RGD-13/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (58) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-11/11/MLM Gdańsk, dnia 07 września 2011r. D ECYZJA NR RGD.13/2011 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, PO UPRAWDO- PODOBNIENIU , w toku postępowania wszczętego z urzędu, stosowania przez przedsię- biorcę Agnieszkę Krupę, prowadzącą Agencję Turystyczną EURO TRAVEL w Kwidzynie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: I.1 Stosowaniu we wzorcu umownym Warunki Uczestnictwa w Imprezach Organi- zowanych przez Agencję Turystyczną EURO TRAVEL następujących postano- wień, o treści:
Organizator nie ponosi odpowiedzialności za zagubiony, skradziony lub zniszczony w czasie imprezy bagaż uczestnika. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za przedmioty wartościowe: kamera, aparat, biżuteria itp. oraz szkód powstałych z ty- tułu zaniedbania przez Uczestnika.
Wszelkie spory wynikłe z Umowy-Zgłoszenia zawartej z Uczestnikiem podlegają kompetencjom sądu Organizatora, które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu postę- powania cywilnego (Dz.U. Nr 43 poz. 296, z późn. zm.) do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone i co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami), I.2. Stosowaniu praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkuren- cji i konsumentów, polegającej na wykorzystywaniu we wzorcu umownym Warunki Uczestnictwa w Imprezach Organizowanych przez Agencję Turystyczną EU- RO TRAVEL postanowienia o treści: W przypadku koniecznym Organizator zastrzega sobie prawo zmiany warunków Umowy zawartej z uczestnikiem, zwłaszcza w przypad- ku: działań kontrahentów krajowych, innych biur podróży oraz siły wyższej i narusze- niu, w ten sposób, obowiązku udzielania konsumentom, w umowach o świadczenie usług turystycznych, rzetelnych i pełnych informacji dotyczących praw konsumentów, w sytuacji zmiany istotnych warunków umowy przez organizatora, co może stanowić naruszenie art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o usługach turystycznych (Dz.U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268, z późniejszymi zmianami), 2 oraz po zobowiązaniu się przedsiębiorcy Agnieszki Krupy, prowadzącej Agencję Tury- styczną EURO TRAVEL w Kwidzynie, do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, o którym mowa w pkt I.1 i I.2 powyżej, poprzez: a) usunięcie ze stosowanego wzorca umownego kwestionowanych przez Prezesa UOKiK postanowień, b) zamieszczenie w nowym wzorcu umownym postanowień, które stanowić będą peł- ną i rzetelną informację o przysługujących konsumentom prawach, w przypadku zmiany warunków umownych przez przedsiębiorcę, nakłada się na przedsiębiorcę obowiązek wykonania zobowiązań, o których mowa w punktach a) i b) w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami), stosownie do art. 33 ust. 6 ww. ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na przedsiębiorcę Agnieszkę Krupę, prowadzą- cą Agencję Turystyczną EURO TRAVEL z siedzibą w Kwidzynie obowiązek przekazania, w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji, informacji po- twierdzających wykonanie zobowiązań, o których mowa w punkcie I sentencji decyzji, poprzez przekazanie nowych wzorców umownych wraz z określeniem daty, od której zaczęły one obowiązywać w obrocie. UZASADNIENIE W roku 2011 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem UOKiK lub Prezesem Urzędu) przeprowadził badanie rynku usług turystycznych. W ra- mach tych działań Delegatura UOKiK w Gdańsku pozyskała, a następnie poddała analizie wzorce umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez wybranych przedsiębiorców, działających na terenie jej właściwości miejscowej. W toku badania Prezes Urzędu ustalił, iż przedsiębiorca Agnieszka Krupa, prowadząca Agencję Turystyczną EURO TRAVEL w Kwidzynie (zwana dalej EURO TRAVEL), we wzorcu umowy pod nazwą: Warunki Uczestnictwa w Imprezach Organizowanych przez Agencję Turystyczną EURO TRAVEL stosuje postanowienia, których treści można uznać za tożsame z postanowieniami wzorców umownych, które zostały wpisane do reje- stru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego (zwanego dalej Rejestrem), a także nie udziela konsu- mentom, w umowach o świadczenie usług turystycznych, rzetelnych i pełnych informacji dotyczących praw konsumentów, w sytuacji zmiany istotnych warunków umowy przez or- ganizatora, co może stanowić naruszenie art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o usługach turystycznych (Dz.U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268, z późniejszymi zmianami), zwa- na dalej ustawą o usługach turystycznych. W związku z powyższym, postanowieniem nr 109 z dnia 16 maja 2011r. – wszczęte zosta- ło, z urzędu, postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsiębiorcę Agnieszkę Krupę, prowadzącą Agencję Turystyczną EURO TRAVEL z siedzibą w Kwidzynie , 3 praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, zdefiniowanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej także ustawą o ochronie […] polegającej na: I. Stosowaniu we wzorcu umownym Warunki Uczestnictwa w Imprezach Organi- zowanych przez Agencję Turystyczną EURO TRAVEL następujących postanowień, o treści:
Organizator nie ponosi odpowiedzialności za zagubiony, skradziony lub zniszczony w czasie imprezy bagaż uczestnika. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za przedmioty wartościowe: kamera, aparat, biżuteria itp. oraz szkód powstałych z ty- tułu zaniedbania przez Uczestnika,
Wszelkie spory wynikłe z Umowy-Zgłoszenia zawartej z Uczestnikiem podlegają kompetencjom sądu Organizatora, uznanych za postanowienia niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowień wzorców uznanych za niedozwolone, odpowiednio pod pozycjami: 1136 i 769 ; 1299 , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie [...]. II. Stosowaniu praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkuren- cji i konsumentów, polegającej na wykorzystywaniu we wzorcu umownym Warunki Uczestnictwa w Imprezach Organizowanych przez Agencję Turystyczną EU- RO TRAVEL postanowienia o treści: W przypadku koniecznym Organizator zastrzega sobie prawo zmiany warunków Umowy zawartej z uczestnikiem, zwłaszcza w przypad- ku: działań kontrahentów krajowych, innych biur podróży oraz siły wyższej i naruszeniu, w ten sposób, obowiązku udzielania konsumentom, w umowach o świadczenie usług turystycznych, rzetelnych i pełnych informacji dotyczących praw konsumentów, w sytu- acji zmiany istotnych warunków umowy przez organizatora, co może stanowić narusze- nie art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o usługach turystycznych (Dz.U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268, z późniejszymi zmianami). W toku postępowania Prezes Urzędu, postanowieniem nr 110 z dnia 16 maja 2011r., zaliczył w poczet dowodów część materiałów stanowiących akta sprawy prowadzonej pod sygnaturą RGD. 405-7/11/MLM, tj.: pismo przedsiębiorcy z dnia 8 lutego 2011r., z załącznikami. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania przedsiębiorca, pismem z dnia 20 maja 2011r., wskazał, że w związku z art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zobowiązuje się do zaniechania dalszego wykorzystania niedozwolonych postanowień we wzorcu umownym i zobowiązuje się do ich usunięcia . Ponadto pismem z dnia 29 lipca 2011r., EURO TRAVEL przedstawił projekt nowego wzorca umownego. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: Agnieszka Krupa, prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Agencja Turystyczna EU- RO TRAVEL w Kwidzynie. Przedsiębiorca został wpisany do prowadzonej przez Burmistrza Miasta Kwidzyna ewidencji działalności gospodarczej pod numerem 9877. Ponadto Agnieszka Krupa zarejestrowana jest w Rejestrze Organizatorów i Pośredników Turystycz- nych Marszałka Województwa Pomorskiego pod numerem 319. W zakresie działania przedsiębiorcy jest organizowanie imprez turystycznych oraz pośredniczenie na zlecenie klientów w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych. W kontaktach z klientami 4 przedsiębiorca posługuje się projektami umów, które następnie konsumenci podpisują chcąc skorzystać z usług (oferty) tego przedsiębiorcy. Projekty umów przedstawiane konsumentom, przygotowane z góry przed zawarciem umowy, zawierają gotowe jednolite postanowienia, wpisywane następnie do konkretnych umów podpisywanych z klientami, stanowiąc tym samym wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Stosowany przez przedsiębiorcę, wzorzec umowy pod nazwą Warunki Uczestnictwa w Imprezach Organizowanych przez Agencję Turystyczną EURO TRAVEL zawiera między innymi następujące postanowienia:
Organizator nie ponosi odpowiedzialności za zagubiony, skradziony lub zniszczony w czasie imprezy bagaż uczestnika. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za przedmioty wartościowe: kamera, aparat, biżuteria itp. oraz szkód powstałych z tytułu zaniedbania przez Uczestnika,
Wszelkie spory wynikłe z Umowy-Zgłoszenia zawartej z Uczestnikiem podlegają kompetencjom sądu Organizatora,
W przypadku koniecznym Organizator zastrzega sobie prawo zmiany warunków Umowy zawartej z uczestnikiem, zwłaszcza w przypadku: działań kontrahentów krajowych, innych biur podróży oraz siły wyższej. W prowadzonym przez Prezesa Urzędu rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone zamieszczono następujące klauzule: • pod nr 769 , o treści: Natura Tour nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ewen- tualne uszkodzenia, zniszczenia, zguby, kradzieże i inne zdarzenia, które mogą się zdarzyć w pokojach, hotelach i środkach komunikacji w czasie trwania impre- zy turystycznej organizowanej za granicą, • pod nr 1136 , o treści: JET TOURISTIC POLAND Sp. z o. o. nie przyjmuje odpo- wiedzialności za uszkodzenie i utratę bagażu oraz pieniędzy w nim się znajdują- cych lub uszkodzenie przedmiotów wartościowych, • pod nr 1299 , o treści : Wszelkie spory wynikłe z realizacji umowy rozstrzygane będą przez sąd cywilny w Krakowie, bądź przez sąd miejsca wykonania umowy. Zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 6 ustawy o usługach turystycznych, jeżeli organizator przed rozpoczęciem imprezy, z przyczyn od niego niezależnych, zmuszony jest zmienić istotne warunki umowy wówczas klient, który odstępuje od umowy z tego powodu, może według swojego wyboru: 1. uczestniczyć w imprezie zastępczej o tym samym lub wyższym standardzie, chyba że zgodzi się na imprezę o niższym standardzie za zwrotem różnicy w cenie; 2. żądać natychmiastowego zwrotu wszystkich wniesionych świadczeń. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co na- stępuje: Możliwość rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzależniona jest od uprzedniego stwierdzenia, czy zagrożony został w niej interes publicznoprawny. Jeżeli przesłanka taka nie występuje, Prezes Urzędu nie jest upoważniony do realizacji zasadniczego celu ustawy, którym, zgodnie z zapisem art. 1 ust. 1, jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podej- Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Normalny, Wyjustowany, Odstęp Przed: 0 pt, Po: 0 pt, Tabulatory: 0,63 cm, Do lewej Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Usunięto: Aby rozstrzygnąć sprawę w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) niezbęd- nym jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Wykazanie tej okoliczności, upoważnia dopiero Prezesa UOKiK do realizacji celu ustawy, którym zgodnie z jej art. 1 ust. 1, jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębior- ców i konsumentów.¶ 5 mowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interes ó w przedsiębiorców i konsumen- tów. W ocenie Prezesa UOKiK rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się i dotyczy ochrony interesu szerszej grupy konsumentów, którzy są lub mogą być klientami skarżonego przedsiębiorcy. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Agnieszka Krupa jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym, pod pojęciem tym rozumie się m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Ustawa z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 20 10 r. Nr 220 , poz. 1 447 ) w art. 4 stanowi, m.in. że p rzedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąc a osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we wła- snym imieniu działalność gospodarczą. Skarżonemu przedsiębiorcy postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o ochronie […] . Przepis art. 24 ust. 1 stanowi, że z akazane jest stosowanie prak- tyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z ust. 2 pkt 1 tego artykułu p rzez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za nie- dozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks po- stępowania cywilnego […] . Natomiast zgodnie z ust. 2 pkt 2 tego przepisu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uznaje się naruszenie obowiązku udzielenie konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Aby działania przedsiębiorcy mogły zostać uznane za sprzeczne z powołanym wyżej prze- pisem art. 24 ustawy o ochronie […] , należy wykazać, że spełniają one łącznie następują- ce przesłanki: – ujawniają się w obrocie konsumenckim, a więc dotyczą relacji przedsiębiorca- konsument, – stanowią działanie bezprawne, – naruszają zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie […] i art. 22 1 Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W niniejszej sprawie fakt zawierania umów o usługi turystyczne z konsumentami pozostaje poza sporem, co przesądza o uznaniu, iż pierwsza z ww. przesłanek jest spełniona. Co do drugiej przesłanki, tj. bezprawności, rozumianej jako działanie sprzeczne z przepi- sami prawa podnieść należy, iż przedsiębiorcy postawiony został zarzut naruszenia art. 24 ust . 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o ochronie […] , polegający na stosowaniu w umowach zawieranych z konsumentami postanowień wzorca umowy, które zostały wpisane do r eje- stru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego , a także naruszenie obowiązku udzielnie konsu- mentom rzetelnej i pełnej informacji. I. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy nie tylko tego przedsię- biorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców. Art. 479 43 K.p.c. rozsze- Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano: Czcionka: (Domyślny) Tahoma, 12 pt Sformatowano Sformatowano: Wcięcie: Pierwszy wiersz: 0 cm Sformatowane: Punktory i numeracja Sformatowano: Wcięcie: Pierwszy wiersz: 0 cm Sformatowano: Wcięcie: Z lewej: 0 cm, Wysunięcie: 0,5 cm 6 rza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie, tj. innych przedsiębiorców. Skutek tzw. prawomoc- ności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru, prowadzo- nego przez Prezesa Urzędu. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w Rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do r ejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momen- tu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyż- sze stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż … stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za nie- dozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów [ … ]. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że [ … ] praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykład- nia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru [ … ] . Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności [ … ]. Nie jest zatem konieczna dokładna oraz literalna identyczność klauzuli wpisanej do Re- jestru i klauzuli z nią porównywanej. Stąd też niedozwolone będą również postanowie- nia umów, mieszczące się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której treść zosta- nie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści tak samo godzi w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpi- sana do Rejestru. W zakresie punktu I sentencji decyzji, oceniana praktyka dotyczy stosowania postano- wień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Po pierwsze , postanowienie, o treści: Organizator nie ponosi odpowiedzialności za za- gubiony, skradziony lub zniszczony w czasie imprezy bagaż uczestnika. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za przedmioty wartościowe: kamera, aparat, biżuteria itp. oraz szkód powstałych z tytułu zaniedbania przez Uczestnika, można uznać, za tożsame z klauzulami umieszczonymi w Rejestrze pod pozycjami 1136 i 769 . Wyrokiem z dnia 27 lutego 2006r. (sygn. akt XVII AmC 100/04) Sąd Ochrony Konku- rencji i Konsumentów uznał za niedozwolone postanowienie, wpisane w Rejestrze pod poz. 1136, o treści: JET TOURISTIC POLAND Sp. z o. o. nie przyjmuje odpowiedzialno- ści za uszkodzenie i utratę bagażu oraz pieniędzy w nim się znajdujących lub uszkodze- nie przedmiotów wartościowych. Natomiast wyrokiem z dnia 23 lutego 2006r. (sygn. akt AmC 6/05) SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie, ujęte w Rejestrze w poz. 769, o treści: Natura Tour nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ewentualne uszko- dzenia, zniszczenia, zguby, kradzieże i inne zdarzenia, które mogą się zdarzyć w poko- jach, hotelach i środkach komunikacji w czasie trwania imprezy turystycznej organizo- Sformatowano: Wcięcie: Z lewej: 0,5 cm, Pierwszy wiersz: 0 cm 7 wanej za granicą. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że postanowienie to spełnia przesłankę klauzuli niedozwolonej, w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. i zakazał wykorzy- stywania tej klauzuli w obrocie (art. 479 42 kpc). Zdaniem Sądu postanowienie to prowa- dzi do rozszerzenia katalogu okoliczności zwalniających pozwanego z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania ponad granice wyznaczone przez art. 11 a ustawy o usługach turystycznych. W ocenie Sądu postanowienie to jest przykładem nierzetelnego traktowania konsumenta, sprzecznego z dobrymi obyczajami i rażąco naruszającego jego interesy. Także i EURO TRAVEL stosując zakwestionowane postanowienie ogranicza swoją od- powiedzialność organizatora turystyki. Podkreślić należy, że zgodnie z brzmieniem art. 11 a ustawy o usługach turystycznych organizator, co do zasady, odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, chyba że określone zdarzenie jest objęte wyłączeniem przewidzianym w tym przepisie prawnym. Tymczasem postanowienie stosowane przez EURO TRAVEL organiczna odpowiedzialność organizatora za mienie klienta, nawet w sytuacji, gdy do zdarzeń związanych z jego np. utratą, czy zniszczeniem dochodzi na skutek niedbalstwa, czy nienależytej staranności ze strony przedsiębiorcy. Z tych też względów uznać należy, że analizowane postanowienie wywołuje identyczne skutki prawne, jak wskazane klauzule niedozwo- lone. Po drugie , postanowienie o treści: Wszelkie spory wynikłe z Umowy-Zgłoszenia zawar- tej z Uczestnikiem podlegają kompetencjom sądu Organizatora , zdaniem Prezesa Urzę- du może zostać uznane za tożsame z klauzulą umieszczoną w Rejestrze pod pozycją 1299 . W wyroku z dnia 29 listopada 2007r. (sygn. akt XVII Amc 211/07) Sąd Ochrony Konku- rencji i Konsumentów uznał za niedozwolone, postanowienie umowne, o treści: Wszel- kie spory wynikłe z realizacji umowy rozstrzygane będą przez sąd cywilny w Krakowie, bądź przez sąd miejsca wykonania umowy. Wyniki analizy porównawczej postanowienia zawartego we wzorcu stosowanym przez przedsiębiorcę z klauzulą umieszczoną w Reje- strze, pozwalają na stwierdzenie, że - pomimo braku identyczności literalnej – stosowa- nie jego wywołuje tożsame skutki, bowiem w przypadku powstania sporu na tle wyko- nywania umowy, zapisy te bezprawnie narzucają konsumentom właściwość miejscową sądu i ograniczają ich prawa do wytoczenia powództwa, wynikające z przepisów K.p.c. o właściwości ogólnej i przemiennej. Zgodnie z ustawą z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 269 ze zm.) mówiąc o właściwości miejscowej, można wyróżnić właściwość: ogólną, przemienną i wyłączną. Zasadę w zakresie właściwości miejscowej określa art. 27 § 1 K.p.c. stanowiąc, że Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w któ- rego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. Właściwość wyłączna dotyczy po- wództw związanych m.in. z prawem rzeczowym na nieruchomości, dziedziczeniem, sto- sunkami pomiędzy rodzicami i dziećmi. Przepisy dotyczące właściwości przemiennej przewidują możliwość wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia umowy, jej wykona- nia, rozwiązania lub unieważnienia, jak też o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, przed sądem właściwym dla miejsca jej wykona- nia. W razie wątpliwości, miejsce to powinno być stwierdzone dokumentem. Przepisy art. 31 i nast. K.p.c. umożliwiają powodowi dokonanie wyboru pomiędzy sądem właści- wości ogólnej, a innym sądem oznaczonym w tych przepisach, w zależności od tego, który sąd jest dla niego dogodniejszy. 1 Nie jest zatem dopuszczalne narzucenie właści- 1 Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Pod redakcją K. Piaseckiego, Wydawnictwo 8 wości przemiennej przez jedną ze stron stosunku prawnego/umowy, a jedynie następ- czy jej wybór w chwili powstania roszczenia wynikającego z umowy. Artykuł 46 K.p.c. przewiduje możliwość zawarcia tzw. umowy prorogacyjnej, polegającej na tym, że strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących wynik- nąć w przyszłości z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten, jeżeli strony nie posta- nowiły inaczej, będzie wówczas sądem wyłącznie właściwym. W świetle przytoczonego przepisu możliwe jest odejście od generalnego modelu właściwości ogólnej, jednak tyl- ko wtedy, gdy jest to przedmiotem indywidualnego uzgodnienia umownego. Skutecz- ność takiej umowy zależy zatem od zgodnego wyrażenia woli stron. Tak więc, w rozpatrywanym przypadku, w sytuacji konieczności rozwiązywania sporu na drodze sądowej w grę wchodzą tylko dwie właściwości, tj. ogólna i przemienna. Według właściwości ogólnej, jeżeli powodem jest konsument, to powództwo powinno zostać wniesione do sądu właściwego dla siedziby przedsiębiorcy (art. 30 K.p.c.). Jeżeli nato- miast powodem jest przedsiębiorca, to sądem właściwym jest sąd, w którego okręgu konsument ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 k.p.c.). W przypadku właściwości przemiennej dotyczącej roszczeń wynikających z zawartej umowy, właściwym będzie sąd miejsca wykonania tej umowy. Jak wynika z powyższego, nie w każdym przypadku sądem właściwym będzie sąd właściwy wskazany we wzorcu stosowanym przez przed- siębiorcę. Przedsiębiorca narzucając konsumentowi ograniczenie możliwości dochodze- nia roszczeń powstałych na tle wykonywania umowy przyczynia się do pogorszenia jego sytuacji, co może być źródłem niewygody i niepotrzebnej straty czasu, a także zbęd- nych wydatków. Zapis taki utrudnia mu ponadto skuteczną realizację konstytucyjnego prawa do sądu. 2 Tak więc, przeprowadzone porównanie postanowienia wzorca umowy stosowanego przez przedsiębiorcę z wymienioną wyżej klauzulą uznaną wcześniej przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za postanowienie niedozwolone i wpisane do Rejestru, jed- noznacznie wskazuje na tożsamość skutków wywoływanych przez porównywane klau- zule, czego nie naruszają różnice w zakresie użytych sformułowań i wyrazów. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wtedy, gdy działanie przed- siębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, to jest, sytuacji gdy skiero- wane jest nie tylko do wyodrębnionej indywidualnie grupy konsumentów, lecz szersze- go nieograniczonego liczbowo kręgu osób, do których dotarła i dotrzeć może oferta przedsiębiorcy. W rozpatrywanej sprawie wyżej wymienione warunki zostały spełnione. Oferta usług turystycznych adresowana jest bowiem przez EURO TRAVEL, nie do ściśle zindywidualizowanego konkretnego konsumenta lecz do z góry nieokreślonej, niemożli- wej do zidentyfikowania liczby kontrahentów – konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. II. Przedsiębiorcy postawiono również zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na wykorzystywaniu we wzorcu umownym Warunki Uczestnictwa w Imprezach Organizowanych przez Agencję Turystyczną EU- RO TRAVEL postanowienia o treści: W przypadku koniecznym Organizator zastrzega C.H. Beck, Warszawa 1996r., str.164. 2 Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005r., sygn. akt XVII Ama 46/04. 9 sobie prawo zmiany warunków Umowy zawartej z uczestnikiem, zwłaszcza w przypad- ku: działań kontrahentów krajowych, innych biur podróży oraz siły wyższej i naruszeniu, w ten sposób, obowiązku udzielania konsumentom, w umowach o świadczenie usług turystycznych, rzetelnych i pełnych informacji dotyczących praw konsumentów, w sytu- acji zmiany istotnych warunków umowy przez organizatora, co może stanowić narusze- nie art. 14 ust. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o usługach turystycznych. Udowodnienie, że przedsiębiorca stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy kon- sumentów, określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie […], wymaga wykazania, że informacje rozpowszechniane przez EURO TRAVEL, a dotyczące praw konsumentów w sytuacji zmiany istotnych warunków umownych przez przedsiębiorcę są nierzetelne i niepełne. Zgodnie z art. 14 ust. 6 ustawy o usługach turystycznych, jeżeli organizator przed roz- poczęciem imprezy, z przyczyn od niego niezależnych, zmuszony jest zmienić istotne warunki umowy wówczas klient, który odstępuje od umowy z tego powodu, może we- dług swojego wyboru uczestniczyć w imprezie zastępczej o tym samym lub wyższym standardzie (chyba że zgodzi się na imprezę o niższym standardzie za zwrotem różnicy w cenie) albo żądać natychmiastowego zwrotu wszystkich wniesionych świadczeń. Tymczasem przedsiębiorca w umowach zawieranych z konsumentami przewidział jedy- nie, że w przypadku koniecznym Organizator zastrzega sobie prawo zmiany warunków Umowy zawartej z uczestnikiem, zwłaszcza w przypadku: działań kontrahentów krajo- wych, innych biur podróży oraz siły wyższej. Natomiast całkowicie zaniechał poinfor- mowania swoich klientów o ich prawach, które wynikają wprost z przepisów ustawy o usługach turystycznych, w szczególności z ww. art. 14 ust. 6 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie przyjąć należy, że oferta handlowa przedsiębiorcy, kierowana jest do niedookreślonej grupy osób fizycznych, konsumentów, którzy zawierają umowę w celu bezpośrednio niezwiązanym z działalnością gospodarczą, są to więc konsumenci przeciętni, którzy chociaż potrafią zrozumieć kierowane do nich informacje oraz podjąć w oparciu o ten przekaz świadomą decyzję co do oferty przedsiębiorcy, nie posiadają jednak wiedzy specjalistycznej w tym przedmiocie i często nie znają pełni swoich praw. Stąd też należyte poinformowanie klientów przez przedsiębiorcę o ich prawach jest bar- dzo istotne, natomiast zignorowanie tego obowiązku uznać należy, za działanie bez- prawne i naruszające obowiązek informacyjny, co w konsekwencji może prowadzić do istotnego naruszenia interesów konsumentów/kontrahentów EURO TRAVEL. W tym miejscu wskazać należy, że przedsiębiorca jest obowiązany do poinformowania swoich klientów o fakcie zmiany warunków umowy, a klientom przysługuje wówczas prawo określonego wyboru. Pokreślić również należy, że przedsiębiorca, zawierając umowę o usługi turystyczne, obowiązany jest do określenia zarówno podstaw prawnych, jak i konsekwencji prawnych wynikających z umowy (art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o usługach turystycznych).Tymczasem, w treści umowy, wykorzystywanej przez przedsiębiorcę w obrocie konsumenckim, brak jest jakichkolwiek informacji nt. praw klientów, w przy- padku gdy przedsiębiorca zmienia warunki umowy. Zdaniem Prezesa Urzędu informacje przekazywane przez przedsiębiorcę, a dotyczące zmiany warunków umownych są nie- rzetelne i niepełne bowiem nie wskazują jakie działania może podjąć klient, w takiej sy- tuacji, oraz jakie prawa mu przysługują. Ponieważ, jak zaznaczono wcześniej, oferta imprez turystycznych kierowana jest przez EURO TRAVEL do nieograniczonej liczby kontrahentów/potencjalnych klientów, w tym i konsumentów uznać należy, że w tej sprawie mamy do czynienia nie z sumą indywidu- 10 alnych, ale ze zbiorowym interesem konsumentów, który niewątpliwie zostały naruszo- ny przez działania przedsiębiorcy. Stosownie do art. 28 ust. 1 ww. ustawy, jeżeli w toku postępowania w sprawach prak- tyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 tejże ustawy, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia po- stępowania – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tejże ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naru- szeniom, Prezes UOKiK może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zo- bowiązań, a stosownie do art. 28 ust. 2 ww. ustawy – może też określić termin ich wy- konania. Z kolei, odpowiednio do art. 28 ust. 3 ustawy, w decyzji, o której mowa w ust. 1 tego artykułu, Prezes UOKiK nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Jak wykazano wcześniej, w okolicznościach przedmiotowej sprawy zostało uprawdopo- dobnione, że EURO TRAVEL stosuje praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumen- tów, określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie […]. Jednocześnie przedsiębiorca zobowiązał się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, poprzez opracowanie nowego wzorca umowy. W nowym wzorcu umownym postanowienie o treści: Organizator nie ponosi odpowie- dzialności za zagubiony, skradziony lub zniszczony w czasie imprezy bagaż uczestnika. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za przedmioty wartościowe: kamera, aparat, biżuteria itp. oraz szkód powstałych z tytułu zaniedbania przez Uczestnika, według de- klaracji przedsiębiorcy , zostanie usunięte. Natomiast postanowienie, o treści: Wszelkie spory wynikłe z Umowy-Zgłoszenia zawartej z Uczestnikiem podlegają kompetencjom sądu Organizatora , ma otrzymać brzmienie: Ewentualne spory wynikające z realizacji Umowy będą rozstrzygane polubownie, a w przypadku braku porozumienia przez sądy powszechne . Ponadto przedsiębiorca zobowiązał się do usunięcia postanowienia o treści: W przypad- ku koniecznym Organizator zastrzega sobie prawo zmiany warunków Umowy zawartej z uczestnikiem, zwłaszcza w przypadku: działań kontrahentów krajowych, innych biur po- dróży oraz siły wyższej i przedstawił propozycję zamieszczenia w nowym wzorcu umow- nym postanowień, które stanowią pełną i rzetelną informację o prawach klien- tów/konsumentów w przypadku zmiany warunków umownych przez organizatora im- prezy, o których mowa w art. 14 ust. 5 i 6 ustawy o usługach turystycznych. W nowym wzorcu umownym przedsiębiorca przewidział, że Organizator, który przed rozpoczęciem imprezy turystycznej jest zmuszony, z przyczyn od niego niezależnych, zmienić istotne warunki uczestnictwa z klientem niezwłocznie powiadamia o tym fakcie uczestnika. W takiej sytuacji klient powinien niezwłocznie poinformować organizatora, czy: przyjmuje proponowaną zmianę umowy albo, odstępuje od umowy za natychmia- stowym zwrotem wszelkich wniesionych świadczeń i bez obowiązku ponoszenia jakich- kolwiek kar. Jednocześnie uczestnik w takiej sytuacji ma prawo uczestniczyć w imprezie zastępczej o tym samym standardzie albo wyższym, chyba że zgodzi się na imprezę o niższym standardzie za zwrotem różnicy w cenie lub żądać zwrotu wszystkich wniesio- nych świadczeń. 11 Ponadto EURO TRAVEL poinformował, że Obecnie biuro nie jest w trakcie realizacji żad- nej imprezy turystycznej. W ocenie Prezesa Urzędu podjęte zobowiązanie w sposób wystarczający zabezpiecza i chroni interesy konsumentów. Biorąc pod uwagę wymienione okoliczności orzeczono, jak w punkcie I sentencji. Ponadto, Prezes UOKiK, w oparciu o zapis art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie (…) wyznaczył termin przekazania informacji o wykonaniu zobowiązania w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. Mając to na uwadze orzeczono, jak w punkcie II sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Otrzymuje: Agnieszka Krupa Agencja Turystyczna EURO TRAVEL ul. Drzymały 14 82-500 KWIDZYN