RBG-6/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Długa 47,85-034 Bydgoszcz Tel. 52 345-56-44, Fax 52 345-56-17, E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 24 maja 2012 r. Znak: RBG-61-18/11/JM DECYZJA NR RBG - 6/2012 I . Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko „ARBET INVESTMENT GROUP” sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie (dawniej: Przedsiębiorstwo Budowlane „Arbet” sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie) - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania „ARBET INVESTMENT GROUP” sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie (dawniej: Przedsiębiorstwo Budowlane „Arbet” sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie) polegające na stosowaniu we wzorcu umownym „Umowa zobowiązująca do wybudowania mieszkania we wznoszonym budynku” postanowień umownych o następującej treści: 1) „Doręczenie pod adres wskazany przez Stronę umowy, w przypadku odesłania zwrotnego przez pocztę (operatora pocztowego) przesyłki/korespondencji wysłanej na podany adres, uważa się za skuteczne z upływem czternastego dnia, licząc od dnia następującego po dniu wysłania, jeżeli przesyłka/korespondencja nie została podjęta przez adresata bez względu na przyczynę niepodjęcia.” oraz 2) „Nabywca oświadcza, że treść umowy została z nim omówiona przez Dewelopera i wyjaśniona.” , które są postanowieniami umownym wpisanymi - na podstawie art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, 2/20 z późn. zm.) - do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 5 grudnia 2011 r. II. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) umarza się postępowanie wszczęte z urzędu przeciwko „ARBET INVESTMENT GROUP” sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie (dawniej: Przedsiębiorstwo Budowlane „Arbet” sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie) w związku z podejrzeniem stosowania we wzorcu umownym Umowa zobowiązująca do wybudowania mieszkania we wznoszonym budynku postanowienia umownego o treści: „Deweloperowi przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w przypadku: (…) gdy opóźnienie płatności którejkolwiek raty jest dłuższe niż 60 dni (…).” które może stanowić postanowienie umowne wpisane – na podstawie art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) – do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jako bezprzedmiotowe. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy w związku ze stwierdzeniem stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w pkt I sentencji niniejszej decyzji – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada się na „ARBET INVESTMENT GROUP” sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie (dawniej: Przedsiębiorstwo Budowlane „Arbet” sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie) karę pieniężną w wysokości 16 744 zł (słownie: szesnaście tysięcy siedemset czterdzieści cztery złote 00/100) płatną do budżetu państwa. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK), na skutek zawiadomienia Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Olsztynie, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy wzorce umowne stosowane przez „ARBET INVESTMENT GROUP” sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie (dawniej: Przedsiębiorstwo Budowlane „Arbet” sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie; dalej również: Arbet, przedsiębiorca, deweloper) zawierają niedozwolone postanowienia umowne, a co za tym idzie, czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów, uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach, tj. art. 479 38 §1 i art. 479 39 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, 3/20 z późn. zm., dalej: kpc ) w związku z art. 385 1 -385 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm; dalej: kc ) oraz mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów poprzez stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W toku postępowania wyjaśniającego Prezes UOKiK przeprowadził kontrolę wzorca umownego: „ Umowa zobowiązująca do wybudowania mieszkania we wznoszonym budynku” (dalej: wzorzec umowy lub Umowa ) - dla dwóch inwestycji: Osiedle Gardena w Olsztynie oraz Budynki mieszkalne przy ul. Warszawskiej w Olsztynie - pod kątem ewentualnego naruszenia przez przedsiębiorcę art. 24 ust. 1 i 2 uokik. W świetle tego przepisu, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przez które rozumie się godzące w nie bezprawne działania przedsiębiorcy, w szczególności stosowanie postanowień wzorców umownych, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art.479 45 kpc. W wyniku przeprowadzonej kontroli wzorca, zaszło podejrzenie stosowania przez skarżonego przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu we wzorcu umowy postanowień w brzmieniu: 1) „Deweloperowi przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w przypadku: (…) gdy opóźnienie płatności którejkolwiek raty jest dłuższe niż 60 dni (…).” 2) „Doręczenie pod adres wskazany przez Stronę umowy, w przypadku odesłania zwrotnego przez pocztę (operatora pocztowego) przesyłki/korespondencji wysłanej na podany adres, uważa się za skuteczne z upływem czternastego dnia, licząc od dnia następującego po dniu wysłania, jeżeli przesyłka/korespondencja nie została podjęta przez adresata bez względu na przyczynę niepodjęcia.” 3) „Nabywca oświadcza, że treść umowy została z nim omówiona przez Dewelopera i wyjaśniona.”, które mogą stanowić postanowienia umowne wpisane – na podstawie art. 479 45 kpc – do rejestru, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 uokik, z związku z czym postanowieniem Nr RBG-194/2011 z dnia 22 listopada 2011 r. wszczęto w powyższym zakresie niniejsze postępowanie (w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów). W toku niniejszego postępowania Prezes UOKiK wezwał pismem z dnia 22 listopada 2011 r. do ustosunkowania się do postawionych zarzutów. W odpowiedzi z dnia 6 grudnia 2011 r. (data wpływu: 12 grudnia 2011 r.) przedsiębiorca nie zgodził się z zarzutem wskazanym w pkt.1 postanowienia Nr RBG-194/2011, tj. że postanowienie wzorca umowy pozwala deweloperowi odstąpić od umowy bez uprzedniego wyznaczenia nabywcy dodatkowego terminu. Wskazał, że cytowana wyżej klauzula powinna być interpretowana łącznie z § 7 pkt. 3 Umowy, który przewiduje, iż skorzystanie przez strony z prawa odstąpienia jest uzależnione od wyznaczenia drugiej stronie dodatkowego 30-dniowego terminu do wykonania zaległych zobowiązań. Niezależnie od powyższej argumentacji Arbet przeredagował ww. postanowienie poprzez odwołanie się do przepisów kodeksu cywilnego. 4/20 Odnośnie drugiego z zakwestionowanych postanowień ( Doręczenie pod adres wskazany przez Stronę umowy, w przypadku odesłania zwrotnego przez pocztę (operatora pocztowego) przesyłki/korespondencji wysłanej na podany adres, uważa się za skuteczne z upływem czternastego dnia, licząc od dnia następującego po dniu wysłania, jeżeli przesyłka/korespondencja nie została podjęta przez adresata bez względu na przyczynę niepodjęcia. ), Arbet wskazał, iż w całej swojej historii nie skorzystał z tego uprawnienia, chociaż niektórzy nabywcy pozostawali nieuchwytni nawet przez kilka lat, co narażało przedsiębiorcę na straty. Przedsiębiorca stwierdził, iż z reguły nie wysyła żadnych pism do nabywców mieszkań pocztą, a kwestie odbiorów i zawierania umów przenoszących własność lokalu zasadniczo załatwiane są drogą mailową lub telefonicznie. Zdaniem przedsiębiorcy ww. postanowienie umowne nie naruszało dobrych obyczajów, gdyż nigdy z niego nie skorzystano, a narusza je raczej nabywca, który ukrywa się przed deweloperem, uniemożliwiając wykonanie umowy. Takie zachowania klientów, w ocenie strony, nie są rzadkością i narażają dewelopera na duże szkody, chociażby z powodu zmian ceny mieszkań na rynku. Przedsiębiorca wskazał również, że ww. postanowienie odzwierciedla treść art. 61 §1 kodeksu cywilnego, które w jego przekonaniu, statuuje instytucję tzw. fikcji doręczenia, a zatem kwestionowanie go nie służy ochronie konsumentów, a tylko zmusza ich do znajomości „obszernego prawa cywilnego”. Niezależnie od powyższej argumentacji, Arbet w zmienionym wzorcu umownym usunął klauzulę przewidującą skutek doręczenia dla przesyłek odesłanych zwrotnie do przedsiębiorcy. Odnośnie ostatniego z zakwestionowanych postanowień Umowy ( Nabywca oświadcza, że treść umowy została z nim omówiona przez Dewelopera i wyjaśniona .), deweloper podniósł, iż nie jest ono tożsame z klauzulą wpisaną dnia 5 maja 2005 r. do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone pod numerem 460, na mocy wyroku o sygn. akt XVII AmC 70/04, o treści: „Oświadczam, że zapoznałem się z powyższymi Ogólnymi Warunkami Umowy P.I.F. „Skarbiec” sp. z o.o. Zostały mi one wyjaśnione przez pracownika w sposób jasny i zrozumiały” . W powołanej klauzuli nabywca oświadcza, że zapisy umowy zostały wyjaśnione w sposób jasny i zrozumiały. Podobnej klauzuli, zdaniem przedsiębiorcy, nie zawiera zapis kwestionowanego wzorca – nabywca oświadcza wyłącznie o omówieniu i wyjaśnieniu treści. Brak jest natomiast oświadczenia nabywcy, iż wyjaśnienie było skuteczne i jasne. Zdaniem Arbet, z powyższego wynika, że nie wymagał on od swoich klientów oświadczenia o skuteczności wyjaśnień dokonanych przez pracownika dewelopera, a umowy omawiane są dla dobra klientów, a nie dla ewentualnych celów dowodowych w postępowaniach przed sądami. Deweloper wskazał również, iż posiada blisko pięćdziesięcioprocentowy udział w sprzedaży nowych mieszkań na rynku olsztyńskim, co jest wyrazem uznania ze strony konsumentów dla postawy tego przedsiębiorcy, w tym konstruowania umów jednoznacznych i bez „pułapek”, praktyki dogłębnego wyjaśniania i omawiania umów przed ich podpisaniem oraz niekorzystania ze swojej uprzywilejowanej pozycji. Osoby, które już nabyły mieszkania polecają Arbet, jako bezpiecznego dewelopera, który przestrzega prawa i stoi na straży dobrych obyczajów, a należące do rzadkości spory sądowe zawsze są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy. Przedsiębiorca, mimo powyższych wyjaśnień, usunął kwestionowane postanowienie ze stosowanego wzorca umowy. 5/20 W odpowiedzi na wezwanie Prezesa UOKiK z dnia 9 marca 2012 r., przedsiębiorca poinformował pismem z dnia 23 marca 2012 r., iż z dniem 2 stycznia 2012 r. zmienił nazwę z Przedsiębiorstwo Budowlane ARBET sp. z o.o. na „ARBET INVESTMENT GROUP” sp. z o.o. , a w załączeniu przedłożył odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. W odpowiedzi na to samo wezwanie, wraz z pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r. deweloper przedłożył Zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 01.01.2011-31.12.2011 (CIT-8). Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Na podstawie zebranego materiału Prezes UOKiK ustalił, iż „ARBET INVESTMENT GROUP” sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie jest przedsiębiorcą wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000081539, prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Olsztynie VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. Przedmiot działalności przedsiębiorcy stanowią m.in. realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, pośrednictwo w obrocie nieruchomościami. Do dnia 2 stycznia 2012 r. przedsiębiorca działał pod nazwą Przedsiębiorstwo Budowlane ARBET sp. z o.o., natomiast po tym dniu jako „ARBET INVESTMENT GROUP” sp. z o.o. Jednakże, podmiot niniejszego postępowania nie zmienił się, mimo zmiany jego nazwy. W związku z prowadzoną działalnością przedsiębiorca z dniem 29 lipca 2011 r. wprowadził do stosowania wzorzec umowy Umowa zobowiązująca do wybudowania mieszkania we wznoszonym budynku , zawierający m.in. poniższe postanowienia umowne: 1) „Deweloperowi przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w przypadku: (…) gdy opóźnienie płatności którejkolwiek raty jest dłuższe niż 60 dni (…).” 2) „Doręczenie pod adres wskazany przez Stronę umowy, w przypadku odesłania zwrotnego przez pocztę (operatora pocztowego) przesyłki/korespondencji wysłanej na podany adres, uważa się za skuteczne z upływem czternastego dnia, licząc od dnia następującego po dniu wysłania, jeżeli przesyłka/korespondencja nie została podjęta przez adresata bez względu na przyczynę niepodjęcia.” 3) „Nabywca oświadcza, że treść umowy została z nim omówiona przez Dewelopera i wyjaśniona.”. Prezes UOKiK na podstawie dokumentów przesłanych przez przedsiębiorcę, ustalił, iż z dniem 5 grudnia 2011 r. zaprzestał stosowania wzorca umownego, o którym mowa wyżej, a wprowadził do obrotu nowy wzorzec o nazwie Umowa zobowiązująca do wybudowania mieszkania we wznoszonym budynku na osiedlu GARDENA w Olsztynie , nie zawierający kwestionowanych postanowień. Ponadto Prezes UOKiK ustalił, iż deweloper osiągnął w 2011 roku przychód w wysokości 59 799 559,91 zł. 6/20 Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa UOKiK, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło, pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Zdaniem Prezesa UOKiK, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami skarżonego przedsiębiorcy. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa UOKiK działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. I. Przepis art. 24 ust. 1 u.o.k.i.k stanowi, iż: „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. ”, natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż: „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (…).” Oceny, czy w danym przypadku mamy do czynienia z praktyką określoną w ww. przepisie, należy dokonać na podstawie ustalenia łącznego spełnienia trzech przesłanek, którymi są: - działania przedsiębiorcy, - bezprawność tych działań, - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. A. Działanie przedsiębiorcy. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie tej jest mowa o przedsiębiorcy, pojmuje się przez to w pierwszej kolejności przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447, z zm.). Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, iż Arbet, prowadząc działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (działalność usługowa prowadzona we własnym imieniu wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły o charakterze zarobkowym) jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym jego działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 7/20 B. Bezprawność działań. Jak wspomniano wyżej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: rejestr). Należy w tym miejscu wskazać, iż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca (art. 479 36 – 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezależnie od tego, czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Przepis art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania postanowienia wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w ww. rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…) oraz, że „wpis postanowienia wzorca do rejestru skutkuje tym, że zakazane jest posługiwanie się wpisaną klauzulą we wszystkich wzorcach umów (…) w oderwaniu od rodzaju umowy lub gałęzi gospodarki, w której umowa została zawarta”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd Najwyższy uznał m.in., że „ (…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Akceptacja odmiennego poglądu zachęcałaby do obchodzenia art. 385 1 k.c. oraz 479 45 k.p.c. i prowadziła do podważenia skuteczności całego systemu. Prezes UOKiK byłby bowiem obowiązany do wytaczania kolejnych powództw w sprawach, w których postanowienia różnią się nieznacznie sposobem sformułowania (…). Powodowałoby to wpisywanie do rejestru kolejnych, bardzo podobnie sformułowanych klauzul, utrudniając korzystanie z rejestru i zmniejszając jego jasność i przejrzystość. (…) Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27, a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Powyższa wykładnia znajduje 8/20 zastosowanie również do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2007 r., w której art. 23a został zastąpiony przez art. 24. Nie jest zatem konieczna literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej, stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Przedsiębiorca, będący stroną niniejszego postępowania, stosował zamieszczone we wzorcu umownym Umowa postanowienia tożsame z niedozwolonymi postanowieniami umów wpisanymi do rejestru: 1) „Doręczenie pod adres wskazany przez Stronę umowy, w przypadku odesłania zwrotnego przez pocztę (operatora pocztowego) przesyłki/korespondencji wysłanej na podany adres, uważa się za skuteczne z upływem czternastego dnia, licząc od dnia następującego po dniu wysłania, jeżeli przesyłka/korespondencja nie została podjęta przez adresata bez względu na przyczynę niepodjęcia.” W ocenie organu ochrony konkurencji i konsumentów powyższe postanowienie mieści się w hipotezie klauzuli o treści: "Strony postanawiają, że wszelka korespondencja pomiędzy stronami odbywać się będzie za pomocą listów poleconych kierowanych na w/w adresy. Strony zobowiązane są do zgłaszania drugiej stronie każdą zmianę adresu. Strony postanawiają, że w przypadku niewykonania tego zobowiązania korespondencja skierowana na adres wskazany w niniejszej umowie lub ostatni wskazany adres, która nie zostanie odebrana w terminie, uważana będzie za doręczoną z upływem ostatniego dnia, w którym możliwe było jej podjęcie z urzędu pocztowego." , uznanej za niedozwoloną wyrokiem SOKiK z dnia 12 listopada 2007 r., sygn. akt. XVII AmC 113/07 i wpisanej do rejestru dnia 15 maja 2009 r. pod numerem 1601 . Cytowane postanowienie przewiduje tzw. doręczenie zastępcze, które jest charakterystyczne dla postępowań sądowego i administracyjnego, w których to występuje stosunek nadrzędności jednego podmiotu (publicznego) nad drugim (prywatnym). Doręczenia między przedsiębiorcą a konsumentem nie powinny być natomiast wzorowane na tym modelu, gdyż może być on krzywdzący dla tego drugiego. Wprawdzie kwestionowane postanowienie daje uprawnienie do stwierdzenia skuteczności doręczenia obu stronom, jednakże to konsument jest w gorszym położeniu, gdyż to on ponosi większe ryzyko w przypadku nieotrzymania określonych informacji bądź niepodjęcia działań związanych z danym pismem nadanym przez dewelopera (np. w związku z odbiorem lokalu, zmianami umowy, płatnościami, informacjami dot. zarządu, podpisaniem umowy przyrzeczonej itp.). Bardziej prawdopodobna jest również zmiana adresu zamieszkania kupującego, czy też jego czasowa nieobecność związana chociażby z przebywaniem na urlopie lub z leczeniem. W ocenie Prezesa UOKiK ww. klauzula stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c., ale także w myśl przepisu art. 385³ pkt 9 k.c., uznającego za niedozwolone postanowienia, które przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienie do dokonywania wiążącej interpretacji umowy. Stosownie bowiem do treści art. 61 § 1 k.c. – oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. W razie wątpliwości czy oświadczenie zostało złożone prawidłowo, a jego treść wywołuje przewidziane skutki prawne, podmiotem właściwym do rozstrzygnięcia jest sąd powszechny, a nie deweloper, który – korzystając z przewagi kontraktowej – narzuca swoim kontrahentom treść wzorca. 9/20 Nie jest zatem tak jak twierdziła strona niniejszego postępowania, iż kodeks cywilny w powołanym art. 61 §1 statuuje tzw. doręczenie zastępcze poprzez przyjęcie fikcji doręczenia pisma do adresata pod jego nieobecność. Przeciwnie, należy ocenić negatywnie jako sprzeczne z dobrymi obyczajami postanowienia przewidujące doręczenie zastępcze we wzorcach umów stosowanych w obrocie konsumenckim, które odwołują się do zasad doręczania pism zawartych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Instytucja doręczenia zastępczego należy wyłącznie do materii prawa procesowego i nakłada na osoby trzecie określone obowiązki związane z dostarczeniem stronom postępowania pism procesowych. Takie postanowienia pozwalają także deweloperowi na interpretację umowy w zakresie skuteczności składanych przez niego oświadczeń woli, których przedmiotem jest np. wypowiedzenie umowy oraz na przerzucenie na konsumenta ryzyka związanego z jego doręczeniami. 1 W tym miejscu należy również odnieść się do twierdzeń przedsiębiorcy, że z reguły nie wysyła do konsumentów pism, lecz kontaktuje się z nimi na inne sposoby (e-mail, telefon), jak również, że z doręczenia zastępczego przewidzianego w kwestionowanym postanowieniu nigdy nie korzystał. Niniejsze postępowanie miało na celu zbadanie, czy wzorce umowne stosowane przez Arbet zawierają postanowienia umowne uznane za niedozwolone i wpisane do rejestru, przy czym za takie uznawane są również postanowienia tożsame co do celu i co do skutku z klauzulami wpisanymi do rejestru. Takie działanie jest bowiem zakazane jako bezprawne i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Kontrola wzorca umownego podejmowana przez Prezesa UOKiK jest kontrolą abstrakcyjną, tj. nie dotyczy konkretnych umów zawartych z konsumentami, ani też praktyki ich wykonywania. Momentem decydującym dla skutecznego postawienia zarzutu jest więc samo istnienie wzorca zawierającego niedozwolone postanowienia, bez względu na to, czy w oparciu o ten wzorzec była zawarta jakakolwiek umowa, czy też nie. Stanowisko to znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) – m.in. w wyrokach: z dnia 11.12.2008 r., sygn. akt. XVII Ama 20/08, z dnia 18.09.2008 r., XVII Ama 97/07, czy z dnia 22.02.2008 r., XVII Ama 99/08. Zgodnie z powołanymi orzeczeniami, stosowanie wzorca to oferowanie go konsumentom, proponowanie zawarcia umowy na warunkach określonych we wzorcu. W momencie, gdy umowa zostaje już zawarta, postanowienia wzorca stają się jej integralną częścią. Od tego momentu w odniesieniu do sytuacji konkretnego konsumenta nie możemy mówić już o stosowaniu zakwestionowanego wzorca, ale o wykonywaniu umowy określonej treści. Również Trybunał Konstytucyjny stwierdził, w wyroku z dnia 8.12.2003 r., sygn. akt K 3/02, że wzorce jako dokument są bytem istniejącym niezależnie od konkretnej umowy. Nie można zatem przyjąć za usprawiedliwienie zastosowania we wzorcu umownym niedozwolonego postanowienia faktu, że przedsiębiorca nie wykorzystuje przewidzianego tam uprawnienia w konkretnych stosunkach umownych, gdyż nie podlega to badaniu w postępowaniu przed Prezesem UOKiK. Ponadto, w niniejszej sprawie, twierdzenia te nie są poparte żadnymi dowodami, gdyż strona ich nie przedstawiła. Jeżeli natomiast przyjrzeć się zarówno przedmiotowemu wzorcowi ( Umowa ), jak i nowo wprowadzonemu dokumentowi, to w obu znajdzie się postanowienia przewidujące komunikację w formie pisemnej, m.in. w brzmieniu: - Oświadczenie o odstąpieniu od umowy przez którąkolwiek ze stron, dla swojej skuteczności, musi być złożone na piśmie, 1 Raport z kontroli wzorców umownych stosowanych w umowach deweloperskich /deweloperzy, towarzystwa budownictwa społecznego i spółdzielnie mieszkaniowe/, UOKiK, lipiec 2007 r. (www.uokik.gov.pl ), s.56 10/20 - Wszelkie zmiany w treści niniejszej umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Jakiekolwiek ustne ustalenia, niepotwierdzone w formie pisemnej nie stanowią podstaw do zmian jakichkolwiek postanowień niniejszej umowy, - (…) Korespondencja w postaci faksów i e-mail nie jest dokumentem, z wyjątkiem okoliczności, o których mowa w pkt. 8 §5 i pkt.3 §6. Podsumowując, wyjaśnienia przedsiębiorcy odnośnie stosowania ww. niedozwolonego postanowienia nie zmieniły stanowiska Prezesa UOKiK w kwestii bezprawności takiego działania. Nadto, należy wskazać na orzecznictwo Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK), który wypowiadał się niejednokrotnie na temat zastrzegania we wzorcach umów stosowanych w obrocie konsumenckim fikcji doręczenia, nawet w przypadku przyznania tych samych uprawnień przedsiębiorcy i jego klientom. W wyroku z dnia 30 marca 2009 r., sygn. akt XVII AmC 124/07, SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie w brzmieniu: "Strony ustalają, że zawiadomienia wysłane na adresy stron podane w niniejszej umowie są skutecznie doręczone. Jak również inwestor wskazuje adres elektroniczny pod którym będzie informowany o postępie robót budowlanych:...Adres do korespondencji: j.w" , które następnie zostało wpisane do rejestru pod numerem 2478. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż: „Treść tego postanowienia jest nieuczciwa, nierzetelna w świetle art. 61 § l kc, który stanowi, że oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Do oceny prawidłowości złożonych tak oświadczeń jest Sąd a nie pozwana. Postanowienie to jest zatem, w ocenie Sądu, sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumentów.” Z kolei w wyroku z dnia 15 lutego 2010 r. (sygn. akt. XVII AmC 741/09, XVII AmC 742/09, XVII AmC 743/09, XVII AmC 744/09, XVII AmC 745/09, XVII AmC 746/09, X VI l AmC 747/09) SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie w treści: "Wszelka korespondencja pomiędzy Bankami, a klientem odbywa się na adres do korespondencji ustalony w umowie i strony uważają ją za skutecznie doręczoną z chwilą jej (…) awizowania przez pocztę pod tym adresem" (wpisane do rejestru pod nr. 1936), uzasadniając, iż tego typu regulacje są niedopuszczalne poza procedurami sądowymi (art. 139 kpc). „Zastosowanie zatem doręczenia zastępczego w niniejszej sprawie narusza dobre obyczaje (wykorzystuje bowiem nieznajomość obowiązujących przepisów przez przeciętnego konsumenta), czyli jest nierzetelne i nieuczciwe. Rażąco narusza interesy konsumenta, bowiem naraża konsumenta na możliwość nie otrzymania istotnych informacji dotyczących umowy (np. rozwiązania umowy § 19, odpowiedzi na reklamację § 16) i ponoszenia skutków braku wiedzy o tych informacjach.” Podobnie wypowiedział się ww. Sąd w wyroku z dnia 9 września 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 999/09) odnośnie postanowienia: "Strony zgodnie ustalają, że korespondencja wysłana dwukrotnie listem poleconym na ostatnio podany adres do korespondencji uznana zostaje jako doręczona" (wpisane do rejestru pod nr. 2285) . Powołując się w uzasadnieniu na art. 61 §1 kc., SOKiK wskazał, że: „Ocena skuteczności, prawidłowości oświadczeń woli złożonych we wskazany sposób stanowi wyłączne uprawnienie sądu. W ramach spornej klauzuli takie uprawnienie przypisuje sobie sam pozwany, co jest rażąco sprzeczne z obowiązującymi przepisami i nieuczciwe w stosunku do konsumenta, gdyż opiera się na jego niewiedzy , niskiej znajomości przez niego przepisów prawa. Omawiane postanowienie mogłoby bowiem 11/20 prowadzić do sytuacji, że konsument z powodu czasowej nieobecności w miejscu swojego zamieszkania -wskazanym przez niego jako adres do korespondencji-, gdzie przesłane zostało przez przedsiębiorcę oświadczenie np. o zmianie warunków umowy czy jej wypowiedzeniu, nie miałby rzeczywistej wiedzy o treści takiego oświadczenia i nie byłby świadomy skutków z tym związanych. Reasumując stwierdzić należy, że kwestionowana klauzula poprzez wprowadzenie w błąd co do przysługujących konsumentom uprawnień, wywołanie u nich błędnego przekonania, wykorzystanie niewiedzy, narusza dobre obyczaje i w sposób sprzeczny z nimi kształtuje prawa i obowiązki konsumentów. Jednocześnie godzi w równowagę kontraktową stron na niekorzyść konsumentów, czym rażąco narusza ich interesy.” Zwraca uwagę fakt, że SOKiK w kwestionowanych postanowieniach dostrzegł wyraz nadużywania swojej uprzywilejowanej względem konsumentów pozycji kontraktowej przez przedsiębiorcę, mimo iż literalnie przyznawały one takie same uprawnienia obu stronom stosunku. Również w ocenie Prezesa UOKiK, jak wskazano wcześniej, z dobrodziejstw fikcji doręczenia korzysta raczej deweloper niż nabywca mieszkania. Powracając do porównania zakwestionowanej klauzuli z postanowieniem wpisanym do rejestru pod numerem 1601 , zdaniem Prezesa UOKiK, występuje tu tożsamość celu, którym jest stworzenie fikcji doręczenia, służącej głównie przedsiębiorcy, jako prawdopodobnemu częstszemu nadawcy pism zawierających informacje i zawiadomienia dotyczące budowy, jak również tożsamość skutku, który jest odczuwalny przez konsumenta, a mianowicie potencjalne naruszenie jego interesów poprzez założenie – wbrew dobrym obyczajom – że odebrał adresowane do niego pisma, mimo, iż to faktycznie mogło nie nastąpić. Należy przy tym zaznaczyć, że klauzula może naruszać różne interesy konsumenta, w tym prawo do pełnej informacji o przebiegu inwestycji, prawo do odstąpienia od umowy lub jej wypowiedzenia w określonym terminie po otrzymaniu zawiadomienia o jej zmianie, interes ekonomiczny (np. jeśli przewidziano kary umowne w przypadku niezrealizowania określonego obowiązku w terminie wskazanym w piśmie) i inne. Skutki takie mogą wystąpić zarówno w przypadku postanowienia już wpisanego do rejestru, jak i w przypadku skarżonej klauzuli. Tożsamy jest w obu powyższych przypadkach również stan faktyczny – oba postanowienia regulują postępowanie w sytuacji, w której jedna ze stron umowy nie podejmuje przesyłki pocztowej nadanej przez drugą. Obie klauzule odnoszą się do relacji między przedsiębiorcą i konsumentem związanych umową deweloperską. W oparciu o powyższą argumentację, Prezes UOKiK uznał przedmiotową klauzulę za tożsamą z niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru pod nr 1601, a zatem jej stosowanie za bezprawne w świetle art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik. 2) „Nabywca oświadcza, że treść umowy została z nim omówiona przez Dewelopera i wyjaśniona.” Postanowienie, o którym mowa powyżej jest, w ocenie Prezesa UOKiK, tożsame z postanowieniem wzorca umowy o treści: „Oświadczam, że zapoznałem się z powyższymi Ogólnymi Warunkami Umowy P.I.F. „Skarbiec” sp. z o.o. Zostały mi one wyjaśnione przez pracownika w sposób jasny i zrozumiały” , które zostało uznane za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 11 stycznia 2005 r., sygn. akt. XVII Amc 70/04 i wpisane do rejestru dnia 5 maja 2005 r., pod numerem 460 . 12/20 Cytowany zapis wzorca umowy ma na celu uzyskanie oświadczenia konsumenta, że treść umowy jest mu znana i jest dla niego zrozumiała, gdyż została mu wyjaśniona przez pracownika przedsiębiorcy, co nie musi być prawdą. Oświadczenie takie mógłby wykorzystać przedsiębiorca dla celów dowodowych, w przypadku ewentualnych roszczeń konsumenta opartych na twierdzeniu, że nie został on zapoznany z wzorcem umowy przed zawarciem umowy (wbrew art. 384 § 1 kc) lub że określone postanowienie lub postanowienia wzorca są dwuznaczne, niejasne lub mało czytelne i że ponosi on z tego względu negatywne konsekwencje, od których chce się uwolnić. Skutkiem tego typu klauzuli może być rażące naruszenie interesu konsumenta, poprzez utrudnienie mu dochodzenia określonych ustawą uprawnień i roszczeń (żądanie uznania umowy lub poszczególnych postanowień za niewiążące, wykładni określonego postanowienia na jego korzyść), bądź przynajmniej wywołanie w konsumencie błędnego przekonania, że przedsiębiorca spełnił wszystkie obowiązki informacyjne. Skarżone postanowienie może być, zdaniem Prezesa UOKiK, tożsame co do celu i skutku z niedozwolonym postanowieniem wpisanym do rejestru pod numerem 460. Różnica polega jedynie na użyciu innych sformułowań, jednak cel jest ten sam – pozyskanie oświadczenia kupującego, że nie tylko zna treść umowy, ale również wyjaśniono mu ewentualne wątpliwości. Skutek również jest identyczny jak w przypadku klauzuli nr 460 – utrudnienie konsumentowi dochodzenia jego praw lub wywołanie w nim przeświadczenia, że nie ma materialnej podstawy do określonych roszczeń wobec spełnienia przez przedsiębiorcę wszelkich obowiązków informacyjnych. Takie ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. Prezes UOKiK przyjął, zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego, wyrażonym w powołanej wyżej uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06, OSNP 2007/1-2/35), że praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumenta obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu szyku wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, ze jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. W ocenie organu ochrony konkurencji i konsumentów, takie zjawisko – wprowadzanie „kosmetycznych zmian” nie modyfikujących sensu klauzuli, objawiającego się w jej celu oraz wywieranych skutkach – występuje w niniejszym przypadku. Przeciwnie do twierdzeń strony, Prezes UOKiK uznał, że klauzula: „Nabywca oświadcza, że treść umowy została z nim omówiona przez Dewelopera i wyjaśniona.” zabezpiecza jedynie interesy dewelopera, naruszając rażąco interesy konsumentów, a jednocześnie jest tożsama z klauzulą wpisaną do rejestru. Po pierwsze, należy wskazać, że cel zamieszczenia ww. postanowienia we wzorcu jest, zdaniem Prezesa UOKiK, oczywisty – w przypadku ewentualnego sporu co do treści umowy, przedsiębiorca może powołać się na cytowaną klauzulę i wyłączyć chociażby domniemanie wykładni in dubio contra proferentem stosowanej do niejednoznacznych postanowień wzorca. Zasadę tę ustanawia art. 385 § 2 zdanie 2. kc, który w zdaniu 1. wskazuje natomiast na ciążący na przedsiębiorcy obowiązek sformułowania wzorca umowy jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Podkreślenia wymaga, iż kwestionowane postanowienie nie zmierza do niczego innego, jak tylko do zabezpieczenia się dewelopera przed roszczeniami nabywcy – w tym rozpatrywanymi na drodze sądowej. Odnosząc się do wyjaśnień Arbet w tej mierze, Prezes UOKiK uznał, że rzeczywiście omawianie umów może służyć konsumentom, pod warunkiem, że jest dokonywane rzetelnie, natomiast zastosowanie ww. klauzuli nie przynosi im żadnej korzyści, przeciwnie – może skutkować znacznym uszczupleniem ich uprawnień opisanych wcześniej. 13/20 Przedsiębiorca podniósł również brak literalnej identyczności porównywanych klauzul, co w jego przekonaniu rzutuje również na ich tożsamość. Zdaniem Prezesa UOKiK, nie zasługuje na aprobatę twierdzenie, że sformułowania „treść umowy została z nim [konsumentem] omówiona przez Dewelopera i wyjaśniona” i „Zostały mi one wyjaśnione przez pracownika w sposób jasny i zrozumiały” nie są tożsame. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego 2 , „wyjaśnić” znaczy tyle co „uczynić coś zrozumiałym” , natomiast „wyjaśnić się” – „stać się jaśniejszym niż poprzednio” . W opinii Prezesa UOKiK w kwestionowanym postanowieniu zastosowano więc jedynie zwroty synonimiczne względem użytych w klauzuli wpisanej pod nr. 460, co – zgodnie z cytowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego – nie świadczy o braku tożsamości porównywanych postanowień. Jak bowiem wykazano, mimo zastosowania nieznacznie zmienionych sformułowań, analizowane postanowienie jest tożsame co do celu, jak również co do skutku z niedozwoloną klauzulą wpisaną do rejestru pod nr. 460. Jego zastosowanie jest zatem bezprawne w świetle art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik. Podsumowując, obie kwestionowane klauzule zostały przez Prezesa UOKiK porównane z postanowieniami wpisanymi do rejestru z zastosowaniem dwóch głównych kryteriów: kryterium celu i kryterium skutku danej klauzuli. W wyniku analizy cele i skutki poszczególnych postanowień zostały uznane za tożsame, a kwestionowane postanowienia okazały się mieścić w hipotezach klauzul wpisanych do rejestru odpowiednio pod numerami 1601 i 460. Dodatkowo w pierwszym przypadku występuje tożsamość branży, w której wzorce miały zastosowanie, jednak – zgodnie z cytowanym orzeczeniem SN – tak rozumiana tożsamość stanu faktycznego nie jest konieczna do stwierdzenia tożsamości klauzul ( „zakazane jest posługiwanie się wpisaną klauzulą we wszystkich wzorcach umów (…) w oderwaniu od rodzaju umowy lub gałęzi gospodarki, w której umowa została zawarta” ). 3 C. Przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów formułuje definicję negatywną pojęcia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzając w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W świetle art. 1 ust. 1 wyżej przywołanej ustawy należy przyjąć, że ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego konsumenta będącego kontrahentem przedsiębiorcy. Przedmiotem ochrony nie są zatem interesy indywidualnego konsumenta lub grupy indywidualnych konsumentów, ale wszystkich – aktualnych lub potencjalnych klientów – traktowanych jako grupa uczestników rynku zasługująca na szczególną ochronę (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008r., sygn. VI ACa 306/08) 4 . Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 września 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdził, iż: „nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem 2 Słownik Języka Polskiego, PWN, www.sjp.pwn.pl/wyjaśnić (data dostępu: 6.03.2012 r.) 3 Uchwała SN, sygn akt. III SZP 3/06 4 T. Skoczny, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz , C.H.Beck 2009r., s. 962 14/20 wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów” . W ocenie Prezesa UOKiK zakwestionowane w przedmiotowej decyzji zachowania Dewelopera, polegające na stosowaniu w obrocie z konsumentami wzorców umów, zawierających niedozwolone postanowienia godzą w zbiorowe interesy konsumentów. Stroną umowy zawieranej przez ww. przedsiębiorcę są zarówno wszyscy aktualni, jak i wszyscy przyszli potencjalni klienci zamierzający kupić lokal mieszkalny lub w inny sposób skorzystać z usług dewelopera. Zatem krąg adresatów takiego wzorca nie jest z góry określony. Na poparcie powyższego należy przytoczyć również stanowisko SOKiK, który w wyroku z 13 stycznia 2009r. wskazał, iż, jeżeli potencjalną daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach, to ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów (sygn. akt: XVII Ama 26/08). Jak wyżej wykazano, Prezes UOKiK, mający na celu ochronę zbiorowego interesu konsumentów, jest zobligowany do podjęcia stosownych działań w przypadku choćby potencjalnego zagrożenia interesu nieograniczonego kręgu osób, który ma miejsce w przypadku stosowania wzorców umownych, nawet pomimo faktycznego indywidualnego uzgadniania zapisów umownych w pewnych konkretnych przypadkach. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw licznej, nieokreślonej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów czekających na wybudowanie lokalu mieszkalnego jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy w przyszłości mogą zawrzeć z Przedsiębiorcą umowę o wybudowanie lokalu. Tak więc w rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie Spółki nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz wpływa niekorzystnie na interesy potencjalnie nieokreślonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wszystkie przesłanki z art. 24 ust. 1 i 2 uokik zostały spełnione, co oznacza, iż przedsiębiorca dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Jednakże zgodnie z dyspozycją art. 27 ust.1 i 2 uokik nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał zabronionych działań, o których mowa w art. 24 uokik. W związku z wyeliminowaniem przez dewelopera klauzul tożsamych z abuzywnymi z kontrolowanych wzorców umownych, czyli zaniechaniem ich stosowania, Prezes UOKiK wydał decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 5 grudnia 2011 r., tj. z zgodnie z oświadczeniem złożonym przez dewelopera oraz załączonym nowym wzorcem umowy. Wobec tego orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. II. Zgodnie z art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.)., gdy postępowanie z jakiekolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania . Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów pozwalających na rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw 15/20 prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) stwierdził, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W świetle ustaleń doktryny procesu administracyjnego oraz orzecznictwa sądowego przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli zostanie spełniony łącznie szereg przesłanek, w tym zwłaszcza zrealizowany został pewien stan faktyczny odpowiadający generalnie hipotezie określonej w normie zawierającej normę kompetencyjną. Celem postępowania administracyjnego jest realizacja normy materialnego prawa administracyjnego wobec określonego podmiotu poprzez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Norma ta może zostać zastosowana jedynie wtedy, gdy obiektywnie zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę upoważniający (zobowiązujący) organ do podjęcia decyzji administracyjnej. W związku z tym jednym z podstawowych warunków prawidłowego zastosowania normy prawnej jest ustalenie przez organ prowadzący postępowanie stanu faktycznego opisanego w tej normie. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (wyr. NSA z dnia 18 czerwca 1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80). 5 Zgodnie z art. 83 uokik, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, do postępowania przed Prezesem UOKiK stosuje się przepisy k.p.a, z zastrzeżeniem art. 84 uokik. Biorąc pod uwagę powyższe, w sytuacji rozstrzygnięcia innego, niż przewiduje uokik zastosowanie mają przepisy k.p.a. Postępowanie zostało wszczęte w związku z podejrzeniem naruszenia art. 24 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 uokik, które statuują zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu postanowień wzorców umów wpisanych do rejestru, o którym mowa była powyżej. Zgodnie z art. 26 ust. 1 Prezes UOKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazująca zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 uokik. Jak wskazano wyżej, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 uokik, Prezes UOKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania (art. 27 ust. 1 uokik). Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie przewiduje natomiast wydania decyzji w przypadku niestwierdzenia naruszenia przepisu art. 24 uokik. W takim przypadku zatem, tj. kiedy postępowanie okaże się bezprzedmiotowe z tego względu, że obiektywnie nie zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę upoważniający (zobowiązujący) organ do podjęcia decyzji administracyjnej 6 , należy zastosować art. 105 § 1 kpa. W przedmiotowym przypadku ocenie podlegało postanowienie wzorca umowy ( Umowa ) o treści: „Deweloperowi przysługuje prawo do odstąpienia od umowy 5 G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2010. 6 Por. wyr. NSA z dnia 18 czerwca 1995 r., SA/Łd 2424/94. 16/20 w przypadku: (…) gdy opóźnienie płatności którejkolwiek raty jest dłuższe niż 60 dni (…).” We wstępnej ocenie Prezesa UOKiK, kwestionowane postanowienie, mogło mieścić się w hipotezie klauzul zamieszczonych pod numerami: 1350, 1375, 1471 i 1542 , które zostały uznane za niedozwolone wyrokami Sądu Okręgowego w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK). Zdaniem Prezesa UOKiK, ww. postanowienie, podobnie jak wskazane wyżej klauzule wpisane do rejestru, mogło być postanowieniem niedozwolonym w świetle art. 385 1 § 1 kc, jako kształtujące prawa i obowiązki strony kupującej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający jej interesy w zakresie, w jakim ustanawiało na rzecz sprzedawcy prawo wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym bez uprzedniego wyznaczenia kupującemu dodatkowego terminu do wykonania ciążącego na niej obowiązku zapłaty ceny czy też innych należności. Organ ochrony konkurencji i konsumentów zarzucił ww. postanowieniu sprzeczność z dyspozycją art. 491 § 1 kc, której treść winna być uwzględniona przy konstruowaniu przez stronę sprzedającą wzorca przedwstępnej umowy sprzedaży (będącej umową wzajemną). 7 Nieuwzględnienie przez przedsiębiorcę, w ramach zawieranych umów, treści przepisów prawa dotyczących tego rodzaju umów w tym znaczeniu, że proponowane warunki realizacji świadczenia są mniej korzystne niż rozwiązania wynikające z tych przepisów, nawet jeżeli nie są to przepisy bezwzględnie obowiązujące, należałoby uznać za działanie sprzeczne z dobrymi obyczajami. W konsekwencji niewyznaczenie w kwestionowanym zapisie stronie kupującej będącej w zwłoce w wykonaniu ciążącego na niej obowiązku dodatkowego terminu do jego spełnienia stanowiłoby naruszenie klauzuli generalnej wskazanej w art. 385 1 § 1 kc. 8 Przedsiębiorca ustosunkowując się do postanowienia o wszczęciu niniejszego postępowania, wskazał, że kwestionowane postanowienie umowne zawarte w § 8 ust. 2 Umowy ( „Deweloperowi przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w przypadku: (…) gdy opóźnienie płatności którejkolwiek raty jest dłuższe niż 60 dni (…).”) musi być interpretowane łącznie z postanowieniem § 8 pkt. 3 Umowy (przedsiębiorca podał w ww.piśmie błędne oznaczenie § 7 pkt. 3), który stanowi iż: „3. Każda ze stron ma prawo do odstąpienia od umowy na podstawie pkt. 1 lub odpowiednio pkt. 2 dopiero po bezskutecznym upływie minimum 30-dniowego terminu, wyznaczonego drugiej stronie na piśmie na wykonanie przez nią zaległych lub nieprawidłowo wykonanych obowiązków.” Prezes UOKiK przyjął argumentację przedsiębiorcy za słuszną, uznając, że w postanowieniu o wszczęciu niniejszego postępowania zakwestionowano jedynie część postanowienia, podczas gdy należy je odczytywać łącznie z klauzulą z § 8 pkt. 3, która stosuje się do § 8 pkt 2. Innymi słowy, organ ochrony konkurencji i konsumentów przeprowadził jedynie analizę postanowienia zawartego w wyodrębnionej jednostce redakcyjnej (punkt 2 paragrafu 8 i Umowy ), a nie może być on zastosowany, zanim nie wystąpią przesłanki określone w § 8 pkt.3 Umowy . Łącznie odczytywane postanowienia z § 8 pkt. 2 i 3 Umowy brzmią następująco: „ Deweloperowi przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w przypadku: (…) gdy opóźnienie płatności którejkolwiek raty jest dłuższe niż 60 dni. Każda 7 Wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2008 r. (sygn. akt XVII AmC 109/07, niepubl.). 8 Por. wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 22 listopada 2005 r. (sygn. akt VI ACa 177/2005, niepubl.). 17/20 ze stron ma prawo do odstąpienia od umowy na podstawie pkt. 1 lub odpowiednio pkt. 2 dopiero po bezskutecznym upływie minimum 30-dniowego terminu, wyznaczonego drugiej stronie na piśmie na wykonanie przez nią zaległych lub nieprawidłowo wykonanych obowiązków.” Zdaniem Prezesa UOKiK, wbrew jego wstępnej ocenie, zakwestionowane postanowienie nie jest niedozwolonym postanowieniem wzorca umowy wpisanym do rejestru. Wobec powyższego, nie było podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 26 uokik, ani też art. 27 uokik, a zatem koniecznym stało się umorzenie postępowania w niniejszej części na mocy art. 105 § 1 kpa. III. Kara Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik Prezes UOKiK ma kompetencję do ukarania przedsiębiorcy poprzez nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości do 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeśli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Nakładanie kar pieniężnych w świetle wyżej przywołanego przepisu odbywa się co prawda na zasadzie fakultatywności, niemniej jednak – jak określa się w doktrynie – stosowanie kar pieniężnych powinno mieć miejsce w przypadkach dostatecznie wykształconych w praktyce reguł stosowania przepisów dotyczących naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. 9 Podkreślić należy, iż rynek deweloperski był kompleksowo badany przez Prezesa UOKiK w 2007 roku. 10 Należy również wskazać, iż w jawnym rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduje się ponad 3000 klauzul, z czego ok. 300 dotyczy branży związanej z nieruchomościami, w tym usług deweloperskich. Dochowując zatem należytej staranności, skarżony przedsiębiorca na bieżąco winien monitorować ten rejestr, aby wyeliminować ze stosowanych przez niego wzorców klauzule, które kształtują prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają ich interesy (art. 385 1 k.c. i nast.). Jeżeli tego nie czyni i stosuje względem swoich kontrahentów – konsumentów klauzule abuzywne, jego działanie uznać należy za zawinione. Mając na względzie powyższe oraz stan faktyczny niniejszej sprawy, Prezes UOKiK postanowił skorzystać z uprawnienia do nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniona jest wysokość kar nakładanych na przedsiębiorców. W art. 111 jedynie przykładowo wskazano, iż Prezes UOKiK winien wziąć pod uwagę okres, stopień, okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenia przepisów ustawy. Ponadto orzecznictwo wskazuje, że w przypadku kar przesłankami, które należy brać pod uwagę, są m.in.: potencjał ekonomiczny przedsiębiorcy, dopuszczalny poziom kary wynikający z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osiągnąć (por.: wyrok Sądu Najwyższego z 27.06.2000 r., sygn. akt I CKN 793/98). 9 M. Król - Bogomilska [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, str. 1614. 10 Raport z kontroli wzorców umownych …, op.cit. 18/20 W roku 2011 Spółka osiągnęła przychód w wysokości 59 799 559,91 zł. Maksymalny zatem wymiar kary, jaki można nałożyć na przedsiębiorcę wynosi 597 995,59 zł – tj. 10% osiągniętego w roku 2011 przychodu. Podkreślić nadto należy, iż nakładana przez Prezesa UOKiK kara finansowa pełni trojaką funkcję: represyjną, prewencyjną i edukacyjną. Kara nakładana przez Prezesa UOKIK na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów służy, w pierwszym rzędzie, podkreśleniu naganności ocenianego zachowania. Przedsiębiorca, jako profesjonalista powinien wiedzieć, że określając warunki umowne nie może stosować klauzul uznanych za abuzywne, ani w żaden inny sposób godzić w interesy konsumentów. Orzeczona kara powinna stanowić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania, tak aby jej nałożenie skutkowało w przyszłości zapobieżeniem zaistnienia podobnych sytuacji. W opinii Prezesa UOKIK należy podkreślić aspekt edukacyjny i wychowawczy zastosowanego środka oraz wyrazić nadzieje, że odniesie on spodziewany skutek na przyszłość. Poza wymiarem indywidualnym kary należy zwrócić uwagę na jej wymiar ogólny, funkcje odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników rynku. Zważyć także należy na dużą skalę naruszeń zbiorowych interesów konsumentów przez przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie usług deweloperskich. Zachodzi zatem konieczność wymierzenia kary o takiej wysokości, która zniechęci ww. przedsiębiorców do stosowania niedozwolonych postanowień umownych, a tym samym zobliguje ich do bieżącego monitorowania rejestru niedozwolonych postanowień umownych i uaktualniania, zgodnie z prawem, stosowanych przez siebie wzorców. Nakładając karę pieniężną, Prezes UOKiK wziął również pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w ww. przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 u.o.k.i.k.. Z tego względu, nakładając karę pieniężną, Prezes UOKiK wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji dewelopera do naruszenia tych interesów. Zebrane w trakcie niniejszego postępowania wyjaśnienia i informacje mogą zatem wskazywać na wspomniane wyżej nieumyślne działanie. Pomimo tego – jak już wcześniej wskazano – samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 u.o.k.i.k. W niniejszym postępowaniu stwierdzono stosowanie dwóch niedozwolonych postanowień umownych, których szkodliwość była przez Prezesa UOKiK ważona w związku z kalkulacją kary. Chociaż postanowienia te, jak wskazano wyżej, w sposób bezprawny ingerują w sferę interesów konsumentów, to nie można ich zakwalifikować do kategorii klauzul, których skutki są szczególnie przez nich odczuwalne i cechują się dużym prawdopodobieństwem wywarcia bezpośredniego wpływu na stosunki umowne, takich jak postanowienia dotyczące zmiany metrażu lokalu, zmian ceny, prawa dewelopera do jednostronnego odbioru mieszkania czy nadmiernie wygórowanych kar umownych. Z drugiej strony jednak, nie są to postanowienia, które są dla konsumentów obojętne i należy podkreślić, iż stanowią one co najmniej potencjalne naruszenie ich praw. Prezes 19/20 UOKiK, dokonując oceny, czy przedsiębiorca stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów ustala, czy bezprawna praktyka przedsiębiorcy narusza te interesy, przy czym pod tym pojęciem rozumie się także ich potencjalne naruszenie. A zatem warunkiem sine qua non stwierdzenia stosowania ww. praktyki nie jest ustalenie jej realnej uciążliwości dla konsumentów. Odnośnie pierwszej z klauzul, podkreślenia wymaga, że zastosowanie instytucji doręczenia zastępczego zostało omówione w cytowanym już raporcie UOKiK z 2007 r. dot. wzorców umów deweloperskich, a zatem przedsiębiorcy powinny być znane nie tylko treść klauzul wpisanych do jawnego rejestru, ale również uzasadnienie ich antykonsumenckiego charakteru. Odnośnie natomiast drugiego z zakwestionowanych postanowień, jak wskazano wcześniej, w sposób ewidentny zmierza ono do osłabienia pozycji dowodowej konsumenta uzyskanej przez niego dzięki zasadzie wykładni contra proferentem , o której mowa w art. 385 § 2 zdanie 2. kc. Okres stosowania badanego wzorca nie był długi, gdyż wynosił 4 miesiące. W związku z powyższym Prezes UOKiK uznał, że natura naruszeń polegających na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej (kwoty bazowej) na poziomie 0,02% przychodu uzyskanego przez przedsiębiorcę w 2011r. za każdą z klauzul, to jest łącznie 0,04% przychodu , co jest równe kwocie 23 919,82 zł. Jednocześnie Prezes UOKiK przy określaniu wymiaru kary, stwierdził wystąpienie okoliczności łagodzącej, leżącej po stronie dewelopera, polegającej na zaniechaniu w toku niniejszego postępowania stosowania wzorca umownego zawierającego klauzule niedozwolone Wobec tego, wskazaną powyżej kwotę kary obniżono o 30% (16 743,88 zł.) Podsumowując, Prezes UOKiK postanowił nałożyć na „ARBET INVESTMENT GROUP” sp. z o.o. z siedzibą w Olsztynie karę w wysokości 16 744 zł (słownie: szesnaście tysięcy siedemset czterdzieści cztery złote 00/100), co odpowiada 0,028% przychodu przedsiębiorcy osiągniętego w 2011r. i równocześnie stanowi 0,28% kary maksymalnej. Kara w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów uokik i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Prezes UOKiK uznał, że orzeczona kara prawidłowo spełni zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości, zarówno przez samego przedsiębiorcę, jak i przez innych świadczących usługi deweloperskie. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na rachunek bankowy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa na nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 §2 Kodeksu postępowania cywilnego od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie, które wnosi się za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy 20/20 do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Dorota Karczewska Otrzymują: 1. „ARBET INVESTMENT GROUP” sp. z o.o. Ul. Budowlana 3 10-424 Olsztyn 2. a/a.