warszawa 2012, str. 323. 12 C. Banasiński, E. Pionka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz , Warszawa 2009, str. 32. 21 wszelkich zobowiązań z uzyskanym kredytem (na rzecz kredytodawcy lub innych podmiotów). 13 CASH 4 w formularzu informacyjnym wskazało definicję ustawową, o której mowa powyżej i wymienia części składowe całkowitej kwoty do zapłaty wraz z wartościami liczbowymi, jednakże nie jest dokonane ich zsumowanie. Zauważyć trzeba, iż ustawodawca obciąża kredytodawcę obowiązkiem wskazania konkretnej sumy stanowiącej całkowitą kwotę do zapłaty. Nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy przerzucanie na konsumenta obowiązku wyliczenia omawianej całkowitej kwoty. Wobec powyższego, wskazanie wyłącznie elementów składających się na całkowitą kwotę do zapłaty przez konsument, jak czyni Joanna Gutowska i Waldemar Sosnowski, nie wypełnia wymogu wskazania ich sumy wyrażonej kwotowo, przez co należy uznać, iż takie postępowanie przedsiębiorców jest sprzeczne z art. art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim. Ad I.3.b. Zgodnie z art. 14 w zw. z art.13 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca przekazuje konsumentowi na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego informację o warunkach zmiany stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. Formularz informacyjny wypełniony przez CASH 4 informował jedynie wysokości stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, brak w nim jednak warunków jej zmiany. W związku z powyższym należy uznać, iż CASH 4 nie wypełniło obowiązku, o którym mowa w art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim. Ad I.4 W świetle przepisu art. 24 ustawy o ochronie (…) przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Działania przedsiębiorcy mogą zostać uznane za bezprawne w razie ustalenia, że doszło do naruszenia przepisów innych ustaw, zasad współżycia społecznego oraz dobrych obyczajów. Ad I.4.a. Zdaniem Prezesa UOKiK, postanowienie zamieszczone w Umowie pożyczki , o treści: „POŻYCZKOBIORCY przysługuje prawo odstąpienia od niniejszej umowy w terminie 10 dni od daty jej zawarcia pod warunkiem złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, w określonym powyżej terminie w firmie CASH 4 oraz dokonaniu zwrotu kwoty pożyczki” jest sprzeczne z art. 53 ust. 1 i 54 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim. Wskazać należy, iż przepis art. 53 ust. 1 przewiduje prawo konsumenta do odstąpienia od umowy, bez podania przyczyny, w terminie 14 dni od zawarcia umowy. Natomiast przedsiębiorcy ograniczyli powyższy termin do 10 od daty jej zwarcia. Ponadto, CASH 4 nałożył na konsumenta obowiązek dokonania zwrotu kwoty pożyczki jednocześnie z odstąpieniem od umowy. W tym miejscu przywołać należy przepis art. 54 ust. 2, który stanowi, iż konsument zwraca niezwłocznie kredytodawcy kwotę 13 T. Czech, op. cit ., str. 135. 22 udostępnionego kredytu wraz z odsetkami, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż CASH 4 wbrew przepisom art. 53 ust. 1 i 54 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim skróciło termin do odstąpienia od umowy przez konsumenta oraz zakreśliła obowiązek zwrotu kwoty pożyczki w momencie złożenia oświadczenia o odstąpieniu. Ad I.4.b. W ocenie Prezesa UOKiK przedsiębiorcy w sposób nieuprawniony zabezpieczyli wierzytelności wynikające z Umowy poprzez przyjmowanie weksli in blanco bez klauzuli „nie na zlecenie” lub innej równoznacznej, co stanowi naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Weksel lub czek konsumenta wręczony pożyczkodawcy w celu spełnienia lub zabezpieczenia świadczenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki powinien zawierać klauzulę "nie na zlecenie" lub inną równoznaczną. Powyższe uregulowanie ma na celu ochronę interesów konsumentów przed utratą przysługujących im uprawnień w razie zaciągnięcia zobowiązania wekslowego na rzecz pożyczkodawcy. Jako ratio legis przedmiotowego ograniczenia wskazuje się, iż pozbawienie konsumentów przywileju wynikającego z zakazu pobierania weksli innych niż nie na zlecenie oznaczałoby krok wstecz w zakresie ochrony konsumentów. Papiery wartościowe, takie jak weksel czy czek mogą być przyjmowane w celu spełnienia bądź zabezpieczenia świadczeń wynikających z umowy o kredyt konsumencki, obecnie ich główną rolą jest zabezpieczenie udzielonego kredytu. Przydatność papierów jako środka spełnienia zobowiązań czy mechanizmu zabezpieczenia wierzytelności wynika z surowej odpowiedzialności za zobowiązanie wekslowe czy czekowe, czego konsekwencją jest bezwarunkowy charakter odpowiedzialności dłużnika i uproszczony tryb dochodzenia zobowiązania. Ustawa wymaga, aby przedsiębiorca przyjmował wyłącznie weksle, których indosowanie wyłączono przez zamieszczenie odpowiedniej klauzuli. Możliwość swobodnego obrotu może potencjalnie narazić konsumenta na niespodziewane straty czy trudności, które wiążą się ze zmianą podmiotu uprawnionego do żądania zapłaty bez jego wiedzy czy zgody. Aby dodatkowo zabezpieczyć jego prawa, na Pożyczkodawcy spoczywa obowiązek naprawienia szkody poniesionej przez konsumenta, wynikającej z przyjęcia weksla niezawierającego klauzuli „nie na zlecenie” 14 . W niniejszym postępowaniu CASH 4 w Umowie pożyczki zamieszcza postanowienia o treści: „POŻYCZKOBIORCA zobowiązuje się do zabezpieczenia udzielonej pożyczki poprzez podpisanie weksla in blanco. W przypadku braku spłaty pożyczki zgodnie z ustalonym terminem POŻYCZKODAWCA ma prawo do zaspokojenia swoich roszczeń poprzez podpisanie weksla in blanco. Szczegółowe zasady wypełniania weksla oraz przedstawienia go do zapłaty ustalone są w Deklaracji wystawcy weksla in blanco. stanowiącej załącznik do niniejszej umowy” . Brak jest jednak informacji, iż powyższy weksel opatrzony jest klauzulą „nie na zlecenie”. Próżno również szukać powyższej informacji na samym wekslu lub deklaracji wekslowej. Powyższy weksel – zgodnie z pouczeniem zawartym w deklaracji – może zostać opatrzony jedynie klauzulą „bez prostu”, brak jest jednak informacji, jakoby był on opatrzony sformułowaniem „nie na zlecenie” lub innym równoznacznym stwierdzeniem. W tym miejscu wskazać należy, iż klauzula „bez protestu” nie spełnia tożsamej roli jak formuła o treści „nie na zlecenie”. Niniejsza klauzula ułatwia dochodzenie wierzytelności wynikającej z weksla w momencie, kiedy dłużnik (w tym wypadku konsument) odmawia 14 Uzasadnienie do projektu ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r. 23 przyjęcia weksla bądź zapłaty zobowiązania wynikającego z weksla. Zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe (Dz. U. z 1936, Nr 37, poz. 282, z późn. zm.) „odmowa przyjęcia lub zapłaty powinna być stwierdzona aktem publicznym (protest spowodu nieprzyjęcia lub niezapłacenia)”. Tak więc dopiero wniesienie protestu umożliwia żądania zapłaty od dłużnika wekslowego. Informacja „bez protestu” oznacza, iż zwalnia wierzyciela z konieczności wykonywania protestu z powodu niezapłacenia weksla w sytuacji, kiedy chciałby on dochodzić należności nie tylko od wystawcy weksla własnego, ale również od indosantów. Jednocześnie przedmiotowa klauzula nie zabezpiecza interesów konsumentów w taki sposób, iż uniemożliwia swobodny i pozbawiony ograniczeń obrót wekslami, co leżało u podstaw regulacji z art. 41 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Zdaniem Prezesa UOKiK, powyższe zachowanie CASH 4 narusza dobre obyczaje oraz w sposób negatywny wpływa na ochronę ich praw zagwarantowanych ustawą. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż działanie przedsiębiorców jest sprzeczne z art. 41 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Ad I.4.c. Zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca jest zobowiązany niezwłocznie po spełnieniu przez konsumenta świadczenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki zwrócić weksel konsumentowi. Celem tego przepisu jest uniknięcie ewentualnej szkody po stronie kredytobiorcy, gdyby weksel został puszczony w obieg. 15 Zauważyć trzeba, iż ustawodawca nakłada na kredytodawcę bezwzględny i nieprzewidujących wyjątków obowiązek niezwłocznego zwrotu konsumentowi weksla, w przypadku spełnienia świadczenia. Stąd też nieuprawnione jest uzależnienie jego wydania od złożenia wniosku o wydanie weksla przez konsumenta. Przedsiębiorcy w Deklaracji wystawcy weksla „in blanco” zwarli postanowienie o treści: „Weksel zostanie zwrócony lub zniszczony na pisemny wniosek pożyczkobiorcy po ostatecznym rozliczeniu umowy pożyczki” , a także Pożyczkodawca stosuje formularz Wniosek o wydanie weksla , na podstawie którego weksel jest osobiście przekazywany konsumentowi. Mając na uwadze powyższe, należy uznać ww. postanowienie stosowane przez CASH 4 za sprzeczne z art. 41 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim. Ad I.4.d. Przepis art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim nakłada na kredytodawcę obowiązek, aby przekazując konsumentowi informacje określone w art. 13 ust. 1 – 2 ww. ustawy (tzw. informacje przedkontraktowe), skorzystania z formularza informacyjnego, którego wzór zamieszczono w załączniku nr 1 do omawianej ustawy. Celem omawianego przepisu jest zapewnienie konsumentowi możliwości łatwego porównania ofert kredytowych składanych przez różnych kredytodawców. Przepis ten prowadzi do wystandaryzowania formatu informacji przekazywanych konsumentowi na etapie przedkontraktowym, co usprawnia proces decyzyjny konsumenta dotyczący wyboru najkorzystniejszej dlań oferty. 16 W uzasadnieniu projektu ustawy o kredycie konsumenckim 17 znajdujemy następujące stanowisko ustawodawcy: „Wzór formularza jest objęty maksymalna harmonizacją w celu zapewnienia we wszystkich państwach członkowskich względnej jednolitości nie tylko co do 15 T. Czech, op.cit, str. 421. 16 Ibidem , str. 213. 17 Druk sejmowy nr 3596 z 15 listopada 2010 r., www. sejm.gov.pl 24 treści, ale również formy przekazu informacji przed zawarciem umowy. Pozwoli to konsumentowi na łatwe porównania ofert kredytowych również w stosunku do ofert z różnych państw członkowskich”. Z informacji przekazanych przez Joannę Gutowską i Waldemara Sosnowskiego wynika, iż formularz informacyjny podpisywany jest tylko w momencie zawarcia pierwszej umowy pożyczki z uwagi na fakt, iż warunki, kwoty i pozostałe parametry oferty nie ulegały zmianie, klienci otrzymywali wyłącznie tabele z informacją o kosztach. Przepis art. 13 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim wyraźnie wskazuje na obowiązek kredytodawcy przekazania konsumentowi stosownych informacji przed zawarciem umowy o kredyt , natomiast art. 14 ww. ustawy wskazuje formę przekazania ww. informacji, tj. na formularz informacyjny. Ustawodawca nie przewiduje od powyższej zasady żadnych wyjątków. Z powyższego wynika, iż w każdym przypadku, niezależnie od osoby pożyczkobiorcy, czy też liczby zawartych wcześniej umów kredytu, pożyczkodawca ma obowiązek wręczyć konsumentowi formularz informacyjny przed zawarciem z nim umowy. Mając na uwadze powyższe, opisane wyżej zachowanie CASH 4 należy uznać za sprzeczne z art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim. Ad I.5 W świetle przepisu art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…) przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych lub czynów nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206) – dalej: u.p.n.p.r., stosowana przez przedsiębiorcę względem konsumentów praktyka rynkowa jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Przepis art. 5 ust. 1 u.p.n.p.r. stanowi, że praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Interpretując zatem pojęcie praktyki wprowadzającej w błąd należy stwierdzić, że jest to każda praktyka, która w jakikolwiek sposób, w tym również przez swoją formę, wywołuje skutek w postaci co najmniej możliwości wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta, do którego jest skierowana i która ze względu na swoją zwodniczą naturę może zniekształcić jego zachowanie rynkowe. 18 Wprowadzające w błąd działanie może polegać na rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji (art. 5 ust. 2 pkt 1 u.p.n.p.r.). Stosownie do brzmienia art. 5 ust. 4 u.p.n.p.r . przy ocenie, czy praktyka rynkowa wprowadza w błąd przez działanie, należy uwzględnić wszystkie jej elementy oraz okoliczności wprowadzenia produktu na rynek, w tym sposób jego prezentacji. Wskazać należy, iż potencjalna zdolność wprowadzenia w błąd ma miejsce szczególnie wtedy, gdy przedsiębiorca ukrywa istotne dla podjęcia przez konsumenta racjonalnej decyzji rynkowej informacje lub przedstawia je w niejasny, niezrozumiały lub dwuznaczny sposób. W wyniku powyższych praktyk przeciętny konsument może wyrobić sobie mylne wyobrażenie o korzyściach wynikających ze złożonej propozycji, które nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie rzeczy. Wprowadzenie w błąd polega 18 Z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt: I ACa 149/05. 25 przede wszystkim na pewnym zniekształceniu procesu decyzyjnego konsumenta poprzez wytworzenie w jego umyśle mylnego przekonania co do transakcji, w którą chce się zaangażować. W rezultacie wytworzenia się tego mylnego przekonania konsument podejmuje decyzję o zaangażowaniu lub wycofaniu się z danej decyzji, przy czym istotne jest to, że takiej decyzji by nie podjął, gdyby nie nieuczciwe działania przedsiębiorcy. Owo zniekształcenie procesu decyzyjnego konsumenta, w przypadku praktyk wprowadzających w błąd przez działanie, polega głównie na podawaniu fałszywych lub mylących informacji dotyczących produktu lub sposobu jego prezentacji albo wprowadzenia na rynek 19 . Dla prawidłowego zinterpretowania celu tej ustawy należy wskazać, iż przedsiębiorca nie tyle musi faktycznie spowodować, iż przeciętny konsument podejmie decyzję, której przy braku wprowadzenia w błąd by nie podjął , co wystarczy już samo wystąpienie takiej możliwości wprowadzenia w błąd. W niniejszym postępowaniu koniecznym stało się również rozważenie przez Prezesa UOKiK, czy działania przedsiębiorcy w zakresie stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych mogły wprowadzać przeciętnego konsumenta w błąd i tym samym mogły powodować podjęcie przez niego decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym posługuje się pojęciem przeciętnego konsumenta. To w odniesieniu do przeciętnego konsumenta powinna być dokonywana ocena każdej praktyki rynkowej, w tym praktyki polegającej na działaniu wprowadzającym w błąd. Będące przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia zachowanie kredytodawcy w zakresie nieuczciwych praktyk rynkowych wymienionych w sentencji niniejszej decyzji powinno być zatem oceniane z perspektywy przeciętnego konsumenta. Definicja przeciętnego konsumenta zamieszczona w u.p.n.p.r . jest wynikiem dorobku orzeczniczego TSUE (dawniej: Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości). Stopniowy rozwój orzecznictwa TSUE doprowadził do utrwalenia modelu konsumenta jako konsumenta rozważnego, przeciętnie zorientowanego, mającego prawo do rzetelnej informacji niewprowadzającej w błąd, zawierającej wszelkie niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia danego towaru. W świetle orzecznictwa TSUE poziom percepcji i uwagi konsumenta różni się w zależności od tego, jakiego produktu dotyczy praktyka rynkowa oraz w jakich okolicznościach produkt ten jest nabywany 20 . Orzecznictwo sądów polskich nie wypracowało natomiast do tej pory ujednoliconej wykładni, która pozwoliłaby na utrwalenie modelu przeciętnego konsumenta. Z jednej strony sądy traktowały konsumenta jako osobę nieuważną i nieświadomą, próbując w ten sposób wyrównać jego szanse w relacji z przedsiębiorcą. Wynikało to ze specyfiki uwarunkowań społeczno-gospodarczych (przemiana z gospodarki uspołecznionej w wolnorynkową) i braku wiedzy konsumenta na temat mechanizmów wolnorynkowych, zwłaszcza co do pozyskiwania klientów za pomocą reklamy. Z drugiej zaś strony wskazywano także na model konsumenta mocno wyedukowanego łącząc wysoki standard powinności konsumenta z samym faktem uczestnictwa na coraz bardziej nieprzejrzystym rynku („skoro kupuje, powinien wiedzieć”, „gdyby przeczytał, wiedziałby”), przy jednoczesnym braku odniesienia tej powinności nie tylko do istniejącej i realizowanej polityki informacyjno-edukacyjnej wobec konsumenta, ale także oceny konkretnych obowiązków w tym zakresie jego kontrahenta 21 . Sąd Najwyższy, podobnie jak TSUE, uznał, iż poziom nasilenia powyższych cech u przeciętnego odbiorcy zależy od rynku, na którym stosowana jest dana praktyka. Model przeciętnego odbiorcy 19 R. Stefanicki, Interpretacja dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych wobec konsumentów na rynku wewnętrznym , Glosa 1/2000, str. 88. 20 por. C-342/97 Lloyd Schuhfabrik Meyer Rec. 1999, s. I-3819, pkt 26; C-299/99 Philips Rec. 2002, s. I-5475, pkt 63, a także wyroki z 2007 r. w sprawach C-353/03 Nestle przeciwko Mars, pkt 25; T-241/05 Procter & Gamble, pkt 43; T-33/04 House of Donut Int, pkt 50-51. 21 E. Łętowska , Europejskie prawo umów konsumenckich , Warszawa 2004, str. 66-67. 26 dostosowany jest więc do tego, jakiego produktu dotyczą działania marketingowe przedsiębiorcy. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 8 u.p.n.p.r . przez przeciętnego konsumenta rozumie się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Oceny tej powinno dokonać się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy ze względu na szczególne cechy, takie jak m. in. wiek, wykształcenie, sprawność fizyczna czy umysłowa. Wzorzec przeciętnego konsumenta nie jest stały, zmienia się bowiem w zależności od okoliczności konkretnego przypadku. W przedmiotowej sprawie informacje zawarte w Umowie jak również sama oferta przedsiębiorcy oferującego pożyczki pozabankowe skierowana jest do osób mniej zamożnych, którym instytucje finansowe znajdujące się pod nadzorem państwowym odmówiły udzielenia pożyczki ze względu np. na zadłużenie czy też złą historię kredytową 22 . Wiedza na temat przysługujących uprawnień konsumenckich oraz zdolność dochodzenia indywidualnych roszczeń takich osób jest ograniczona. Występuje u nich większa podatność na różnego rodzaju manipulacje osób trzecich. Na potrzeby niniejszej sprawy konstrukcję modelu przeciętnego konsumenta należy ujmować jako osobę o mniejszej wiedzy prawniczej, która znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej i nie posiada możliwości skorzystania z gwarantowanych form udzielania kredytów konsumenckich przez banki. Jest to również konsument obarczony większym profilem ryzyka właściwego wywiązania się z zaciągniętych zobowiązań Tak zdefiniowany konsument ma prawo odebrać kierowany do niego przekaz w sposób dosłowny zakładając, że przedsiębiorca wysyłający takie komunikaty - jako profesjonalista - jest podmiotem wiarygodnym i przekazuje informacje w sposób jasny, jednoznaczny i niewprowadzający w błąd. O ile ma on świadomość, iż pożyczki udzielane przez prywatne podmioty charakteryzują się częstokroć zwiększonymi kosztami ich udzielenia, to może również przypuszczać, iż umowa zawierana w ramach przyjętych w powszechnie obowiązującym prawie. Przedsiębiorca powinien więc wykazać się szczególną ostrożnością w sporządzaniu wzorca oraz wypełnianiu umowy, aby wszystkie uprawnienia konsumentów wynikające z umowy były zapewnione i nie wystąpiła możliwość wprowadzenia ich w błąd, w taki sposób, że może mieć to wpływ na podjęcie przez nich decyzji dotyczącej umowy. W celu wykazania, że działania przedsiębiorcy przedstawione w punkcie I.5 sentencji niniejszej decyzji stanowią nieuczciwą praktykę rynkową, konieczne jest ponadto wykazanie, że niniejsza praktyka rynkowa sprzeczna jest z dobrymi obyczajami (art. 4 u.p.n.p.r.). Pojęcie dobrych obyczajów nie jest w prawie zdefiniowane, ale podobnie jak zasady współżycia społecznego, jest przedmiotem wielu orzeczeń sądowych oraz opracowań doktryny. Wskazuje się w nich, że dobre obyczaje to uczciwe zasady postępowania i ustalone zwyczaje w ujęciu etyczno-moralnym, a na ich treść składają się elementy etyczne i socjologiczne kształtowane przez oceny moralne i społeczne, stanowiące uzupełnienie porządku prawnego. Dobre obyczaje pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Zgodnie z poglądem doktryny sprzeczne z dobrymi obyczajami są działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności (...) czyli takie działanie, które potocznie określone jest jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające 22 Zgodnie z raportem stworzonym na z oferty firm pożyczkowych korzystają osoby z wykształceniem zawodowym, w wieku 45-54 lata, o dochodzie miesięcznym rzędu 1500 zł., źródło: http://biznes.pl/magazyny/finanse/statystyka/kpf-firmy-niebankowe-w-polsce-pozyczyly-ludziom ok,5245908,magazyn-detal.html 27 in minus od przyjętych standardów postępowania 23 . W relacjach przedsiębiorców z konsumentami, istota zachowań zgodnych z dobrymi obyczajami została przedstawiona i wielokrotnie interpretowana w judykaturze. Zgodnie z wypracowanym stanowiskiem stwierdzić należy, iż „ istotą pojęcia dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek dla człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien on wyrażać się we właściwym informowaniem o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniem partnerów umów. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, także wykorzystania jego niewiedzy i naiwności” 24 . W ocenie Prezesa UOKiK przedsiębiorcy - przy obliczaniu całkowitego kosztu kredytu - wprowadzali konsumentów w błąd w zakresie jego realnej wysokości, gdyż nie zostały uwzględnione koszty kaucji windykacyjnej oraz odsetek naliczonych za okres obowiązywania umowy. Zgodnie z art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim do całkowitego kosztu kredytu powinny zostać wliczone wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych w przypadku, gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu, jednakże z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Powyższe wyliczenie opłat wchodzących w skład całkowitego kosztu kredytu są przykładowe, ponieważ ustawodawca nie mógł z góry przewidzieć jakimi dodatkowymi opłatami konsument mógłby zostać obciążony. Mimo, iż definicja nie zawiera pojęcia „kaucji windykacyjnej” to również ona powinna zostać uwzględniona w całkowitym koszcie kredytu. Przedsiębiorca w niniejszym postępowaniu w umowach zawieranych z konsumentami ustawowy termin „całkowity koszt kredytu” zastąpił określeniem „całkowity koszt pożyczki”, co ze względu na zbieżność powyższych form pożyczania kapitału należy uznać za dopuszczalne. Wpływ na to ma przede wszystkim art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim, zgodnie z którym przez umowę o kredyt konsumencki uważa się również umowę pożyczki. Pojęcie „kredytu” jest terminem szerszym od „pożyczki”, ale jednocześnie wskazać należy, iż kredytodawca w swojej działalności udziela jedynie pożyczek gotówkowych, a więc nie istnieje możliwość błędnego oznaczenia formy udostępnienia konsumentom własnego kapitału. Z analizy przedłożonych przez CASH 4 umów wynika, iż w miejscu umożliwiającym wpisanie „całkowitej kwoty pożyczki” uwzględnia on jedynie koszty opłaty administracyjnej, pomijając inne opłaty należne przedsiębiorcy na podstawie umowy. W celu zobrazowania sposobu działania przedsiębiorców warto przywołać dane wskazane np. w Umowa pożyczki nr 010/01/13/154 obowiązującej od dnia 9 stycznia do dnia 8 lutego 2013 r., zgodnie z którą udzielana jest konsumentowi pożyczka w kwocie 1500 zł (z czego konsument otrzymuje 250 zł, a 1250 zł stanowi kaucja windykacyjna rozliczana przez CASH 4 w dniu spłaty pożyczki umowy). Roczna stopa oprocentowania wynosi 12%. Dodatkowo konsument zobowiązany został do ponoszenia kosztów związanych z opłatą administracyjną w wysokości 75 zł (w skład której wliczona została opłata przygotowawcza – 30 zł). Reasumując, zgodnie z zapisem znajdującym się w umowie całkowity koszt pożyczki wyniesie 90 zł, podczas gdy w rzeczywistości przy całkowitej kwocie pożyczki rzędu 250 zł, całkowity koszt pożyczki oscyluje w granicach aż 1340 zł. Nie ulega wątpliwości, iż różnica pomiędzy wyliczeniami przedsiębiorcy oraz rzeczywistą wysokością całkowitego kosztu kredytu jest bardzo wysoka. Takie działania 23 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz , Warszawa 2002 r., str. 804. 24 Wyrok SOKiK z dnia 23 lutego 2006 r., XVII Ama 118/04. 28 przedsiębiorców mogą wprowadzać konsumentów w błąd w zakresie wysokości kosztów kredytu, a więc istotnych cech świadczenia, jakim jest kredyt konsumencki, co przy bogatej ofercie różnych form kredytów konsumenckich na polskim rynku może mieć znaczący wpływ na ich decyzję w zakresie zawarcia umowy. Konsumenci przy wyszukiwaniu najkorzystniejszych ofert kierują się przede wszystkim dostępnością kredytu oraz kosztami jego udzielania. Mogą się one znacząco różnić w zależności od wielkości kredytu czy też okresu na jaki zostałaby zawarta umowa. Przedsiębiorcy – w związku z zaniżaniem w umowie kosztów kredytu - implikują w świadomości konsumenta informację, iż jest on bardziej korzystny niż produkt konkurencji. Niewątpliwie powyższe działania mogą mieć wpływ na zdolność decyzyjną konsumenta w zakresie zawarcia umowy u określonego kredytobiorcy. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż informacje zawarte w umowie w zakresie obliczania przez kredytodawcę całkowitego kosztu pożyczki spełniają przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym bowiem konsument może być przekonany o niskich kosztach udzielonego kredytu, gdy w rzeczywistości nie są uwzględnione wszystkie opłaty i potrącenia, które konsument musiałby ponieść w przypadku zawarcia umowy. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów sformułowała definicję negatywną pojęcia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzając w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie (…) , że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W świetle art.1 ust. 1 ww. ustawy należy przyjąć, że ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego konsumenta będącego kontrahentem przedsiębiorcy. Przedmiotem ochrony nie są zatem interesy indywidualnego konsumenta lub grupy indywidualnych konsumentów, ale wszystkich – aktualnych lub potencjalnych klientów – traktowanych jako grupa uczestników rynku zasługująca na szczególną ochronę (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. VI ACa 306/08) 25 . Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 września 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdził, iż: nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów . W ocenie Prezesa UOKiK zakwestionowane w przedmiotowej decyzji zachowania przedsiębiorców, polegające na stosowaniu w obrocie z konsumentami wzorców umów, zawierających niedozwolone klauzule, naruszeniu obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnych, prawdziwych oraz pełnych informacji, a także stosowaniu nieuczciwych praktyk rynkowych oraz postanowień sprzecznych z powszechnie obowiązującym prawem godzą w zbiorowe interesy konsumentów. Stroną umowy zawieranej przez ww. przedsiębiorcę są zarówno wszyscy aktualni, jak i wszyscy przyszli potencjalni klienci zamierzający wziąć pożyczkę u kredytobiorcy. Zatem krąg adresatów takiego wzorca nie jest z góry określony. 25 D. Miąsik [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, (…), Warszawa 2009r., s. 962. 29 Na poparcie powyższego należy zatem przytoczyć stanowisko SOKiK, który w wyroku z dnia 13 stycznia 2009r. wskazał, iż jeżeli potencjalną daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach, to ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów (sygn. akt: XVII Ama 26/08 ) . Tak więc w rozpatrywanym stanie faktycznym działanie kredytodawcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz wpływa niekorzystnie na interesy potencjalnie nieokreślonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że wszystkie przesłanki z art. 24 ust 1 i 2 ustawy o ochronie (…) zostały spełnione, co oznacza, iż CASH 4 dopuściło się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów . Jednakże, zgodnie z dyspozycją art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał zabronionych działań, o których mowa w art. 24 ww. ustawy. Przedsiębiorcy w piśmie z dnia 12 listopada 2013 r. wskazali, iż od dnia 7 listopada 2013 r. dokonują poprawek wszystkich nieprawidłowości podniesionych przez Prezesa UOKiK w Postanowieniu Nr-271/2013 z dnia 28 października 2013 r. CASH 4 zaniechało stosowania praktyk, o których mowa w pkt I.1, I.2, I.5 sentencji niniejszej decyzji z dniem 27 listopada 2013 r., zaniechanie stosowania praktyki opisanej w punkcie I.3 sentencji niniejszej decyzji nastąpiło z dniem 8 listopada 2013 r. Joanna Gutowska oraz Waldemar Sosnowski zaniechali stosowania praktyki, o której mowa w punkcie I.4 a-c z dniem 27 listopada 2013 r., natomiast praktyki z punktu I.4 d, z dniem 8 listopada 2013 r. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w pkt I sentencji. Ad II Przesłanki nałożenia kary pieniężnej Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…) Prezes UOKiK ma kompetencje do ukarania przedsiębiorcy poprzez nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości do 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeśli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. W pierwszej kolejności zbadać należy, czy naruszenie przepisów przez Joannę Gutowską i Waldemara Sosnowskiego było zawinione. Sprawdzić należy, czy przedsiębiorcy mieli świadomość, że swoim zachowaniem narusza zakaz stosowania praktyk godzących w zbiorowy interes konsumentów, lub czy też jako profesjonalny uczestnik obrotu mógł (powinien był) taką świadomość mieć. 26 Jak wynika z wykładni przepisu art. 355 k.c. podmiot w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej winien wykazać szczególną, czyli wyższą, niż tylko należyta staranność w działaniach z uwagi na zawodowy charakter działalności. Prowadzenie działalności profesjonalnej uzasadnia zwiększone oczekiwania co do umiejętności, wiedzy, 26 Por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2011r., sygn. akt: III SK 45/10. 30 skrupulatności takiego kontrahenta. 27 W judykaturze natomiast wskazano, że przy kształtowaniu wzorca należytej staranności trzeba także brać pod uwagę wymóg znajomości obowiązującego prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej przez dany podmiot działalności gospodarczej ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 sierpnia 1993 r., sygn. akt: III CRN 77/93). 28 Z powyższego wynika zatem, iż Joanna Gutowska oraz Waldemar Sosnowski jako profesjonaliści w zakresie udzielania pożyczek konsumentom, powinni znać obowiązujące przepisy, w szczególności klauzule wpisane do rejestru, a także przepisy regulujące udzielanie pożyczek. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie (…) . Z tego względu nakładając karę pieniężną, Prezes UOKiK uwzględnił całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji przedsiębiorców do naruszenia tych interesów. W zakresie nieumyślnych form winy w prawie polskim rozróżnia się lekkomyślność i niedbalstwo. W klasycznym ujęciu lekkomyślność ( luxuria ) polega na tym, że sprawca, który nie ma zamiaru popełnienia czynu zabronionego, przewiduje, że jego zachowanie się może wypełnić znamiona takiego czynu, jednakże przypuszcza - choć bezpodstawnie - że tego uniknie. Niedbalstwo ( negligentia ) natomiast polega na tym, iż sprawca wprawdzie nie przewiduje możliwości popełnienia czynu zabronionego, ale powinien i mógł to przewidzieć 29 . W ocenianym przypadku mamy zatem do czynienia z formą nieumyślności w postaci niedbalstwa profesjonalisty. W związku z powyższym, zebrane w toku niniejszego postępowania informacje wskazują na wspomniane wyżej ich nieumyślne działanie. Pomimo tego – jak już wcześniej wskazano – samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…) . Nakładanie kar pieniężnych w świetle przepisu art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…) odbywa się co prawda na zasadzie fakultatywności, niemniej jednak – jak określa się w doktrynie – stosowanie kar pieniężnych powinno mieć miejsce w przypadkach dostatecznie wykształconych w praktyce reguł stosowania przepisów dotyczących naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Omawiane w przedmiotowej decyzji postanowienia z rejestru niedozwolonych postanowień umownych, z którymi stwierdzono tożsamość postanowień stosowanych przez CASH 4, zostały w nim ujawnione w okresie od 3 kwietnia 2006 r. do dnia 8 sierpnia 2012 r., zaś braki informacji wynikające z naruszenia stosownych przepisów prawa dotyczą ustawy o kredycie konsumenckim, która weszła w życie 18 grudnia 2011 roku. Prowadzenie zatem działalności gospodarczej i stosowanie na te potrzeby wzorów umów, umów pożyczki i formularzy informacyjnych, musi uwzględniać ciągłe monitorowanie obowiązujących przepisów prawa, a także rejestru postanowień uznanych za niedozwolone, zwłaszcza, że rejestr ten jest ogólnodostępny na stronie internetowej http://uokik.gov.pl/ , a konsekwencje stosowania takich zapisów we wzorach są znane dzięki orzecznictwu Prezesa UOKiK, także dostępnemu na w/w stornie internetowej i upowszechnianemu przez środki masowego przekazu. 27 A. Rzetecka –Gil, Komentarz do niektórych przepisów kodeksu cywilnego, Lex Online 2010. 28 Cyt. za A. Rzetecka – Gil, op. cit.. 29 Andrzej Marek, Komentarz do art. 9 kodeksu karnego, Lex online 2010. 31 Mając na względzie powyższe oraz stan faktyczny niniejszej sprawy, Prezes UOKiK postanowił skorzystać z uprawnienia do nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów, o których mowa w pkt I sentencji decyzji. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniona jest wysokość kar nakładanych na przedsiębiorców. W art. 111 ustawy o ochronie (…) przykładowo jedynie wskazano, iż Prezes UOKiK winien wziąć pod uwagę okres, stopień, okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenia przepisów ustawy . W związku z tym, iż żaden z przedsiębiorców uprzednio nie dopuścił się naruszenia przepisów ww. ustawy nie ma podstaw do podwyższenia kary pieniężnej z tego tytułu. Ponadto orzecznictwo wskazuje, że w przypadku kar przesłankami, które należy brać pod uwagę, są m.in.: potencjał ekonomiczny przedsiębiorcy, dopuszczalny poziom kary wynikający z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osiągnąć (por.: wyrok Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2000 r., sygn. akt: I CKN 793/98). Podkreślić nadto należy, iż nakładana przez Prezesa UOKiK kara finansowa pełni trojaką funkcję: represyjną, prewencyjną i edukacyjną. Ustalając zatem wymiar kary należy wziąć przede wszystkim pod uwagę funkcję prewencyjną kar, w tym prewencję ogólną. Kara bowiem winna być ustalona tak, aby powstrzymywać przedsiębiorcę stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zachodzi zatem konieczność wymierzenia kary o takiej wysokości, która zniechęci innych przedsiębiorców z zakresu działalności pożyczkowej do stosowania naruszeń godzących w konsumentów, a tym samym zobliguje ich do stosowania procedur oraz wzorców umownych zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa. Ad II. W roku 2012 Joanna Gutowska osiągnęła przychód z tytułu działalności spółki w wysokości 68 040,70 zł ( vide: karta 81- 84), a zatem maksymalny wymiar kary, jaki można nałożyć na przedsiębiorcę wynosi 6 804 zł – tj. 10% łącznego przychodu z 2012 roku. Kara 1 W niniejszym postępowaniu postawiono Joannie Gutowskiej zarzut stosowania pięciu klauzul niedozwolonych we wzorcach umów i w tym zakresie stwierdzono udowodnienie praktyki. Jedno z postanowień w sposób bezpośredni narusza interes ekonomiczny konsumentów obciążając ich nieuprawnionymi opłatami z tytułu prowadzonego postępowania windykacyjnego. Wskazać należy, iż klientami kredytodawcy są przede wszystkim osoby uboższe, którym bank oraz inne instytucje finansowe odmówiły udzielenia bezpiecznych kredytów ze względu m.in. na ich zaległości w spłacie już zaciągniętych zobowiązań oraz ze względu na bardzo małe dochody. Obciążanie ich dodatkowo wysokimi kosztami windykacyjnymi, przekraczającymi niekiedy wielokrotnie wartość udzielonej pożyczki zasługuje na szczególną dezaprobatę. CASH 4 wprowadzając domniemanie doręczenia korespondencji, może pozbawić konsumenta możliwości wypowiedzenia się na tematy istotne dla wykonania umowy pożyczki, w tym może zostać pozbawiony prawa do wypowiedzenia umowy. 32 Ustalając wymiar kary za naruszenie opisane powyżej, Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń w zakresie wysokości kary. W związku z powyższym organ ochrony konsumentów - mając na uwadze również okres stosowania opisanej niniejszą decyzją praktyki (wzorce umów stosowane były od dnia 1 lutego 2011 r.) - uznał, iż natura naruszenia polegająca na stosowaniu niedozwolonych postanowień umowy, które w istotny sposób wpływają na interes konsumentów uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie 0,26% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2012 r., co jest równe kwocie – w zaokrągleniu – 177 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary stwierdził zaniechanie stosowania ww. praktyki, co obniża karę o 30%. Prezes UOKiK w niniejszym postępowaniu nie stwierdził żadnych przesłanek mających wpływ podwyższenie wymiaru kary. W związku z tym Prezes UOKiK obniżył karę o 30%, co oznaczałoby nałożenie kary w wysokości 124 zł i stanowiłoby 0,18% przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. Jednakże, w ocenie organu ochrony konsumentów, kara w powyższej wysokości nie spełniłaby swojej funkcji, zwłaszcza w zakresie prewencji ogólnej. Należy zauważyć, iż sankcja finansowa w bardzo niskiej wysokości może wręcz być zachętą do dalszego naruszania interesów konsumentów. Prezes UOKiK ocenia stosowanie ww. klauzul niedozwolonych jako szczególnie szkodliwe dla konsumentów i ich interesów, o czym mowa była powyżej. W ocenie organu ochrony konsumentów należy zatem karę obliczoną w powyższy sposób, w kwocie 124 zł, podwyższyć o 100 % . Na nadzwyczajne podwyższenie kary wpływ mają w niniejszej sprawie czynniki podmiotowe (konsumenci jako słabsi uczestnicy rynku w zakresie usług pożyczkowych) i przedmiotowe (szczególna szkodliwość praktyki stosowanej przez przedsiębiorców). Relatywnie wyższa kara – która jest również powiązana z przychodem osiągniętym przez wspólników spółki – powinna zatem mobilizować tego i innych przedsiębiorców do przestrzegania zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Joannę Gutowską karę pieniężną w wysokości 248 zł, co odpowiada 0,36% przychodu przedsiębiorcy i 3,6% kary maksymalnej. Dopiero tak ustalona kara pieniężna będzie adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Kara pieniężna, by spełnić swą funkcję powinna mieć charakter prewencyjny, przyczyniając się do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania przez przedsiębiorcę w przyszłości praw konsumentów. Prezes UOKiK uznał, że aby skutecznie zapobiegać próbom pojawienia się w przyszłości niekorzystnych zjawisk, nakładana kara pieniężna musi być ostrzeżeniem odczuwalnym. Uwzględniono w ten sposób wnioski płynące z orzecznictwa sądów, w świetle którego kara pieniężna może spełnić swój cel prewencyjny tylko wówczas, gdy powoduje u danego przedsiębiorcy odczuwalną dolegliwość finansową , jednocześnie 33 nie niosąc ze sobą ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego. 30 Kara 2 W niniejszym zarzucie zostało udowodnione niewywiązanie się przez przedsiębiorcę z obowiązków informacyjnych względem konsumenta wynikających z ustawy o kredycie konsumenckim. Przedmiotowe braki informacyjne w sposób znaczący mogą wpływać na możliwości podjęcia racjonalnej i świadomej decyzji przez konsumenta lub też skutecznie utrudnić dochodzenie przez nich swoich uprawnień. Szczególnie negatywnie należy ocenić nieudzielanie rzetelnej oraz pełnej informacji w zarzucie wskazanym w punkcie I.2.b., gdyż to właśnie informacje o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania powinny być w umowie wyszczególnione w sposób nie budzący wątpliwości. W ocenie organu ochrony konsumentów wszystkie z nieprawidłowości, wskazanych w punkcie I.2. niniejszej decyzji, naruszają interes konsumentów na etapie zawierania kontraktu. Ustalając wymiar kary za naruszenie opisane powyżej, Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń w zakresie wysokości kary. Podkreślić należy, iż to na przedsiębiorcy - jako profesjonalnym uczestniku obrotu gospodarczego, spoczywa obowiązek przygotowania umowy, w której znajdują się wszystkie wymagane prawem informacje. Brak wywiązanie się z obowiązków informacyjnych wynikających z głównej ustawy na podstawie której przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, świadczy o lekceważącym podejściu do obowiązków nałożonych na kredytodawców przez ustawodawcę. W związku z powyższym organ ochrony konsumentów - mając na uwadze również okres stosowania opisanej niniejszą decyzją praktyki (umowy w tym brzmieniu zawierane są od dnia 1 lutego 2011 r.) - uznał, iż natura naruszenia polegająca na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej oraz jasnej informacji uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie 0,6% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2012 r., co jest równe kwocie – w zaokrągleniu - 408 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary stwierdził zaniechanie stosowania ww. praktyki, co obniża karę o 30%. Prezes UOKiK w niniejszym postępowaniu nie stwierdził żadnych przesłanek mających wpływ podwyższenie wymiaru kary. W związku z tym Prezes UOKiK obniżył karę o 30% . W związku z tym Prezes UOKiK obniżył karę o 30%, co oznaczałoby nałożenie kary w wysokości 285 zł i stanowiłoby 0,42% przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. Jednakże, w ocenie organu ochrony konsumentów, kara w powyższej wysokości nie spełniłaby swojej funkcji, zwłaszcza w zakresie prewencji ogólnej. Należy zauważyć, iż sankcja finansowa w bardzo niskiej wysokości może wręcz być zachętą do dalszego naruszania interesów konsumentów. Prezes UOKiK ocenia niewskazywanie konsumentom informacji, o których mowa w pkt I.2 niniejszej decyzji za szczególnie szkodliwe dla nich i ich interesów, o czym mowa była powyżej. W ocenie organu ochrony konsumentów należy zatem karę obliczoną w powyższy 30 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt: VI ACa 208/04; wyrok SOKiK z 21 marca 2005 r., sygn. akt: XVII Ama 16/04; wyrok SOKiK z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt: XVII Ama 79/11; wyrok SOKiK z dnia 2 października 2012r., sygn. akt: XVII Ama 77/10. 34 sposób, w kwocie 285 zł, podwyższyć o 100 % . Na nadzwyczajne podwyższenie kary wpływ mają w niniejszej sprawie czynniki podmiotowe (konsumenci jako słabsi uczestnicy rynku w zakresie usług pożyczkowych) i przedmiotowe (szczególna szkodliwość praktyki stosowanej przez przedsiębiorców). Relatywnie wyższa kara – która jest również powiązana z przychodem osiągniętym przez wspólników spółki – powinna zatem mobilizować tego i innych przedsiębiorców do przestrzegania zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Joannę Gutowską karę pieniężną w wysokości 570 zł, co odpowiada 0,83% przychodu przedsiębiorcy i 8,3% kary maksymalnej. Dopiero tak ustalona kara pieniężna będzie adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Kara pieniężna, by spełnić swą funkcję powinna mieć charakter prewencyjny, przyczyniając się do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania przez przedsiębiorcę w przyszłości praw konsumentów. Prezes UOKiK uznał, że aby skutecznie zapobiegać próbom pojawienia się w przyszłości niekorzystnych zjawisk, nakładana kara pieniężna musi być ostrzeżeniem odczuwalnym. Uwzględniono w ten sposób wnioski płynące z orzecznictwa sądów, w świetle którego kara pieniężna może spełnić swój cel prewencyjny tylko wówczas, gdy powoduje u danego przedsiębiorcy odczuwalną dolegliwość finansową , jednocześnie nie niosąc ze sobą ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego. 31 Kara 3 W niniejszym zarzucie zostało udowodnione niewywiązanie się przez przedsiębiorcę z obowiązków informacyjnych względem konsumenta wynikających z ustawy o kredycie konsumenckim. Przedmiotowe braki informacyjne w sposób znaczący mogą wpływać na możliwości podjęcia racjonalnej i świadomej decyzji przez konsumenta lub też skutecznie utrudnić dochodzenie przez nich swoich uprawnień. Szczególnie negatywnie należy ocenić nieudzielanie rzetelnej oraz pełnej informacji w zarzucie wskazanym w punkcie I.3.a, gdyż to właśnie informacje o całkowitej kwocie kredytu powinny być w umowie wyszczególnione w sposób nie budzący wątpliwości. W ocenie organu ochrony konsumentów wszystkie z powyższych nieprawidłowości naruszają interes konsumentów na etapie zawierania kontraktu. Ustalając wymiar kary za naruszenie opisane powyżej, Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń w zakresie wysokości kary. Podkreślić należy, iż to na przedsiębiorcy - jako profesjonalnym uczestniku obrotu gospodarczego, spoczywa obowiązek przygotowania takiego formularza informacyjnego, w którym znajdują się wszystkie wymagane prawem informacje. Brak wywiązanie się z obowiązków informacyjnych wynikających z głównej ustawy na podstawie której przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, świadczy o lekceważącym podejściu do obowiązków nałożonych na kredytodawców przez ustawodawcę. 31 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt: VI ACa 208/04; wyrok SOKiK z 21 marca 2005 r., sygn. akt: XVII Ama 16/04; wyrok SOKiK z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt: XVII Ama 79/11; wyrok SOKiK z dnia 2 października 2012r., sygn. akt: XVII Ama 77/10; 35 W związku z powyższym organ ochrony konsumentów - mając na uwadze również okres stosowania opisanej niniejszą decyzją praktyki (formularze informacyjne w tym brzmieniu zawierane są od dnia 1 lutego 2011 r.) - uznał, iż natura naruszenia polegająca na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej oraz jasnej informacji uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie 0,2% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2012 r., co jest równe kwocie – w zaokrągleniu - 136 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary stwierdził zaniechanie stosowania ww. praktyki, co obniża karę o 30%. Prezes UOKiK w niniejszym postępowaniu nie stwierdził żadnych przesłanek mających wpływ podwyższenie wymiaru kary. W związku z tym Prezes UOKiK obniżył karę o 30% , co oznaczałoby nałożenie kary w wysokości 95 zł i stanowiłoby 0,14% przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. Jednakże, w ocenie organu ochrony konsumentów, kara w powyższej wysokości nie spełniłaby swojej funkcji, zwłaszcza w zakresie prewencji ogólnej. Należy zauważyć, iż sankcja finansowa w bardzo niskiej wysokości może wręcz być zachętą do dalszego naruszania interesów konsumentów. Prezes UOKiK ocenia niewskazywanie konsumentom informacji, o których mowa w pkt I.3 niniejszej decyzji za szczególnie szkodliwe dla konsumentów i ich interesów, o czym mowa była powyżej. W ocenie organu ochrony konsumentów należy zatem karę obliczoną w powyższy sposób, w kwocie 95 zł, podwyższyć o 100 % . Na nadzwyczajne podwyższenie kary wpływ mają w niniejszej sprawie czynniki podmiotowe (konsumenci jako słabsi uczestnicy rynku w zakresie usług pożyczkowych) i przedmiotowe (szczególna szkodliwość praktyki stosowanej przez CASH 4). Relatywnie wyższa kara – która jest również powiązana z przychodem osiągniętym przez wspólników spółki – powinna zatem mobilizować tego i innych przedsiębiorców do przestrzegania zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Joannę Gutowską karę pieniężną w wysokości 190 zł, co odpowiada 0,28% przychodu przedsiębiorcy i 2,8% kary maksymalnej. Dopiero tak ustalona kara pieniężna będzie adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Kara pieniężna, by spełnić swą funkcję powinna mieć charakter prewencyjny, przyczyniając się do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania przez przedsiębiorcę w przyszłości praw konsumentów. Prezes UOKiK uznał, że aby skutecznie zapobiegać próbom pojawienia się w przyszłości niekorzystnych zjawisk, nakładana kara pieniężna musi być ostrzeżeniem odczuwalnym. Uwzględniono w ten sposób wnioski płynące z orzecznictwa sądów, w świetle którego kara pieniężna może spełnić swój cel prewencyjny tylko wówczas, gdy powoduje u danego przedsiębiorcy odczuwalną dolegliwość finansową , jednocześnie nie niosąc ze sobą ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego. 32 32 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt: VI ACa 208/04; wyrok SOKiK z 21 marca 2005 r., sygn. akt: XVII Ama 16/04; wyrok SOKiK z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt: XVII Ama 79/11; wyrok SOKiK z dnia 2 października 2012r., sygn. akt: XVII Ama 77/10. 36 Kara 4 W niniejszym zarzucie stwierdzono stosowanie bezprawnych działań polegających naruszeniu bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Zachowanie kredytodawcy świadczy o lekceważącym podchodzeniu do przepisów prawnych na podstawie których funkcjonuje jego działalność. Przepisy ww. ustawy wprost wskazują jak należy ukształtować sytuację prawną konsumentów, a wszystkie odstępstwa od tych zasad należy uznać za bezprawne. Naruszenia stwierdzone w niniejszym zarzucie w istotny sposób wpływają na sytuację konsumenta, gdyż CASH 4 w sposób nieuprawniony skraca również termin na odstąpienie konsumenta od umowy, co może spowodować konieczność wywiązania się z umowy, od której chciał odstąpić w ustawowo przyznanym terminie. Ponadto umożliwia pożyczkodawcy indosowanie weksla in blanco , co wpływa na zmniejszenie zakresu ochrony konsumentów gwarantowanego przez uzależnia wydanie weksla od złożenia przez konsumenta stosownego wniosku. Szczególnie negatywnie należy ocenić nieprzekazywanie Formularzy informacyjnych wszystkim konsumentom, z którymi przedsiębiorcy podpisali Umowy pożyczki. Wskazać przy tym należy, iż klientami kredytodawcy są przede wszystkim osoby uboższe, o obniżonej wiedzy prawniczej i możliwości dochodzenia ewentualnych roszczeń, tak więc mogą oni nawet nie mieć świadomości, iż zapisy wskazane w umowie mają charakter bezprawny. W ocenie organu ochrony konsumentów wszystkie z powyższych nieprawidłowości naruszają interes konsumentów na etapie zawierania kontraktu. Ustalając wymiar kary za naruszenie opisane powyżej, Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń w zakresie wysokości kary. W związku z powyższym organ ochrony konsumentów - mając na uwadze również okres stosowania ww. opisanej niniejszą decyzją praktyki (od dnia 1 lutego 2011 r.) - uznał, iż natura naruszenia polegająca na działaniu sprzecznym z bezwzględnie obowiązującym prawem, które w istotny sposób wpływają na interesy konsumentów uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie 0,6% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2012 r., co jest równe kwocie – w zaokrągleniu - 408 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary stwierdził zaniechanie stosowania ww. praktyki, co obniża karę o 30%. Prezes UOKiK w niniejszym postępowaniu nie stwierdził żadnych przesłanek mających wpływ podwyższenie wymiaru kary. W związku z tym Prezes UOKiK obniżył karę o 30%, co oznaczałoby nałożenie kary w wysokości 285 zł i stanowiłoby 0,42% przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. Jednakże, w ocenie organu ochrony konsumentów, kara w powyższej wysokości nie spełniłaby swojej funkcji, zwłaszcza w zakresie prewencji ogólnej. Należy zauważyć, iż sankcja finansowa w bardzo niskiej wysokości może wręcz być zachętą do dalszego naruszania interesów konsumentów. Prezes UOKiK ocenia bezprawne działanie przedsiębiorcy, sprzeczne z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim za szczególnie szkodliwe dla nich i ich interesów. W ocenie organu ochrony konsumentów należy zatem karę obliczoną w powyższy sposób, w kwocie 285 zł, podwyższyć o 100 % . Na nadzwyczajne podwyższenie kary wpływ mają w niniejszej sprawie czynniki 37 podmiotowe (konsumenci jako słabsi uczestnicy rynku w zakresie usług pożyczkowych) i przedmiotowe (szczególna szkodliwość praktyki stosowanej przez przedsiębiorców) Relatywnie wyższa kara – która jest również powiązana z przychodem osiągniętym przez wspólników spółki – powinna zatem mobilizować tego i innych przedsiębiorców do przestrzegania zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Joannę Gutowską karę pieniężną w wysokości 570 zł, co odpowiada 0,83% przychodu przedsiębiorcy i 8,3% kary maksymalnej. Dopiero tak ustalona kara pieniężna będzie adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Kara pieniężna, by spełnić swą funkcję powinna mieć charakter prewencyjny, przyczyniając się do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania przez przedsiębiorcę w przyszłości praw konsumentów. Prezes UOKiK uznał, że aby skutecznie zapobiegać próbom pojawienia się w przyszłości niekorzystnych zjawisk, nakładana kara pieniężna musi być ostrzeżeniem odczuwalnym. Uwzględniono w ten sposób wnioski płynące z orzecznictwa sądów, w świetle którego kara pieniężna może spełnić swój cel prewencyjny tylko wówczas, gdy powoduje u danego przedsiębiorcy odczuwalną dolegliwość finansową , jednocześnie nie niosąc ze sobą ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego. 33 Kara 5 W niniejszym zarzucie stwierdzono stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej, która w istotny sposób może wpływać na podjęcie przez konsumenta decyzji dotyczącej umowy, naruszając przy tym w sposób istotny jego ekonomiczne interesy. Wysokość całkowitego kosztu kredytu jest ważnym elementem umowy, wpływa bowiem na obciążenie finansowe konsumenta. W ocenie organu ochrony konsumentów ww. naruszenia nastąpiły na etapie zawierania umowy. Ustalając wymiar kary za naruszenie opisane powyżej, Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń w zakresie wysokości kary. W związku z powyższym organ ochrony konsumentów - mając na uwadze również okres stosowania opisanej niniejszą decyzją praktyki (od dnia 1 lutego 2011 r.) - uznał, iż natura naruszenia polegająca na stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej oraz naruszenia dobrych obyczajów uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie 0,6% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2012 r., co jest równe kwocie – w zaokrągleniu - 408 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary stwierdził zaniechanie stosowania ww. praktyki, co obniża karę o 30%. Prezes UOKiK w niniejszym postępowaniu nie stwierdził żadnych przesłanek mających wpływ podwyższenie wymiaru kary. W związku z tym Prezes UOKiK obniżył karę 33 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt: VI ACa 208/04; wyrok SOKiK z 21 marca 2005 r., sygn. akt: XVII Ama 16/04; wyrok SOKiK z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt: XVII Ama 79/11; wyrok SOKiK z dnia 2 października 2012r., sygn. akt: XVII Ama 77/10; 38 o 30%, co oznaczałoby nałożenie kary w wysokości 285 zł i stanowiłoby 0,42% przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. Jednakże, w ocenie organu ochrony konsumentów, kara w powyższej wysokości nie spełniłaby swojej funkcji, zwłaszcza w zakresie prewencji ogólnej. Należy zauważyć, iż sankcja finansowa w bardzo niskiej wysokości może wręcz być zachętą do dalszego naruszania interesów konsumentów. Prezes UOKiK ocenia stonowanie przez przedsiębiorcę nieuczciwej praktyki rynkowej za szczególnie szkodliwe dla konsumentów i ich interesów, o czym mowa była powyżej. W ocenie organu ochrony konsumentów należy zatem karę obliczoną w powyższy sposób, w kwocie 285 zł, podwyższyć o 100 % . Na nadzwyczajne podwyższenie kary wpływ mają w niniejszej sprawie czynniki podmiotowe (konsumenci jako słabsi uczestnicy rynku w zakresie usług pożyczkowych) i przedmiotowe (szczególna szkodliwość praktyki stosowanej przez CASH 4). Relatywnie wyższa kara – która jest również powiązana z przychodem osiągniętym przez wspólników spółki – powinna zatem mobilizować tego i innych przedsiębiorców do przestrzegania zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Joannę Gutowską karę pieniężną w wysokości 570 zł, co odpowiada 0,83% przychodu przedsiębiorcy i 8,3% kary maksymalnej. Dopiero tak ustalona kara pieniężna będzie adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Kara pieniężna, by spełnić swą funkcję powinna mieć charakter prewencyjny, przyczyniając się do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania przez przedsiębiorcę w przyszłości praw konsumentów. Prezes UOKiK uznał, że aby skutecznie zapobiegać próbom pojawienia się w przyszłości niekorzystnych zjawisk, nakładana kara pieniężna musi być ostrzeżeniem odczuwalnym. Uwzględniono w ten sposób wnioski płynące z orzecznictwa sądów, w świetle którego kara pieniężna może spełnić swój cel prewencyjny tylko wówczas, gdy powoduje u danego przedsiębiorcy odczuwalną dolegliwość finansową , jednocześnie nie niosąc ze sobą ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego. 34 Ad III. W roku 2012 Waldemar Sosnowski osiągnął przychód z tytułu działalności spółki w wysokości 68 040,70 zł ( vide: karta 85 - 89), a zatem maksymalny wymiar kary, jaki można nałożyć na przedsiębiorcę wynosi 6 804 zł – tj. 10% łącznego przychodu z 2012 roku. Kara 1 W niniejszym postępowaniu postawiono Waldemarowi Sosnowskiemu zarzut stosowania pięciu klauzul niedozwolonych we wzorcach umów i w tym zakresie stwierdzono udowodnienie praktyki. Jedno z postanowień w sposób bezpośredni narusza interes ekonomiczny konsumentów obciążając ich nieuprawnionymi opłatami z tytułu prowadzonego postępowania windykacyjnego. Wskazać należy, iż klientami kredytodawcy są przede 34 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt: VI ACa 208/04; wyrok SOKiK z 21 marca 2005 r., sygn. akt: XVII Ama 16/04; wyrok SOKiK z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt: XVII Ama 79/11; wyrok SOKiK z dnia 2 października 2012r., sygn. akt: XVII Ama 77/10. 39 wszystkim osoby uboższe, którym bank oraz inne instytucje finansowe odmówiły udzielenia bezpiecznych kredytów ze względu m.in. na ich zaległości w spłacie już zaciągniętych zobowiązań oraz ze względu na bardzo małe dochody. Obciążanie ich dodatkowo wysokimi kosztami windykacyjnymi, przekraczającymi niekiedy wielokrotnie wartość udzielonej pożyczki zasługuje na szczególną dezaprobatę. Przedsiębiorcy wprowadzając domniemanie doręczenia korespondencji, może pozbawić konsumenta możliwości wypowiedzenia się na tematy istotne dla wykonania umowy pożyczki, w tym może zostać pozbawiony prawa do wypowiedzenia umowy. Ustalając wymiar kary za naruszenie opisane powyżej, Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń w zakresie wysokości kary. W związku z powyższym organ ochrony konsumentów - mając na uwadze również okres stosowania opisanej niniejszą decyzją praktyki (wzorce umów stosowane były od dnia 1 lutego 2011 r.) - uznał, iż natura naruszenia polegająca na stosowaniu niedozwolonych postanowień umowy, które w istotny sposób wpływają na interes konsumentów uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie 0,26% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2012 r., co jest równe kwocie – w zaokrągleniu – 177 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary stwierdził zaniechanie stosowania ww. praktyki, co obniża karę o 30%. Prezes UOKiK w niniejszym postępowaniu nie stwierdził żadnych przesłanek mających wpływ podwyższenie wymiaru kary. W związku z tym Prezes UOKiK obniżył karę o 30%, co oznaczałoby nałożenie kary w wysokości 124 zł i stanowiłoby 0,18% przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. Jednakże, w ocenie organu ochrony konsumentów, kara w powyższej wysokości nie spełniłaby swojej funkcji, zwłaszcza w zakresie prewencji ogólnej. Należy zauważyć, iż sankcja finansowa w bardzo niskiej wysokości może wręcz być zachętą do dalszego naruszania interesów konsumentów. Prezes UOKiK ocenia stosowanie ww. klauzul niedozwolonych jako szczególnie szkodliwe dla konsumentów i ich interesów, o czym mowa była powyżej. W ocenie organu ochrony konsumentów należy zatem karę obliczoną w powyższy sposób, w kwocie 124 zł, podwyższyć o 100 % . Na nadzwyczajne podwyższenie kary wpływ mają w niniejszej sprawie czynniki podmiotowe (konsumenci jako słabsi uczestnicy rynku w zakresie usług pożyczkowych) i przedmiotowe (szczególna szkodliwość praktyki stosowanej przez przedsiębioców). Relatywnie wyższa kara – która jest również powiązana z przychodem osiągniętym przez wspólników spółki – powinna zatem mobilizować tego i innych przedsiębiorców do przestrzegania zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Waldemara Sosnowskiego karę pieniężną w wysokości 248 zł, co odpowiada 0,36% przychodu przedsiębiorcy i 3,6% kary maksymalnej. Dopiero tak ustalona kara pieniężna będzie adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Kara pieniężna, by spełnić swą funkcję powinna mieć charakter prewencyjny, 40 przyczyniając się do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania przez przedsiębiorcę w przyszłości praw konsumentów. Prezes UOKiK uznał, że aby skutecznie zapobiegać próbom pojawienia się w przyszłości niekorzystnych zjawisk, nakładana kara pieniężna musi być ostrzeżeniem odczuwalnym. Uwzględniono w ten sposób wnioski płynące z orzecznictwa sądów, w świetle którego kara pieniężna może spełnić swój cel prewencyjny tylko wówczas, gdy powoduje u danego przedsiębiorcy odczuwalną dolegliwość finansową , jednocześnie nie niosąc ze sobą ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego. 35 Kara 2 W niniejszym zarzucie zostało udowodnione niewywiązanie się przez przedsiębiorcę z obowiązków informacyjnych względem konsumenta wynikających z ustawy o kredycie konsumenckim. Przedmiotowe braki informacyjne w sposób znaczący mogą wpływać na możliwości podjęcia racjonalnej i świadomej decyzji przez konsumenta lub też skutecznie utrudnić dochodzenie przez nich swoich uprawnień. Szczególnie negatywnie należy ocenić nieudzielanie rzetelnej oraz pełnej informacji w zarzucie wskazanym w punkcie I.2.b., gdyż to właśnie informacje o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania powinny być w umowie wyszczególnione w sposób nie budzący wątpliwości. W ocenie organu ochrony konsumentów wszystkie z nieprawidłowości, wskazanych w punkcie I.2. niniejszej decyzji, naruszają interes konsumentów na etapie zawierania kontraktu. Ustalając wymiar kary za naruszenie opisane powyżej, Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń w zakresie wysokości kary. Podkreślić należy, iż to na przedsiębiorcy - jako profesjonalnym uczestniku obrotu gospodarczego, spoczywa obowiązek przygotowania umowy, w której znajdują się wszystkie wymagane prawem informacje. Brak wywiązanie się z obowiązków informacyjnych wynikających z głównej ustawy na podstawie której przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, świadczy o lekceważącym podejściu do obowiązków nałożonych na kredytodawców przez ustawodawcę. W związku z powyższym organ ochrony konsumentów - mając na uwadze również okres stosowania opisanej niniejszą decyzją praktyki (umowy w tym brzmieniu zawierane są od dnia 1 lutego 2011 r.) - uznał, iż natura naruszenia polegająca na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej oraz jasnej informacji uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie 0,6% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2012 r., co jest równe kwocie – w zaokrągleniu - 408 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary stwierdził zaniechanie stosowania ww. praktyki, co obniża karę o 30%. Prezes UOKiK w niniejszym postępowaniu nie stwierdził żadnych przesłanek mających wpływ podwyższenie wymiaru kary. W związku z tym Prezes UOKiK obniżył karę o 30%, co oznaczałoby nałożenie kary w wysokości 285 zł i stanowiłoby 0,42% przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. Jednakże, w ocenie organu ochrony konsumentów, kara w powyższej wysokości nie 35 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt: VI ACa 208/04; wyrok SOKiK z 21 marca 2005 r., sygn. akt: XVII Ama 16/04; wyrok SOKiK z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt: XVII Ama 79/11; wyrok SOKiK z dnia 2 października 2012r., sygn. akt: XVII Ama 77/10. 41 spełniłaby swojej funkcji, zwłaszcza w zakresie prewencji ogólnej. Należy zauważyć, iż sankcja finansowa w bardzo niskiej wysokości może wręcz być zachętą do dalszego naruszania interesów konsumentów. Prezes UOKiK ocenia niewskazywanie konsumentom informacji, o których mowa w pkt I.2 niniejszej decyzji za szczególnie szkodliwe dla nich i ich interesów, o czym mowa była powyżej. W ocenie organu ochrony konsumentów należy zatem karę obliczoną w powyższy sposób, w kwocie 285 zł, podwyższyć o 100 % . Na nadzwyczajne podwyższenie kary wpływ mają w niniejszej sprawie czynniki podmiotowe (konsumenci jako słabsi uczestnicy rynku w zakresie usług pożyczkowych) i przedmiotowe (szczególna szkodliwość praktyki stosowanej przez przedsiębiorców). Relatywnie wyższa kara – która jest również powiązana z przychodem osiągniętym przez wspólników spółki – powinna zatem mobilizować tego i innych przedsiębiorców do przestrzegania zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Waldemara Sosnowskiego karę pieniężną w wysokości 570 zł, co odpowiada 0,83% przychodu przedsiębiorcy i 8,3% kary maksymalnej. Dopiero tak ustalona kara pieniężna będzie adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Kara pieniężna, by spełnić swą funkcję powinna mieć charakter prewencyjny, przyczyniając się do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania przez przedsiębiorcę w przyszłości praw konsumentów. Prezes UOKiK uznał, że aby skutecznie zapobiegać próbom pojawienia się w przyszłości niekorzystnych zjawisk, nakładana kara pieniężna musi być ostrzeżeniem odczuwalnym. Uwzględniono w ten sposób wnioski płynące z orzecznictwa sądów, w świetle którego kara pieniężna może spełnić swój cel prewencyjny tylko wówczas, gdy powoduje u danego przedsiębiorcy odczuwalną dolegliwość finansową , jednocześnie nie niosąc ze sobą ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego. 36 Kara 3 W niniejszym zarzucie zostało udowodnione niewywiązanie się przez przedsiębiorcę z obowiązków informacyjnych względem konsumenta wynikających z ustawy o kredycie konsumenckim. Przedmiotowe braki informacyjne w sposób znaczący mogą wpływać na możliwości podjęcia racjonalnej i świadomej decyzji przez konsumenta lub też skutecznie utrudnić dochodzenie przez nich swoich uprawnień. Szczególnie negatywnie należy ocenić nieudzielanie rzetelnej oraz pełnej informacji w zarzucie wskazanym w punkcie I.3.a gdyż to właśnie informacje o całkowitej kwocie kredytu powinny być w umowie wyszczególnione w sposób nie budzący wątpliwości. W ocenie organu ochrony konsumentów wszystkie z powyższych nieprawidłowości naruszają interes konsumentów na etapie zawierania kontraktu. Ustalając wymiar kary za naruszenie opisane powyżej, Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń w zakresie wysokości kary. 36 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt: VI ACa 208/04; wyrok SOKiK z 21 marca 2005 r., sygn. akt: XVII Ama 16/04; wyrok SOKiK z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt: XVII Ama 79/11; wyrok SOKiK z dnia 2 października 2012r., sygn. akt: XVII Ama 77/10. 42 Podkreślić należy, iż to na przedsiębiorcy - jako profesjonalnym uczestniku obrotu gospodarczego, spoczywa obowiązek przygotowania takiego formularza informacyjnego, w którym znajdują się wszystkie wymagane prawem informacje. Brak wywiązanie się z obowiązków informacyjnych wynikających z głównej ustawy na podstawie której przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, świadczy o lekceważącym podejściu do obowiązków nałożonych na kredytodawców przez ustawodawcę. W związku z powyższym organ ochrony konsumentów - mając na uwadze również okres stosowania opisanej niniejszą decyzją praktyki (formularze informacyjne w tym brzmieniu zawierane są od dnia 1 lutego 2011 r.) - uznał, iż natura naruszenia polegająca na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej, prawdziwej oraz jasnej informacji uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie 0,2% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2012 r., co jest równe kwocie – w zaokrągleniu - 136 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary stwierdził zaniechanie stosowania ww. praktyki, co obniża karę o 30%. Prezes UOKiK w niniejszym postępowaniu nie stwierdził żadnych przesłanek mających wpływ podwyższenie wymiaru kary. W związku z tym Prezes UOKiK obniżył karę o 30% , co oznaczałoby nałożenie kary w wysokości 95 zł i stanowiłoby 0,14% przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. Jednakże, w ocenie organu ochrony konsumentów, kara w powyższej wysokości nie spełniłaby swojej funkcji, zwłaszcza w zakresie prewencji ogólnej. Należy zauważyć, iż sankcja finansowa w bardzo niskiej wysokości może wręcz być zachętą do dalszego naruszania interesów konsumentów. Prezes UOKiK ocenia niewskazywanie konsumentom informacji, o których mowa w pkt I.3 niniejszej decyzji za szczególnie szkodliwe dla konsumentów i ich interesów, o czym mowa była powyżej. W ocenie organu ochrony konsumentów należy zatem karę obliczoną w powyższy sposób, w kwocie 95 zł, podwyższyć o 100 % . Na nadzwyczajne podwyższenie kary wpływ mają w niniejszej sprawie czynniki podmiotowe (konsumenci jako słabsi uczestnicy rynku w zakresie usług pożyczkowych) i przedmiotowe (szczególna szkodliwość praktyki stosowanej przez CASH 4). Relatywnie wyższa kara – która jest również powiązana z przychodem osiągniętym przez wspólników spółki – powinna zatem mobilizować tego i innych przedsiębiorców do przestrzegania zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Waldemara Sosnowskiego karę pieniężną w wysokości 190 zł, co odpowiada 0,28% przychodu przedsiębiorcy i 2,8% kary maksymalnej. Dopiero tak ustalona kara pieniężna będzie adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Kara pieniężna, by spełnić swą funkcję powinna mieć charakter prewencyjny, przyczyniając się do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania przez przedsiębiorcę w przyszłości praw konsumentów. Prezes UOKiK uznał, że aby skutecznie zapobiegać próbom pojawienia się w przyszłości niekorzystnych zjawisk, nakładana kara pieniężna musi być ostrzeżeniem odczuwalnym. Uwzględniono w ten sposób wnioski płynące z orzecznictwa sądów, w świetle którego kara pieniężna może spełnić swój cel prewencyjny tylko wówczas, gdy powoduje u danego przedsiębiorcy odczuwalną dolegliwość finansową , jednocześnie 43 nie niosąc ze sobą ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego. 37 Kara 4 W niniejszym zarzucie stwierdzono stosowanie bezprawnych działań polegających naruszeniu bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Zachowanie kredytodawcy świadczy o lekceważącym podchodzeniu do przepisów prawnych na podstawie których funkcjonuje jego działalność. Przepisy ww. ustawy wprost wskazują jak należy ukształtować sytuację prawną konsumentów, a wszystkie odstępstwa od tych zasad należy uznać za bezprawne. Naruszenia stwierdzone w niniejszym zarzucie w istotny sposób wpływają na sytuację konsumenta, gdyż XASH 4 w sposób nieuprawniony skraca również termin na odstąpienie konsumenta od umowy, co może spowodować konieczność wywiązania się z umowy od której chciał odstąpić w ustawowo przyznanym terminie skracają termin odstąpienia od umowy. Ponadto umożliwia pożyczkodawcy indosowanie weksla in blanco , co wpływa na zmniejszenie zakresu ochrony konsumentów gwarantowanego przez uzależnia wydanie weksla od złożenia przez konsumenta stosownego wniosku. Szczególnie negatywnie należy ocenić nieprzekazywanie Formularzy informacyjnych wszystkim konsumentom, z którymi przedsiębiorcy podpisali Umowy pożyczki. Wskazać przy tym należy, iż klientami kredytodawcy są przede wszystkim osoby uboższe, o obniżonej wiedzy prawniczej i możliwości dochodzenia ewentualnych roszczeń, tak więc mogą oni nawet nie mieć świadomości, iż zapisy wskazane w umowie mają charakter bezprawny. W ocenie organu ochrony konsumentów wszystkie z powyższych nieprawidłowości naruszają interes konsumentów na etapie zawierania kontraktu. Ustalając wymiar kary za naruszenie opisane powyżej, Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń w zakresie wysokości kary. W związku z powyższym organ ochrony konsumentów - mając na uwadze również okres stosowania ww. opisanej niniejszą decyzją praktyki (od dnia 1 lutego 2011 r.) - uznał, iż natura naruszenia polegająca na działaniu sprzecznym z bezwzględnie obowiązującym prawem, które w istotny sposób wpływają na interesy konsumentów uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie 0,6% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2012 r., co jest równe kwocie – w zaokrągleniu - 408 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary stwierdził zaniechanie stosowania ww. praktyki, co obniża karę o 30%. Prezes UOKiK w niniejszym postępowaniu nie stwierdził żadnych przesłanek mających wpływ podwyższenie wymiaru kary. W związku z tym Prezes UOKiK obniżył karę o 30%, co oznaczałoby nałożenie kary w wysokości 285 zł i stanowiłoby 0,42% przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. Jednakże, w ocenie organu ochrony konsumentów, kara w powyższej wysokości nie spełniłaby swojej funkcji, zwłaszcza w zakresie prewencji ogólnej. Należy zauważyć, iż sankcja finansowa w bardzo niskiej wysokości może wręcz być zachętą do dalszego naruszania interesów konsumentów. Prezes UOKiK ocenia bezprawne działanie 37 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt: VI ACa 208/04; wyrok SOKiK z 21 marca 2005 r., sygn. akt: XVII Ama 16/04; wyrok SOKiK z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt: XVII Ama 79/11; wyrok SOKiK z dnia 2 października 2012r., sygn. akt: XVII Ama 77/10. 44 przedsiębiorcy, sprzeczne z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim za szczególnie szkodliwe dla nich i ich interesów. W ocenie organu ochrony konsumentów należy zatem karę obliczoną w powyższy sposób, w kwocie 285 zł, podwyższyć o 100 % . Na nadzwyczajne podwyższenie kary wpływ mają w niniejszej sprawie czynniki podmiotowe (konsumenci jako słabsi uczestnicy rynku w zakresie usług pożyczkowych) i przedmiotowe (szczególna szkodliwość praktyki stosowanej przez CASH 4). Relatywnie wyższa kara – która jest również powiązana z przychodem osiągniętym przez wspólników spółki – powinna zatem mobilizować tego i innych przedsiębiorców do przestrzegania zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Waldemara Sosnowskiego karę pieniężną w wysokości 570 zł, co odpowiada 0,83% przychodu przedsiębiorcy i 8,3% kary maksymalnej. Dopiero tak ustalona kara pieniężna będzie adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Kara pieniężna, by spełnić swą funkcję powinna mieć charakter prewencyjny, przyczyniając się do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania przez przedsiębiorcę w przyszłości praw konsumentów. Prezes UOKiK uznał, że aby skutecznie zapobiegać próbom pojawienia się w przyszłości niekorzystnych zjawisk, nakładana kara pieniężna musi być ostrzeżeniem odczuwalnym. Uwzględniono w ten sposób wnioski płynące z orzecznictwa sądów, w świetle którego kara pieniężna może spełnić swój cel prewencyjny tylko wówczas, gdy powoduje u danego przedsiębiorcy odczuwalną dolegliwość finansową , jednocześnie nie niosąc ze sobą ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego. 38 Kara 5 W niniejszym zarzucie stwierdzono stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej, która w istotny sposób może wpływać na podjęcie przez konsumenta decyzji dotyczącej umowy, naruszając przy tym w sposób istotny jego ekonomiczne interesy. Wysokość całkowitego kosztu kredytu jest ważnym elementem umowy, wpływa bowiem na obciążenie finansowe konsumenta. W ocenie organu ochrony konsumentów ww. naruszenia nastąpiły na etapie zawierania umowy. Ustalając wymiar kary za naruszenie opisane powyżej, Prezes UOKiK w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń w zakresie wysokości kary. W związku z powyższym organ ochrony konsumentów - mając na uwadze również okres stosowania opisanej niniejszą decyzją praktyki (od dnia 1 lutego 2011 r.) - uznał, iż natura naruszenia polegająca na stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej oraz naruszenia dobrych obyczajów uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie 0,6% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2012 r., co jest równe kwocie – w zaokrągleniu - 408 zł. 38 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt: VI ACa 208/04; wyrok SOKiK z 21 marca 2005 r., sygn. akt: XVII Ama 16/04; wyrok SOKiK z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt: XVII Ama 79/11; wyrok SOKiK z dnia 2 października 2012r., sygn. akt: XVII Ama 77/10. 45 Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczności łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary stwierdził zaniechanie stosowania ww. praktyki, co obniża karę o 30%. Prezes UOKiK w niniejszym postępowaniu nie stwierdził żadnych przesłanek mających wpływ podwyższenie wymiaru kary. W związku z tym Prezes UOKiK obniżył karę o 30%, co oznaczałoby nałożenie kary w wysokości 285 zł i stanowiłoby 0,42% przychodu przedsiębiorcy za rok 2012 r. Jednakże, w ocenie organu ochrony konsumentów, kara w powyższej wysokości nie spełniłaby swojej funkcji, zwłaszcza w zakresie prewencji ogólnej. Należy zauważyć, iż sankcja finansowa w bardzo niskiej wysokości może wręcz być zachętą do dalszego naruszania interesów konsumentów. Prezes UOKiK ocenia stonowanie przez przedsiębiorcę nieuczciwej praktyki rynkowej za szczególnie szkodliwe dla konsumentów i ich interesów, o czym mowa była powyżej. W ocenie organu ochrony konsumentów należy zatem karę obliczoną w powyższy sposób, w kwocie 285 zł, podwyższyć o 100 % . Na nadzwyczajne podwyższenie kary wpływ mają w niniejszej sprawie czynniki podmiotowe (konsumenci jako słabsi uczestnicy rynku w zakresie usług pożyczkowych) i przedmiotowe (szczególna szkodliwość praktyki stosowanej przez CASH 4). Relatywnie wyższa kara – która jest również powiązana z przychodem osiągniętym przez wspólników spółki – powinna zatem mobilizować tego i innych przedsiębiorców do przestrzegania zakazu stosowania niedozwolonych postanowień umownych. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Waldemara Sosnowskiego karę pieniężną w wysokości 570 zł, co odpowiada 0,83% przychodu przedsiębiorcy i 8,3% kary maksymalnej. Dopiero tak ustalona kara pieniężna będzie adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Kara pieniężna, by spełnić swą funkcję powinna mieć charakter prewencyjny, przyczyniając się do zapewnienia trwałego zaniechania naruszania przez przedsiębiorcę w przyszłości praw konsumentów. Prezes UOKiK uznał, że aby skutecznie zapobiegać próbom pojawienia się w przyszłości niekorzystnych zjawisk, nakładana kara pieniężna musi być ostrzeżeniem odczuwalnym. Uwzględniono w ten sposób wnioski płynące z orzecznictwa sądów, w świetle którego kara pieniężna może spełnić swój cel prewencyjny tylko wówczas, gdy powoduje u danego przedsiębiorcy odczuwalną dolegliwość finansową , jednocześnie nie niosąc ze sobą ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego. 39 Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie II i III sentencji decyzji. Ad IV. Koszty postępowania Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie (…) jeżeli w wyniku postępowania Prezes UOKiK stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 ustawy 39 wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt: VI ACa 208/04; wyrok SOKiK z 21 marca 2005 r., sygn. akt: XVII Ama 16/04; wyrok SOKiK z dnia 21 stycznia 2013r., sygn. akt: XVII Ama 79/11; wyrok SOKiK z dnia 2 października 2012r., sygn. akt: XVII Ama 77/10. 46 o ochronie (…) Prezes UOKiK rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie, co zostało uczynione. W związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisów w/w ustawy spełniona została przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie (…) pozwalająca na obciążenie przedsiębiorców kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są poniesione przez Prezesa UOKiK wydatki na korespondencję z przedsiębiorcami prowadzoną w toku przedmiotowego postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w wysokości 45,60 zł. W związku z powyższym postanowiono obciążyć Joannę Gutowską i Waldemara Sosnowskiego kosztami postępowania w wysokości 45,60 zł (czterdzieści pięć złotych 60/100) i zobowiązać ich do zapłaty tej kwoty solidarnie. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w punkcie IV sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie (…) należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej oraz kosztów postępowania należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) w związku z art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji Konsumentów w Bydgoszczy. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie IV niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie (…) w związku z art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz stosownie do art. 264 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy o ochronie (…) , stronie przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy w terminie tygodniowym od dnia jej doręczenia. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Dorota Karczewska 47