RBG-48/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Długa 47,85-034 Bydgoszcz Tel. 52 345-56-44, Fax 52 345-56-17 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 31 grudnia 2013 r. Znak: RBG-61-24/13/PD DECYZJA NR RBG - 48/2013 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko składywęgla.pl Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Białych Błotach - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uznaje się za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów działania składywęgla.pl Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Białych Błotach polegające na: 1. zamieszczaniu w prasowych materiałach reklamowych informacji na temat sprzedawanego przez składywęgla.pl Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Białych Błotach węgla, o treści: 0% zanieczyszczeń która wprowadza konsumentów w błąd co do cech produktu, w szczególności jego jakości, składników, przydatności, możliwości i spodziewanych wyników zastosowania produktu, testów i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), co z kolei stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 31 maja 2013r. 2. zamieszczaniu w prasowych materiałach reklamowych informacji na temat sprzedawanego przez składywęgla.pl Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Białych Błotach węgla, o treści: Tylko u nas suchy węgiel która wprowadza konsumentów w błąd co do cech produktu, w szczególności jego jakości, przydatności, możliwości i spodziewanych wyników zastosowania produktu, testów 2 i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206), co z kolei stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 31 maja 2013r. 3. zamieszczaniu w prasowych materiałach reklamowych informacji na temat spółki składywęgla.pl Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Białych Błotach i sprzedawanego przez nią węgla, o treści: a) Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej; b) Ekogroszek import które wprowadza konsumentów w błąd co do cech produktu, w szczególności jego pochodzenia geograficznego lub handlowego, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), co z kolei stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 15 sierpnia 2013r. 4. zamieszczaniu w prasowych materiałach reklamowych informacji na temat sprzedawanego przez składywęgla.pl Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Białych Błotach węgla, w postaci wartości kaloryczności sprzedawanego węgla , która wprowadza konsumentów w błąd co do cech produktu, w szczególności jego jakości, składników, przydatności, możliwości i spodziewanych wyników zastosowania produktu, testów i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową zdefiniowaną w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), co z kolei stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 31 października 2012r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy po przeprowadzeniu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada się na składywęgla.pl Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Białych Błotach kary pieniężne za stosowanie w/w praktyk w wysokości: 1. za praktykę określoną w pkt I.1. karę pieniężną w wysokości 117.879,00 zł (słownie: sto siedemnaście tysięcy osiemset siedemdziesiąt dziewięć złotych) ; 2. za praktykę określoną w pkt I.2. karę pieniężną w wysokości 117.879,00 zł (słownie: sto siedemnaście tysięcy osiemset siedemdziesiąt dziewięć złotych) ; 3 3. za praktykę określoną w pkt I.3. karę pieniężną w wysokości 183.367 zł (słownie: sto osiemdziesiąt trzy tysiące trzysta sześćdziesiąt siedem złotych) ; 4. za praktykę określoną w pkt I.4. karę pieniężną w wysokości 73.347 zł (słownie: siedemdziesiąt trzy tysiące trzysta czterdzieści siedem złotych) , płatne do budżetu państwa z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) w związku z art. 80 tej ustawy oraz stosowanie do art. 33 ust. 6 ww. ustawy, a także na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – obciąża się składywęgla.pl Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Białych Błotach kosztami opisanego w punkcie I sentencji postępowania w sprawie naruszenie zbiorowych interesów konsumentów w kwocie 313,50 zł (słownie: trzysta trzynaście złotych i 50/100) i zobowiązuje się w/w przedsiębiorcę do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK lub organ ochrony konsumentów ), w wyniku skarg konsumentów, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy na skutek działań reklamowych podjętych przez składywęgla.pl Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Białych Błotach (dalej także: składywęgla.pl , Spółka, Strona, Przedsiębiorca ) nastąpiło naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz ustalenie czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach. W toku tego postępowania Prezes UOKiK przeprowadził analizę informacji zawartych w materiałach reklamowych Spółki. W wyniku przedmiotowej analizy zaszło podejrzenie stosowania przez składywęgla.pl praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W związku z tym postanowieniem nr RBG-150/2013 z dnia 21 czerwca 2013r., Prezes UOKiK wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów opisanych w sentencji niniejszej decyzji. W toku niniejszego postępowania organ ochrony konsumentów wezwał przedsiębiorcę do ustosunkowania się do przedstawionych zarzutów. Spółka ustosunkowując się do postawionych zarzutów podniosła następujące argumenty. 4 Zamieszczanie w materiałach reklamowych informacji: „0 % zanieczyszczeń” Strona podniosła, iż zanieczyszczeniami węgla są ciała obce, a zatem produkty nie będące węglem. W ocenie Spółki, sprzedawany przez nią węgiel charakteryzuje się brakiem tych zanieczyszczeń z uwagi na to, że węgiel, jaki kupuje od swoich dostawców jest węglem płukanym . W rezultacie jest to węgiel oczyszczony z ciał obcych poprzez odseparowanie ich w procesie płukania węgla w zawiesinie o odpowiedniej gęstości. Ponadto Przedsiębiorca podniósł, iż pracownicy składywęgla.pl mają dodatkowe polecenie, aby usuwać ewentualne zauważone zanieczyszczenia ze składowanego na placach węgla. Co więcej, w ocenie Spółki, dowodem na okoliczność, że węgiel jest zanieczyszczony nie mogą być skargi konsumentów do Wojewódzkich Inspektoratów Inspekcji Handlowej ( dalej także: WIIH ). Pojęcie „bardzo dużo zanieczyszczeń” jest bowiem pojęciem niedookreślonym, które stanowi wyraz subiektywnych odczuć osoby składającej skargę. Jeśli chodzi o reklamacje składane bezpośrednio do Spółki, Strona uważa, że stwierdzenia konsumentów zgłaszających wiele zanieczyszczeń w węglu dotyczyły przypadków, w których konsumenci subiektywnie uznawali, że „w grubym węglu jest za dużo miału”, a z uwagi na to, że miał jest również węglem, ale o innej (drobniejszej) frakcji, nie może on być uznany za zanieczyszczenie występujące w węglu. W przypadku zgłoszeń dotyczących dużej zawartości kamienia, zdaniem Przedsiębiorcy, reklamacje składane bezpośrednio do niego były weryfikowane przez jego przedstawicieli, którzy wielokrotnie stwierdzali, że kamień wskazywany przez konsumentów w istocie był węglem, który się nie wypalił z uwagi na niewłaściwą technikę palenia w piecach. Jako przyczyny tych spostrzeżeń przedsiębiorca wskazał ograniczanie przez użytkowników pieców dopływu tlenu do komory spalania w celu spowolnienia wypalania się paliwa. Jako kolejny argument przeciwko temu zarzutowi Spółka podniosła, że żadna ze wskazanych w zawiadomieniu skarg i reklamacji konsumentów nie zakończyła się orzeczeniem sądu, który potwierdziłby stawiane Spółce zarzuty zanieczyszczenia węgla ciałami obcymi. Zamieszczanie w materiałach reklamowych informacji: „tylko u nas suchy węgiel” W zakresie tego zarzutu, Spółka, w pierwszej kolejności, podniosła, iż używanie tego sformułowania, miało charakter incydentalny. Obecnie reklamy Spółki zawierają zdanie: „u nas suchy węgiel” bez słowa „tylko”. W konsekwencji Strona stwierdziła, że nie informuje w swych reklamach, że jest jedynym w Polsce sprzedawcą węgla o niskiej zawartości wilgoci, a u wszystkich pozostałych sprzedawców węgla jego wilgotność jest wyższa. Spółka, w celu wykazania, że przedsiębiorcy prowadzący składy węgla w Polsce niewłaściwie przechowują węgiel, narażając go na zawilgocenie, przedłożyła płytę CD ze zdjęciami placów, na których składowany jest węgiel przez konkurencyjnych przedsiębiorców. Według Spółki, zdjęcia te wykonywane były podczas opadów deszczu lub śniegu. Ponadto Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków w osobach pracowników składywęgla.pl na okoliczność sposobu przechowywania węgla w punktach sprzedaży należących do innych przedsiębiorców. Strona zajęła także stanowisko w kwestii skarg konsumentów do WIIH dotyczących dużej wilgotności węgla zakupionego u Przedsiębiorcy. Stwierdziła, podobnie jak w przypadku skarg na dużą zawartość kamienia i innych zanieczyszczeń, że pojecie „duża wilgotność” jest pojęciem niedookreślonym, które stanowi wyraz subiektywnych odczuć osoby składającej skargę. W ocenie Spółki, węgiel może ulegać zawilgoceniu wskutek niewłaściwego jego przechowywania przez konsumenta, a ponadto żaden z konsumentów nie reklamował „dużej wilgotności” węgla w chwili jego wydawania. Zdaniem Spółki, gdyby konsument otrzymał 5 zbyt wilgotny węgiel zauważyłby tę okoliczność już w chwili jego wydawania. Identycznie, zaś jak w przypadku zarzutu odnoszącego się do zanieczyszczeń węgla podniesiono, że żadna ze skarg i reklamacji konsumentów na zbyt dużą wilgotność węgla nie zakończyła się orzeczeniem sądu, który potwierdziłby stawiane Spółce zarzuty. Na wezwanie Prezesa UOKiK, Przedsiębiorca wyjaśnił, że nie badał - pod kątem wilgotności - węgla, który pokazany jest na przedłożonych zdjęciach. Zdaniem Spółki, dowodem na zawilgocenie tego węgla są zdjęcia, które pokazują jak węgiel jest w tych składach przechowywany (pismo z dnia 18 października 2013r., k. 800-804) W piśmie tym Strona postępowania stwierdziła, że konsument ma możliwość zauważenia dużej wilgotności węgla w chwili jego wydawania czy to na składzie czy w miejscu rozładunku w taki sam sposób w jaki może stwierdzić zbyt dużą wilgotność węgla w okresie późniejszym – poprzez jego organoleptyczne sprawdzenie. W uznaniu przedsiębiorcy skoro podstawą ewentualnych twierdzeń klienta na temat wilgotności węgla, który się u nich znajduje jest organoleptyczne sprawdzenie wilgotności węgla, to konsument stosując tą samą metodę może sprawdzić wilgotność węgla w chwili jego wydawania. Zamieszczanie w materiałach reklamowych informacji dotyczącej spółki składywęgla.pl: „Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej” Jako podstawę do używania takiej informacji w materiałach reklamowych Strona podała, iż uprawnia ją do tego zawarta z Krajową Spółką Węglową s.c. (…) ( dalej także: Krajowa Spółka Węglowa s.c., KSW s.c. ) tzw. umowa dealerska. Na dowód, że składywęgla.pl kupują węgiel od Krajowej Spółki Węglowej s.c. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonych do pisma dokumentów o nazwie Przyjęcie zewnętrzne wystawionych przez Krajową Spółkę Węglową s.c. oraz faktur zakupu węgla przez składywęgla.pl od Krajowej Spółki Węglowej s.c. Ponadto Strona wniosła o wystąpienie do Krajowej Spółki Węglowej s.c. z zapytaniem czy spółka składywęgla.pl kupuje węgiel od Krajowej Spółki Węglowej s.c. i czy w rozumieniu łączących te podmioty stosunków gospodarczych, spółka składywęgla.pl uprawniona jest do posługiwania się sformułowaniem „Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej” . Zamieszczanie w materiałach reklamowych informacji określającej asortyment sprzedawanego węgla: „ekogroszek import” Odnośnie zarzutu wprowadzania konsumentów w błąd co do pochodzenia sprzedawanego węgla poprzez stosowanie określenia „ekogroszek import” Spółka podniosła, że wycofała ten asortyment ze sprzedaży. Zdaniem Spółki, zabieg ten nie miał na celu wprowadzenia konsumentów w błąd co do pochodzenia węgla, ale tylko odróżnienie dwóch sortymentów sprzedawanego węgla. W ocenie Spółki konsumenci w pierwszej kolejności zwracają uwagę na jakość węgla oferowanego przez sprzedawców. Kraj pochodzenia produktu ma dla nich drugorzędne znaczenie. Zdecydowana większość konsumentów kupując towar nie zwraca uwagi na kraj pochodzenia. Pochodzenie towaru jest kwestionowane najczęściej dopiero w chwili braku zadowolenia klienta z zakupionego produktu i to nie z tytułu wady tylko niespełnienia indywidualnych oczekiwań klientów. Zdaniem składywęgla.pl, w chwili zakupu węgla, klienta interesuje jakość towaru i jego cena. Dopiero po dokonaniu zakupu, gdy klient stwierdza, że zakupiony przez niego towar nie spełnia jego indywidualnych oczekiwań, próbuje znaleźć usprawiedliwienie dla tego zjawiska i uzasadnia, że przyczyną (w jego uznaniu) jest pochodzenie węgla. 6 W piśmie z dnia 18 października 2013r., na wezwanie Prezesa UOKiK o podanie przyczyn usunięcia z oferty sortymentu węgla „ekogroszek import”, Strona wyjaśniła, że s ortyment ekogroszek - import został wycofany ze sprzedaży ponieważ przedsiębiorca podjął decyzję o sprzedaży tylko jednego rodzaju węgla w sortymencie ekogroszek i od tej chwili nie zachodzi potrzeba rozróżnienia dwóch rodzajów węgla tego samego sortu. Zamieszczanie w materiałach reklamowych informacji na temat kaloryczności sprzedawanego węgla W zakresie zarzutu dotyczącego podawania kaloryczności sprzedawanego węgla Spółka nie zgodziła się z twierdzeniem, że podawane przez nią wartości opałowe węgla z adnotacją „do”, czyli wartości maksymalnej mają na celu wprowadzanie klientów w błąd. Jednocześnie Spółka nie odniosła się do zarzutu zamieszczania w reklamach informacji na temat wartości opałowej węgla bez dodatku „do” czyli wartości stałej. W ocenie Strony, górna wartość opałowa ma dla konsumentów znaczenie w tym sensie, że wielu z nich nie chce kupować węgla o zbyt dużej wartości energetycznej. Węgiel taki, w uznaniu wielu klientów, zbyt szybko się wypala i „nie trzyma temperatury”. Ponadto, zdaniem składywęgla.pl wiele pieców używanych przez konsumentów nie jest przystosowanych do palenia w nich węglem wysokoenergetycznym. Klienci mający tego świadomość samodzielnie poszukują do zakupu węgla o nienajwyższej wartości opałowej, gdyż węgiel taki nadaje się do wykorzystania w ich piecach. Na tę okoliczność Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu obsługi pieców węglowych na okoliczność czy maksymalna wartość opałowa węgla ma znaczenie dla obsługi pieców oraz czy wszystkie obecne na rynku piece węglowe nadają się do wykorzystywania w nich węgla o wysokiej wartości energetycznej. Spółka wyraziła też swoje zdanie na temat znaczenia określenia kaloryczności węgla z użyciem słówka „do”. W cenie Spółki, znaczenie takiego określenia jest następujące: węgiel ten może się charakteryzować dowolną wartością kaloryczną lecz nie wyższą niż ta podana w reklamie. O dolnej granicy wartości kaloryczności, zdaniem Spółki, konsument może się dowiedzieć osobiście w składzie węgla. Strona wniosła także o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka (…) — Dyrektora Generalnego składywęgla.pl na okoliczność preferencji konsumentów, co do kaloryczności węgla w chwili jego zakupu. W piśmie z dnia 8 lipca 2013r. stanowiącym ustosunkowanie się do zarzutu postawionego Stronie postępowania oraz w piśmie z dnia 18 października 2013r. Spółka złożyła ponadto szereg wniosków dowodowych w przedmiocie: - wystąpienia przez UOKiK do wszystkich dostawców składywęgla.pl z zapytaniem czy sprzedawany Spółce węgiel jest węglem płukanym (wzbogaconym); - przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu obróbki węgla na okoliczność, czy płukanie węgla jest procesem pozbawiającym produkt ciał obcych; - przeprowadzenia dowodu z dokumentacji zdjęciowej na okoliczność, jak przechowywany jest węgiel w innych konkurencyjnych składach węgla; - przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków – pracowników składywęgla.pl na okoliczność sposobu przechowywania węgla przez inne konkurencyjne składy węgla w warunkach dużej wilgotności; - przeprowadzenia dowód z przedłożonych dokumentów na okoliczność zakupu węgla od Krajowej Spółki Węglowej s.c.; 7 - wystąpienia do Krajowej Spółki Węglowej s.c. z zapytaniem czy składywęgla.pl kupują węgiel od tej spółki i czy w rozumieniu łączącego ich stosunku prawnego Strona ma prawo używać sformułowania „Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej”; - przeprowadzenia dowodu z ulotki i z reklamy prasowej z dwutygodnika bliskonas.info, z której wynika, że składywęgla.pl nie oferują już do sprzedaży węgla w sortymencie „ekogroszek import”; Prezes UOKiK zawiadomił Spółkę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy (pismo z dnia 2 grudnia 2013r.). Przedsiębiorca nie skorzystał z tych uprawnień. W ostatnim piśmie Strona podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i ponowiła niektóre z wniosków dowodowych opisanych wyżej. Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Strona postępowania Na podstawie zebranych w toku postępowania dokumentów, organ ochrony konsumentów ustalił, iż składywęgla.pl Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Białych Błotach jest spółką wpisaną do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Bydgoszczy, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000418065. Podklasą przedmiotu działalności Spółki jest m.in. sprzedaż detaliczna pozostałych nowych wyrobów prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach (47.78.Z), w której mieści się m.in. sprzedaż oleju opałowego, gazu w butlach, węgla i drewna dla potrzeb gospodarstwa domowego. Prezesem Zarządu Spółki jest obecnie Pan (…) zaś Wiceprezesem Zarządu Pan (…). Jedynym udziałowcem spółki składywęgla.pl jest spółka MM Group Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Bydgoszczy, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000092163 ( dalej: MM Group ). Zgodnie z informacją zamieszczoną w KRS, Spółka została wpisana do Rejestru w dniu 18 maja 2012 roku. Działalność spółki składywęgla.pl polega głównie na sprzedaży węgla w rozmieszczonych na terenie kraju składach węgla, których lista i lokalizacja zamieszczone są na stronie internetowej spółki pod adresem: http://skladywegla.pl/sklady-wegla.html . Składów tych jest około 350 na terenie całego kraju. Zgodnie z oświadczeniem Spółki, sprzedaż węgla w punktach sprzedaży detalicznej wskazanych na stronie internetowej www.skladywegla.pl prowadzona jest od dnia 3 września 2012r. Dowód: pismo składywęgla.pl z dnia 20 grudnia 2012r. – (k. 21-22). Obecnie na ternie kraju działa ok. 26500 przedsiębiorców, których przedmiotem działalności mieści się w podklasie klasyfikacji opisanej jako sprzedaż detaliczna pozostałych nowych wyrobów prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach (47.78.Z). Dowód: pismo Głównego Urzędy Statystycznego z dnia 19 listopada 2013r. (k. 1140) 8 Składywęgla.pl nie stosują w punktach sprzedaży ogólnych warunków, regulaminów czy też wzorów umów. Umowy sprzedaży zawierane są na zasadach ogólnych określonych przepisami prawa. Konsument w momencie sprzedaży otrzymuje paragon fiskalny bądź fakturę VAT stanowiące dowód wydania towaru oraz dokument dostawy wyrobów energetycznych wystawiony zgodnie z przepisami i podatku akcyzowym. Dowód: pismo składywęgla.pl z dnia 20 grudnia 2012r. (k. 21-22) Materiały reklamowe składywęgla.pl i ich treść W ramach prowadzonej działalności gospodarczej składywęgla.pl prowadzą m.in. prasowe kampanie reklamowe zamieszczając drukowane reklamy i ulotki (prasowe materiały reklamowe). Działania reklamowe polegające na kolportażu ulotek miały miejsce we wszystkich miejscowościach, które są wskazane jako miejsca sprzedaży węgla na liście znajdującej się na stronie internetowej www.skladywegla.pl . Przedsiębiorca podał, iż prasowe informacje reklamowe były zamieszczane w następujących czasopismach: Wydawnictwa należące do Polska Press spółka z o.o.; Wydawnictwa należące do Express Media spółka z o.o.; Obserwator Lokalny; Tygodnik Siedlecki; Życie Żyrardowa; Fakty; Gazeta Olsztyńska; w tygodnikach lokalnych: Nasz Mazur, Rozmaitości Ełckie; Gazeta Lidzbarska, Gazeta Piska, Olsztyn dzień po dniu, Gazeta Giżycka, Gazeta Morąska, Kurier Mrągowski i Dziennik Elbląski, Gazeta Ostródzka; Dziennik Łódzki, Express Ilustrowany, Głos Wielkopolski, Dziennik Bałtycki; Tygodnik Ciechanowski; Życie Powiatu na Mazowszu; Gazeta Pomorska; Głos Pomorza (mutacja Szczecińska i Koszalińska); Echo Dnia (znad Pilicy, Radomia, Koneckie, Kozienieckie, Skarżyńskie, Włoszczowy); Gazeta Współczesna (mutacja Suwalska i Łomżyńska); Gazeta Lubuska (w dodatku Głos Gorzowa); Tygodnik Ostrołęcki (w dodatku Głos Wyszkowa); tygodnik Pojezierza Drawskiego; Wyborcza; Kuriery: Mławski, Makowski, Ostrołęcki, Przasnyski, Żuromiński; Przemiany; Życie Pleszewa; Express Bydgoski; Nowości; Wspólnota Łukowska. Ponadto reklamy pojawiały się także w TVP (Oddział Bydgoszcz, Gdańsk, Szczecin, Olsztyn Łódź, Warszawa). Na dowód tego Spółka przedstawiła przykładowe materiały reklamowe. Dowód: pismo składywęgla.pl z dnia 20 grudnia 2012r. (k. 21-22) W prasowych materiałach reklamowych stosowanych przez Spółkę znalazły się następujące informacje: • 0% zanieczyszczeń , • Tylko u nas suchy węgiel , • Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej ; Ekogroszek import , • na temat kaloryczności sprzedawanego węgla. Informacje na temat kaloryczności węgla sprzedawanego przez Spółkę przybierały w prasowych materiałach reklamowych postać tabel, w których podawano określoną wartość 9 kaloryczności, wartości opałowej lub ciepła węgla w megadżulach – MJ w zależności od sortymentu węgla. Tabele te zawierały informacje na temat kaloryczności węgla jak niżej: Tabela nr 1 nazwa Kaloryczność/wartość opałowa lub ciepło - MJ Miał 26 MJ Orzech II 27 MJ Orzecho-kostka 28 MJ Orzech b. gruby 29 MJ Kostka gruba 31 MJ ekogroszek 28 MJ Źródło: opracowanie UOKiK na podstawie akt sprawy Tabela nr 2 nazwa Kaloryczność/wartość opałowa/ciepło - MJ Miał 26 MJ Orzech II 27 MJ Orzecho–kostka 28 MJ Orzech b. gruby 29 MJ Kostka gruba 31 MJ Ekogroszek import 25 MJ ekogroszek 28,5 MJ Źródło: opracowanie UOKiK na podstawie akt sprawy W prasowych materiałach reklamowych pojawiających się chronologicznie później niż te, które zawierały informacje wskazane w powyższych tabelach składywęgla.pl zamieszczały informacje, iż sprzedawany węgiel charakteryzuje się wartością opałową/ciepłem odpowiednio do 26 MJ/kg (miał), do 27 MJ/kg (orzech II), do 28 MJ/kg (orzecho-kostka), do 29 MJ/kg (orzech b. gruby), do 31 MJ/kg (kostka gruba), do 25 MJ/kg (Ekogroszek import), do 28,5 MJ/kg (ekogroszek), przy czym jak podał sam przedsiębiorca dolna wartość kaloryczności węgla to (…) MJ/kg . Przedsiębiorca stosował w prasowych materiałach reklamowych tabele zbliżone graficznie do tej przedstawionej niżej. (pismo składywęgla.pl z dnia 28 marca 2013r. (k. 197-198) Tabela nr 3 nazwa Wartość opałowa/ciepło - MJ Miał do 26 MJ Orzech II do 27 MJ Orzecho–kostka do 28 MJ Orzech b. gruby do 29 MJ Kostka gruba do 31 MJ Ekogroszek import do 25 MJ ekogroszek do 28,5 MJ Źródło: opracowanie UOKiK na podstawie akt sprawy Z prasowych materiałów reklamowych przedłożonych do akt postępowania przez Spółkę lub pozyskanych w toku postępowania przez Prezesa UOKiK oraz z przedstawionych przez Stronę danych na temat dat rozpoczęcia i zakończenia zamieszczania poszczególnych 10 informacji w prasowych materiałach reklamowych wynika, że kwestionowane w niniejszym postępowaniu hasła reklamowe były stosowane przez Spółkę w okresie od 1 września 2012r. do 15 sierpnia 2013r. Szczegółowo daty te w odniesieniu do poszczególnych informacji przedstawia poniższa tabela. Tabela nr 4 Daty rozpoczęcia i zakończenia zamieszczania w materiałach reklamowych poszczególnych informacji Informacja Data rozpoczęcia zamieszczania informacji w przekazach reklamowych (w tym nośnik przekazu reklamowego) Data zakończenia zamieszczania informacji w przekazach reklamowych (w tym nośnik przekazu reklamowego) 0% zanieczyszczeń 3.9.2012 – ulotka i reklama prasowa 15.3.2013 – reklama prasowa 31.5.2013 – ulotka Tylko u nas suchy węgiel 3.9.2012 – ulotka i reklama prasowa 15.3.2013 – reklama prasowa 31.5.2013 – ulotka Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej 5.11.2012 – ulotka i reklama prasowa 15.3.2013 – reklama prasowa 31.5.2013 – ulotka Ekogroszek Import 3.9.2012 – ulotka i reklama prasowa 15.8.2013 – ulotka i reklama prasowa Stała wartość kaloryczności sprzedawanego węgla 1.9.2012 – ulotka i reklama prasowa 31.10.2012 – ulotka i reklama prasowa Źródło: opracowanie UOKiK na podstawie akt sprawy Spółka oświadczyła także, że w materiałach reklamowych ukazujących się w telewizji i radio nie zamieszczała w/w informacji. Dostawcy węgla, źródło jego pochodzenia oraz parametry jakościowe Spółka sprzedaje węgiel nabywany uprzednio od trzech dostawców. Jest to wymieniona wyżej spółka MM Group oraz dwie osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą w zakresie obrotu węglem w formie spółki cywilnej pod nazwą Krajowa Spółka Węglowa s.c. (…) . Wielkość obrotu węglem, okres współpracy z danymi dostawcami oraz źródła, z jakich węgiel ten pochodzi przedstawiają się następująco : I. Spółka MM Group Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy. Udziałowcami MM Group są niepełnoletni (…) i (…), zaś Prezesem Zarządu Spółki jest Pan (…). MM Group dostarcza węgiel spółce składywęgla.pl od początku jej działalności. (…). Strona nie zasięga informacji od MM Group czy nabywany od tej spółki węgiel jest węglem krajowym czy zagranicznym i gdzie jest wydobywany. Jakość węgla potwierdzana jest wynikami badań przeprowadzanymi przez dostawcę czyli MM Group. Wyniki badań jakości węgla sprzedawanego przez MM Group przedłożone do akt sprawy przedstawiają wartości kaloryczności węgla w granicach 30 MJ/kg: 11 - dla miału jest to 30,875 MJ/kg, - dla kostki grubej 100-200 – 31,990 MJ/kg, - dla orzecha drobnego 25-50 – 30,482 MJ/kg, - dla ekogroszku 5-25 – 28,267 MJ/kg, - dla orzecha bardzo grubego 50-100 – 31,877 MJ/kg i - dla orzecha grubego 50-100 31,748 M/kg (k. 34-38). Z treści tych certyfikatów przedstawiających wyniki badań wykonanych przez PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Zespół Elektrociepłowni Bydgoszcz oraz z samych wyjaśnień tego podmiotu badawczego z dnia 7 marca 2013r. (k. 63) wynika, że próbki do tego badania nie zostały pobrane przez podmiot badawczy lecz dostarczone przez samego zleceniodawcę badań, czyli MM Group. Średnie ceny zakupu węgla przez składywęgla.pl od MM Group przedstawia tabela załączona przez Przedsiębiorcę do pisma z dnia 20 grudnia 2012r. (k. 32). W piśmie z dnia 18 października 2013r. (k. 777) MM Group oświadczyła, że iż nie wzbogaca samodzielnie węgla metodą płukania. Proces wzbogacania, jaki przeprowadza MM Group dotyczy tylko węgla typu niesort i polega wyłącznie na sortowaniu węgla przy wykorzystaniu sortowników. MM Group w okresie od 1 września 2012r. do października 2013r. dostarczała węgiel do ( tajemnica przedsiębiorstwa , w pozostałych miejscach dane zawierające tajemnicę przedsiębiorstwa zostały usunięte, a miejsca zastąpione (…) . W tym okresie do składywęgla.pl trafiło (…) sprzedanego przez MM Group węgla, (…) do (…) , (…) do dostawcy MM Group, od którego w większości MM Group węgiel kupuje tj. (…) . Pozostała zaś ilość trafiła do drobnych odbiorców. (pismo z dnia 22 listopada 2013r., k. 1143-1150). MM Group kupuje węgiel od następujących dostawców, w zależności od grup sortymentu węgla: (k. 65-66): a) miał, groszek, orzech, kostka, ekogroszek 1. (…) (…) sprzedaje zarówno tzw. węgiel surowy jak i wzbogacony (płukany) . Pierwsza dostawa węgla na rzecz MM Group miała miejsce 5 czerwca 2012. W okresie od stycznia 2012r. do października 2013r. (…) dostarczyła MM Group węgiel w ilości (…) (w tym w 2012r. – (…) ). Dostawcą węgla dla (…) jest (…) , zaś węgiel ten pochodzi z kopalni (…) . Dowód: pismo z dnia 18 marca 2013r. (k. 65-66), pismo z dnia 5 kwietnia 2013r. (k. 277-283), pismo z 25 października 2013r (k. 1015-1019) 2. (…) (…) sprzedaje zarówno tzw. węgiel surowy jak i wzbogacony (płukany ). Pierwsza dostawa węgla na rzecz MM Group miała miejsce, wg. oświadczenia MM Group, dnia 23 października 2010r., zaś wg. oświadczenia (…) - 3 czerwca 2011. W okresie od stycznia 2012r. do października 2013r. spółka dostarczyła MM Group węgiel w ilości (…) . 12 Dostawcami węgla dla (…) są: - (…) ; - (…) ; - (…) ; - (…) . Z przykładowych certyfikatów z badania surowego węgla sprzedawanego przez (…) wynika, że węgiel ten charakteryzuje się kalorycznością wahającą się w granicach 21,8 MJ/kg -23,9 MJ/kg . Dowód: pismo z dnia 18 marca 2013r. (k. 65-66), pismo z dnia 11 marca 2013r. (k. 162-163), pismo z 21 października 2013r. (k. 1004-1005) 3. (…) (…) sprzedaje zarówno węgiel surowy jak i wzbogacony . Pierwsza dostawa węgla na rzecz MM Group miała miejsce, wg. oświadczenia MM Group, dnia 5 października 2012r. W okresie od stycznia 2012r. do marca 2013r. spółka dostarczyła MM Group węgiel w ilości (…) . Dane na temat ilości węgla dostarczonego MM Group w okresie kwiecień – październik 2013r. nie są dla przedsiębiorcy dostępne. Średnia ilość węgla dostarczana miesięcznie wg. danych z marca 2013r. to ok. (…) . Dostawcą węgla dla (…) są: - (…) oraz - (…) Węgiel ten pochodzi głównie z kopalń znajdujących się (…) oraz w nieznacznej ilości z kopalni z (…) . Z przykładowych certyfikatów z badania węgla sprzedawanego przez (…) wynika, że węgiel ten charakteryzuje się kalorycznością wahającą się w granicach 24,7 MJ/kg -27,2 MJ/kg . Dowód: pismo z dnia 18 marca 2013r. (k. 65-66), pismo z dnia 2 kwietnia 2013r. (k. 257-258), pismo z 23 października 2013r. (k. 1012-1013) 4. (…) (…) sprzedaje tzw. węgiel surowy . W okresie od stycznia 2012r. do października 2013r. (…) nie oferował swoim odbiorcom węgla wzbogaconego . Pierwsza dostawa węgla na rzecz MM Group miała miejsce w lutym 2013r. W okresie od stycznia 2012r. do 18 lipca 2013r., kiedy zakończono dostawy, (…) dostarczył MM Group węgiel surowy w ilości (…) . Dostawcą węgla dla (…) są kopalnie umiejscowione w (…) : - (…) oraz - (…) Z przykładowych certyfikatów z badania węgla surowego sprzedawanego przez (…) wynika, że węgiel ten charakteryzuje się kalorycznością wahającą się w granicach 24,3 MJ/kg -26,4 MJ/kg . 13 Dowód: pismo z dnia 18 marca 2013r. (k. 65-66), pismo z dnia 3 kwietna 2013r. (k. 210-211), pismo z dnia 22 października 2013r. (k. 981-982), pismo z dnia 29 października 2013r. (k. 1055-1056) 5. (…) (…) s przedaje zarówno tzw. węgiel płukany jak i niepłukany . Pierwsza dostawa węgla na rzecz MM Group miała miejsce, wg. oświadczenia MM Group, dnia 17 grudnia 2012r. W okresie od stycznia 2012r. do końca września 2013r. (…) dostarczyła MM Group węgiel w ilości (…) (w tym w roku 2012 – (…) ). Dostawcą węgla dla (…) jest (…) . Węgiel zaś jest pochodzenia (…) . Z przykładowych certyfikatów z badania węgla niepłukanego sprzedawanego przez (…) wynika, że węgiel ten charakteryzuje się kalorycznością wahającą się w granicach 24,2 MJ/kg - 25,5 MJ/kg . Dowód: pismo z dnia 18 marca 2013r. (k. 65-66), pismo z dnia 22 marca 2013r. (k. 311-312), pismo z dnia 17 października 2013r. (k. 1001-1002) b) niesort 1. (…) (…) sprzedaje zarówno tzw. węgiel surowy jak i wzbogacony . Pierwsza dostawa węgla na rzecz MM Group miała miejsce, wg. oświadczenia MM Group dnia 27 kwietnia 2012r., zaś wg. oświadczenia (…) – 3 września 2012r. W okresie od stycznia 2012r. do października 2013r. (…) dostarczył MM Group węgiel w ilości (…) . Dostawcami węgla dla (…) są: - (…) ; - (…) ; - (…) ; - (…) ; - (…) . Węgiel ten pochodzi z (…) (kopalnie: (…) ). Z przykładowych certyfikatów z badania węgla surowego i wzbogaconego sprzedawanego przez (…) wynika, że węgiel ten charakteryzuje się kalorycznością wahającą się w granicach 22,2 MJ/kg -27,2 MJ/kg . Dowód: pismo z dnia 18 marca 2013r. (k. 65-66), pismo z dnia 3 kwietnia 2013r. (k. 293-294), pismo z 18 października 2013r. (k. 998-999) 2. (…) (…) posiada w ofercie zarówno węgiel surowy jak i węgiel płukany , jednak w okresie, kiedy następowały dostawy na rzecz MM Group (…) nie posiadała w ofercie węgla wzbogaconego. Pierwsza dostawa węgla na rzecz MM Group miała miejsce w styczniu 2013r. 14 W okresie od stycznia 2012r. do października 2013r. spółka dostarczyła MM Group węgiel w ilości (…) . Dostawcą węgla dla (…) jest (…) . Węgiel ten pochodzi z terenu (…) . Z przykładowych certyfikatów z badania surowego węgla sprzedawanego przez (…) wynika, że węgiel ten charakteryzuje się kalorycznością wahającą się około 23 MJ/kg . Dowód: pismo z dnia 18 marca 2013r. (k. 65-66), pismo z dnia 2 kwietnia 2013r. (k. 326-327), pismo z 24 października 2013r. (k. 1009-1010) 3. (…) 4. Pierwsza dostawa węgla na rzecz MM Group wg. oświadczenia MM Group miała miejsce w styczniu 2010r. Średnia miesięczna ilość zakupionego przez MM Group od (…) węgla w jedynym asortymencie tj. niesort, wg. danych na marzec 2013r. to (…) . Dowód: pismo z dnia 18 marca 2013r. (k. 65-66) Stosunek ilości nabytego przez MM Group od swoich dostawców węgla surowego do ilości węgla wzbogaconego przedstawia poniższa tabela. Dane zaś pochodzą z pism dostawców MM Group wskazanych wyżej, za wyjątkiem (…) oraz (…) . (…) nie była w stanie określić ilości węgla dostarczonego do MM Group w okresie od kwietnia do października 2013r. z podziałem na węgiel surowy i wzbogacony. W tym zatem zakresie przyjęto średnią miesięczną ilość dostarczanego przez (…) na rzecz MM Group węgla według danych z marca 2013r. Wobec braku danych na temat dokładnej ilości węgla surowego i wzbogaconego dostarczonego na rzecz MM Group przez spółkę (…) przyjęto, podobnie jak w przypadku spółki (…) , średnią miesięczną ilość węgla wg. danych z marca 2013r. uznając, z korzyścią dla Strony postępowania, że całość dostarczanego przez tego dostawcę węgla stanowi węgiel wzbogacony. Średnia miesięczna ilość węgla dostarczana przez (…) na rzecz MM Group wynika z pisma MM Group z dnia 18 marca 2013r. - k. 65-66. Tabela nr 5 Ilość węgla nabytego przez MM Group od swoich dostawców z podziałem na węgiel surowy i węgiel wzbogacony (płukany) Przedsiębiorca Węgiel sprzedany MM Group od pierwszej dostawy do 10.2013 (w tonach) Ilość (w tonach) Udział procentowy Surowy Wzbogacony (płukany) Surowy Wzbogacony (płukany) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) 15 (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (do marca 2013r.) (…) (…) - (…) (…) - (…) (…) - (…) (…) - (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) (…) RAZEM (…) (…) - (…) (…) - (…) (…) - (…) (…) - (…) Źródło: opracowanie UOKiK na podstawie akt sprawy II. Krajowa Spółka Węglowa s.c. (…) (ulica: (…) ) jest spółką cywilną, w ramach której działalność gospodarczą prowadzą (…) (jednocześnie Prezes Zarządu spółek składywęgla.pl i MM Group) i (…) (Dyrektor Generalny składywęgla.pl). Krajowa Spółka Węglowa s.c. została zawiązana na podstawie umowy z dnia (…). Zgodnie z treścią umowy spółki cywilnej, została ona założona na czas (…). Przedmiotem działalności spółki jest m.in. (…). Każdy ze wspólników jest zobowiązany do wniesienia wkładu pieniężnego w wysokości (…). W tym samym dniu tj. (…) KSW s.c. zawarła tzw. umowę dealerską ze składywęgla.pl. Na podstawie tej umowy składywęgla.pl zobowiązały się do prowadzenia sprzedaży na terenie Polski węgla nabywanego od KSW s.c. w ramach sieci dystrybucyjnej składywęgla.pl (§1). Wybrane zapisy tej umowy brzmią następująco: (…) (k. 1072-1074) Dostawy węgla przez KSW s.c. na rzecz składywęgla.pl odbywają się od (…) (pismo z dnia 28 października 2013r.; k. 1023) KSW s.c. dostarcza węgiel jedynie do składywęgla.pl. (pismo z dnia 4 listopada 2013r. – k 1061; pismo z dnia 6 listopada 2013r. - k. 1112) Dostawcą węgla dla Krajowej Spółki Węglowej s.c. jest MM Group. Pierwszy zakup węgla od MM Group miał miejsce w dniu (…). Do sierpnia 2013r. Krajowa Spółka Węglowa s.c. zakupiła od MM Group węgiel w następujących ilościach w podziale na sortyment węgla: (…) . Dowód: pismo składywęgla.pl z dnia 20 grudnia 2012r. - k. 21-22, pismo Krajowej Spółki Węglowej s.c. z dnia 25 września 2013r. (k. 706-707). Ilość dostarczonego w okresie 1 stycznia 2012r – 31 sierpnia 2013r. węgla na rzecz składywęgla.pl od w/w dostawców tj. MM Group i Krajowa Spółka Węglowa s.c. przedstawia się następująco: Tabela nr 6 Ilość i wartość węgla kupionego od Krajowej Spółki Węglowej s.c. w okresie 1.1.2012- 31.8.2013 Towar Ilość w tonach Wartość netto w zł Wartość brutto w zł Węgiel ekogroszek (…) (…) (…) Węgiel kostka gruba (…) (…) (…) Węgiel miał (…) (…) (…) Węgiel orzech bardzo gruby (…) (…) (…) 16 Węgiel orzech drobny (…) (…) (…) Węgiel orzech gruby (…) (…) (…) Węgiel orzecho-kostka (…) (…) (…) RAZEM (…) (…) (…) Źródło: opracowanie UOKiK na podstawie akt sprawy Tabela nr 7 Ilość i wartość węgla kupionego od MM Group w okresie 1.1.2012- 31.8.2013 Towar Ilość w tonach Wartość netto w zł Wartość brutto w zł Węgiel ekogroszek (…) (…) (…) Węgiel ekogroszek folia (…) (…) (…) Węgiel ekogroszek import (…) (…) (…) Węgiel kostka gruba (…) (…) (…) Węgiel miał (…) (…) (…) Węgiel niesort (…) (…) (…) Węgiel orzech bardzo gruby (…) (…) (…) Węgiel orzech drobny (…) (…) (…) Węgiel orzech gruby (…) (…) (…) Węgiel orzecho-kostka (…) (…) (…) RAZEM (…) (…) (…) Źródło: opracowanie UOKiK na podstawie akt sprawy Łączna ilość węgla nabytego przez składywęgla.pl od w/w dostawców w okresie 1.1.2012- 31.8.2013 to: (…) , z czego (…) pochodzi od Krajowej Spółki Węglowej s.c. W ujęciu wartości węgla brutto całość węgla nabytego przez składywęgla.pl od w/w dostawców wielkość ta wynosi (…) w tym (…) z tej wartości przypada na Krajową Spółkę Węglową s.c. Proces wzbogacania (płukania) węgla Z uwagi na to, że Strona podnosi, że kupuje wyłącznie węgiel płukany czyli wzbogacony, Prezes UOKiK wystąpił do kilku czołowych w Polsce przedsiębiorców zajmujących się wydobyciem i przeróbką węgla z pytaniami mającymi na celu wyjaśnienie procesu wzbogacania węgla metodą płukania i popularności tej metody w przypadku węgla wydobywanego w Polsce. Przedsiębiorcy złożyli następujące wyjaśnienia. Jastrzębska Spółka Węglowa S.A. z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju Tzw. węgiel płukany to w słownictwie przeróbki węgiel poddany procesom przeróbki węgla, głównie wzbogacaniu metodami mokrymi, czyli w środowisku wodnym, mającymi na celu podniesienie jego użyteczności, a w szczególności obniżenia zawartości popiołu (części niepalnych, kamienia) oraz podwyższenia jego kaloryczności. Procesy przeróbki węgla (płukania węgla) prowadzone są powszechnie przez zakłady przeróbcze wchodzące w skład kopalni go wydobywających. Możliwe jest zbywanie węgla o stosunkowo dużej czystości bez wzbogacania (płukania), jeśli jego zanieczyszczenie skałami towarzyszącymi (kamieniem) w procesie wydobycia węgla nie jest duże, a jego jakość odpowiada wymaganiom rynku. Utrzymanie stałej, wysokiej jakości produkcji węgla w określonych klasach jakościowych jest bez możliwości jego wzbogacania bardzo trudne. 17 Prowadzenie procesów przeróbczych gwarantuje osiąganie jakości węgla zgodnie z możliwościami producenta i zamówieniami kontrahentów. Możliwości zbytu niewzbogacanego węgla istnieją, jednak głównie zależą od uwarunkowań geologiczno- górniczych, sposobu zalegania złoża, metod wydobycia, skali produkcji oraz innych czynników ograniczających. Zasadniczo przeróbka węgla znacznie podnosi jakość i cenę zbytu węgla, więc także ekonomikę produkcji. (…) Wymagający klienci, chcąc mieć zapewnioną wysoką jakość węgla, nie kupują go bez przeprowadzenia procesu wzbogacania, a producenci nie sprzedają na szerszą skalę węgla surowego, bo nie osiąga się opłacalności produkcji na takiej działalności. (…) Nie znamy przypadków, by możliwe było prowadzenie wzbogacania węgla metodami mokrymi w składach węgla lub u dystrybutorów, gdyż wymagane są do tego zorganizowane linie technologiczne ze wzbogacalnikami i innymi maszynami przygotowującymi proces główny, odwadnianie węgla, oczyszczanie wód w obiegach wodno-mułowych. (…) W procesach przeróbki usuwane są z dużą skutecznością z węgla surowego ciała obce, ale głównie chodzi o obniżenie zawartości kamienia (popiołu). Kamień usuwany jest stosownie do wymagań kontraktów, możliwości technologicznych i ekonomiki procesów. Nigdy jednak nie jest możliwe jego całkowite usunięcie. Każdy produkt jest mieszaniną trzech zasadniczych składników: węgla, kamienia i ich zrostów (przerost), stosownie do warunków i możliwości prowadzenia procesów wzbogacania a przede wszystkim progów ich zawartości określonych dla danej klasy węgla lub kruszyw skalnych górniczych uzyskiwanych z odpadowego kamienia. Metodami przeróbki mechanicznej węgla nie można usunąć popiołu rodzimego, zawartego w danym typie węgla. Kompania Węglowa S.A. z siedzibą w Katowicach Węgiel płukany jest nazwą zwyczajową koncentratu węgla grubego i średniego oraz miałów z procesów wzbogacania. Węgiel gruby i średni (200 - 20 mm) najczęściej wzbogaca się w separatorach z cieczą ciężką, którą stanowi wodna zawiesina magnetytu. Stosowane jest również wzbogacanie węgla w tej granulacji w pulsującym ośrodku wodnym w osadzarkach. Ten sposób wzbogacania jest pierwszoplanowym przy wzbogacaniu miałów (20 - 0 mm). Miały wzbogaca się również w hydrocyklonach z zastosowaniem ośrodka wodnego lub cieczy ciężkiej. Proces „płukania” wzbogacania węgla dla węgla grubego i średniego wykonywany jest powszechnie. Dla miałów płukanie uwarunkowane jest wyposażeniem technicznym zakładu przeróbczego oraz parametrami jakościowymi oczekiwanymi przez odbiorcę. Proces „płukania” przeprowadzany jest w celu podniesienia jakości węgla. Z urobku węglowego wydzielane są ziarna kamienia cechujące się wysokim zapopieleniem i niską wartością opałową. Jako użyteczny otrzymujemy koncentrat o niższym od urobku surowego zapopieleniu i wyższej wartości opałowej. Parametry jakościowe koncentratu zależą od zastosowanej gęstości rozdziału procesu wzbogacania i właściwości wydobytego urobku. (…) Podczas „płukania” urobku węglowego usuwane są głównie zanieczyszczenia pochodzące ze skał towarzyszących pokładom węgla kamiennego i łupków palnych (gęstość od 1,8 do 5,2 t/m3). Są one głównym źródłem zapopielenia urobku węglowego (węgla surowego). Usuwany jest również piryt (gęstość 5,0 do 5,2 t/m3), będący głównym źródłem siarki pirytowej. Po zakończeniu procesu „płukania” wzbogacania węgla koncentrat węglowy nie jest pozbawiony wszelkich zanieczyszczeń. Podczas tego procesu nie da się usunąć tzw. substancji mineralnej wewnętrznej będącej źródłem popiołu rodzimego i siarki związanej w substancją węglową. (...) Węgiel kamienny o zawartości popiołu 0% nie istnieje. Odmiany petrograficzne węgla mają różną zawartość popiołu od 1,00% dla witrynitu do 15,00% dla fuzytu. 18 Katowicki Holding Węglowy S.A. z siedzibą w Katowicach Określenie węgiel płukany odnosi się do produktów procesu wzbogacania urobku węglowego. Proces płukania (wzbogacania) polega na oddzieleniu z nadawy grup ziarn o tych samych cechach mineralnych. Przedmiotowy proces realizowany jest w urządzeniach wzbogacających, w których jako medium robocze zastosowana jest ciecz (np. ciecz ciężka, woda). (…) Proces płukania urobku realizuje się powszechnie na wszystkich Kopalniach KHW S.A. Realizacja tego procesu wiąże się jednocześnie z realizowaną w KHW S.A. polityką Zintegrowanego Systemu Zarządzania, której jednym z celów jest dostarczanie produktów, spełniających potrzeby, wymagania i oczekiwania naszych obecnych i przyszłych klientów. Proces płukania niezbędny jest przy wzbogacaniu sortymentów grubych i średnich, oraz niektórych miałów i mułów zgodnie z zapotrzebowaniem klienta. (…) Proces płukania (wzbogacania) urobku przeprowadzany jest w głównej mierze dla oddzielenia węgla od skały płonnej oraz podniesienia wartości opałowej oferowanego węgla przy jednoczesnym obniżeniu zawartości popiołu. W KHW S.A. stosuje sic grawitacyjne metody płukania (wzbogacania) urobku: osadzarki, wzbogacalniki zawiesinowe z cieczy ciężką, oraz fizykochemiczne: flotowniki. Zasada wzbogacania grawitacyjnego polega na wykorzystaniu różnicy prędkości opadania pod własnym ciężarem w ośrodku płynnym ziarn o różnych ciężarach właściwych (węgiel, a kamień). Gęstość zastosowanej cieczy zapewnia tonięcie minerałów posiadających gęstość większą od cieczy i wypływanie na powierzchnię ziarn o gęstości mniejszej od gęstości cieczy. Metoda wzbogacania fizykochemicznego wykorzystywana jest w procesie flotacji, w którym wykorzystuje się różnice własności napięcia powierzchniowego ziarn różnych minerałów. (…) Węgiel w czystej odmianie istnieje jedynie w postaci pierwiastkowej. Węgiel w naturalnym środowisku zawsze występuje w formie zanieczyszczonej. (…) Zanieczyszczenia w węglu kamiennym występują, w formie przerostu. Ilość zanieczyszczeń pozostałych po procesie płukania (wzbogacania) zależy od poziomu rozdrobnienia nadawy (im drobniejsze ziarna tym efektywniejsze wzbogacanie). Ilość zanieczyszczeń w węglu zależy również od odmiany petrograficznej węgla (każda odmiana ma na przykład inną naturalną zawartość popiołu). Lubelski Węgiel BOGDANKA S.A. z siedzibą w Bogdance W procesie wydobywczym węgla w kopalni, na urobek składają się obok właściwej substancji węglowej także skały płonne ze stropu i spągu oraz występujące w pokładzie węgla tzw. przerosty, stanowiące mieszaninę węgla i substancji mineralnej. Ponadto urobek może posiadać zanieczyszczenia takie jak drewno, tworzywa sztuczne i inne metalowe i niemetalowe elementy stosowane w procesie eksploatacji i transportu węgla z dołu na powierzchnię kopalni. Węgiel wydobyty w kopalni stanowi mieszaninę ziaren różnej wielkości i o różnej zawartości substancji mineralnej. Węgiel taki tylko w sporadycznych przypadkach użytkowany jest bezpośrednio. Zazwyczaj w całości poddaje się go tzw. przeróbce mechanicznej (…). Wzbogacanie węgla wykorzystuje różnicę ciężarów właściwych węgla i skały płonnej, która powoduje różnicę prędkości ruchu (opadania) ziaren w danym ośrodku. Powszechnie stosowane jest wzbogacanie w ośrodku wodnym. Proces ten potocznie zwany jest procesem płukania węgla. Węgiel otrzymany z procesu wzbogacania na mokro zwany jest: węglem wzbogaconym, koncentratem lub potocznie węglem płukanym. Proces płukania jest 19 regułą i wykonuje go kopalnia i kopalnia ustala technologię i zakres wzbogacania węgla w zależności od jakości i typu węgla wydobywanego z dołu oraz planowanej struktury sprzedaży (sortymenty, jakość). (…) W procesie wzbogacania grawitacyjnego w ośrodku wodnym w znacznym stopniu usuwane są z urobku substancje mineralne pochodzenia przypadkowego w postaci przerostów skał towarzyszących oraz zanieczyszczeń urobku odłamkami skał stropowych i spągowych - tzw. zewnętrzna substancja mineralna. W zależności od klasy ziarnowej węgiel płukany może zawierać niewielkie ilości w/w substancji mineralnych, których ilość określona jest parametrem jakościowym sortymentu - zawartość popiołu A r . Nie można oddzielić w procesie płukania węgla tzw. wewnętrznej substancji mineralnej, czyli domieszek mineralnych pochodzących z pararoślin węglotwórczych oraz związanych z substancją organiczną węgla związków chemicznych. Ponadto w węglu płukanym mogą sporadycznie znaleźć się drobne elementy drewna i tworzywa sztucznego, które mogą być niezauważone w procesie przeróbczym z powodu niedoskonałości maszyn i urządzeń oraz ich obsługi. Zdaniem (…) kaloryczność węgla surowego po poddaniu go procesowi wzbogacania wzrasta o 1-1,5 Mj/kg. Natomiast w ocenie (…) kaloryczność węgla surowego po poddaniu go procesowi wzbogacania wzrasta od 0,8 do 1 Mj/kg. Prezes UOKiK przy udziale Wojewódzkich Inspektoratów Inspekcji Handlowej przeprowadził badania parametrów jakościowych węgla sprzedawanego przez składywęgla.pl w prowadzonych punktach sprzedaży. Wyniki te przedstawia poniższa tabela. Tabela nr 8 Wyniki badań węgla sprzedawanego przez składywęgla.pl w prowadzonych punktach sprzedaży węgla. Zleceniodawca Próbka pobrana przez Podmiot badawczy Asortyment węgla Data badania Wartość opałowa w stanie roboczym Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Łodzi Zleceniodawcę Hamilton Poland LTD. Kostka gruba 10.4.2013r. 25,978 MJ/kg Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Łodzi Zleceniodawcę Hamilton Poland LTD. Miał 10.4.2013r. 22,587 MJ/kg Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy Zleceniodawcę ECO Malbork Sp. z o. o. ekogroszek 8.11.2013 22.388 MJ/kg Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy Zleceniodawcę ECO Malbork Sp. z o. o. Kostka gruba 8.11.2013 22,861 MJ/kg Źródło: opracowanie UOKiK na podstawie akt sprawy 20 Sposób przechowywania węgla przez przedsiębiorców w Polsce W toku postępowania poddano też analizie zdjęcia przedstawione przez Stronę, z których to zdjęć Strona wywodzi, że węgiel w konkurencyjnych składach węgla nie jest chroniony przed zawilgoceniem przez opady deszczu lub śniegu. W celu weryfikacji twierdzeń Spółki zankietowano wybranych przedsiębiorców, których Strona wskazała, jako prowadzących składy węgla uwidocznione na zdjęciach. W odpowiedzi przedsiębiorcy Ci przekazali informacje, iż węgiel brunatny jest stale przechowywany na placu magazynowym pod przykryciem plandekami. Węgiel kamienny przechowywany jest natomiast w niektórych przypadkach na placu magazynowym w stanie odkrytym, w niektórych przypadkach jest przykrywany w czasie opadów deszczu lub śniegu, natomiast w jeszcze innych składach węgla opał przechowywany jest w zadaszonych magazynach lub stale jest przykrywany plandekami. Przedsiębiorcy Ci zgodnie twierdzą, że węgiel przez nich przechowywany jest składowany na utwardzonych wybetonowanych placach, z systemem odprowadzania wilgoci, jak to wynika z polskich norm przechowywania węgla. Przykrywanie węgla plandekami często zależy od ilości węgla składowanego na placu i wysokości jego hałdowania. Niektórzy z przedsiębiorców po opadach zdejmują także śnieg z pryzm węgla by ten nie zalegał na składowanym opale. Jeden z przedsiębiorców podniósł także, że na zdjęciach uwidoczniona jest pryzma węgla, która została przykryta plandeką i dopiero na niej leży śnieg. Jeden z przedsiębiorców załączył także zdjęcia, na których uwidoczniony jest węgiel składowany na składach węgla Spółki i nie jest przykryty plandekami. Przedsiębiorcy Ci wskazywali także na fakt, iż węgiel kamienny, który sprzedają jest węglem polskim o wysokiej jakości, który nie chłonie wilgoci tak jak gorszej jakości „miękki” węgiel z Rosji, który należy przykrywać plandekami. Polski węgiel kamienny jest poddawany procesowi wzbogacania metodą płukania, tak więc w momencie złożenia go w składzie węgla jest jeszcze mokry i wymaga osuszenia. Ponadto po wstępnym wyschnięciu płukanego węgla nie chłonie on już wody, a wilgoć powierzchniowa szybko wysycha. Z tego też względu nie przykrywa się go aby pozwolić mu się osuszyć. Przedsiębiorcy Ci wskazali także, że konsumenci są świadomi, iż węgiel należy nabywać w okresie, kiedy jest sucho i węgiel nie był w ostatnim okresie poddany działaniom deszczu lub śniegu. Z tego względu w okresie opadów śniegu lub deszczu konsumenci nie kupują węgla. Jeden z przedsiębiorców stwierdził także, że przedsiębiorcy, którzy sprzedają węgiel importowany nie poddany płukaniu przykrywają węgiel nie tylko w celu jego ochrony przed zawilgoceniem. Mianowicie jest to spowodowane tym, że węgiel niższej jakości ulega lasowaniu, czyli rozpadowi pod wpływem wilgoci i słońca oraz w zapylonym węglu pod przykryciem klient nie widzi skały (dopiero po spaleniu widać czy są przerosty i skała). Przedsiębiorca ten stwierdził także, że przykrywanie węgla jest zabiegiem niecelowym, jeśli sam plac, na którym węgiel jest składowany nie posiada systemu odwadniania. Woda opadowa spływa bowiem z plandeki pod węgiel i ten zawilgocony materiał jest sprzedawany konsumentom, gdyż węgiel ładowany jest od dołu pryzmy. Przedsiębiorca podniósł także problem notorycznego wprowadzania konsumentów w błąd co do kraju pochodzenia węgla oraz podawania jedynie maksymalnego ciepła spalania („do”). Węgiel o cieple spalania na poziomie do 28 ma zwykle kaloryczność na poziomie 20 kJ/kg. Polskie kopalnie zaś podają minimalną wartość kaloryczną i nie posługują się parametrem ciepła spalania, jako niemiarodajnym. Przedsiębiorca ten wyraził także niezadowolenie z faktu, że przedsiębiorcy sprzedający węgiel importowany reklamują go jako wolny od zanieczyszczeń. Tymczasem, 21 z uwagi na to, że węgiel ten nie jest poddawany procesowi płukania tylko ewentualnie ręcznemu wybieraniu kamieni, jego oczyszczenie nie jest możliwe. (k. 1027-1098) Reklamacje konsumentów kierowane do rzeczników konsumentów, Inspektoratów Inspekcji Handlowej oraz bezpośrednio do Spółki Prezes UOKiK pozyskał z Inspektoratów Inspekcji Handlowej działających w Polsce szereg skarg konsumentów dotyczących jakości węgla sprzedawanego przez składywęgla.pl oraz, w przypadkach, kiedy skarga spotkała się z odpowiedzią Spółki, także te odpowiedzi (k. 466 – 583). Skargi te dotyczyły następujących kwestii: 1. Inspektorat Inspekcji Handlowej w Łodzi (okres 25 marca 2011 – 25 marca 2013r) • Konsument skarżąc się na jakość węgla zakupionego do MM Group (k. 467) stwierdził, że podjął decyzje o zakupie węgla na skutek reklamy przedsiębiorcy informującej, iż sprzedaje on węgiel najwyższej jakości, 0% zanieczyszczeń w najniższej cenie. Konsument wskazał, że 45% masy węgla nie ulega spaleniu , wymieszane są różne rodzaje węgla oraz węgiel nie posiada najwyższej jakości w zakresie kaloryczności . Ze strony Inspekcji handlowej zaproponowano przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawie skargi konsumenta. Przedstawiciel składywęgla.pl, nie stawił się na żadne z dwóch terminów mediacji. Na wezwanie do pisemnego zajęcia stanowiska pełnomocnik składywęgla.pl oświadczył, że przedstawiciel spółki nie znalazł potwierdzenia dla zgłoszonych roszczeń. Z dokumentacji nie wynika, że składywęgla.pl poddały analizie węgiel, którego skarga dotyczyła. • Konsument składając skargę na jakość węgla zakupionego od składywęgla.pl zgłosił, że zakupiony miał jest zawilgocony , zawiesza się w zasobniku pieca i tworzy się gruda . W opinii konsumenta, węgiel nie posiadał też wartości energetycznej z certyfikatu, jakim posługuje się sprzedawca . Węgiel zakupiony u innego sprzedawcy nie powodował już takich problemów. Wartość kaloryczna węgla zakupionego u drugiego sprzedawcy była wg. jego deklaracji dużo niższą niż ta z certyfikatu, którym posługuje się składywęgla.pl, a mimo to węgiel ten spalał się znacznie lepiej i nie blokował się w zasobniku pieca. W odpowiedzi skłądywegla.pl uznały skargę za niezasadną i z tego względu nie zgodziły się na poddanie sporu polubownemu rozwiązaniu. • Kolejna skarga na jakość węgla zakupionego w składywęgla.pl dotyczyła sytuacji, w której zawierała dużo kamienia i nie wypalał się w piecu . Z dokumentacji fotograficznej załączonej do reklamacji wynika, że węgiel zawiera duże ilości kamienia i popiołu . Konsument podnosi, że kupił węgiel sugerując się informacją zawarta w reklamie, iż zwiera on 0% zanieczyszczeń . Składywęgla.pl nie udzieliły odpowiedzi na wystąpienie Rzecznika Konsumentów w sprawie reklamacji. 2. Inspektorat Inspekcji Handlowej w Warszawie, Delegatura w Siedlcach 22 • Reklamacja dotyczyła węgla zakupionego od składywęgla.pl. Konsument zgłosił, że zakupiony towar zawiera dużą ilość popiołu i charakteryzuje się niską kalorycznością . Konsument stwierdził także, że inni konsumenci także narzekają na węgiel kupiony w składywęgla.pl. Spółka w odpowiedzi na reklamację stwierdziła, że jest ona nieuzasadniona, gdyż niezadowolenie konsumenta wynika najprawdopodobniej z niewłaściwej techniki palenia, niewłaściwego pieca lub niewłaściwej jego konserwacji. Z dokumentów nie wynika, że przedstawiciel składywęgla.pl badał towar zakupiony przez tego konsumenta. 3. Inspektorat Inspekcji Handlowej w Koninie • W tej reklamacji konsument wskazał, że nabył węgiel od składywęgla.pl sugerując się treścią reklamy, w której podawano informację, iż oferowany węgiel zawiera 0% zanieczyszczeń, charakteryzuje się najwyższą jakością w najniższej cenie . W odpowiedzi składywęgla.pl odpisały, że węgiel spełnia wszystkie parametry i reklamacji nie uwzględniają. W odpowiedzi na wystąpienie IIH w Koninie skałdywęgla.pl stwierdziły, że dokonały oględzin węgla i spełnia on wymagane parametry. W związku z tym nie zgadzają się na polubowne rozwiązanie sporu. 4. Inspektorat Inspekcji Handlowej w Łodzi, Delegatura w Piotrkowie Trybunalskim • Reklamacja złożona przez konsumenta dotyczyła węgla zakupionego w składywęgla.pl, który zdaniem konsumenta, miał niską wartość kaloryczną , wysoką zawartość kamienia oraz popiołu . W ocenie konsumenta po użyciu węgla w piecu zalegało dużo pozostałości, które się nie spaliły . W odpowiedzi składywęgla.pl stwierdziły, że zgłaszane efekty użycia węgla są spowodowane złym piecem lub złą techniką palenia. 5. Inspektorat Inspekcji Handlowej w Warszawie, Delegatura w Radomiu • W tym zgłoszeniu reklamacyjnym, w ocenie konsumenta zakupiony w składywegla.pl towar jest mieszaniną węgla grubego, drobnego i miału . Konsument relacjonował, że węgiel był nabierany łyżką ładowarki i nie był w stanie zweryfikować jaki węgiel jest ładowany. Konsument skarżył się, iż na 1000 kg zakupionego węgla aż 300 kg stanowił miał , którego nie zamawiał. Zapłacił bowiem za węgiel charakteryzujący się większa bryłą. Odpowiedź składywęgla.pl miała następująco treść „ reklamacja nie została uwzględniona, gdyż towar spełnia wymagane parametry, posiadając przy tym odpowiednie certyfikaty ” 6. Inspektorat Inspekcji Handlowej w Łodzi, Delegatura w Skierniewicach • Konsument podniósł, iż nabył węgiel bazując na informacjach zawartych w reklamie zamieszczonej w Dzienniku Łódzkim . Węgiel jaki mu dostarczono nie odpowiadał oczekiwaniom konsumenta, gdyż bryły węgla były mniejsze niż te, które zamawiał , nie wypalają się do końca , a w palenisku pozostają bryły kamienne o tej samej wielkości co materiał wrzucony do pieca . Z dokumentacji nie wynika, że składywęgla.pl udzieliły odpowiedzi konsumentowi. 7. Inspektorat Inspekcji Handlowej w Bydgoszczy 23 • Konsument nazwał towar nabyty od składywęgla.pl nie węglem ale wyrobem węglopodobnym . W reklamacji skarżył się, że wyrób ten nie pali się , wygląda jak żużel , w piecu zalega popiół i kamień , a po wypaleniu ilość materiału jest taka sama jak ilość wrzucona do pieca . Piec ciągle wygasa i trzeba usuwać z niego pozostałości . Podnosił także, że kupił ten węgiel od przedsiębiorcy nazywającego się „Dealerem Krajowej Spółki Węglowej”, a sprzedawany węgiel opisujący hasłami „0% zanieczyszczeń”, „najwyższa jakość”, „najniższa cena” . Podniósł on także, że w rzeczywistości konsument przekonuje się o jakości zakupionego węgla dopiero po spaleniu tego wyrobu. Z dokumentacji nie wynika, że składywęgla.pl udzieliły odpowiedzi konsumentowi. • W reklamacji konsument skarżył się na takie parametry węgla, jak: wielkość bryły , kolor jest bez połysku , pali się niebiesko-żółtym płomieniem, a powinien palić się płomieniem czerwono-pomarańczowym , w produkcie jest dużo kamieni otoczonych miałem , produkt się nie pali tylko się topi i przez to nie ogrzewa domu, popiół po spaleniu jest brunatny, a powinien być szaro-popielaty . Konsument podnosił także, że składywęgla.pl reklamują się jako najlepsza polska firma w branży i że są Dealerem Krajowej Spółki Węglowej, a jakość sprzedawanego przez nich węgla nie koresponduje z tymi hasłami . W odpowiedzi składywęgla.pl uznały, że obserwacje z używania węgla, jakie zgłosił konsument są jego subiektywnymi odczuciami co do koloru płomienia. Spółka ponownie wskazała, że węgiel ten ma właściwości uwidocznione na certyfikatach i zasugerowała, że konsument w chwili zakupu wiedział lub oceniając rozsądnie powinien wiedzieć o niezgodności. • Konsument zaznaczył, że sugerował się reklamą informującą, iż węgiel sprzedawany przez składwęgla.pl zawiera 0% zanieczyszczeń i jest najwyższej jakości . Ponadto konsument twierdził, że powiedziano mu, że kaloryczność węgla kształtuje się na poziomie 31 MJ/kg. Podczas używania węgla zauważył on jednak, że w piecu zostaje dużo tzw. szlaki , kamienia , a sam węgiel zawiera dużą ilość miału i jest zbyt wilgotny . W odpowiedzi składywęgla.pl stwierdziły, że węgiel przez nich sprzedawany ma odpowiednie parametry posiadając przy tym odpowiednie certyfikaty . 8. Inspektorat Inspekcji Handlowej w Szczecinie • Konsument zgłosił w reklamacji dotyczącej węgla zakupionego od składywęgla.pl, że po jego użyciu zostaje dużo niespalonej skały . Na 2000 kg orzecha grubego zostało 500 kg kamienia i piachu . • Zdaniem konsumenta zakupiony w składywęgla.pl miał zawiera 50% popiołu i dużo kamienia . W odpowiedzi składywęgla.pl użyły często stosowanej odpowiedzi, informując konsumenta, że węgiel spełnia normy posiadając stosowne certyfikaty a ponadto niewłaściwy efekt spalania węgla wynika z niewłaściwego użytkowania pieca lub jego konserwacji. • Konsument, który zakupił od składywęgla.pl kostkę grubą skarżył się, że po spaleniu pozostaje dużo popiołu i kamienia . Przy zakupie sugerował się zaś reklamą w TV 24 informującą o najwyższej jakości węgla. W odpowiedzi spotkał się ze standardową odpowiedzią sprzedawcy, iż węgiel spełnia wymagania posiadając stosowne certyfikaty. • Konsument skarżył się, że nabyty od składywęgla.pl produkt nie pali się, ale wybucha , a odpad po spaleniu stanowi 80% masy i jest to czarny kamień . We wszystkich przypadkach, w których w odpowiedzi na reklamację konsumentów składywęgla.pl powoływały się i przedstawiały certyfikaty z badań sprzedawanego węgla używały certyfikatów z badań dokonanych w listopadzie 2012r. na materiale pochodzącym z placu hurtowego położonego w Białych Błotach przy ul. Betonowej 1, z którego próbki do badań nie zostały pobrane przez podmiot badawczy, ale przez samego zleceniodawcę, czyli dostawcę Spółki – MM Group. Wartość opałowa uwidoczniona na tych certyfikatach przedstawia się, jak już podano wyżej, następująco: dla miału jest to 30,875 MJ/kg; dla kostki grubej 100-200 – 31,990 MJ/kg; dla orzecha drobnego 25-50 – 30,482 MJ/kg; dla ekogroszku 5-25 – 28,267 MJ/kg; dla orzecha bardzo grubego 50-100 – 31,877 MJ/kg i dla orzecha grubego 50-100 31,748 M/kg (k. 33-38). Certyfikaty z listopada 2012r. zostały także przedstawione wraz z pismem z dnia 20 grudnia 2012r., jako dowód na wartość kaloryczności węgla nabywanego przez składywęgla.pl od MM Group. Spółka przedstawiała konsumentom certyfikaty jakości węgla datowane na listopad 2012r. bez względu na to, gdzie i kiedy (przed dokonaniem czy po dokonaniu badań) reklamowany węgiel był kupowany. Na tę okoliczność konsumenci również zwracali uwagę uznając w efekcie, że takim postępowaniem sprzedawcy zostali zlekceważeni, a nawet poniżeni. Dokumentację reklamacyjną przedłożyła także Spółka. Dokumentacja ta zwiera skargi konsumentów, protokoły z oględzin towaru i odpowiedzi na reklamacje. - konsument z Tczewa – zakup ekogroszku w dniu 7.8.2013r. – konsument zgłosił występowanie kamienia w zakupionym węglu . W toku oględzin przedstawiciel sprzedającego stwierdził, że: brak widocznych kamieni w ekogroszku. Klient sam stwierdził, że na składzie nie zauważył kamieni. W dniu składania reklamacji doniósł na skład ok. 1 kg kamieni w reklamówce. W negatywnej odpowiedzi na reklamację Spółka poinformowała konsumenta, że: nie stwierdzono niezgodności towaru z umową. Osoba dokonująca oględzin nie stwierdziła obecności kamienia w towarze. Wobec tego reklamacji nie uwzględniono.; - konsument z Sieradza – zakup miału workowanego w dniu 7.8.2013r. – konsument zgłosił problem po spaleniu ok. 90 kg miału . Piec osiągał bardzo niską temperaturę , miał bardzo słabo się palił . W toku oględzin przedstawiciel sprzedającego stwierdził, że: Klient posiada kocioł KTM z podajnikiem tłokowym do którego zalecane jest paliwo o podwyższonej kaloryczności. Miał był sprzedany suchy, być może jest zbyt niska kaloryczność bądź zła granulacja. Klient posiadając taki piec powinien wiedzieć że palenisko w piecu jest małe i w większości nadaje się do palenia eko-groszkiem. Także próba podjęcia spalania skończyła się tylko na 3 workach tj ok. 90 kg i już zostały wyciągnięte wnioski że reszta ok. 3,415 T nie będzie się palić. W negatywnej odpowiedzi na reklamację Spółka poinformowała konsumenta, że: oględziny przeprowadzone w dniu 1 października 2013r. nie potwierdziły niezgodności towaru z umową. Ewentualne Pańskie zastrzeżenia co do jakości towaru mogą wynikać z nieprawidłowego użytkowania towaru jak np. błędne ustawienia pieca. Posiada Pan kocioł 25 KTM z podajnikiem tłokowym, do którego zaleca się paliwo o podwyższonej kaloryczności. Palenisko w piecu jest małe i w większości nadaje się do palenia ekogroszkiem.; - konsument z Jędrzejowa – zakup ekogroszku w dniu 28.9.2013r. – konsument zgłosił, że węgiel nie nadaje się do pieca na ekogroszek firmy SAS Busko 23 kW z 2005r., ponieważ wypala się słabo i ma wysoką tendencję do szlakowania . W toku oględzin przedstawiciel sprzedającego stwierdził, że: nieszczelny podajnik, gdyż wydobywa się z niego dym. Piec zamknięty z dmuchawą przy odpalaniu osiąga temp. 50 o C po 15 minutach temperatura spada do 51 o C z włączoną dmuchawą. W negatywnej odpowiedzi na reklamację Spółka poinformowała konsumenta, że: przeprowadzone oględziny nie potwierdziły niezgodności towaru z umową. Ewentualne Pańskie zastrzeżenia co do jakości towaru mogą wynikać z nieprawidłowego użytkowania towaru jak np. błędne ustawienia pieca.; - konsument z Ostrowa Wielkopolskiego – zakup miału w dniu 22.3.2013r. – konsument zgłosił, że węgiel szybko się wypala i nie trzyma temperatury . W toku oględzin przedstawiciel sprzedającego stwierdził, że: dom jest nieocieplony i posiada stare okna drewniane. Klient nie nakłada pełnego pieca miałem i twierdzi, że krótko trzyma temperaturę. Klient pali cały czas naszym miałem. Piec dobrze nie wypala miału. W negatywnej odpowiedzi na reklamację Spółka poinformowała konsumenta, że: oględziny towaru przeprowadzone w dniu 28.3.2013r. wykazały, iż niezgodność wynika z nieprawidłowego użytkowania towaru. Towar spełnia wymagane parametry, co potwierdza załączone badanie. Wskazać należy, iż dom jest nieocieplony i posiada stare okna drewniane. Wobec tego ma to także wpływ na temperaturę w pomieszczeniu co może stwarzać mylne wyobrażenie, iż jest to przyczyna zakupionego towaru.; - konsument z Serocka – zakup ekogroszku w dniu 22.3.2013r. – konsument zgłosił, że węgiel ma bardzo małą kaloryczność , zbyt dużą ilość popiołu ok. 30-35% (w zasadzie żużlu), fatalnie się spala , daje bardzo małą ilość ciepła podczas spalania i piec ma problem z osiągnięciem żądanej temperatury 45 o C. W toku oględzin przedstawiciel sprzedającego stwierdził: Nie widziałem większej ilości popiołu, jedynie tyle co na zdjęciach. W negatywnej odpowiedzi na reklamację Spółka poinformowała konsumenta, że: oględziny przeprowadzone w dniu 10.4.2013r. potwierdziły zgodność towaru z umową. Osoba dokonująca oględzin nie zauważyła większej ilości popiołu. Mała ilość ciepła uzyskiwana podczas spalania wynika prawdopodobnie z nieprawidłowego użytkowania towaru.; - konsument z Rawy Mazowieckiej – zakup orzecha drobnego – konsument zgłosił, że węgiel zawiera dużą ilość miału , jest bardzo mokry , po spaleniu zostaje dużo kamienia . W toku oględzin przedstawiciel sprzedającego stwierdził: Klient kupił tonę orzecha drobnego, większość węgla została wypalona, zostało ok. 350 kg. Większość miału z węgla też została wypalona. W negatywnej odpowiedzi na reklamację Spółka poinformowała konsumenta, że: P rzeprowadzone oględziny nie potwierdziły niezgodności towaru z umową. Ponadto złożył Pan pracownikowi składu oświadczenie o cofnięciu reklamacji.; - konsument z Pruszkowa – zakup orzecha grubego w dniu 4.2.2013r. – konsument zgłosił, że węgiel nie spełnia jego oczekiwań, węgiel nie chce się spalać i nie daje odpowiedniej temperatury . W toku oględzin przedstawiciel sprzedającego stwierdził, że: Według opinii mojej (…) i opinii kierowcy (…) asortyment który znajduje się u Pana (…) a jest to 1 T – Orzech Gruby wygląda na towar pełnowartościowy. Kamień niewidoczny. Węgiel przykryty i suchy i cały czas znajduje się na zewnątrz budynku W negatywnej odpowiedzi na reklamację 26 Spółka poinformowała konsumenta, że: O ględziny p rzeprowadzone w dniu 28.3.2013r. potwierdziły zgodność towaru z umową. Reklamacja została oparta jedynie na subiektywnych odczuciach konsumenta. Nieotrzymanie odpowiedniej temperatury wynika prawdopodobnie z nieprawidłowego użytkowania towaru; - konsument ze Baboszewa – zakup orzecha grubego i kostki grubej w dniu 6.5.2013r. – konsument zgłosił, że w węglu znajduje się dużo kamienia i miału , nie wypala się , pozostaje dużo popiołu i pozostałości kamienia . W toku oględzin przedstawiciel sprzedającego stwierdził, że: W partii węgla dostarczonej przez skład do klientki nie było kamienia w ilości sugerowanej przez odbiorcę. Pewna ilość miału mogła powstać przy załadunku i rozładunku kostki grubej . Stwierdzenie klientki że otrzymała sam miał nie odpowiada stanowi faktycznemu. W negatywnej odpowiedzi na reklamację Spółka poinformowała konsumenta, że: P rzeprowadzone o ględziny w dniu 27.5.2013r. potwierdziły zgodność towaru z umową. Nie stwierdzono zawartości kamienia oraz miału. Ponadto sama śladowa ilość miału nie stanowi sama w sobie niezgodności towaru z umową, gdyż nie wpływa to na cel, do jakiego dany towar jest przeznaczony.; - konsument ze Maksymilianowa – zakup orzecha grubego – konsument zgłosił, że węgiel się nie pali i nie daje odpowiedniej temperatury . W toku oględzin przedstawiciel sprzedającego stwierdził, że: Węgiel poddany oględzinom został dokładnie sprawdzony pod względem łupków jak i miału. Nie stwierdzono żadnych zastrzeżeń. Klientowi został udzielony instruktaż palenia orzechem grubym w piecu (został rozpalony w piecu). Konsument złożył oświadczenie, iż nie będzie dochodził dodatkowych roszczeń w stosunku do składywęgla.pl, gdyż w ramach reklamacji została wykonana próba palenia w piecu oraz udzielony instruktaż prawidłowego korzystania z węgla ; - konsument ze Baboszewa – zakup orzecha grubego i kostki grubej w dniu 6.5.2013r. – konsument zgłosił, że w węglu znajduje się dużo kamienia i miału , nie wypala się , pozostaje dużo popiołu i pozostałości kamienia . W toku oględzin przedstawiciel sprzedającego stwierdził, że: W partii węgla dostarczonej przez skład do klientki nie było kamienia w ilości sugerowanej przez odbiorcę. Pewna ilość miału mogła powstać przy załadunku i rozładunku kostki grubej . Stwierdzenie klientki że otrzymała sam miał nie odpowiada stanowi faktycznemu. W negatywnej odpowiedzi na reklamację Spółka poinformowała konsumenta, że: P rzeprowadzone o ględziny w dniu 27.5.2013r. potwierdziły zgodność towaru z umową. Nie stwierdzono zawartości kamienia oraz miału. Ponadto sama śladowa ilość miału nie stanowi sama w sobie niezgodności towaru z umową, gdyż nie wpływa to na cel, do jakiego dany towar jest przeznaczony.; - konsument ze Rypina – zakup orzecha grubego w dniu 18.6.2013r. – brak treści reklamacji konsumenta. W negatywnej odpowiedzi na reklamację Spółka poinformowała konsumenta, że: Przeprowadzone oględziny w dniu 26 czerwca 2013r. nie potwierdziły Pani zastrzeżeń. Kierownik składu przeprowadzający oględziny, stwierdził, że nie można jednoznacznie wskazać, który węgiel jaki miała Pani na stanie został zakupiony w sieci składywęgla.pl Poza tym wskazał on również na nieprawidłowe użytkowanie towaru, a mianowicie, że węgiel został zsypywany z wysokości 150 cm, co też mogło mieć wpływ na zmiałowanie węgla. Stwierdzono, że miał jest obecny w ilości 20 kg, co nie wpływa w żaden sposób na sposób użytkowania lub przeznaczenia towaru. Taka śladowa ilość miału nie stanowi niezgodności towaru z umową.; Pismem z dnia 28 grudnia 2012r. skargę na działania składywęgla.pl zgłosiła także spółka 27 PSB Transbud Ełk sp. z o.o. z siedzibą w Ełku (k. 40). Stwierdziła, że węgiel sprzedawany przez Stronę postępowania jest węglem rosyjskim, który jest gorszy niż węgiel polski. Ponadto podniosła, iż składywęgla.pl nie są dealerem żadnej polskiej spółki węglowej, a używane hasło ma na celu „podszywanie się pod polski węgiel”. Zdaniem PSB Transbud Ełk sp. z o.o. wartość opałowa węgla sprzedawanego przez składywęgla.pl wynosi nie więcej niż 23 kJ/kg. Do akt niniejszego postępowania włączono także: - reklamę prasową sprzedaży węgla w sieci Castorama (k. 985). W reklamie tej sprzedawca oferuje węgiel do kotłów z podajnikiem podając wartość opałową węgla wskazując jej najniższą i najwyższą wartość tj. 20-22 MJ/kg. - zapis cyfrowy reportażu stacji telewizyjnej TVN na temat składywegla.pl (k. 1154). Ponadto Prezes UOKiK ustalił, iż skladywegla.pl w roku 2012 osiągnęły przychód w wysokości 130 976 595,09 zł (pismo składywęgla.pl z dnia 18 października 2013r. - k. 772- 775). Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes UOKiK zważył, co następuje: Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ( dalej także: okiku ) jest uprzednie zbadanie przez organ ochrony konsumentów, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło, pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1 okiku , którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem organu ochrony konsumentów, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami skarżonego Przedsiębiorcy. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa UOKiK działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów . Przepis art. 24 ust. 1 tejże ustawy stanowi, iż „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. ”, natomiast art. 24 ust. 2 okiku określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego; 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji”. Oceny, czy w danym przypadku mamy do czynienia z praktyką określoną w wyżej wymienionym przepisie, należy dokonać na podstawie ustalenia łącznego spełnienia trzech przesłanek, którymi są: - działania przedsiębiorcy, - bezprawność tych działań, - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. 28 Działania przedsiębiorcy Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 okiku , ilekroć w ustawie tej jest mowa o przedsiębiorcy, pojmuje się przez to w pierwszej kolejności przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 672, ze zm.). Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż Spółka - prowadząc jako osoba prawna działalność gospodarczą - jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 okiku . Tym samym, jego działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Bezprawność działań i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów W świetle przepisu art. 24 ust. 2 pkt 3 okiku przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych lub czynów nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206; dalej: pnpru ) stosowana przez przedsiębiorcę względem konsumentów praktyka rynkowa jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Przepis art. 5 ust. 1 pnpru stanowi, że praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Interpretując zatem pojęcie praktyki wprowadzającej w błąd należy stwierdzić, że jest to każda praktyka, która w jakikolwiek sposób, w tym również przez swoją formę, wywołuje skutek w postaci co najmniej możliwości wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta, do którego jest skierowana i która ze względu na swoją zwodniczą naturę, może zniekształcić jego zachowanie rynkowe 1 . Wprowadzające w błąd działanie może polegać na rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji (art. 5 ust. 2 pkt 1 pnpru ). W świetle art. 5 ust. 3 pkt 2 wspomnianej wyżej ustawy, wprowadzające w błąd działanie może w szczególności dotyczyć: cech produktu, w szczególności jego pochodzenia geograficznego lub handlowego, ilości, jakości, sposobu wykonania, składników, daty produkcji, przydatności, możliwości i spodziewanych wyników zastosowania produktu, wyposażenia dodatkowego, testów i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie, zezwoleń, nagród lub wyróżnień uzyskanych przez produkt, ryzyka i korzyści związanych z produktem. Stosownie 1 Z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 14.09.2005 r., sygn. akt: I ACa 149/05. 29 do brzmienia art. 5 ust. 4 pnpru przy ocenie, czy praktyka rynkowa wprowadza w błąd przez działanie, należy uwzględnić wszystkie jej elementy oraz okoliczności wprowadzenia produktu na rynek, w tym sposób jego prezentacji. Wskazać należy, iż potencjalna zdolność wprowadzenia w błąd, ma miejsce szczególnie wtedy, gdy przedsiębiorca podaje – istotne dla podjęcia przez konsumenta racjonalnej decyzji rynkowej – nieprawdziwe informacje lub przedstawia je w niejasny, niezrozumiały lub dwuznaczny sposób. W wyniku powyższych praktyk przeciętny konsument wyrabia sobie mylne wyobrażenie o korzyściach wynikających ze złożonej propozycji, które nie znajdują odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie rzeczy. Wprowadzenie w błąd polega, przede wszystkim, na pewnym zniekształceniu procesu decyzyjnego konsumenta poprzez wytworzenie w jego umyśle mylnego przekonania co do transakcji (np. jakości towaru), w którą chce się zaangażować. W rezultacie wytworzenia się tego mylnego przekonania, konsument podejmuje decyzję o zaangażowaniu lub wycofaniu się z danej decyzji, przy czym istotne jest to, że takiej decyzji by nie podjął, gdyby nie nieuczciwe działania przedsiębiorcy. Owo zniekształcenie procesu decyzyjnego konsumenta, w przypadku praktyk wprowadzających w błąd przez działanie, polega głównie na podawaniu fałszywych lub mylących informacji dotyczących produktu lub sposobu jego prezentacji albo wprowadzenia na rynek 2 . Dla prawidłowego zinterpretowania celu tej ustawy należy wskazać, iż przedsiębiorca nie tyle musi faktycznie spowodować, iż przeciętny konsument podejmie decyzję, której przy braku wprowadzenia w błąd by nie podjął, co wystarczy już samo wystąpienie takiej możliwości wprowadzenia w błąd . W niniejszym postępowaniu koniecznym stało się również rozważenie przez Prezesa UOKiK, czy działania przedsiębiorcy w zakresie stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych mogły wprowadzać przeciętnego konsumenta w błąd i tym samym mogły powodować podjęcie przez niego decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym posługuje się pojęciem przeciętnego konsumenta. To w odniesieniu do przeciętnego konsumenta powinna być dokonywana ocena każdej praktyki rynkowej, w tym praktyki polegającej na działaniu wprowadzającym w błąd. Będące przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia zachowanie Spółki w zakresie nieuczciwych praktyk rynkowych wymienionych w sentencji niniejszej decyzji powinno być zatem oceniane z perspektywy przeciętnego konsumenta. Zgodnie z art. 2 pkt 8 pnpru, przez przeciętnego konsumenta rozumie się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Oceny tej powinno dokonać się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy ze względu na szczególne cechy, takie jak m. in. wiek, wykształcenie, sprawność fizyczna czy umysłowa. Wzorzec przeciętnego konsumenta nie jest stały, zmienia się bowiem w zależności od okoliczności konkretnego przypadku. 2 R. Stefanicki, Interpretacja dyrektywy dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych wobec konsumentów na rynku wewnętrznym , Glosa 1/2000, str. 88. 30 Definicja przeciętnego konsumenta zamieszczona w pnpru jest wynikiem dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE, dawniej: Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości). Stopniowy rozwój orzecznictwa TSUE doprowadził do utrwalenia modelu konsumenta jako konsumenta rozważnego, przeciętnie zorientowanego, mającego prawo do rzetelnej informacji niewprowadzającej w błąd, zawierającej wszelkie niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia danego towaru. W świetle orzecznictwa TSUE, poziom percepcji i uwagi konsumenta różni się w zależności od tego, jakiego produktu dotyczy praktyka rynkowa oraz w jakich okolicznościach produkt ten jest nabywany 3 . W przedmiotowej sprawie, oferta przedsiębiorcy dotycząca zakupu węgla nie była skierowana do szczególnej grupy konsumentów. Z tego typu ofert korzystają różne osoby, w różnym wieku, o zróżnicowanym wykształceniu i dochodach oraz świadomości otaczającej rzeczywistości. Na potrzeby niniejszej sprawy konstrukcję modelu przeciętnego konsumenta należy stworzyć bez odwoływania się do przynależności do szczególnej grupy konsumentów. Tak zdefiniowany konsument ma prawo odebrać kierowany do niego przekaz w sposób dosłowny zakładając, że przedsiębiorca wysyłający takie komunikaty - jako profesjonalista - jest podmiotem wiarygodnym i przekazuje informacje w sposób jasny, jednoznaczny i niewprowadzający w błąd. W celu wykazania, że wskazane w sentencji niniejszej decyzji działania składywęgla.pl stanowią nieuczciwą praktykę rynkową, konieczne jest ponadto wykazanie, że niniejsza praktyka rynkowa sprzeczna jest z dobrymi obyczajami (art. 4 pnpru ). Pojęcie dobrych obyczajów nie jest w prawie zdefiniowane, ale podobnie jak zasady współżycia społecznego, jest przedmiotem wielu orzeczeń sądowych oraz opracowań doktryny. Wskazuje się w nich, że dobre obyczaje to uczciwe zasady postępowania i ustalone zwyczaje w ujęciu etyczno- moralnym, a na ich treść składają się elementy etyczne i socjologiczne kształtowane przez oceny moralne i społeczne, stanowiące uzupełnienie porządku prawnego. Dobre obyczaje pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Zgodnie z poglądem doktryny, sprzeczne z dobrymi obyczajami są działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, czyli takie działania, które potocznie określone są jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania 4 . W relacjach przedsiębiorców z konsumentami, istota zachowań zgodnych z dobrymi obyczajami została przedstawiona i wielokrotnie interpretowana w judykaturze. Zgodnie z wypracowanym w orzecznictwie stanowiskiem stwierdzić należy, iż „ istotą pojęcia dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek dla człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien on wyrażać się we właściwym informowaniem o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniem partnerów umów. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, także wykorzystania jego niewiedzy i naiwności” 5 . 3 por. C-342/97 Lloyd Schuhfabrik Meyer Rec. 1999, s. I-3819, pkt 26; C-299/99 Philips Rec. 2002, s. I-5475, pkt 63, a także wyroki z 2007 r. w sprawach C-353/03 Nestle przeciwko Mars, pkt 25; T-241/05 Procter & Gamble, pkt 43; T-33/04 House of Donut Int, pkt 50-51. 4 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz , Warszawa 2002 r., str. 804. 5 Wyrok SOKiK z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt XVII Ama 118/04. 31 1. 0% zanieczyszczeń W ocenie Prezesa UOKiK przedsiębiorca, stosując w reklamach węgla hasło 0% zanieczyszczeń wprowadzał konsumentów w błąd co do cech produktu, w szczególności jego jakości, składników, przydatności, możliwości i spodziewanych wyników zastosowania produktu, testów i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie. Używając tego hasła reklamowego Spółka informowała, że sprzedawany węgiel nie zawiera żadnych zanieczyszczeń, czyli nie zawiera żadnych elementów/składników, które węglem nie są. Tymczasem, jak wynika z ustaleń faktycznych, hasło to było nieprawdziwe. W toku postępowania administracyjnego Strona dwukrotnie starała się wyjaśnić, z czego wynika uzasadnienie stosowania kwestionowanego hasła reklamowego. W piśmie z dnia 18 marca 2013r. (k. 122) Spółka wyjaśniała, że każdy pracownik dostał polecenie, aby wyszukiwać oraz usuwać ewentualne zanieczyszczenia w dostarczonym towarze , zaznaczając jednocześnie, że miał nie jest zanieczyszczeniem, a wyrobem węglowym. Z kolei w piśmie z dnia 8 lipca 2013r. (k. 599-600) Strona wyjaśnia, że Spółka kupuje od swoich dostawców węgiel płukany a zatem węgiel oczyszczony z ciał obcych poprzez odseparowanie ich w procesie płukania węgla w zawiesinie o odpowiedniej gęstości . Z uwagi na fakt, że w toku transportu węgla mogą zdarzyć się pojedyncze przypadki zanieczyszczenia węgla ciałami obcymi, pracownicy składów mają dodatkowe polecenie, aby usunąć ewentualne zauważone zanieczyszczenia. Spółka MM Group w piśmie z dnia 18 października 2013r. również oświadczyła, że kupuje wyłącznie węgiel płukany (k. 777). Zauważyć w tym miejscu należy, że, jak to wynika z pism czołowych producentów węgla w Polsce, każdy węgiel po wydobyciu jest zanieczyszczony. Urobek składa się bowiem z właściwej substancji węglowej oraz skały płonnej ze stropu i spągu oraz występujących w pokładzie węgla tzw. przerostów, stanowiących mieszaninę węgla i substancji mineralnej. W celu poprawy jego jakości poddaje się go procesowi wzbogacania (płukania) głównie metodami mokrymi. Wspomniani producenci węgla zgodnie twierdzą, że ilość zanieczyszczeń pozostałych po procesie płukania (wzbogacania) zależy od poziomu rozdrobnienia (im drobniejsze ziarna tym efektywniejsze wzbogacanie) oraz od odmiany petrograficznej węgla (każda odmiana ma m.in. inną naturalną zawartość popiołu). W procesie płukania nie można oddzielić tzw. wewnętrznej substancji mineralnej, czyli domieszek mineralnych pochodzących z pararoślin węglotwórczych oraz związanych z substancją organiczną węgla związków chemicznych. Ponadto w węglu płukanym mogą sporadycznie znaleźć się drobne elementy drewna i tworzywa sztucznego, które mogą być niezauważone w procesie przeróbczym z powodu niedoskonałości maszyn i urządzeń oraz ich obsługi. W konsekwencji należy przyjąć, że węgiel kamienny o zawartości popiołu 0% nie istnieje, a węgiel sprzedawany przez składywęgla.pl nie może być pozbawiony wszystkich zanieczyszczeń, zwłaszcza przy uwzględnieniu źródła, z jakiego węgiel ten jest przez dostawców Spółki pozyskiwany oraz sposobu jego następczego oczyszczania. Ustalenia, jakie w tym zakresie poczynił Prezes UOKiK były spowodowane zauważoną niekonsekwencją w stanowisku Strony. W pierwszym z pism składywęgla.pl nie wspominają o okoliczności nabywania węgla płukanego, z którego faktycznie w procesie płukania usuwane są w większości, choć niezupełnie, zanieczyszczenia węgla w postaci ciał obcych. Jedynym procesem oczyszczania węgla, jaki stosowała Spółka na dzień udzielania wyjaśnień w pierwszym piśmie było ręczne wyszukiwanie i usuwanie zanieczyszczeń przez pracowników Spółki po złożeniu zakupionego węgla w składzie. W drugim z pism, stanowiącym ustosunkowanie się do postawionego Przedsiębiorcy zarzutu, Spółka podała, że kupuje wyłącznie węgiel płukany. W świetle treści drugiego z wyjaśnień niezrozumiałe stało się 32 pominięcie w pierwszym piśmie tak istotnej okoliczności jak zakup węgla płukanego. Jest to tym bardziej istotne, że węgiel produkowany przez polskich producentów jest poddawany procesom wzbogacania standardowo w celu usunięcia zanieczyszczeń urobku, co wynika z celowego podnoszenia opłacalności produkcji. Oczywistym zatem wydaje się, że przy wyjaśnianiu podstaw używania hasła reklamowego dotyczącego czystości węgla, Spółka powinna powołać się przede wszystkim na proces płukania węgla, w którym nieczystości te są usuwane. Wspomniana niekonsekwencja Strony w zakresie wyjaśnień dotyczących używania hasła reklamowego 0% zanieczyszczeń zrodziła konieczność zweryfikowania wypowiedzi Spółki na temat procesu płukania węgla zakupywanego przez Spółkę w celu odsprzedaży. Z danych uzyskanych od dostawców, u których zaopatruje się MM Group (dostawca węgla dla składywęgla.pl i Krajowej Spółki Węglowej s.c., która sprzedaje węgiel tylko na rzecz składywęgla.pl) wynika, że (…) . Stosunek węgla wzbogaconego do węgla surowego nabywanego przez MM Group od dostawców przedstawia Tabela nr 5. Z tabeli wynika mianowicie, że węgiel nabywany przez MM Group od dostawców jest (…) i to przy wyjaśnieniu wszelkich wątpliwości na korzyść Strony. MM Group, jak to wynika z pisma tego przedsiębiorcy z dnia 18 października 2013r. (k. 777), nie przeprowadza samodzielnie procesu wzbogacania (płukania) węgla, a kupuje gotowy produkt od swoich dostawców, który następnie odsprzedaje składywęgla.pl i Krajowej Spółce Węglowej s.c. (która, jako kolejny pośrednik odsprzedaje go na rzecz składywęgla.pl) oraz innym drobnym odbiorcom. W ocenie Prezesa UOKiK, nie można stwierdzić, że dla zasadności używania hasła reklamowego 0% zanieczyszczeń wystarczające jest nabywanie węgla od dostawców, którzy sami nabyli węgiel (…) . (…) tego węgla bezpośrednio lub poprzez KSW s.c. trafia do składywęgla.pl i jest sprzedawane konsumentom. W zdecydowanej większości zatem węgiel, jaki trafia do konsumentów nie jest węglem oczyszczonym. Do używania takiego hasła reklamowego nie uprawnia także wydanie pracownikom Spółki polecenia oczyszczania ręcznego składowanego węgla. Nie dosyć bowiem, że węgiel sprzedawany konsumentom w detalicznych składach węgla Spółki jest tylko w niewielkiej części oczyszczany, to jeszcze proces ten jest na tyle zawodny i niedokładny, że nie pozwala na usuniecie 100% zanieczyszczeń z urobku. Ręczne wybieranie zanieczyszczeń przez pracowników Spółki może zaś jedynie polegać na usuwaniu dużych elementów ciał obcych, co przy przechowywaniu węgla w pryzmach i związanymi z tym trudnościami dotarcia do głębszych warstw składowanego węgla, nie pozwala na oczyszczenie całości paliwa. Wydanie pracownikom polecenia usuwania zanieczyszczeń z węgla, o ile takie oczyszczenie jest możliwe, nie gwarantuje, iż węgiel ten ich nie zawiera. W konsekwencji, w ocenie Prezesa UOKiK, używanie przez składywęgla.pl hasła reklamowego 0% zanieczyszczeń jest całkowicie nieuprawnione. Miało ono na celu wywołanie w świadomości konsumentów mylnego przeświadczenia, że węgiel sprzedawany przez tego przedsiębiorcę został tak skutecznie oczyszczony, iż nie zawiera żadnych zanieczyszczeń, co stoi w oczywistej sprzeczności z ustaleniami poczynionymi w toku postępowania administracyjnego. Co więcej, w świetle informacji uzyskanych od polskich producentów węgla, usunięcie 100% zanieczyszczeń z wydobytego węgla jest praktycznie niemożliwe. Podsumowując, aby móc stwierdzić, że węgiel zawiera 0% zanieczyszczeń należałaby przeprowadzić proces wzbogacania (płukania) węgla z bardzo dużą, niespotykaną obecnie skutecznością i dokładnością lub być może powtarzać ten proces wielokrotnie, co miałoby 33 zdecydowanie wpływ na jego cenę. Węgiel sprzedawany przez Spółkę nie był jednak takim zabiegom poddawany. Przedmiotowe działanie, w ocenie Prezesa UOKiK, spełnia zatem przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt pkt 2 pnpru . Strona podniosła, że nie używa już sformułowania 0% zanieczyszczeń . Na dowód tego przedłożyła materiały reklamowe. W konsekwencji należało zatem stwierdzić, że Strona zaniechała stosowania tej praktyki. Z ustaleń faktycznych zaś wynika, że zaniechanie nastąpiło w dniu 31 maja 2013r. 2. Tylko u nas suchy węgiel W ocenie Prezesa UOKiK przedsiębiorca stosując w reklamach węgla hasło Tylko u nas suchy węgiel wprowadzał konsumentów w błąd co do cech produktu, w szczególności jego jakości, składników, przydatności, możliwości i spodziewanych wyników zastosowania produktu, testów i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie. Używając tego hasła reklamowego Spółka informowała, że jedynie sprzedawany przez nią węgiel ma pożądaną wilgotność, zaś węgiel sprzedawany przez konkurencyjnych przedsiębiorców jest nadmiernie zawilgocony. Tymczasem, jak wynika z ustaleń faktycznych, hasło to było nieprawdziwe. Wniosek taki wynika z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych i wypływających z nich spostrzeżeń. W zakresie tego zarzutu Spółka, wyjaśniała, że informacja zawarta w reklamie ma podstawę w tym, iż pracownicy składywęgla.pl zaobserwowali u (…) konkurencyjnych przedsiębiorców prowadzących składy węgla, iż sprzedawany przez nich węgiel nie jest przykrywany plandekami. Spółka przedłożyła płytę CD ze zdjęciami placów, na których składowany jest węgiel i złożyła wniosek o przesłuchanie charakterze świadków pracowników Spółki na okoliczność sposobu przechowywania węgla przez konkurencyjnych przedsiębiorców. Według Spółki, zdjęcia te wykonywane były podczas opadów deszczu lub śniegu. Po pierwsze, podnieść należy, że Spółka dokonała obserwacji w zakresie sposobu przechowywania węgla tylko u (…) przedsiębiorców przy 26500 przedsiębiorcach działających w całym kraju uprawnionych do prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży węgla. (PKD 47.78.Z.). Nie zbadała zatem wszystkich konkurencyjnych przedsiębiorców pod tym kątem. Już zatem z tego względu Spółka nie była uprawniona do formułowania tak kategorycznego stwierdzenia i wyróżniania się w tym zakresie na tle konkurencyjnych przedsiębiorców. Inni przedsiębiorcy sprzedający węgiel również mogą mieć w ofercie węgiel o tych samych parametrach wilgotności lub nawet wyższych, czyli także mogą sprzedawać suchy węgiel. W przypadku stwierdzenia choćby w jednym przypadku, że węgiel jest przykrywany plandekami i jest suchy stwierdzenie użyte w reklamie Tylko u nas suchy węgiel jest nieuprawnione i wprowadzające w błąd. Spółka nie zbadała tej okoliczności rzetelnie, co czyni skarżone hasło reklamowe nieuzasadnionym. Zauważyć należy, że przedstawione zdjęcia nie pokazują w każdym przypadku, że sfotografowany węgiel nie jest przykrywany plandekami. Widoczny na niektórych ze zdjęć śnieg może leżeć de facto na hałdzie węgla przykrytej plandeką. Ponadto wiele zdjęć było robionych także podczas zmroku, co także wzbudza wątpliwości co do twierdzeń, jakie na podstawie tych zdjęć stawia Spółka. Z wielu zdjęć nie wynika także, że wspomniane 34 obserwacje były dokonywane w momencie, gdy węgiel ten był narażony na warunki atmosferyczne zwiększające wilgotność węgla, tj. np. podczas deszczu. Istotne jest również to, że zdjęcia, jakie wykonał Przedsiębiorca, ukazują jak węgiel na fotografowanych składach był przechowywany w danej chwili. Zdjęcia te ani inne dowody zebrane w sprawie nie dowodzą, że węgiel na (…) wskazanych przez Stronę składach jest w taki czy inny sposób przechowywany permanentnie. Nie można wykluczyć wniosku, że zaobserwowane sytuacje były sporadyczne czy wręcz jednorazowe. Wszystkie te wątpliwości sprawiają, że nieuprawnione było reklamowanie sprzedawanego przez składywęgla.pl produktu jako jedynego suchego węgla na rynku w kraju. Niemniej jednak Prezes UOKiK zbadał wybrane spośród wymienionych przez Stronę przypadki pod kątem przechowywania węgla. W ankietowanej grupie wielu przedsiębiorców stwierdziło, że węgiel przykrywa lub przechowuje go w zadaszonych magazynach. Poza tym przedsiębiorcy Ci wskazywali, że nie przykrywanie węgla w danych sytuacjach jest celowe, gdyż umożliwia węglowi wyschnięcie np. po procesie płukania. Węgiel kamienny produkcji polskiej nie chłonie zaś wody. Należy także wziąć pod uwagę przywołane w ustaleniach faktycznych wypowiedzi innych składów węgla na temat kwestii przykrywania węgla plandekami i ich opinie w tym zakresie (k. 1027-1098). Po drugie, i równie istotne jest to, że przedsiębiorca nie zbadał czy węgiel nie przykrywany (zarówno w zaobserwowanych przypadkach nie przykrywania go plandeką, jak i w pozostałych przypadkach) nie jest faktycznie suchy lub, chociażby charakteryzuje się wyższą zawartością wilgoci niż węgiel sprzedawany przez składywęgla.pl. (pismo z dnia 18 października 2013r., k. 800-804) Bez przeprowadzenia badań, czy w przypadku wszystkich przedsiębiorców sprzedających węgiel ich towar charakteryzuje się wyższym poziomem wilgotności niż dopuszczalny i stwierdzenia, iż wynika to z permanentnego niewłaściwego sposobu przechowywania węgla nie można w sposób uprawniony stwierdzić, że tylko jedna firma w Polsce sprzedaje węgiel o pożądanej zawartości wilgoci, czyli tzw. suchy węgiel i jest nią spółka składywęgla.pl. Należy także zauważyć, że do Inspektoratów Inspekcji Handlowej wpływały skargi na jakość węgla sprzedawanego przez składywęgla.pl, w których konsumenci skarżyli się m.in. na dużą jego wilgotność. Podobnie jak, w przypadku hasła reklamowego 0% zanieczyszczeń konsumenci skarżyli się, twierdząc, iż, ze względu na wysoką wilgotność towaru nabytego od Spółki, dochodzi do blokowania się materiału w zasobnikach pieców. Istnieją, w związku z tym, wątpliwości także co do poziomu wilgotności węgla sprzedawanego przez składywęgla.pl. Z powyższych względów Przedsiębiorca nie mógł posługiwać się w sposób uzasadniony hasłem Tylko u nas suchy węgiel , gdyż nie miał wiedzy na temat wilgotności węgla przechowywanego przez wszystkie konkurencyjne składy węgla. Hasło to zatem jest nieuprawnione. Przedmiotowe działanie, w ocenie Prezesa UOKiK, spełnia zatem przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt pkt 2 pnpru . Ostatecznie, w piśmie zawierającym ustosunkowanie się do zarzutu Strona podniosła, że obecnie reklamy Spółki zawierają zdanie: u nas suchy węgiel bez słowa tylko . W konsekwencji należało stwierdzić, że Strona zaniechała stosowania tej praktyki. Z ustaleń faktycznych zaś wynika, że zaniechanie nastąpiło w dniu 31 maja 2013r. 35 3. Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej i Ekogroszek import W ocenie Prezesa UOKiK przedsiębiorca stosując w reklamach węgla hasło Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej oraz Ekogroszek import wprowadzał konsumentów w błąd co do cech produktu, w szczególności jego pochodzenia geograficznego lub handlowego. Używając tego hasła reklamowego Spółka informowała, że: a) węgiel sprzedawany przez składywęgla.pl pochodzi od Krajowej Spółki Węglowej s.c., b) tylko sortyment węgla o nazwie Ekogroszek import pochodzi z importu, zaś reszta sortymentu sprzedawanego przez Spółkę jest węglem polskim. Tymczasem, jak wynika to z ustaleń faktycznych, hasła te były nieprawdziwe. Wniosek taki wynika z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych i wypływających z nich spostrzeżeń. Praktykę wprowadzania konsumentów w błąd co do pochodzenia sprzedawanego przez Spółkę węgla poprzez używanie hasła Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej i Ekogroszek import należy oceniać całościowo. Użycie hasła autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej może bowiem wprowadzać konsumentów w błąd nie tylko co do pochodzenia handlowego sprzedawanego przez Spółkę węgla, ale także wywoływać w świadomości konsumentów mylne przekonanie o jego pochodzeniu geograficznym. Przestawiona niżej argumentacja w tym zakresie, jest w ocenie Prezesa UOKiK spójna z wnioskami, jakie wypływają z faktu używania przez składywęgla.pl wyróżnienia jednego z sortymentów węgla nazwą Ekogroszek import . Składywęgla.pl, jak Spółka sama wskazuje, posługiwały się hasłem Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej od dnia 5 listopada 2012r. zamieszczając to hasło w prasowych materiałach reklamowych. Tymczasem, z dokumentów przedstawionych przez Spółkę wynika, że pierwszy zakup węgla przez Krajową Spółkę Węglową s.c. od MM Group - jedynego dostawcy spółki cywilnej miał miejsce (…). W tym samym dniu nastąpiła też pierwsza sprzedaż węgla przez KSW s.c. na rzecz składywęgla.pl. Tak więc dopiero w dniu (…) KSW s.c. dysponowała węglem, który mogła sprzedać swojemu jedynemu odbiorcy, czyli Stronie postępowania. Należy zatem przyjąć, że od tej daty faktycznie składywęgla.pl sprzedawały węgiel nabyty wcześniej od Krajowej Spółki Węglowej s.c. Należy także zwrócić uwagę, na datę zawarcia zarówno umowy spółki cywilnej jak i tzw. umowy dealerskiej tj. dzień (…). To spostrzeżenie prowadzi do wniosku, że przez (…) stosowania tego hasła reklamowego Krajowa Spółka Węglowa s.c. nawet nie istniała. Nie istniała także wiążąca ją ze składywęgla.pl tzw. umowa dealerska. Co prawda tzw. umowa dealerska, zawiera zapis, z którego wynika, że składywęgla.pl mają prawo nazywać się Dealerem Krajowej Spółki Węglowej, jednakże treść, jaka tym hasłem reklamowym została skierowana do konsumentów nie odzwierciedlała do dnia (…) stanu faktycznego, tj. braku dystrybuowania przez składywegla.pl węgla pochodzącego od KSW s.c. Tzw. umowa dealerska nie była bowiem realizowana do dnia (…) (do dnia (…) nie była nawet zawarta) i węgiel sprzedawany przez składywegla.pl konsumentom nie był nabywany od Krajowej Spółki Węglowej s.c. 36 W ocenie Prezesa UOKiK hasło reklamowe, aby było wolne od zarzutów wprowadzania konsumentów w błąd powinno przede wszystkim odzwierciedlać stan faktyczny, którego dotyczy. Spółka informując, że jest Autoryzowanym Dealerem Krajowej Spółki Węglowej winna przez cały okres posługiwania się tym hasłem reklamowym sprzedawać produkty przedsiębiorców wchodzących w skład istniejącej spółki o tej nazwie. Od dnia zawarcia umowy spółki cywilnej tj. od dnia (…) (początek używania skarżonego hasła reklamowego) do dnia (…) składywęgla.pl. nie sprzedawały opału pochodzącego od Krajowej Spółki Węglowej s.c. Przedmiotowe hasło reklamowe wprowadzało zatem konsumentów w błąd co do pochodzenia handlowego węgla sprzedawanego przez składywęgla.pl. Z dokumentów złożonych do akt postępowania wynika, że pierwszy zakup węgla przez Spółkę od KSW s.c. miał miejsce (…). Z tym dniem zatem składywęgla.pl stały się faktycznie dystrybutorem węgla Krajowej Spółki Węglowej s.c. W konsekwencji należy stwierdzić, że Strona w tej części zaniechała stosowania praktyki w dniu (…). Jak już podniesiono wyżej, w ocenie organu ochrony konsumentów, hasło Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej mogło też sugerować, że węgiel sprzedawany przez Spółkę pochodzi z polskich kopalń Całokształt okoliczności związanych z utworzeniem KSW s.c. (zwłaszcza datą jej utworzenia) oraz użyciem tego hasła, a także rozbieżność czasowa tych zdarzeń, w opinii Prezesa UOKiK, rodzi podejrzenie, że działania Spółki mogły mieć na celu wywołanie w świadomości konsumentów przekonania, że węgiel pochodzący od Krajowej Spółki Węglowej s.c. jest węglem polskim. Cały węgiel, jaki do października 2013r. był nabywany przez jedynego odbiorcę Krajowej Spółki Węglowej s.c. pochodził zaś od MM Group. Węgiel ten pochodził natomiast od dystrybutorów kopalni zlokalizowanych na terenie (…), którzy importują ten węgiel i wprowadzają go na polski rynek. Węgiel nabywany od importerów węgla z (…) i sprzedawany następnie MM Group, a następnie Krajowej Spółce Węglowej s.c. by w końcu trafić na składy węgla prowadzone przez Stronę postępowania nie był zatem węglem polskim. W ocenie Prezesa UOKiK, użycie w przekazie reklamowym nazwy spółki cywilnej, w której ma miejsce zestawienie określeń Krajowa i Węglowa, w zestawieniu z faktem mnogości spółek węglowych i różnorodności ich nazw może sprawiać wrażenie próby nawiązania do nazw spółek węglowych działających w Polsce (spółek produkujących bądź dystrybuujących hurtowo węgiel kamienny, czyli, np. Kompanii Węglowej S.A., Katowickiego Holdingu Węglowego S.A., Południowego Koncernu Węglowego S.A.). Wywołanie zaś przekonania, że węgiel pochodzi od jednej uznanych na polskim rynku spółek produkujących węgiel sugeruje jednocześnie, że węgiel ten z tych pochodzi z polskich kopalń. Trudno zaś porównywać wymienione wyżej spółki (np. Kompanię Węglową S.A., Katowicki Holding Węglowy S.A., Południowy Koncern Węglowy S.A.) i Krajową Spółkę Węglową s.c. Jedyne podobieństwo między nimi dotyczy bowiem nazwy, która może wywoływać w świadomości konsumentów takie samo przekonanie o jakości węgla i źródle jego pochodzenia geograficznego. Z ustaleń faktycznych wynika bowiem, że potencjał gospodarczy, czas istnienia na rynku, wolumen sprzedaży, liczba odbiorców oraz inne elementy świadczące o pozycji danego przedsiębiorcy na rynku są w przypadku w/w spółek węglowych i Krajowej Spółki Węglowej s.c. nieporównywalne, z korzyścią dla tych pierwszych. Należy także mieć na uwadze, jakim celom służy prowadzenie kampanii reklamowych. Każde hasło reklamowe ma na celu skłonienie konsumentów do zakupu danego produktu. 37 Zabieg ten jest zatem działaniem celowym i zamierzonym. W ocenie Prezesa UOKiK, zamieszczenie przez składywęgla.pl hasła reklamowego w prasie, miało na celu promowanie produktów Spółki i skłonienie konsumentów do skorzystania z jej oferty. Zamieszczenie zaś informacji w reklamie na temat małej spółki, która działa na rynku od niedawna i dostarcza węgiel jedynie na rzecz jednego odbiorcy (jak to jest w przypadku Krajowej Spółki Węglowej s.c.) byłoby niecelowe. Taki zabieg reklamowy nie przyniósłby bowiem przedsiębiorcy żadnych korzyści. W przypadku jednak informacji, która wywołuje jedynie pożądane wrażenie (tj. sugeruje, że węgiel sprzedawany przez Spółkę pochodzi z dużej spółki produkującej węgiel w polskich kopalniach) i nie wiąże się z koniecznością nawiązywania współpracy z takim producentem i wypełniania związanych z tą współpracą wymagań w zakresie jakości sprzedawanych produktów, zabieg ten wydaje się skuteczny marketingowo. Świadczą o tym np. reklamacje opisane w niniejszej decyzji, z których wynika, że konsumenci często kierowali się przy zakupie informacją, że sprzedający jest autoryzowanym dealerem Krajowej Spółki Węglowej, nie mając, jak z treści reklamacji wynika, wiedzy na temat tej spółki. Nie sposób twierdzić, że konsumenci mogli być skłonni do zakupu węgla produkowanego przez Krajową Spółkę Węglową s.c. (…), gdyż jak ustalono, Spółka ta dostarcza węgiel jedynie do składywęgla.pl. Nie mogli oni zatem znać produktów tej spółki z lat poprzednich. Spółka ta bowiem nawet w tym okresie nie działała. Na potwierdzenie tej tezy przemawia także argument dedukcyjny. Mianowicie, gdyby uznać, że Spółka miała na celu jedynie poinformowanie konsumentów o fakcie, iż sprzedaje węgiel zakupiony uprzednio od Krajowej Spółki Węglowej, logicznym byłoby jeszcze większe wyeksponowanie informacji, że składywęgla.pl jest dealerem MM Group. To od tej spółki pochodzi bowiem niemal całość węgla, jaki składywegla.pl. sprzedają (…). Spółka nie zdecydowała się jednak na ten zabieg marketingowy, jak i nie zawarła z tą spółką, mimo powiązań kapitałowych umowy tzw. dealerskiej na wzór umowy z Krajową Spółką Węglową s.c. W świetle powyższego rozumowania użycie w haśle reklamowym nazwy MM Group , w ocenie Prezesa Urzędu, nie wywoływałoby wrażenia, że węgiel pochodzący od tej spółki jest węglem polskim. Należy także podkreślić tożsamość przedsiębiorców tworzących Krajową Spółkę Węglową s.c. oraz Prezesa Zarządu składywęgla.pl i Dyrektora Generalnego tej spółki. Są to bowiem te same osoby. Tak ścisłe powiązanie między spółkami, w ocenie Prezesa UOKiK może wskazywać, że opisywane w niniejszej decyzji działania miały charakter skoordynowany. W ocenie Prezesa UOKiK nie bez znaczenia jest fakt, iż zarówno umowa spółki cywilnej, na podstawie której Pan (…) i Pan (…) zawarli porozumienie w celu prowadzenia wspólnie działalności gospodarczej oraz umowa tzw. dealerska zostały zawarte w tym samym dniu i to dopiero (…) po rozpoczęciu używania kwestionowanego hasła reklamowego. Zdaniem organu ochrony konsumentów, zawarcie tych umów oraz umieszczenie w zapisach umowy postanowienia, na mocy którego składywęgla.pl są uprawnione do nazywania się Dealerem Krajowej Spółki Węglowej bez faktycznego dystrybuowania węgla pochodzącego od tej spółki, mogło służyć jedynie stworzeniu, przy wykorzystaniu instrumentów prawnych, uzasadnienia formalnego dla używania tego hasła reklamowego w przekazach reklamowych. Podstaw faktycznych dla posługiwania się takim hasłem do dnia (…) bowiem nie było. Powyższy pogląd Prezesa UOKiK znajduje potwierdzenie w piśmiennictwie. Problem wykorzystywania nazw odwołujących się do powiązań krajowych czy narodowych poruszono w artykule prasowym autorstwa Sylwii Wendziuk, pt. „Narodowy, ale prywatny” (Puls Biznesu z dnia 2 września 2013r.). Z artykułu tego także wynika, że takie określenia jak krajowy czy 38 narodowy może być mylące i wprowadzać w błąd. Zaś korzystanie takich określeń w nazwach przedsiębiorców może być nadużyciem. Mając na uwadze powyższe argumenty, w opinii Prezesa UOKiK, hasło reklamowe Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej nie tylko do dnia (…) (kiedy to składywęgla.pl dokonały pierwszego zakupu węgla od KSW s.c.) było nieprawdziwe, ale mogło także wprowadzać konsumentów w błąd poprzez wywołanie w ich świadomości przekonania, że węgiel sprzedawany przez składywęgla.pl jest węglem polskim. Przekonanie to jest zaś błędne, gdyż ustalono, że do października 2013r. cały węgiel jaki nabywała MM Group w celu odsprzedaży składywęgla.pl nie był węglem polskim. Przedmiotowe działanie, w ocenie Prezesa UOKiK, spełnia zatem przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt pkt 2 pnpru . Teza ta pozostaje w ścisłym związku z drugą częścią niniejszej praktyki, w ramach której Przedsiębiorca również wprowadzał konsumentów w błąd co do pochodzenia geograficznego sprzedawanego węgla, wyróżniając tylko jeden z oferowanych sortymentów określeniem import , mimo, że całość oferty dotyczyła węgla z importu. . Zamieszczanie w reklamach informacji określającej asortyment sprzedawanego węgla „ekogroszek import” Używając hasła reklamowego Ekogroszek import Spółka informowała, że asortyment węgla opisany tą informacją nie pochodzi z polskich kopalń. Tym samym brak oznaczenia import w opisie pozostałych sprzedawanych przez Spółkę sortymentów węgla może sugerować, że węgiel ten jest węglem pochodzenia polskiego. Zamieszczając przedmiotową informację w materiałach reklamowych Spółka informowała konsumentów, że jedynie węgiel w sortymencie Ekogroszek import jest węglem importowanym. Logicznym bowiem wydaje się, że jeżeli pozostały sortyment węgla nie posiada tego oznaczenia, to jest węglem nieimportowanym, tj. krajowym. Z ustaleń faktycznych tymczasem wynika, że całość węgla, jaki zakupuje MM Group i Krajowa Spółka Węglowa s.c. jest węglem pochodzącym z (…). Przekazując w reklamie taką informację jak powyżej, Spółka wprowadzała zatem konsumentów w błąd co do pochodzenia geograficznego sprzedawanego węgla. Przedmiotowe działanie, w ocenie Prezesa UOKiK, spełnia zatem przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt pkt 2 pnpru . Spółka oświadczyła, że nie stosuje już hasła reklamowego Ekogroszek import zaś hasło reklamowe Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej zniknęło z reklam prasowych i ulotek. W konsekwencji, mimo, że w części stosowanie niniejszej praktyki zostało zaniechane w dniu 7 marca 2013r. to do całkowitego zaniechania stosowania praktyki polegającej na wprowadzaniu w błąd co do pochodzenia geograficznego i handlowego sprzedawanego węgla doszło w momencie wycofania z oferty węgla opisywanego jako Ekogroszek import , czyli 15 sierpnia 2013r. 5. Wartość kaloryczna węgla W ocenie Prezesa UOKiK, składywęgla.pl wskazują w materiałach reklamowych na określone wartości kaloryczności sprzedawanego węgla , wprowadzały konsumentów w błąd 39 co do cech produktu, w szczególności jego jakości, składników, przydatności, możliwości i spodziewanych wyników zastosowania produktu, testów i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie. W materiałach reklamowych Spółka informowała, że węgiel przez nią sprzedawany charakteryzuje się następującymi wartościami kaloryczności: - Miał - 26 MJ, - Orzech II - 27 MJ, - Orzecho-kostka - 28 MJ, - Orzech b. gruby - 29 MJ, - Kostka gruba - 31 MJ, - Ekogroszek - 28 MJ lub 28,5 MJ. - Ekogroszek import - 25 MJ. Tymczasem, jak wynika z ustaleń faktycznych, wartości te są zawyżone, a co za tym idzie nieprawdziwe. Wniosek taki wynika z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Przedsiębiorca informował, że węgiel przez niego sprzedawany miał określoną stałą wartość kaloryczną zróżnicowaną w zależności od rodzaju sortymentu węgla. Tymczasem z badań przeprowadzonych przez Wojewódzkie Inspektoraty Inspekcji Handlowej wynika, że węgiel w sortymencie kostka gruba, ekogroszek i miał nie charakteryzował się podawaną w reklamach wartością kaloryczności. Wynosiła ona bowiem dla kostki grubej 25,978 MJ/kg i 22,861 MJ/kg, dla miału - 22,587 MJ/kg, zaś dla ekogroszku 22,388 MJ/kg. Wartości te znacznie odbiegają od wartości, jakie Spółka podawała w materiałach reklamowych. Dla kostki grubej miałoby to być 31 MJ, dla miału 26 MJ, zaś dla ekogroszku 28 MJ lub 28,5 MJ.. Wartości te zatem różnią się o ok. 5 MJ/kg, co jest, w ocenie Prezesa, różnicą bardzo znaczącą. Wartości podawane przez Spółkę były stałe i dotyczyły węgla sprzedawanego we wszystkich składach prowadzonych przez Przedsiębiorcę. By informacja ta była zgodna ze stanem faktycznym, czyli nie była myląca i wprowadzająca w błąd, w każdym przypadku węgiel musiałby wykazywać bardzo zbliżoną - do podawanej w reklamach - wartość kaloryczną. Badania przeprowadzone przez Wojewódzkie Inspektoraty Inspekcji Handlowej temu zaprzeczają. Należy także zwrócić uwagę na to, jaką wartość kaloryczną miał węgiel, który MM Group kupowała od swoich dostawców. Tabela poniżej pokazuje jak kształtowała się wartość kaloryczności w przypadku węgla kupowanego od danego dostawcy. Tabela nr 10 Zestawienie ilości zakupionego przez MM Group węgla od danego dostawcy z wyliczeniem procentowym ilości zakupionej od każdego z dostawców z osobna i zestawieniem przykładowej wartości kaloryczności węgla zakupionego od danego dostawcy D ostawca Ilość w tonach % całości Zakres wartości kaloryczności (…) (…) (…) Brak danych (…) (…) (…) 21,8 -23,9 MJ/kg (…) (…) (…) 24,7 -27,2 MJ/kg (…) (…) (…) 24,3 -26,4 MJ/kg (…) (…) (…) 24,2 - 25,5 MJ/kg. (…) (…) (…) 22,2 -27,2 MJ/kg 40 (…) (…) (…) 23 MJ/kg (…) (…) (…) Brak danych RAZEM (…) Źródło: opracowanie własne na podstawie akt sprawy Z przedstawionych informacji wynika, że najniższą wartością kaloryczności kupowanego przez MM Group węgla jest 21,8 MJ/kg zaś najwyższą 27,2 MJ/kg. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, iż węgiel od dostawcy, od którego MM Group nabyła ponad 67% całości węgla charakteryzował się wartością kaloryczności w granicach 21,8-23,9 MJ/kg. Wartości te są niższe nawet od najniższej wartości kaloryczności podawanej w materiałach reklamowych dla najmniej kalorycznego węgla tj. ekogroszku import, dla którego Spółka podawała wartość 26 MJ. W ocenie Prezesa UOKiK, nie jest możliwym, aby węgiel nabywany przez MM Group - charakteryzujący się tylko w niewielkiej ilości kalorycznością sięgającą 25 MJ/kg - zyskał bez poddania go zabiegom wzbogacania - wartość kaloryczną w granicach od 25 do 31 MJ/kg. Przypomnieć przy tym należy, że MM Group nie poddaje zakupionego węgla procesowi wzbogacania. Co więcej, dwóch ankietowanych przedsiębiorców wskazało, że według ich oceny proces wzbogacania pozwala na podniesienie kaloryczności węgla zaledwie o wartość od 0,8 do 1,5 MJ/kg. W konsekwencji, w ocenie Prezesa UOKiK informacje na temat stałej wartości kalorycznej węgla, jakie składywęgla.pl podawały w reklamach, są informacjami wprowadzającymi w błąd. Spółka przedstawiła w toku postępowania certyfikaty badania węgla, z których wynika wartość kaloryczna węgla znacznie wyższa niż ta, jaką wykazały badania przeprowadzone przez Wojewódzkie Inspektoraty Inspekcji Handlowej. Zaznaczyć jednak należy, że próbki do badania dostarczone były przez MM Group, czyli zleceniodawcę badania. Próbki te nie zostały zatem pobrane zgodnie z procedurą przez pracownika placówki badawczej. W ocenie Prezesa UOKiK, wyniki tych badań zwłaszcza w zestawieniu z wynikami badań WIIH nie są wiarygodne. Istotne jest także, że wyniki te są jedynymi wynikami badania węgla, jakie Spółka przedstawiła w toku postępowania. Wyniki te zaś były uzyskane z badań na próbkach węgla pochodzących z jednego składu w Białych Błotach i w odstępie zaledwie kilku dni. Nie mogą one zatem być reprezentatywne dla każdej partii węgla, jaki był i jest sprzedawany przez składywęgl.pl. Spółka, by zamieszczać informację o kaloryczności węgla w materiałach reklamowych winna wykonywać badania cyklicznie lub uzyskiwać takie wyniki badań od swoich dostawców. Tymczasem w przypadku każdej z reklamacji, jakie znalazły się w aktach sprawy, a dotyczących kaloryczności węgla, Spółka przedstawiała te same wyniki badań, tj. niezależnie od okoliczności konkretnej sprawy, tj. gdzie i kiedy węgiel był nabywany. Dokumentów tych zatem nie można uznać za dowody na okoliczność wartości kaloryczności węgla sprzedawanego przez składywęgla.pl. Podsumowując, Spółka nie powinna w przekazach reklamowych posługiwać się stałą wartością kaloryczną, albowiem z powyższych faktów wynika, że wartość ta była faktycznie dużo niższa niż deklarowana. Poza tym Spółka nie prowadziła cyklicznych badań sprzedawanego węgla w tym zakresie, nie miała wiec danych by te wartość podawać. Spółka nie zamieszcza już w materiałach reklamowych informacji na temat stałej kaloryczności sprzedawanego węgla. Z ustaleń faktycznych wynika, że zaniechanie nastąpiło w dniu 31 maja 2013r. 41 Niejako na marginesie podkreślić należy, iż Spółka, mimo, że zaniechała praktyki podawania stałej wartości kaloryczności sprzedawanego węgla, nadal podaje ten parametr w materiałach reklamowych w sposób nierzetelny, wskazując jedynie maksymalną wartość kaloryczną. W opinii Prezesa UOKiK, taki przekaz może sugerować konsumentom, iż wartość opałowa mieści się pomiędzy najwyższą podaną i najniższą z dokładnością do jednej jednostki przyjętej w tej informacji, tj. z dokładnością przynajmniej do 1 MJ/kg. Na takie rozumienie tego przekazu wskazuje bowiem to, że Przedsiębiorca różnicuje wartość kaloryczną poszczególnych sortymentów węgla z dokładnością 1 MJ/kg. Podanie więc w przypadku jednego z sortymentów wartości 26 MJ/kg, a w przypadku drugiego wartości 27 MJ/kg prowadzi do wniosku, że drugi z sortymentów winien charakteryzować się kalorycznością nie niższą niż 26 MJ/kg. Gdyby bowiem dolna granica kaloryczności tych dwóch sortymentów była dowolna paliwa te w zdecydowanej większości przypadków kalorycznością by się nie różniły. Wyżej wymieniony asortyment węgla sprzedawanego przez składywęgla.pl, zgodnie z informacją reklamową, winien się zatem charakteryzować wartościami kaloryczności w zakresach odpowiednio od 25 do 26 MJ/kg (miał), od 26 do 27 MJ/kg (orzech II), od 27 do 28 MJ/kg (orzecho-kostka), od 28 do 29 MJ/kg (orzech b. gruby), od 30 do 31 MJ/kg (kostka gruba), od 24 do 25 MJ/kg (ekogroszek import), od 28 (lub 27,5) do 28,5 MJ/kg (ekogroszek). Owa praktyka Spółki odstaje o prawidłowej, jaka jest stosowana na rynku, gdzie podaje się zakres kaloryczności sprzedawanego węgla z oznaczeniem najniższej i najwyższej wartości. Dla przykładu można tu przywołać reklamę prasową sprzedaży węgla w sieci Castorama (k. 985). W reklamie tej sprzedawca oferuje węgiel do kotłów z podajnikiem podając wartość opałową węgla wskazując jej najniższą i najwyższą wartość tj. 20-22 MJ/kg. Reasumując, Przedsiębiorca wprowadzał w materiałach reklamowych konsumentów w błąd w zakresie cech sprzedawanego węgla, w szczególności jego jakości, składników, przydatności, możliwości i spodziewanych wyników zastosowania, testów i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie oraz pochodzenia geograficznego lub handlowego. Reklama zawierająca wyżej analizowane informacje, nawet u ostrożnego, rozważanego konsumenta mogła wywołać mylne wyobrażenie o atrakcyjności oferowanego towaru, właśnie ze względu na zapewnienia dotyczące jego cech. Konsumenci mogli więc podjąć decyzję o skorzystaniu z oferty Przedsiębiorcy, poprzez nabycie węgla, sugerując się informacjami zamieszczonymi w materiałach reklamowych. Zdaniem Prezesa UOKiK, gdyby konsumenci nie zostali wprowadzeni w błąd i w sposób rzetelny poinformowani o parametrach i pochodzeniu węgla sprzedawanego przez Spółkę, mogliby nie podjąć decyzji o skorzystaniu z jej oferty. Przedmiotowe działanie, w ocenie Prezesa UOKiK, spełnia zatem przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt pkt 2 pnpru . Spółka oświadczyła, że nie podaje już w materiałach reklamowych stałej wartości kalorycznej sprzedawanego węgla. W konsekwencji w dniu 31 października 2012r. doszło do zaniechania stosowania praktyki polegającej na wprowadzaniu w błąd do cech produktu, w szczególności jego jakości, składników, przydatności, możliwości i spodziewanych wyników zastosowania produktu, testów i wyników badań lub kontroli przeprowadzanych na produkcie. Zaniechanie stosowania praktyki Zgodnie z dyspozycją art. 27 ust. 1 okiku nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie jej stosowania, jeżeli 42 przedsiębiorca zaprzestał zabronionych działań, o których mowa w art. 24 okiku . W związku z zaprzestaniem stosowania praktyk określonych w pkt I sentencji niniejszej decyzji, Prezes UOKiK wydał decyzję o uznaniu praktyk za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdził zaniechanie ich stosowania. Przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów formułuje definicję negatywną pojęcia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzając w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W świetle art. 1 ust. 1 okiku , należy przyjąć, że ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego konsumenta będącego kontrahentem przedsiębiorcy. Przedmiotem ochrony nie są zatem interesy indywidualnego konsumenta lub grupy indywidualnych konsumentów, ale wszystkich – aktualnych lub potencjalnych klientów – traktowanych jako grupa uczestników rynku zasługująca na szczególną ochronę 6 . Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu jednego z wyroków stwierdził, iż: „nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów” 7 . W ocenie Prezesa UOKiK zakwestionowane w przedmiotowej decyzji zachowanie składywęgla.pl godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Adresatami reklamy Spółki są zarówno wszyscy aktualni, jak i wszyscy potencjalni klienci zamierzający kupić węgiel. Zatem krąg adresatów takiego wzorca nie jest z góry określony. Na poparcie powyższego, należy przytoczyć stanowisko Sądu Okręgowego Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie, który w jednym z wyroków wskazał, iż „ jeżeli potencjalną daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach, to ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów” 8 . Tak więc, w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie przedsiębiorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz wpływa niekorzystnie na interesy potencjalnie nieokreślonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Mając powyższe na względzie, należy wskazać, iż przesłanka godzenia w zbiorowe interesy konsumentów nastąpiła w przypadku praktyk opisanych w sentencji niniejszej decyzji. Wobec tego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. 6 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt VI ACa 306/08, a także T. Skoczny, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz , Warszawa 2009, s. 962. 7 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2003 r., sygn. akt: I CKN 504/01. 8 Wyrok SOKiK z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt XVII Amc 26/08. 43 Polemika z argumentacją Strony przedstawiona w toku postępowania Należy także odnieść się w niezbędnym zakresie do stanowiska Strony, jakie prezentowała w pismach ustosunkowując się do zarzutów postawionych jej w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W zdecydowanej większości stanowisko to opiera się na argumentacji dotyczącej skarg konsumentów, która jest w niniejszej sprawie irrelewantna. Z uwagi jednak na to, że argumentacja ta jest w ocenie Prezesa UOKiK chybiona i nie znajduje potwierdzenia w treści reklamacji, jakie opisano wyżej, należy się do niej odnieść. Lektura skarg daje bowiem obraz przeciwny temu, co podnosi Strona postępowania. W zakresie zarzutu stosowania hasła reklamowego 0% zanieczyszczeń Spółka poddała w wątpliwość zdolność konsumentów do oceny, czy węgiel spełnia ich oczekiwania w zakresie przydatności do celów, do których jest przeznaczony, czyli ogrzewania gospodarstw domowych. Składywęgla.pl stwierdzają bowiem, że spostrzeżenia konsumentów dotyczące bardzo dużej ilości zanieczyszczeń w zakupionym węglu są wyrazem subiektywnych odczuć osoby składającej skargę. Nie sposób się z tym zgodzić, gdyż, w ocenie Prezesa Urzędu, konsumenci budują swoje oceny na bazie dotychczasowych doświadczeń z węglem tego samego typu. Wyrażając swoje niezadowolenie stwierdzają oni de facto , że węgiel, który obecnie używają jest gorszej jakości niż poprzedni. Nie można zatem odmówić im do tego prawa i zdolności do takiej oceny Nie można zgodzić się także z twierdzeniem Spółki, że duża zawartość miału w danym sortymencie węgla w każdym wypadku nie jest podstawą do zgłoszenia niezgodności towaru z umową. Obecność miału w węglu o wyższej granulacji wpływa bowiem na jego kaloryczność, a także na sposób użytkowania, który determinowany jest także przez rodzaj pieca i zastosowanego w nim podajnika. Zdaniem Prezesa UOKiK zrozumiałe jest, że konsument kupujący węgiel w sortymencie kostka gruba nie godzi się na np. 10% zawartość miału w nabytym produkcie. W takiej sytuacji bowiem, węgiel o najniższej granulacji może być dla niego bądź w ogóle nieprzydatny bądź sprawiać mu znaczne trudności w użyciu. W ocenie Prezesa UOKiK, gołosłowne jest twierdzenie Spółki, iż konsumenci nie potrafią dobrać właściwego paliwa do posiadanego pieca lub też nie potrafią go właściwie używać. Trudno także uznać, że węgiel kupują od Spółki jedynie konsumenci, którzy po raz pierwszy zakupują ten produkt lub po raz pierwszy używają pieca do danego typu sortymentu. Jakkolwiek sytuacje takie mogą się zdarzać, nie pozwalają na wyciąganie z nich wniosków dotyczących wszystkich przypadków skarg konsumentów, którzy kierując się informacjami zawartymi w reklamie spodziewają się nabyć węgiel o najwyższej czystości ( 0% zanieczyszczeń ) produkowany przez krajową spółkę węglową ( Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej ) i o wartości kalorycznej zbliżonej do tej deklarowanej. Trudno także uznać, jak wydaje się to sugerować Strona, że konsument świadomie nabywa węgiel nie nadający się do użycia w jego piecu lub nie zna specyfiki swojego pieca i nabywa węgiel w przypadkowym sortymencie. Kwestia doboru sortymentu węgla jest bowiem kwestią podstawową i użytkownik pieca, kierując się dbałością o to jedno z najważniejszych w gospodarstwie domowym urządzeń, dobiera węgiel w taki sposób, aby zakup był jak najbardziej efektywny (dawał ciepło) i nie powodował uszkodzeń pieca, które mogą się okazać bardzo kosztowne. Na fakt, podjęcia decyzji o zakupie węgla od składywęgla.pl z uwagi na hasła reklamowe stosowane w ogłoszeniach prasowych lub ulotkach wskazywało wielu konsumentów w swoich skargach i reklamacjach. Stwierdzenia te były natomiast poprzedzone wyrazem zdecydowanego niezadowolenia z jakości nabytego produktu i zaangażowania 44 pracowników Spółki w zbadanie problemu. Podobnie należy ocenić sytuację związaną z reklamacjami dotyczącymi dużej zawartości kamienia w węglu, które spółka również kwestionuje. W tym zakresie Spółka także poddaje w wątpliwość zdolność konsumenta do odróżnienia bryły węgla od kamienia oraz obsługi pieca i z tego względu twierdzi, że węgiel nabyty od składywęgla.pl jest bardzo niskiej jakości. Twierdzenia te także w ocenie Prezesa UOKiK są gołosłowne. Należy także zwrócić uwagę na fakt, że konsumenci skarżący się na węgiel nabyty od Spółki informują, że węgiel nabyty od innego sprzedawcy, nawet o dużo niższej deklarowanej kaloryczności spala się znacznie lepiej i daje więcej ciepła niż reklamowany produkt. Skargi, w których konsumenci zgłaszają fakt występowania dużej ilości kamienia pojawiają się w niemal każdym zgłoszeniu reklamacyjnym, i to zarówno z tych, jakie przedstawiła Strona jak i w tych, które trafiły do Inspektoratów Inspekcji Handlowej. Można zatem twierdzić, że problem dużej zawartości kamienia, który winien zostać usunięty w procesie płukania (wzbogacania) węgla jest, w przypadku węgla sprzedawanego przez Spółkę, problemem powszechnym. Wyjaśnieniem występowania tego problemu jest nie poddawanie go procesowi oczyszczania (wzbogacania) i tym samym duża zawartość kamienia (przerostów). Nie sposób zatem nie zauważyć, że zgłoszenia konsumentów pozostają w zgodności z ustaleniami, iż węgiel sprzedawany przez składywęgla.pl jest w zdecydowanej większości węglem surowym (niepłukanym), czyli nie pozbawionym przerostów. Obydwa ustalenia wzajemnie się potwierdzają i, w ocenie Prezesa UOKiK, nie pozostawiają wątpliwości, co do uznania, iż hasło 0% zanieczyszczeń wprowadza konsumentów błąd co do jakości sprzedawanego przez składywęgla.pl paliwa. Zajmując stanowisko w kwestii skarg konsumentów dotyczących dużej wilgotności węgla, Spółka stwierdziła, podobnie jak w przypadku skarg na dużą zawartość kamienia i innych zanieczyszczeń, że stanowią one wyraz subiektywnych odczuć osoby składającej skargę. Spółka, w ocenie Prezesa UOKiK, przedstawia także zupełnie chybione wyjaśnienie, a mianowicie stwierdza, że konsument miał możliwość sprawdzenia poziomu wilgotności węgla w momencie jego wydawania ze składu. Wyjaśnienia swe opiera zaś na założeniu, że do weryfikacji poziomu wilgotności węgla wystarczające jest jego organoleptyczne zbadanie. Stanowisko takie, jak się wydaje, jest kontynuacją przyjmowanej w odpowiedziach na reklamacje koncepcji, iż, w przypadku, gdy kupujący w chwili zawarcia umowy o niezgodności wiedział lub, oceniając rozsądnie, powinien był wiedzieć, sprzedawca nie odpowiada za niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową (art. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego ). Jakkolwiek koncepcja ta jest z prawnego punktu widzenia zasadna, to jednak nie znajduje podstaw w faktycznych możliwościach weryfikowania jakości specyficznego towaru, jakim jest węgiel, w momencie jego zakupu, tj. bez możliwości jego użycia. W ocenie organu ochrony konsumentów, stwierdzenie Spółki zupełnie nie koresponduje bowiem ze specyfiką obrotu węglem i samymi właściwościami tego paliwa i możliwością jego badania. Bezsporne jest, że w ramach badania jakości węgla, jakie wykonuje się w specjalistycznych laboratoriach, poza kalorycznością węgla w różnych stanach (stan roboczy, stan analityczny), zawartością siarki, popiołu i węgla, bada się także zawartość wilgoci w badanym materiale (w tym przemijającej, w próbce analitycznej i wilgoci całkowitej) (certyfikaty jakości węgla przedłożone przez MM Group, k. 33-38). Wyniki badania poziomu wilgotności węgla nie przekraczają wartości kilku procent. W związku tym, że różnice w wilgotności są na tyle subtelne, w ocenie Prezesa UOKiK, niemożliwe jest organoleptyczne 45 zbadanie poziomu wilgotności węgla w momencie jego wydawania jak w późniejszym czasie bez jego użycia. Konsument nie jest bowiem w stanie wyczuć subtelnej różnicy w zawartości wilgoci w węglu, badając go, jak się wydaje, w jedyny możliwy sposób, czyli za pomocą zmysłu wzroku i dotyku, która to różnica może powodować np. konieczność poddania go osuszaniu lub konieczność wykonywania specjalnych zabiegów podczas używania go w piecu (np. szczególne dbanie, by nie zawieszał się podajniku) z jednoczesnym godzeniem się na niższą niż deklarowana i oczekiwana kaloryczność zakupionego paliwa. Należy zwrócić uwagę, że wilgoć zawarta w węglu nie objawia się tylko i wyłącznie na jego powierzchni, ale charakteryzuje skład całej bryły, którą zbadać można pod tym kątem jedynie podczas badań laboratoryjnych, które polegają w dużym uproszczeniu na spalaniu tej bryły i dokonaniu pomiarów. Konsument może zatem przekonać się czy zawartość wilgoci w zakupionym węglu jest wystarczająca by go używać i uzyskiwać pożądaną ilość ciepła dopiero po użyciu węgla czyli jego spaleniu. Na zadawalający bądź zbyt duży poziom wilgoci lub też kaloryczności węgla będzie wskazywał dopiero wynik jego spalania w postaci wskazań mierników temperatury i pozostałości procesu spalania w komorze spalania. Zawieszanie się mokrego materiału w podajniku węgla również wskazywać będzie na zbyt dużą wilgotność węgla powodującą zlepianie się ziaren węgla w bryły. W ten sposób konsument może zauważyć, że węgiel nie odpowiada deklaracjom sprzedawcy i zgłosić niezgodność towaru z umową. W sprzeczności z treścią przywołanych wyżej reklamacji konsumentów stoi też twierdzenie Spółki, że konsumenci zgłaszali dużą wilgotność węgla lub dużą zawartość zanieczyszczeń po zbadaniu węgla organoleptycznie (pismo z dnia 18 października 2013r.). Wszystkie skargi znajdujące się w aktach sprawy, zarówno złożone przez Spółkę jak i te, które wpłynęły do Inspektoratów Inspekcji Handlowej dotyczą sytuacji, w której węgiel okazał się gorszej niż deklarowana jakości dopiero po próbie jego spalenia. Próby te nie zawsze zaś były udane, z uwagi na to, że część materiału po prostu nie chciała się palić, a w niektórych przypadkach topiła się w piecu. Istotne jest także, że w wielu przypadkach konsument nie uczestniczy nawet w procesie ładowania w węgla w składzie. Nie ma on zatem nawet okazji zweryfikowania jakości dostarczanego mu węgla. (reportaż stacji telewizyjnej TVN – k. 1154). Konkludując ten wątek stanowiska Spółki, należy uznać, że konsument nigdy nie ma możliwości organoleptycznego stwierdzenia, jaka byłaby choćby przybliżona wartość wyniku badania zawartości wilgoci w węglu. Ten wynik można bowiem uzyskać tylko w drodze przeprowadzenia specjalistycznych badań w przygotowanej do tego komorze spalania pozwalającej na dokonanie pomiarów. W tym też celu wykonywane są badania węgla przez jego producentów i sprzedawców. Absurdalna byłoby bowiem teza, że badania te są zbędne i możliwe jest określenie parametrów wydobywanego i sprzedawanego węgla na podstawie zwykłych oględzin. W zakresie określania jenowo z oferowanych sortymentów węgla nazwą Ekogroszek import Strona poinformowała, że zabieg ten nie miał na celu wprowadzenia konsumentów w błąd co do pochodzenia węgla, ale tylko odróżnienie dwóch asortymentów sprzedawanego węgla. Wyjaśnienie to nie jest, w ocenie Prezesa UOKiK wiarygodne i zupełne, gdyż Spółka nie wskazała na czym polegały różnice między tymi dwoma sortymentami. Z ustaleń faktycznych wynika bowiem, że nie różniły się one pochodzeniem geograficznym. W ocenie Spółki, konsumenci w pierwszej kolejności zwracają uwagę na jakość węgla oferowanego przez sprzedawców, zaś kraj pochodzenia produktu ma dla nich drugorzędne znaczenie. Zdaniem Strony postępowania, zdecydowana większość konsumentów kupując towar, nie zwraca uwagi na kraj pochodzenia. Pochodzenie towaru jest kwestionowane 46 najczęściej dopiero w chwili braku zadowolenia klienta z zakupionego produktu i to nie z tytułu wady tylko niespełnienia indywidualnych oczekiwań klientów. Spółka nie wyjaśnia jednak, w jaki sposób - w momencie zakupu węgla - konsument ma zweryfikować jego jakość. Parametry węgla można bowiem dokładnie sprawdzić w badaniach wykonywanych w specjalistycznych laboratoriach zaś efekty jego spalania zaobserwować po jego spalenia w piecu. Głównym kryterium, na podstawie którego podejmowana jest przez konsumentów decyzja o zakupie danego towaru jest właśnie pochodzenie towaru, która to informacja wiele mówi na temat jego jakości, parametrów, jakie podaje sprzedawca i relacji ceny do tak ustalonej właśnie jakości. Treść zgłaszanych przez konsumentów reklamacji dowodzi, że konsumenci kierują się informacją na temat źródła pochodzenia produktu, a zweryfikować jakość węgla i jego przydatność są w stanie dopiero po jego spaleniu. To dopiero wówczas okazuje się jak dużo ciepła można uzyskać ze spalenia danego sortymentu węgla, czy węgiel ten jest na tyle suchy, że nie blokuje się w podajnikach, a produkt spalania węgla nie zanieczyszcza zbytnio pieca. Zbadanie pod tym kątem węgla w momencie zakupu, jest, w ocenie Prezesa UOKiK, niemożliwe. Spółka w toku postępowania nie podjęła polemiki co do informowania konsumentów w materiałach reklamowych o stałej wartości kalorycznej węgla. Strona postępowania złożyła także wnioski o przeprowadzenie szeregu dowodów, tj: - o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu obróbki węgla na okoliczność, czy płukanie węgla jest procesem pozbawiającym produkt ciał obcych; Odnosząc się do tego wniosku, Prezes UOKiK uznał, że wniosek ten jest bezzasadny, gdyż ma na celu wykazanie tezy, z którą Prezes UOKiK się zgadza. Nie jest to kwestią sporną. Ponadto zwrócono się do czołowych na rynku polskim producentów węgla z pytaniami dotyczącymi wzbogacania węgla metodą płukania. Odpowiedzi tych podmiotów potwierdziły tezę Strony postępowania, że w procesie tym usuwane są ciała obce z urobku. Jak jednak wynika z tych odpowiedzi, całkowite usunięcie zanieczyszczeń z węgla jest albo niemożliwe albo nieopłacalne. - o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność przechowywania węgla w tych składach; Przedsiębiorca nie miał wiedzy na temat wilgotności węgla przechowywanego przez wszystkie konkurencyjne składy węgla. Z tego względu niecelowe było przeprowadzanie wnioskowanego przez Spółkę dowodu. W celu wykazania tych okoliczności Strona przedłożyła już bowiem zdjęcia, a ponadto, co najistotniejsze dla oceny praktyki polegającej na używaniu hasła reklamowego Tylko u nas suchy węgiel, dowód z przesłuchania pracowników Strony postępowania nie doprowadziłby do ustalenia, jak węgiel jest przechowywany na wszystkich składach węgla funkcjonujących w Polsce. Zeznania te mogłyby by bowiem dotyczyć jedynie tych składów węgla, z którymi kontakt mieli Ci świadkowie, w ocenie zaś Prezesa UOKiK niemożliwe jest by znali oni sposób przechowywania węgla w każdym składzie funkcjonującym w Polsce i byliby w stanie opisać ten sposób w odniesieniu do każdego ze składów z osobna. Ponadto dowód w postaci zeznań świadków na okoliczność przechowywania węgla w konkurencyjnych składach jest nieprzydatny w celu zbadania poziomu wilgotności tego węgla. Jak już bowiem wskazano węgiel ten nie był w ogóle przez Spółkę badany, a zatem świadkowie Ci nie mogą mieć wiedzy na temat jego wilgotności. 47 - o wystąpienia przez Prezesa UOKiK do wszystkich dostawców składywęgla.pl z zapytaniem, czy sprzedawany Spółce węgiel jest węglem płukanym (wzbogaconym); Prezes UOKiK zwrócił się z takim zapytaniem do MM Group, gdyż jak wynika z oświadczenia Strony postępowania, dostawcami węgla są: MM Group i Krajowa Spółka Węglowa s.c., która węgiel nabywa także od MM Group. Jedynym źródłem, z jakiego pochodzi węgiel sprzedawany przez składywęgla.pl jest zatem MM Group. Z ustaleń tych wynika, że węgiel sprzedawany przez MM Group jest tylko w ok. (…) węglem płukanym. - o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu obsługi pieców węglowych na okoliczność, czy maksymalna wartość opałowa węgla ma znaczenie dla obsługi pieców oraz czy wszystkie obecne na rynku piece węglowe nadają się do wykorzystywania w nich węgla o wysokiej wartości energetycznej; Zdaniem Prezesa UOKiK, wniosek ten jest niecelowy, gdyż ma na celu wykazanie, że na rynku istnieją różne piece węglowe, dedykowane do różnego rodzaju węgla. Fakt, który ma być w ten sposób stwierdzony jest faktem notoryjnym i nie wymaga dowodów. Poza tym okoliczność ta nie ma istotnego znaczenie w niniejszej sprawie. Fakt, że istnieją różne piece węglowe nie oznacza ani, że wszyscy konsumenci używają pieców, do których rzekomo nadaje się jedynie węgiel niskoenergetyczny, ani też, że dany konkretny konsument (którego przypadku indywidualnie w niniejszym postępowaniu się nie rozpatruje) takiego pieca używa. Bezsporne jest bowiem, że konsumenci używają różnych pieców i w związku z tym potrzebują rożnego rodzaju węgla. Aby nabyć taki węgiel muszą oni znać parametry towaru, jaki kupują. Polityka informacyjna składywęgla.pl im to jednak uniemożliwiała. - o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka (…) - Dyrektora Generalnego składywęgla.pl na okoliczność preferencji konsumentów co do kaloryczności węgla w chwili jego zakupu; Prezes Urzędu uznał także ten wniosek dowodowy za niecelowy, gdyż nie dotyczy istoty zarzutu. Preferencje konsumentów w zakresie kaloryczności węgla nie powodują bowiem, że sprzedający jest zwolniony z rzetelnego informowania konsumentów o parametrach sprzedawanego paliwa. Jest wręcz przeciwnie. Zaspokajanie potrzeb konsumentów, zwłaszcza w świetle ich różnorodności i różnorodności pieców, jakich konsumenci używają, wymaga pełnej informacji na temat parametrów węgla. Ad II) Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK ma kompetencje do ukarania przedsiębiorcy poprzez nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości do 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeśli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Mając na względzie powyższe oraz stan faktyczny niniejszej sprawy, Prezes UOKiK postanowił skorzystać z uprawnienia do nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 48 Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniona jest wysokość kar nakładanych na przedsiębiorców. W art. 111 okiku przykładowo jedynie wskazano, iż Prezes UOKiK winien wziąć pod uwagę okres, stopień, okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenia przepisów ustawy. Ponadto orzecznictwo wskazuje, że w przypadku kar przesłankami, które należy brać pod uwagę, są m.in.: potencjał ekonomiczny przedsiębiorcy, dopuszczalny poziom kary wynikający z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osiągnąć (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt I CKN 793/98 LexPolonica nr 390244). Podkreślić należy, iż sankcja w postaci nałożenia kary może być na przedsiębiorcę nałożona niezależnie od tego, czy dopuścił się on naruszenia umyślnie, czy też nieumyślnie. W roku 2012 przedsiębiorca osiągnął przychód w wysokości 130 976 595,09 zł, Maksymalny wymiar kary jaki można nałożyć na przedsiębiorcę wynosi 13 097 659,51 zł. – 10% osiągniętego przychodu w roku 2012. Nałożona przez organ ochrony konkurencji i konsumentów kara powinna pełnić funkcję represyjną (tj. stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ), a także prewencyjną, dyscyplinującą (tj. zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości). W zależności od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala się funkcję prewencyjną lub represyjną za wiodącą. Nakładając karę pieniężną, Prezes UOKiK wziął również pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 okiku . Z tego względu, nakładając karę pieniężną, Prezes UOKiK wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazują na nieumyślny charakter naruszenia przez Spółkę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w pkt I.a i I.b sentencji niniejszej decyzji. Spółka, w opinii Prezesa UOKiK, działała natomiast umyślnie w przypadku naruszeń opisanych w pkt I.c i I.d. sentencji niniejszej decyzji. Jeśli chodzi o używanie hasła Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej, nie ulega wątpliwości, że do dnia (…) nie było faktycznych dostaw pomiędzy Krajową Spółką Węglową a składywęgla.pl. W tym okresie Spółka nie sprzedawała zatem węgla pochodzącego od Krajowej Spółki Węglowej. W tym zakresie umyślność działania nie ulega wątpliwości. W ocenie Prezesa UOKiK, istnieje także uzasadnione podejrzenie, że używanie nazwy „Krajowa Spółka Węglowa” w reklamie miało wywoływać wrażenie, że składywęgla.pl są dealerem spółki produkującej węgiel polski i mogło to być działanie zamierzone i celowe. Co do faktu używania w materiałach reklamowych hasła Ekogroszek import Spółka także musiała mieć świadomość, że wprowadza konsumentów w błąd. Miała bowiem wiedzę, że węgiel jaki sprzedaje jest w całości węglem importowanym. Wyszczególnienie zatem jedynie jednego z sortymentu słowem import, w ocenie Prezesa UOKiK, było zamierzonym działaniem mającym na celu wywołanie w świadomości konsumenta przekonania, że pozostały sortyment węgla jest węglem krajowym. I wreszcie w przypadku podawania stałej wartości kalorycznej węgla nie może ulegać wątpliwości, że niemożliwe jest, że węgiel będący paliwem o zmiennych parametrach uzależnionych np. od warunków atmosferycznych, jakie na nie działają sprzedawany w kilkuset 49 składach węgla na terenie kraju ma tę samą wartość kaloryczną. Jak wynika bowiem z ustaleń faktycznych węgiel ten pochodził z różnych kopalni i oczywistym jest, że różnił się tym parametrem. W konsekwencji Spółka nie mogła posługiwać się stałą wartością kaloryczną w przypadku każdego składu, bo nie miała wiedzy na temat jakości tego węgla. Węgiel ten mógł co najwyżej oscylować około jakiejś wartości, a na pewno nie był wartością stałą. Posługiwanie się zatem stałymi wartościami kaloryczności, zaznaczając dodatkowo, że wartości te nie były prawdziwe przekonuje, że działanie to było zabiegiem celowym, a zatem umyślnym. Praktyki, jakich dopuściła się Spółka ujawniły się na etapie przedkontraktowym. Polegają bowiem na zamieszczaniu w przekazach reklamowych informacji wprowadzających konsumentów w błąd, które to informacje mają wpływ na decyzje konsumentów w zakresie nawiązania stosunku prawnego ze Spółką. Ad II pkt 1 Mając powyższe na uwadze, a także okres stosowania praktyki (od dnia 3 września 2012r. do dnia 31 maja 2013 r. tj. okres 9 miesięcy), w oparciu o wartość przychodu skarżonego przedsiębiorcy, ustalono kwotę bazową dla pierwszego naruszenia w wysokości 0,1% , co stanowi kwotę kary w wysokości 130.976,59 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczność łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. W tym miejscu należy wskazać, iż w niniejszej sprawie nastąpiło zaniechanie stosowania zarzucanej praktyki (okoliczność łagodząca) na skutek działań podjętych przez Spółkę w toku niniejszego postępowania, co obniża wymiar kary o 30%. Ponadto należy zauważyć, że praktyka składywęgla.pl charakteryzowała się znacznym zasięgiem naruszenia. Była bowiem stosowana w odniesieniu do każdego konsumenta zamieszkałego w Polsce, który mógł zapoznać się z treścią materiałów reklamowych Spółki (składy węgla – w liczbie 350 - prowadzone są przez przedsiębiorcę na terenie całego kraju i taki był również zasięg kolportażu materiałów reklamowych). Ta okoliczność powoduje podwyższenie kary o 20 %. Reasumując zatem okoliczności łagodzące i obciążające rozważone powyżej, Prezes UOKiK postanowił obniżyć karę o 10%. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Spółkę karę w wysokości 117.879 zł , co odpowiada 0,09 % przychodu przedsiębiorcy osiągniętego w 2012 r. i równocześnie stanowi ok. 0,9 % kary maksymalnej. Kara w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Prezes UOKiK uznał, że orzeczona kara prawidłowo spełnia zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez samego przedsiębiorcę, jak i przez innych przedsiębiorców. Ad II pkt 2 Mając powyższe na uwadze, a także okres stosowania praktyki (od dnia 3 września 2012r. do dnia 31 maja 2013 r. tj. okres 9 miesięcy), w oparciu o wartość przychodu skarżonego przedsiębiorcy, ustalono kwotę bazową dla drugiego z naruszeń w wysokości 0,1% , co stanowi kwotę kary w wysokości 130.976,59 zł. 50 Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczność łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. W tym miejscu należy wskazać, iż w niniejszej sprawie nastąpiło zaniechanie stosowania zarzucanej praktyki (okoliczność łagodząca) na skutek działań podjętych przez Spółkę w toku niniejszego postępowania, co obniża wymiar kary o 30%. Ponadto należy zauważyć, że praktyka składywęgla.pl charakteryzowała się znacznym zasięgiem naruszenia. Była bowiem stosowana w odniesieniu do każdego konsumenta zamieszkałego w Polsce, który mógł zapoznać się z treścią materiałów reklamowych Spółki (składy węgla – w liczbie 350 - prowadzone są przez przedsiębiorcę na terenie całego kraju i taki był również zasięg kolportażu materiałów reklamowych). Ta okoliczność powoduje podwyższenie kary o 20 %. Reasumując zatem okoliczności łagodzące i obciążające rozważone powyżej, Prezes UOKiK postanowił obniżyć karę o 10%. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Spółkę karę w wysokości 117.879 zł , co odpowiada 0,09 % przychodu przedsiębiorcy osiągniętego w 2012 r. i równocześnie stanowi ok. 0,9 % kary maksymalnej. Kara w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Prezes UOKiK uznał, że orzeczona kara prawidłowo spełnia zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez samego przedsiębiorcę, jak i przez innych przedsiębiorców. Ad III pkt 3 Mając powyższe na uwadze, a także okres stosowania praktyki (od dnia 3 września 2012r. – Ekogroszek import i 5 listopada 2012r. – Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej do dnia 15 sierpnia 2013 r.- Ekogroszek import i 31 maja 2013r. – Autoryzowany Dealer Krajowej Spółki Węglowej tj. okres odpowiednio ok. 11 i 6 miesięcy), w oparciu o wartość przychodu skarżonego przedsiębiorcy, ustalono kwotę bazową dla trzeciego z naruszeń w wysokości 0,1% , co stanowi kwotę kary w wysokości 130.976,59 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczność łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. W tym miejscu należy wskazać, iż w niniejszej sprawie nastąpiło zaniechanie stosowania zarzucanej praktyki (okoliczność łagodząca) na skutek działań podjętych przez Spółkę w toku niniejszego postępowania, co obniża wymiar kary o 30%. Prezes UOKiK stwierdził w niniejszym przypadku, umyślność naruszenia przepisów prawa, co powoduje podwyższenie kary o 50%. Ponadto należy zauważyć, że praktyka składywęgla.pl charakteryzowała się znacznym zasięgiem naruszenia. Była bowiem stosowana w odniesieniu do każdego konsumenta zamieszkałego w Polsce, który mógł zapoznać się z treścią materiałów reklamowych Spółki (składy węgla – w liczbie 350 - prowadzone są przez przedsiębiorcę na terenie całego kraju i taki był również zasięg kolportażu materiałów reklamowych). Ta okoliczność powoduje podwyższenie kary o 20 %. Reasumując zatem okoliczności łagodzące i obciążające rozważone powyżej, Prezes 51 UOKiK postanowił podwyższyć karę łącznie o 40%. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Spółkę karę w wysokości 183.367 zł , co odpowiada 0,1399 % przychodu przedsiębiorcy osiągniętego w 2012 r. i równocześnie stanowi ok. 1,399 % kary maksymalnej. Kara w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Prezes UOKiK uznał, że orzeczona kara prawidłowo spełnia zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez samego przedsiębiorcę, jak i przez innych przedsiębiorców. Ad II pkt 4 Mając powyższe na uwadze, a także okres stosowania praktyki (od dnia 1 września 2012r. do dnia 31 października 2012 r. tj. okres 2 miesięcy), w oparciu o wartość przychodu skarżonego przedsiębiorcy, ustalono kwotę bazową dla czwartego z naruszeń w wysokości 0,04% , co stanowi kwotę kary w wysokości 52.390,63 zł. Po ustaleniu kwoty bazowej należy rozważyć ewentualne wystąpienie okoliczność łagodzących i obciążających, które mają wpływ na wysokość kary. W tym miejscu należy wskazać, iż w niniejszej sprawie nastąpiło zaniechanie stosowania zarzucanej praktyki (okoliczność łagodząca) na skutek działań podjętych przez Spółkę w toku niniejszego postępowania, co obniża wymiar kary o 30%. Prezes UOKiK stwierdził w niniejszym przypadku, umyślność naruszenia przepisów prawa, co powoduje podwyższenie kary o 50%. Ponadto należy zauważyć, że praktyka składywęgla.pl charakteryzowała się znacznym zasięgiem naruszenia. Była bowiem stosowana w odniesieniu do każdego konsumenta zamieszkałego w Polsce, który mógł zapoznać się z treścią materiałów reklamowych Spółki (składy węgla – w liczbie 350 - prowadzone są przez przedsiębiorcę na terenie całego kraju i taki był również zasięg kolportażu materiałów reklamowych). Ta okoliczność powoduje podwyższenie kary o 20 %. Reasumując zatem okoliczności łagodzące i obciążające rozważone powyżej, Prezes UOKiK postanowił podwyższyć karę łącznie o 40%. W związku z powyższym, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na Spółkę karę w wysokości 73.347 zł , co odpowiada 0,056 % przychodu przedsiębiorcy osiągniętego w 2012 r. i równocześnie stanowi ok. 0,56 % kary maksymalnej. Kara w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Prezes UOKiK uznał, że orzeczona kara prawidłowo spełnia zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez samego przedsiębiorcę, jak i przez innych przedsiębiorców. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak punkcie III sentencji decyzji. Ad IV Stosownie do art. 77 ust. 1 okiku , jeżeli w wyniku postępowania Prezes UOKiK stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 ww. ustawy, 52 Prezes UOKiK rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji organ ochrony konkurencji i konsumentów w wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów uznał naruszające zbiorowe interesy konsumentów praktyki stosowane przez skladywęgla.pl sp. z o. o. z siedzibą w Białych Błotach opisane sentencji niniejszej decyzji. Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 okiku pozwalająca na obciążenie przedsiębiorcę kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla Prezesa UOKiK wydatki w kwocie 313,50 zł związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. W związku z tym postanowiono obciążyć Spółkę kosztami postępowania w wysokości 313,50 zł (słownie: trzysta trzynaście złotych i 50/100). W związku z powyższym należało orzec jak w pkt III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Dorota Karczewska