RŁO-12/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61-2(12)12/RB Łódź, dnia 22 maja 2012 r. DECYZJA Nr RŁO 12/2012 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, ze zmianami) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko przedsiębiorcy Pawłowi Olejarczykowi prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą DOR-BUD w Oleśnicy – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zmianami), działanie Pawła Olejarczyka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą DOR-BUD w Oleśnicy, polegające na bezprawnym zamieszczeniu we wzorcu umowy pod nazwą „ ZLECENIE-UMOWA ”, postanowienia, które narusza art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. poz. 22, Nr 271, ze zmianami) o treści: „ W przypadku rezygnacji lub ograniczenia zlecenia, które jest traktowane jako odstępstwo od umowy zgodnie z art. 394 KC Zobowiązań, kwota gwarancyjna (zaliczka) nie jest zwracana (25% wartości robót przepada na rzecz wykonawcy). ” i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 26 stycznia 2012 r. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zmianami) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko przedsiębiorcy Pawłowi Olejarczykowi prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą DOR-BUD w Oleśnicy – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów 2 (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zmianami), działanie Pawła Olejarczyka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą DOR-BUD w Oleśnicy, polegające na bezprawnym zamieszczeniu we wzorcu umowy pod nazwą „ ZLECENIE-UMOWA ”, postanowienia, które narusza art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176, ze zm.) o treści: „ Wszelkie roszczenia będą rozpatrywane wg Kodeksu Cywilnego. ” i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 26 stycznia 2012 r. III. Na podstawie art. 27 ust. 4 w związku z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zmianami) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Pawłowi Olejarczykowi prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą DOR-BUD w Oleśnicy – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : nakłada się na Pawła Olejarczyka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą DOR-BUD w Oleśnicy środek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w postaci obowiązku doręczenia, w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienie się decyzji, dowodów wysłania propozycji aneksów mających doprowadzić do zgodności z prawem treści obowiązujących w obrocie z konsumentami umów zawartych w oparciu o kwestionowany przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wzorzec umowy, w zakresie naruszeń określonych w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji. IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zmianami) – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. nakłada się na Pawła Olejarczyka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą DOR-BUD w Oleśnicy, karę pieniężną w wysokości 526 zł. (słownie: pięćset dwadzieścia sześć złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, 2. nakłada się na Pawła Olejarczyka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą DOR-BUD w Oleśnicy, karę pieniężną w wysokości 526 zł. (słownie: pięćset dwadzieścia sześć złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy, w zakresie opisanym w pkt II sentencji niniejszej decyzji. V. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zmianami) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 8, poz. 1071, ze zmianami) w związku z art. 83 wyżej wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do jej art. 33 ust. 6 – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia się obciążyć Pawła Olejarczyka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą DOR-BUD w Oleśnicy, kosztami niniejszego postępowania w sprawie 3 stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 22 zł 60 gr. (słownie: dwadzieścia dwa złote sześćdziesiąt groszy) oraz zobowiązać Pawła Olejarczyka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą DOR-BUD w Oleśnicy do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Prezesem Urzędu” – w związku ze skargami konsumentów, wszczął postępowanie wyjaśniające sygn. akt RŁO-405-29/11, w celu wstępnego ustalenia, czy na rynku technicznego wyposażenia wnętrz, nastąpiło naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zmianami) – zwanej dalej: „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów” – uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Na podstawie analizy materiału dowodowego zgromadzonego w toku tego postępowania Prezes Urzędu stwierdził, że mogło dojść do naruszenia przez Pawła Olejarczyka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą DOR-BUD w Oleśnicy – zwanego dalej „Pawłem Olejarczykiem” – art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z ustaleniami dokonanymi w postępowaniu wyjaśniającym Prezes Urzędu postanowieniem Nr 1/61-2/12 (dowód: karty Nr 1-2) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Pawła Olejarczyka, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: 1. zamieszczeniu we wzorcu umowy pod nazwą „ ZLECENIE-UMOWA ” – zwanym dalej: „ZLECENIEM” – postanowienia, które narusza art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 271, poz. 22, ze zm.) – zwanej dalej „ustawą o ochronie niektórych praw konsumentów” – o treści: „ W przypadku rezygnacji lub ograniczenia zlecenia, które jest traktowane jako odstępstwo od umowy zgodnie z art. 394 KC Zobowiązań, kwota gwarancyjna (zaliczka) nie jest zwracana (25% wartości robót przepada na rzecz wykonawcy). ”, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. zamieszczeniu we wzorcu umowy ZLECENIE, postanowienia, które narusza art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176, ze zm.) – zwanej dalej „ustawą o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej” – o treści: „ Wszelkie roszczenia będą rozpatrywane wg Kodeksu Cywilnego. ”, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Paweł Olejarczyk zawiadomił, że usunął oba zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia umowne i załączył nowy wzór umowy ZLECENIE, który nie zawierał postanowień umownych opisanych w pkt I i w pkt II sentencji niniejszej decyzji (dowód: karty Nr 16 i 17). Paweł Olejarczyk stosował wzorzec umowy ZLECENIE od 7 lutego 2008 r. (dowód: karta Nr 5). W 2011 r. przychód Pawła Olejarczyka z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł ( tajemnica Przedsiębiorcy ) zł. (dowód: karta Nr 33). 4 Paweł Olejarczyk prowadzi działalność gospodarczą na terenie całego kraju. (dowód: karta Nr 5). Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Paweł Olejarczyk jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej (poprzednio wpisanym pod numerem 8279/2007 do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Oleśnicy) (dowód: zaświadczenie – karta Nr 10). W zakresie prowadzonej działalności Paweł Olejarczyk zajmuje się między innymi sprzedażą oraz montażem technicznego wyposażenia wnętrz. Przedmiotem analizy Prezesa Urzędu w ramach niniejszego postępowania był wzorzec umowy ZLECENIE . Jest to wzorzec umowny w rozumieniu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. poz. 93, ze zmianami) – zwanej dalej: „k.c.”. Wzorcem umownym jest bowiem każde postanowienie umowne narzucone przez jedną stronę stosunku prawnego z wyłączeniem możliwości rzeczywistego wpływu drugiej strony na istnienie i treść tego postanowienia, a tym samym na kształt nawiązywanego stosunku prawnego [zob. np. F. Zoll, Niedozwolone klauzule w umowach konsumenckich. (wprowadzenie do tłumaczenia dyrektywy nr 93/13 o niedozwolonych klauzulach w umowach konsumenckich), KPP 1993, nr 2, s. 191 i n.]. We wskazanym wzorcu umowy Paweł Olejarczyk ustalił jednostronnie następujące postanowienia: − „ W przypadku rezygnacji lub ograniczenia zlecenia, które jest traktowane jako odstępstwo od umowy zgodnie z art. 394 KC Zobowiązań, kwota gwarancyjna (zaliczka) nie jest zwracana (25% wartości robót przepada na rzecz wykonawcy). ” – pkt 3 ZLECENIA; − „ Wszelkie roszczenia będą rozpatrywane wg Kodeksu Cywilnego. ” – pkt 7 ZLECENIA. Paweł Olejarczyk zawiera umowy z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa. Działa on w systemie akwizycji, oferta w postaci ulotek informacyjnych jest ogólnie dostępna dla zainteresowanych. Paweł Olejarczyk w zakresie swojej działalności sprzedaż oraz montaż technicznego wyposażenia wnętrz. (dowód: karta Nr 12). Prezes Urzędu ustalił ponadto, że: 1) warunki odstąpienia od umowy konsumenckiej zawartej poza lokalem przedsiębiorcy uregulowane są w ustawie o ochronie niektórych praw konsumentów; zgodnie art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy konsument, który zawarł umowę poza lokalem przedsiębiorstwa, może od niej odstąpić bez podania przyczyn, składając stosowne oświadczenie na piśmie w terminie dziesięciu dni od daty zawarcia umowy; do zachowania tego terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem; nie jest dopuszczalne zastrzeżenie, że konsumentowi wolno odstąpić od umowy za zapłatą oznaczonej sumy (odstępne), 2) zgodnie z art. 1 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej do sprzedaży konsumenckiej nie stosuje się przepisów art. 556-581 k.c. Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 tej ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest osobą fizyczną dokonująca czynności prawnej 5 niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22 1 k.c. w związku z art. 4 pkt. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Przepis art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera otwarty katalog działań stanowiących praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Naruszenie interesu publicznoprawnego Podstawą do rozstrzygania przez Prezesa Urzędu sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie, czy w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację wskazanego w art. 1 ust. 1 celu tej ustawy, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jest wobec tego, aby działania przedsiębiorców, którym zarzucono naruszenie jej przepisów, stanowiły potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś interesu jednostki lub grupy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do przedsiębiorców chroni zatem konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem dotyczy nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów, którzy już korzystali z usług Pawła Olejarczyka lub mogli skorzystać z jego usług. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W przedmiotowym postępowaniu Prezes Urzędu postawił Pawłowi Olejarczykowi zarzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na bezprawnym działaniu w związku z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. Takie działanie może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 tej ustawy, przez praktykę naruszająca zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Tym samym dla stwierdzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest wykazanie kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: 1) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, 2) działanie to jest bezprawne, 3) działanie przedsiębiorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (…). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst 6 jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, ze zmianami) – zwanej dalej „ustawą o swobodzie działalności gospodarczej”) jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą, jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Paweł Olejarczyk prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą DOR-BUD w Oleśnicy został wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej (poprzednio wpisanym pod numerem 8279/2007 do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Oleśnicy). Nie ulega zatem wątpliwości, iż Paweł Olejarczyk jest przedsiębiorcą w rozumieniu powołanego wyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym Paweł Olejarczyk przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jego działania mogą podlegać ocenie pod kątem naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna dla uznania działań Pawła Olejarczyka za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Ad 2) Dla uznania działania przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby działanie to miało charakter bezprawny. Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Porządek prawny obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (między innymi wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwanego dalej: ”Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów” – z dnia 13 listopada 2007 r., sygnatura akt – XVII AmA 45/07). Bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r., I PKN 267/2001). Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Zwrócił na to uwagę Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygnatura akt XVIII AmA 32/05) 7 wskazując, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, (którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest art. 24 ust. 2), nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Praktyka opisana w punkcie I sentencji niniejszej decyzji dotyczy bezprawnego działania poprzez zamieszczenie we wzorcu umowy ZLECENIE postanowienia sprzecznego z ustawą o ochronie niektórych praw konsumentów. W dalszej kolejności trzeba wyjaśnić pojęcie umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa. W tym celu należy oprzeć się na regulacji art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, który stanowi, że przez lokal przedsiębiorstwa rozumie się miejsce przeznaczone do obsługiwania publiczności i oznaczone zgodnie z przepisami o działalności gospodarczej. Pojęcie „lokalu przeznaczonego do obsługiwania publiczności” nawiązuje do terminu „lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonego do obsługiwania publiczności” zawartego w art. 97 k.c. Przy ustalaniu zakresu pojęcia lokalu przedsiębiorstwa należy łącznie posługiwać się kryterium przestrzenno-funkcjonalnym. W literaturze przedmiotu przedstawiono stanowisko, zgodnie z którym objęte reżimem ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów są umowy zawarte w miejscu prowadzenia działalności, lecz w pomieszczeniu nie przeznaczonym do obsługiwania publiczności. Jednocześnie jej regulacji nie podlegają umowy zawarte na sezonowych stoiskach, straganach, w ogródkach, jeśli te znajdują się w pobliżu lokalu przedsiębiorstwa i są obsługiwane przez personel lokalu 1 , a także umowy zawarte w lokalu innego przedsiębiorstwa, gdzie użyczono miejsca do działania 2 . Na gruncie ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów zaistniała wątpliwość, czy umowy zawierane na targach, czy wystawach podlegają jej reżimowi. Kwestię tę rozstrzygnięto w ten sposób, że jeśli na targu znajduje się stałe i oznaczone stoisko, to należy je traktować, jak lokal przedsiębiorstwa 3 . Istotne jest więc to, że w danym miejscu przedsiębiorca prowadzi swoją działalność handlową w sposób systematyczny. W piśmiennictwie wskazano również, że oceniając, czy doszło do zawarcia umowy poza, czy w lokalu przedsiębiorstwa, w każdym przypadku należy uwzględnić okoliczności faktyczne konkretnej sprawy 4 . Z informacji przekazanych przez Pawła Olejarczyka wynika, że zawiera on umowy z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa. Działa on w systemie akwizycji, oferta w postaci ulotek informacyjnych jest ogólnie dostępna dla zainteresowanych (dowód: karta Nr 12). W czasie rozmowy (prezentacji) konsumenci zawierają umowy, a usługi w postaci montażu zakupionych u Pawła Olejarczyka drzwi, bądź robót remontowych wykonywane są w późniejszym, umówionym terminie. W świetle powyższego należy stwierdzić, że do działań Pawła Olejarczyka stosuje się przepisy ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Utworzenie szczególnego reżimu prawnego dla umów zawieranych przez konsumentów z przedsiębiorcą poza lokalem przedsiębiorstwa znajduje uzasadnienie w tym, że technikę tę uznano za zagrażającą ekonomicznym interesom konsumentów. W literaturze 1 Ewa Łętowska: „Ochrona niektórych praw konsumentów – Komentarz”, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, Wydanie 3, str. 30. 2 Ibid str. 30 – 31. 3 Ibid, str. 31. 4 Marek Hładyszewski (w:) red. Ewa Nowińska i Piotr Cybula: „Europejskie prawo konsumenckie a prawo polskie”, Kantor Wydawniczy Zakamycze, wydanie I, Kraków 2005r, str. 142. 8 określa się, że zagrożeń należy upatrywać w szczególności w ograniczeniu swobody przy podejmowaniu decyzji przez konsumenta wynikającej ze stosowania przez przedsiębiorców różnych technik mających na celu skłonienie potencjalnych kontrahentów do zawarcia umowy, co jest zagrożeniem dla ich świadomego uczestnictwa na rynku 5 , w dezorientacji konsumentów, nieumiejętności właściwej oceny warunków umowy i jej przedmiotu w krótkim czasie trwania prezentacji, a także w utrudnieniach na wypadek konieczności kontaktów postkontraktowych 6 . Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów reguluje w rozdziale I tryb zawierania umów poza lokalem przedsiębiorstwa oraz nakłada na przedsiębiorców zawierających w ten sposób umowy z konsumentami obowiązki informacyjne, jak również przyznaje konsumentom szczególne uprawnienia. Celem wprowadzenia tej regulacji było zapewnienie konsumentom takich warunków, w których będą oni mogli w pełni decydować o podejmowanych działaniach, w których będą posiadali możliwość świadomego i swobodnego uczestniczenia w rynku. Warunki odstąpienia od umowy konsumenckiej zawartej poza lokalem przedsiębiorcy uregulowane są w ustawie o ochronie niektórych praw konsumentów. Zgodnie art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy konsument, który zawarł umowę poza lokalem przedsiębiorstwa, może od niej odstąpić bez podania przyczyn, składając stosowne oświadczenie na piśmie w terminie dziesięciu dni od daty zawarcia umowy. Do zachowania tego terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Nie jest dopuszczalne zastrzeżenie, że konsumentowi wolno odstąpić od umowy za zapłatą oznaczonej sumy (odstępne). Tymczasem w treści ocenianego wzorca umowy znajduje się postanowienie nakładające na konsumenta obowiązek zapłaty 25% wartości robót, w przypadku odstąpienia od umowy. Postanowienie umowne sformułowane w taki sposób pozwala Pawłowi Olejarczykowi dochodzić kwoty 25% ceny usługi także wtedy, gdy konsument skorzystał ze swojego ustawowego prawa do odstąpienia od umowy w terminie 10 dni od jej zawarcia. Uznać zatem należało, iż kwota ta jest formą odstępnego zakazaną w tym przypadku przez ustawę o ochronie niektórych praw konsumentów. Praktyka opisana w punkcie II sentencji niniejszej decyzji dotyczy bezprawnego działania poprzez zamieszczenie we wzorcu umowy ZLECENIE postanowienia sprzecznego z ustawą o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. Zakres zastosowania ustawy jest wyznaczony w pierwszym rzędzie przez wskazanie stosunków prawnych, które podlegają jej regulacji. Ustawę stosuje się do sprzedaży towaru konsumenckiego, nieokreślonej szczególnie względem definicji tej umowy sprzedaży, zawartej w art. 535 k.c. Zgodnie z powyższym należy przyjąć, że pod pojęciem sprzedaży rozumie się umowę, zgodnie z którą sprzedawca zobowiązuje się do przeniesienia własności rzeczy i jej wydania, a kupujący zobowiązuje się do zapłaty ceny i odbioru rzeczy. Jednakże istotne znaczenie należy przypisać okolicznościom: zawarcia umowy w ramach działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, przedmiotowi umowy, tj. rzeczy ruchomej, osobie nabywcy – osobie fizycznej oraz celowi umowy – niezwiązanemu z działalnością gospodarczą bądź zawodową. Wyżej wymienione przesłanki spełnione łącznie i jednocześnie rozstrzygają o charakterze umowy jako sprzedaży konsumenckiej. W trakcie niniejszego postępowania wykazano, iż Paweł Olejarczyk sprzedaje rzeczy ruchome (wyposażenie wnętrz) osobom fizycznym w celu bezpośrednio niezwiązanym z działalnością gospodarczą tych osób. 5 Ewa Łętowska: „Prawo umów konsumenckich”, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002r., wydanie 2., str. 261. 6 Ewa Łętowska, „Ochrona niektórych praw konsumentów – Komentarz”, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, Wydanie 3, str. 26 i 27. 9 Konsekwencją takiego rozwiązania jest uznanie przepisów ustawy za szczególne względem postanowień k.c., co oznacza, że ten ostatni ma zastosowanie wprost w zakresie nieuregulowanym postanowieniami ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej, a z drugiej strony komentowana ustawa obejmuje regulacją także umowy wyróżnione w k.c. jako szczególny rodzaj sprzedaży ze względu na kwalifikowane przesłanki o charakterze przedmiotowym bądź podmiotowym, a także tzw. umowy nienazwane zawierane w granicach swobody kontraktowej stron wyrażonej w art. 353 1 k.c. W tym ostatnim przypadku warunkiem koniecznym i wystarczającym zastosowania ustawy będzie stwierdzenie występowania w zawartej umowie elementów konstytutywnych umowy sprzedaży. Ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej wyłącza zastosowanie wymienionych przepisów k.c. do stosunków prawnych odpowiadających określeniu sprzedaży konsumenckiej zawartemu w art. 1 ust. 1. Wyłączeniem są objęte działy II i III tytułu XI k.c., tj. regulujące problematykę rękojmi za wady (art. 556-582 k.c.) oraz gwarancji jakości (art. 577-582 k.c.). Ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej w zakresie jej zastosowania wyłącza odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej, wprowadzając w to miejsce postanowieniami art. 4 i następnych, jego odpowiedzialność za niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową. Tymczasem Paweł Olejarczyk konstruując wskazane postanowienie umowne w powyższy sposób, dopuścił możliwość zastosowania przepisów k.c., których stosowanie z mocy prawa zostało do tego rodzaju sprzedaży wyłączone. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że druga przesłanka niezbędna dla uznania działań Pawła Olejarczyka za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Ad 3) Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiują pojęcia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 tej ustawy stanowi jedynie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z całą pewnością mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy działanie przedsiębiorcy dotyczy, bądź może dotyczyć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygnatura akt III SK 27/07 Sąd Najwyższy stwierdził, że formułowanie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów o treści „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” 7 należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone, nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. 7 W dniu 21 kwietnia 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie art. 137 ww. ustawy straciła moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Obecnie problematyka zbiorowego interesu konsumentów została uregulowana w przepisie art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. 10 W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu ma do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokreślonej liczby konsumentów, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się z dostępnym powszechnie wzorcem umowy zawierającym postanowienia, które naruszają obowiązujące przepisy prawa i zawarli, bądź mogli zawrzeć umowę z Pawłem Olejarczykiem. W tej sytuacji bezprawne zachowanie Pawła Olejarczyka nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz Prezes Urzędu ma do czynienia z naruszonymi uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy kontrahentów Pawła Olejarczyka. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna dla uznania działań Pawła Olejarczyka za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Z ustaleń dokonanych w niniejszej decyzji wynika, że Paweł Olejarczyk zaprzestał z dniem 26 stycznia 2012 r. stosowania kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień wzorca umowy ZLECENIE, poprzez ich usunięcie. Obecnie Paweł Olejarczyk zawierając z konsumentami umowy stosuje wzorzec umowny, który nie zawiera postanowień zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż nastąpiło zaniechanie przez Pawła Olejarczyka stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w dniu 26 stycznia 2012 r. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 tej ustawy. W takim przypadku, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania, przy czym ciężar udowodnienia okoliczności zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsiębiorcy. Wobec spełnienia przesłanek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przesłanek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu orzekł jak w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji. Rozstrzygnięcie o obowiązku zmiany umów. Zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w przypadku wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającej zaniechanie jej stosowania, stosuje się odpowiednio przepis art. 26 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym Prezes Urzędu może w decyzji określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów . W niniejszej sprawie, Prezes Urzędu uznał za zasadne nałożyć na Pawła Olejarczyka środek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w postaci obowiązku doręczenia, w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienie się decyzji, dowodów wysłania propozycji aneksów mających doprowadzić do zgodności z prawem treści obowiązujących w obrocie z konsumentami umów zawartych w oparciu o kwestionowany przez Prezesa Urzędu wzorzec umowy, w zakresie naruszeń określonych w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji. 11 Prezes Urzędu wskazuje, że bezprawne praktyki Pawła Olejarczyka wskazane w niniejszej decyzji zostały już zaniechane, co ustalono w toku niniejszego postępowania. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż Paweł Olejarczyk nie dokonał jednakże zmiany wszystkich dotychczas zawartych umów z konsumentami. Powyższa sytuacja może prowadzić do swoistego usankcjonowania nierównoprawnego traktowania konsumentów, z którymi zawarto umowy na nowych i starych zasadach. Pozostawienie tym konsumentom, z którymi wcześniej przedsiębiorca zawarł umowy na starych zasadach, a które nie zostały aneksowane, jako jedynej możliwości, dochodzenia swych praw na drodze cywilnoprawnej, czyniłoby ochronę, jaką zapewnia ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów iluzoryczną. Prowadziłoby to do zniweczenia funkcji, jaką mają do spełnienia zawarte w tej ustawie uregulowania. Mając na uwadze konieczność zapewnienia realizacji celu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest m.in. podejmowanie w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz celem zapobieżenia nierównoprawnego traktowania konsumentów, Prezes Urzędu uznał za zasadne nakazanie Pawłowi Olejarczykowi aneksowanie umów. Wobec powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt III sentencji niniejszej decyzji. Nałożenie kary pieniężnej Zgodnie z art. 106 ust 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w swojej decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ww. kara ma charakter fakultatywny, a zatem od Prezesa Urzędu zależy – w ramach uznania administracyjnego – uznanie w decyzji zasadności nałożenia kary pieniężnej wraz z określeniem jej wysokości. Wprawdzie ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary, jednakże art. 111 wskazuje, że ustalając wysokość kary Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej w decyzjach stwierdzających naruszenie zakazów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, należy zatem uwzględnić wagę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczającej konkurencję, bądź praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jak również zaistniałe okoliczności obciążające i łagodzące. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał za zasadne nałożenie na Pawła Olejarczyka kary pieniężnej za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów opisane w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji. Ustalając wymiar kary za powyższe praktyki Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi naruszenia, na podstawie czego ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszej kalkulacji kary, a następnie uwzględniając wszystkie okoliczności łagodzące i obciążające odpowiednio modyfikował ustaloną wysokość kwoty bazowej. Podkreślić należy, iż nakładana przez Prezesa Urzędu kara finansowa pełnić powinna funkcje: represyjną, prewencyjną i edukacyjną. Ustalając wymiar kary Prezes Urzędu wziął przede wszystkim pod uwagę funkcję prewencyjną kar, w tym prewencję ogólną. Kara bowiem winna być ustalona tak, aby 12 powstrzymywać przedsiębiorcę stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zachodzi zatem konieczność wymierzenia kary o takiej wysokości, która zniechęci przedsiębiorców zajmujących się sprzedażą sprzętu rehabilitacyjnego, do stosowania postanowień umownych sprzecznych z obowiązującym prawem, a tym samym zobliguje ich do bieżącego uaktualniania, stosowanych przez siebie wzorców. Odnośnie stosowania we wzorcu umowy postanowienia, które stanowi naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów – punkt I sentencji niniejszej decyzji – Prezes Urzędu uznał, iż naruszenie nastąpiło na etapie zawierania umowy jednak z wpływem na jego wykonywanie. Istotą tego etapu jest zachowanie przedsiębiorcy wobec konsumenta wyrażające zamiar zawarcia umowy, polegające na naruszeniu przepisów prawa i wpływające na treść umowy, a co za tym idzie również na jego późniejsze wykonanie. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której konsument zainteresowany ofertą Pawła Olejarczyka wyraża zamiar zawarcia umowy. Z kolei działanie Pawła Olejarczyka to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca umowy, który narusza obowiązującą normę prawną zawartą w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Konsument podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez Pawła Olejarczyka wzorzec umowy ZLECENIE, zawierający regulacje sprzeczne z porządkiem prawnym, nie ma możliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień. Strona zawierająca umowę według narzuconego wzorca jest nim związana z chwilą zawarcia umowy. Na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, jako na profesjonaliście ciąży obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi normami prawa. Jednocześnie przy analizie wagi naruszeń, Prezes Urzędu uwzględnił, długotrwały okres naruszenia, który wynosił powyżej dwunastu miesięcy (w odniesieniu do postanowienia wskazanego w punkcie I sentencji decyzji – od 7 lutego 2008 r.). Prezes Urzędu ustalając karę wziął ponadto pod uwagę okoliczność, iż Paweł Olejarczyk po raz pierwszy naruszył ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. Nakładając karę pieniężną, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego względu, nakładając karę pieniężną, Prezes Urzędu wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez Pawła Olejarczyka zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, opisane w niniejszej decyzji działania – podejmowane przez Pawła Olejarczyka w zakresie stosowania w obrocie z udziałem konsumentów wzorca umowy, naruszające art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów – powinny były się kojarzyć z nieuchronnością bezprawnego naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy jednak stwierdzić, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Pawła Olejarczyka naruszenia tych interesów. Zebrane w trakcie niniejszego postępowania wyjaśnienia i informacje mogą zatem wskazywać na wspomniane wyżej nieumyślne działanie Pawła Olejarczyka. Pomimo tego – jak już wcześniej wskazano – samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 13 Konsekwencją stosowania powyższej praktyki jest pogorszenie sytuacji konsumentów. Fakt, że kwestionowany zapis funkcjonuje w obrocie prawnym stwarza zagrożenie, że konsument mógł zostać obciążony kwotą odstępnego przypadku prawidłowego odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie ( tajemnica Przedsiębiorcy )% przychodu uzyskanego przez Pawła Olejarczyka w 2011 r., co jest równe kwocie 584 zł. Prezes Urzędu ustalając karę wziął pod uwagę okoliczność wykazania przez Pawła Olejarczyka zaniechania stosowania niedozwolonej praktyki. Po wszczęciu niniejszego postępowania Paweł Olejarczyk poinformował o zaprzestaniu stosowania zakwestionowanych postanowień z dniem 26 styczna 2012 r.. W związku z powyższym uznać należało, iż Paweł Olejarczyk niezwłocznie zaniechał stosowania postanowienia umownego sprzecznego z ustawą o ochronie niektórych praw konsumentów. Powyższe należy poczytać jako okoliczność łagodzącą, tym samym uzasadniającą obniżenie poziomu wymiaru kary o 30%. Prezes Urzędu ustalając karę wziął pod uwagę okoliczność, iż stosowana przez Pawła Olejarczyka praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów swoim zasięgiem obejmowała teren całego kraju. Powyższe należy poczytać jako okoliczność obciążającą, tym samym uzasadniającą zwiększenie poziomu wymiaru kary o 20%. W związku z powyższym, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na Pawła Olejarczyka karę w wysokości 526 zł. (słownie: pięćset dwadzieścia sześć złotych), co odpowiada ( tajemnica Przedsiębiorcy )% przychodu Pawła Olejarczyka osiągniętemu w 2011 r. i równocześnie stanowi ( tajemnica Przedsiębiorcy )% kary maksymalnej. Kara w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych Pawła Olejarczyka. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara prawidłowo spełni zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez Pawła Olejarczyka, jak i przez innych przedsiębiorców. W związku z powyższym Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie IV.1 sentencji niniejszej decyzji. Odnośnie stosowania we wzorcu umowy postanowienia, które stanowi naruszenie art. 1 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej – punkt II sentencji niniejszej decyzji – Prezes Urzędu uznał, iż naruszenie nastąpiło na etapie zawierania umowy jednak z wpływem na jego wykonywanie. Istotą tego etapu jest zachowanie przedsiębiorcy wobec konsumenta wyrażające zamiar zawarcia umowy, polegające na naruszeniu przepisów prawa i wpływające na treść umowy, a co za tym idzie również na jego późniejsze wykonanie. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której konsument zainteresowany ofertą Pawła Olejarczyka wyraża zamiar zawarcia umowy. Z kolei działanie Pawła Olejarczyka to stosowanie praktyki polegającej na takim opracowaniu wzorca umowy, który narusza obowiązującą normę prawną zawartą w art. 1 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. Konsument podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez Pawła Olejarczyka wzorzec umowy zawierający regulacje sprzeczne z porządkiem prawnym, nie ma możliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień. Strona zawierająca umowę według narzuconego 14 wzorca jest nim związana z chwilą zawarcia umowy. Na przedsiębiorcy prowadzącym działalność gospodarczą, jako na profesjonaliście ciąży obowiązek działania zgodnie z obowiązującymi normami prawa. Jednocześnie przy analizie wagi naruszeń, Prezes Urzędu uwzględnił, długotrwały okres naruszenia, który wynosił powyżej dwunastu miesięcy (w odniesieniu do postanowienia wskazanego w punkcie II sentencji decyzji – od 7 lutego 2008 r.). Prezes Urzędu ustalając karę wziął ponadto pod uwagę okoliczność, iż Paweł Olejarczyk po raz pierwszy naruszył ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. Nakładając karę pieniężną, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego względu, nakładając karę pieniężną, Prezes Urzędu wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez Pawła Olejarczyka zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, opisane w niniejszej decyzji działania – podejmowane przez Pawła Olejarczyka w zakresie stosowania w obrocie z udziałem konsumentów wzorca umowy, naruszające art. 1 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej – powinny były się kojarzyć z nieuchronnością bezprawnego naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy jednak przyznać, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Pawła Olejarczyka naruszenia tych interesów. Zebrane w trakcie niniejszego postępowania wyjaśnienia i informacje mogą zatem wskazywać na wspomniane wyżej nieumyślne działanie Pawła Olejarczyka. Pomimo tego – jak już wcześniej wskazano – samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Konsekwencją stosowania powyższych praktyk jest pogorszenie sytuacji konsumentów. Fakt, że kwestionowane zapisy funkcjonują w obrocie prawnym stwarza zagrożenie, iż dopuszczają możliwość zastosowania przepisów k.c., których stosowanie z mocy prawa zostało do tego rodzaju sprzedaży wyłączone. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej na poziomie ( tajemnica Przedsiębiorcy )% przychodu uzyskanego przez Pawła Olejarczyka w 2011 r., co jest równe kwocie 584 zł. Prezes Urzędu ustalając karę wziął pod uwagę okoliczność wykazania przez Pawła Olejarczyka zaniechania stosowania niedozwolonej praktyki. Po wszczęciu niniejszego postępowania Paweł Olejarczyk poinformował o zaprzestaniu stosowania zakwestionowanych postanowień z dniem 26 stycznia 2012 r.. W związku z powyższym uznać należało, iż Paweł Olejarczyk niezwłocznie zaniechał stosowania postanowienia umownego sprzecznego z ustawą o ochronie niektórych praw konsumentów. Powyższe należy poczytać jako okoliczność łagodzącą, tym samym uzasadniającą obniżenie poziomu wymiaru kary o 30%. Prezes Urzędu ustalając karę wziął pod uwagę okoliczność, iż stosowana przez Pawła Olejarczyka praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów swoim zasięgiem obejmowała teren całego kraju. Powyższe należy poczytać jako okoliczność obciążającą, tym samym uzasadniającą zwiększenie poziomu wymiaru kary o 20%. 15 W związku z powyższym, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na Pawła Olejarczyka karę w wysokości 526 zł. (słownie: pięćset dwadzieścia sześć złotych), co odpowiada ( tajemnica Przedsiębiorcy )% przychodu Pawła Olejarczyka osiągniętemu w 2011 r. i równocześnie stanowi ( tajemnica Przedsiębiorcy )% kary maksymalnej. Kara w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych Pawła Olejarczyka. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara prawidłowo spełni zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez Pawła Olejarczyka, jak i przez innych przedsiębiorców. W związku z powyższym Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie IV.2 sentencji niniejszej decyzji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, jeżeli w wyniku postępowania organ antymonopolowy stwierdził naruszenie przepisów tejże ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 263 § 1 z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zmianami) – zwany dalej „k.p.a.” – w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Niniejsze postępowanie zostało wszczęte z urzędu. W jego wyniku Prezes Urzędu w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji stwierdził naruszenie przez Pawła Olejarczyka art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił obciążyć Pawła Olejarczyka kwotą kosztów postępowania w wysokości 22 zł 60 gr. (słownie: dwadzieścia dwa złote sześćdziesiąt groszy). W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił jak w punkcie V sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do art. 264 § 1 k.p.a., w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, koszty niniejszego postępowania należy uiścić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie do Narodowego Banku Polskiego, Oddział Okręgowy w Warszawie, na rachunek Nr 51101010100078782231000000 w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, 16 za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Jednak w przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie V sentencji niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przysługuje zażalenie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca Otrzymuje: Paweł Olejarczyk Dor-Bud