RBG-5/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENÓW W BYDGOSZCZY 85-097 Bydgoszcz, ul. Jagiellońska 34 Tel. (0-52) 345-56-44, Fax (0-52) 345-56-17, Tel. Centrala (0-52) 3254-100 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dn. 19.03.2002 r. Znak: RBG-563-S-1/01/AB/2868 Miejski Rzecznik Konsumentów w Toruniu ul. Kopernika 20/22 87-100 Toruń Decyzcja nr RBG 5/2002 I. Na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000 r. Nr 122, poz. 1319 – ustawa), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Prezes Urzędu) postanawia się zamknąć postępowanie wyjaśniające prowadzone na podstawie wniosku Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Toruniu, podnoszącego zarzut zawarcia porozumienia cenowego na rynku detalicznej dystrybucji gazu płynnego (auto-gazu) na terenie miasta Torunia. II. Na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 85 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po otrzymaniu wniosku o wszczęcie postępowania antymonopolowego z jakim wystąpił Miejski Rzecznik Konsumentów w Toruniu (Rzecznik) w związku ze stawianym zarzutem zawarcia porozumienia cenowego naruszającego konkurencję, odmawia się wszczęcia postępowania antymonopolowego przeciwko następującym, detalicznym dystrybutorom auto-gazu na terenie miasta Torunia: 1. Firma Handlowa „OKTAN” Sp. jawna A. Kozieł & Z. Mroczek ul. Chrobrego 135/137, 87-100 Toruń; 2. Spółdzielnia Pracy „TRANSPORTOWIEC” ul. BłaŜyńskich 10/20, 87-100 Toruń; 3. ARAL SERVICE CENTER Mirosław Radomski ul. Szosa Lubicka 159/161, 87-100 Toruń; 4. Przedsiębiorstwo WielobranŜowe MOTO-POL Sp. jawna Maria Ledóchowska-Pszuk, Jan Ledóchowski ul. Matejki 30/1, 87-100 Toruń; 5. F.H.U. „WATO” s.c. ul. Kościuszki 65, 87-100 Toruń; 6. BP Express Sp. z o.o. w Krakowie ul. Jasnogórska 1, 31-538 Kraków; 7. F.H.U. „STAWOJ” Ewa Cieśla ul. Warszawska 16/4, 87-100 Toruń; 8. Firma Handlowo-Usługowa „ELGAS” s.c. ElŜbieta i Andrzej Prządka ul. Kujawska 1, 87-100 Toruń; 9. Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. w Warszawie ul. Chemików 7, 09-411 Płock; 10. Statoil Polska Sp. z o.o. ul. 29 Listopada 10, 00-465 Warszawa; 11. Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe „M-GAZ” Zbigniew Majchrzak ul. Koniuchy 6/10, 87-100 Toruń. Uzasadnienie Pismem z dnia 20.11.2001 r. Miejski Rzecznik Konsumentów w Toruniu wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania wyjaśniającego oraz w razie potwierdzenia się zarzutów, o wszczęcie postępowania antymonopolowego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, przeciwko dystrybutorom gazu płynnego na terenie miasta Torunia w związku z informacją podaną w programie „ZbliŜenia” Telewizji Bydgoszcz (TVP 3) w dniu 19.11.2001 r mówiącą o zmowie cenowej na poziomie ceny 1,29 zł/litr gazu płynnego (auto-gazu). Na podstawie złoŜonego wniosku, po ustaleniu podmiotów, które prowadzą działalność gospodarczą w zakresie detalicznej sprzedaŜy paliw płynnych na terenie Torunia, Prezes Urzędu postanowieniem z dnia 18.12.2001 r. wszczął postępowanie wyjaśniające celem wstępnego ustalenia, czy nastąpiło naruszenie przepisów ustawy (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy) uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśnień uczestników, Prezes Urzędu dokonał następujących ustaleń faktycznych: Przedsiębiorcy prowadzący sprzedaŜ auto-gazu na terenie Torunia: 1. Firma Handlowa „OKTAN” Sp. jawna A. Kozieł & Z. Mroczek ul. Chrobrego 135/137, 87-100 Toruń czy stosował cenę 1,29 zł/l i data jej wprowadzenia tak cenę 1,29 zł/l stosował w okresie ok. 10 dni w listopadzie 2001 r. przyczyna wprowadzenia ceny jak wyŜej chęć poprawienia marŜy obecna cena 1,18 zł/l bądź 1,14 zł/l rentowność 3,08% 2. Spółdzielnia Pracy „TRANSPORTOWIEC” ul. BłaŜyńskich 10/20, 87-100 Toruń czy stosował cenę 1,29 zł/l i data jej wprowadzenia nie najwyŜsza stosowana cena w 2001 r. to 1,24 zł/l przyczyna wprowadzenia ceny jak wyŜej - obecna cena 1,17 zł/l rentowność „minimalna” 3. ARAL SERVICE CENTER Mirosław Radomski ul. Szosa Lubicka 159/161, 87-100 Toruń czy stosował cenę 1,29 zł/l i data jej wprowadzenia tak od 16.11.2001 r. do 16.12.2001 r. przyczyna wprowadzenia ceny jak wyŜej przywrócenie opłacalności sprzedaŜy wobec podwyŜszenia ceny zakupu przez dostawcę i wzrostu wysokości podatku akcyzowego obecna cena 1,24 zł/l rentowność 6,57% 4. Przedsiębiorstwo WielobranŜowe MOTO-POL Sp. jawna Maria Ledóchowska- Pszuk, Jan Ledóchowski ul. Matejki 30/1, 87-100 Toruń czy stosował cenę 1,29 zł/l i data jej wprowadzenia tak od 10.02.2001 r. do 13.02.2001 r. od 12.11.2001 r. do 17.11.2001 r. przyczyna wprowadzenia ceny jak wyŜej naśladownictwo – za notowaniami zamieszczonymi w Rzeczpospolitej obecna cena 1,24 zł/l rentowność niemoŜliwa do wyliczenia – działalność marginalna 5. F.H.U. „WATO” s.c. ul. Kościuszki 65, 87-100 Toruń czy stosował cenę 1,29 zł/l i data jej wprowadzenia nie przyczyna wprowadzenia ceny jak wyŜej - obecna cena - rentowność zmniejsza się drastycznie 6. BP Express Sp. z o.o. w Krakowie ul. Jasnogórska 1, 31-538 Kraków Stacja Paliw BP Merkury ul. Szosa Lubicka 109 87-100 Toruń Stacja Paliw BP Mars ul. Bydgoska 30 87-100 Toruń Stacja Paliw BP Jowisz ul. Grudziądzka 108/112 87-100 Toruń czy stosował cenę 1,29 zł/l i data jej wprowadzenia tak od 14.11.2001 r. do 16.12.2001 r. przyczyna wprowadzenia ceny jak wyŜej dostosowanie do ceny auto-gazu wprowadzonej na stacji referencyjnej CPN obecna cena 1,22 zł/l rentowność na granicy opłacalności 7. F.H.U. „STAWOJ” Ewa Cieśla ul. Warszawska 16/4, 87-100 Toruń czy stosował cenę 1,29 zł/l i data jej wprowadzenia nie przyczyna wprowadzenia ceny jak wyŜej - obecna cena 1,17 zł/l rentowność na granicy opłacalności 8. Firma Handlowo-Usługowa „ELGAS” s.c. ElŜbieta i Andrzej Prządka ul. Kujawska 1, 87-100 Toruń czy stosował cenę 1,29 zł/l i data jej wprowadzenia tak październik 2001 r. przyczyna wprowadzenia ceny jak wyŜej - obecna cena - rentowność - 9. Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. w Warszawie ul. Chemików 7, 09-411 Płock Stacja Paliw nr 577 ul. Lubicka 55 87-100 Toruń Stacja Paliw nr 1057 ul. Łódzka 81-85 87-100 Toruń czy stosował cenę 1,29 zł/l i data jej wprowadzenia tak od 9.11.2001 r. do 2.12.2001 r. – nr 577 od 9.11.2001 r. do 17.12.2001 r. – 1057 przyczyna wprowadzenia ceny jak wyŜej podwyŜki cen hurtowych przez dostawców oraz analiza otoczenia konkurencyjnego obecna cena 1,19 zł/l rentowność za rok 2001 3,95% - nr 577 -0,46% - nr 1057 10. Statoil Polska Sp. z o.o. ul. 29 Listopada 10, 00-465 Warszawa Stacja Paliw ul. Szosa Lubicka 62 87-100 Toruń czy stosował cenę 1,29 zł/l i data jej wprowadzenia tak od 14.11.2001 r. do 20.11.2001 r. przyczyna wprowadzenia ceny jak wyŜej cena zakupu oraz analiza otoczenia konkurencyjnego obecna cena 1,19 zł/l rentowność zysk brutto za okres październik – grudzień 2001 r. 24,43% 11. Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe „M-GAZ” Zbigniew Majchrzak ul. Koniuchy 6/10, 87-100 Toruń czy stosował cenę 1,29 zł/l i data jej wprowadzenia tak przez około dwa tygodnie w listopadzie 2001 r. przyczyna wprowadzenia ceny jak wyŜej chęć zwiększenia opłacalności sprzedaŜy obecna cena 1,17 zł/l rentowność 0.08% Prezes Urzędu zwaŜył co następuje: Rozpatrywanym rynkiem właściwym w rozumieniu art. 4 pkt 8 ustawy był w niniejszej sprawie rynek detalicznej dystrybucji gazu płynnego do tankowania samochodów w mieście Toruniu (auto-gazu), sprzedawanego na stacjach paliw. W toku postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu ustalił, Ŝe cena auto-gazu w wysokości 1,29 zł/l była stosowana przez ośmiu spośród jedenastu ustalonych sprzedawców (łącznie 14 punktów dystrybucji). Była podwyŜszana do tej wysokości najczęściej w okresie od 9 do 16 listopada 2001 r. Okres w jakim była stosowana, wynosił od kilku dni do około miesiąca i był zróŜnicowany. Był to okres krótki, który nie pozwala na przyjęcie, iŜ ewentualne porozumienie doprowadziło do trwałego ukształtowania się anty- konkurencyjnych warunków funkcjonowania rynku. Nie posiadając bezpośrednich dowodów wskazujących na zawarcie porozumienia, Prezes Urzędu był zmuszony do analizy opłacalności prowadzenia przedmiotowej działalności przez podmioty wymienione w sentencji decyzji. Z dokonanych ustaleń wynika, iŜ rentowność firm zajmujących się dystrybucją auto-gazu jest niewielka, a cena w wysokości 1,29 zł/l w okresie jej stosowania zapewniała uzyskanie jedynie niewielkiego zysku i nie moŜe być wobec tego uznana za nadmiernie wygórowaną i naruszającą interes konsumentów. Z przedstawionych przez badanych przedsiębiorców informacji wynika, Ŝe podwyŜszenie ceny gazu do kwoty 1,29 zł/l nie miało charakteru skokowego, a było wynikiem panującej juŜ w okresie wcześniejszym tendencji wzrostu cen, uzasadnianej przez przedsiębiorców wzrostem ceny zakupu gazu u dostawców hurtowych oraz wzrostem obciąŜeń z tytułu podatku akcyzowego. Prezes Urzędu zauwaŜył, Ŝe powszechną praktyką przedsiębiorców funkcjonujących na analizowanym rynku jest kierowanie się cenami stosowanymi przez konkurentów, czyli tzw. naśladownictwo, które jednak nie jest wynikiem kompromisu pomiędzy przedsiębiorcą naśladującym a liderem cenowym, lecz wynikiem obserwacji rynku i dostosowania się do obowiązujących na nim cen. Na podstawie uzyskanych informacji o rentowności, Prezes Urzędu doszedł do wniosku, Ŝe dostosowanie, o którym mowa było koniecznością wobec rosnących kosztów prowadzonej działalności. Prowadząc działalność na granicy opłacalności, dystrybutorzy auto-gazu starali się jedynie nie ustalać cen wyŜszych niŜ konkurenci. Gdyby przyjęli cenę niŜszą od 1,29 zł/l naraziliby się na poniesienie straty, a gdyby podwyŜszyli cenę powyŜej tej kwoty, naraziliby się na utratę części klientów. W tej sytuacji naleŜy uznać, iŜ z uwagi na optymalny – z punktu widzenia konsumentów – poziom ceny, przedsiębiorcy jak w sentencji decyzji działali w warunkach bardzo wąskiego marginesu moŜliwych jej zmian wyznaczonego wysokością uzyskiwanej marŜy ze sprzedaŜy. MoŜna by jedynie rozwaŜać, czy w sytuacji, o której mowa, nie byłby zasadny chociaŜ częściowy, niewielki upust na cenie (rzędu groszy), lecz naleŜy wziąć pod uwagę, Ŝe z uwagi na stosunkowo niewielką liczbę stacji oferujących auto-gaz, rynek jego sprzedaŜy nie jest w pełni konkurencyjny. Przy niewielkich róŜnicach cenowych konsumentom nie opłaca się pokonanie znacznych często odległości pomiędzy poszczególnymi stacjami, bądź zbaczanie ze zwyczajowo przyjętej trasy przejazdu w celu zatankowania pojazdu znikomo tańszym gazem. Ewentualny zysk nie pokryłby poniesionych kosztów przejazdu do stacji oferującej tańsze paliwo. Prezes Urzędu wyjaśniając sprawę nie ustalił, aby sprzedawcy gazu jak w sentencji decyzji, dokonali ustaleń – w jakiejkolwiek z form, o których mowa w art. 4 pkt 4 ustawy – na podstawie których podwyŜszyli cenę auto-gazu naruszając tym samym zakaz zawarty w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Brak jest w tej sprawie dowodów bezpośrednich, jak równieŜ dowodów pośrednich, które pozwoliłyby na domniemanie istnienia porozumienia. Sam fakt stosowania jednakowej ceny sprzedaŜy gazu nie jest wystarczającą przesłanką stwierdzenia naruszenia ustawy, gdyŜ warunkiem dla tego koniecznym jest element uzgodnienia, który pozwalałby na przyjęcie przynajmniej dorozumianej koordynacji zachowań przedsiębiorców na rynku. Cena 1,29 zł/l nie została wprowadzona jednocześnie, co moŜna by uznać za dowód wejścia w Ŝycie porozumienia. Tak więc brak skoordynowania wprowadzenia jednolitej ceny stanowi niewątpliwy dowód braku porozumienia. Wobec powyŜszego, naleŜało uznać za oczywisty brak naruszenia zakazu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy i orzec jak w sentencji. Od decyzji niniejszej (pkt 2 sentencji) przysługuje wnioskodawcy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego, w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Bydgoszczy. Na postanowienie objęte pkt 1 sentencji zaŜalenie nie przysługuje. Do wiadomości: 1. Firma Handlowa „OKTAN” Sp. jawna A. Kozieł & Z. Mroczek ul. Chrobrego 135/137 87-100 Toruń; 2. Spółdzielnia Pracy „TRANSPORTOWIEC” ul. BłaŜyńskich 10/20 87-100 Toruń; 3. ARAL SERVICE CENTER Mirosław Radomski ul. Szosa Lubicka 159/161 87-100 Toruń; 4. Przedsiębiorstwo WielobranŜowe MOTO-POL Sp. jawna Maria Ledóchowska-Pszuk, Jan Ledóchowski ul. Matejki 30/1 87-100 Toruń; 5. F.H.U. „WATO” s.c. ul. Kościuszki 65 87-100 Toruń; 6. BP Express Sp. z o.o. w Krakowie reprezentowana przez radcę prawnego Jarosława Chełstowskiego Łukowicz i Partnerzy Kancelaria Prawnicza Spółka Komandytowa ul. Mazowiecka 13 00-052 Warszawa; 7. F.H.U. „STAWOJ” Ewa Cieśla ul. Warszawska 16/4 87-100 Toruń; 8. Firma Handlowo-Usługowa „ELGAS” s.c. ElŜbieta i Andrzej Prządka ul. Kujawska 1 87-100 Toruń; 9. Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. w Warszawie ul. Chemików 7 09-411 Płock; 10. Statoil Polska Sp. z o.o. ul. 29 Listopada 10 00-465 Warszawa; 11. Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe „M-GAZ” Zbigniew Majchrzak ul. Koniuchy 6/10 87-100 Toruń. 12. a/a