RWR-23/2011

J 1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071) 344 65 87, (071) 34 05 920, fax (071) 34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61-16/11/ZK Wrocław, 5 września 2011 r. DECYZJA RWR 23/2011 Na podstawie 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Janowi Jaszczakowi, prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą: „Jan Jaszczak TIGER TRAVEL” z siedzibą we Wrocławiu, przy ul. Zemskiej 5/29 - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na braku zamieszczenia we wzorcu pn. „Umowa z Biurem Podróży”, informacji o terminie wnoszenia reklamacji, co może stanowić naruszenie art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.). UZASADNIENIE W związku z działaniami Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów [zw. dalej także Prezesem Urzędu] związanymi z kontrolą wzorców umownych stosowanych przez przedsiębiorców świadczących usługi w zakresie organizowania usług turystycznych, wrocławska Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadziła czynności kontrolne dotyczące działalności Jana Jaszczaka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Jan Jaszczak TIGER TRAVEL” z siedzibą we Wrocławiu, przy ul. Zemskiej 5/29 [zw . dalej także „Tiger”]. Prezes Urzędu w toku postępowania wyjaśniającego wstępnie ustalił, iż J 2 działalność przedsiębiorcy może odbywać się z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. dowód: akta sprawy RWR 403-13/11/AJ/ZK W związku z powyższym Postanowieniem nr RWR 112/2011 z dnia 26 maja 2011 r. - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Jana Jaszczaka prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Jan Jaszczak TIGER TRAVEL” z siedzibą we Wrocławiu, przy ul. Zemskiej 5/29, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [zw. dalej także ustawą o ochronie (...)] polegającej na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nie zamieszczenie we wzorcu umowy p.n. „Umowa z Biurem Podróży”, informacji o terminie wnoszenia reklamacji, co może stanowić naruszenie art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.). dowód: karta 1 Ponadto — zgodnie z punktem II Postanowienia nr RWR 112/2011 — Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów poszczególne materiały uzyskane podczas wymienionego wyżej postępowania wyjaśniającego (nr sygn. RWR 403-13/11/AJ/ZK). dowód: k. 1. W toku postępowania Jan Jaszczak ustosunkowując się w piśmie z dnia 13 czerwca 2011 roku do zarzutów przedstawionych w Postanowieniu RWR 1112/2011 wskazał, iż o ile informacja na temat terminu składania reklamacji nie znajduje się we wzorcu umowy, o tyle znajduje się ona w innym dokumencie, który również jest częścią umowy zawieranej z konsumentem. Wskazał, iż treść umowy zawieranej między stronami jest współcześnie bardzo złożona, ponieważ obejmuje całość ustaleń towarzyszących jej zawarciu, w tym często wiele szeroko rozumianych wzorców umowy. W tym wypadku, informacje przekazywane klientom w związku z zawarciem umowy, wśród których znajduje się informacja dotycząca terminu składania reklamacji, należałoby traktować jako cześć umowy – podobnie jak częścią umowy jest niewątpliwie treść oferty zawierająca istotne informacje dotyczące imprezy turystycznej, której przecież nie są następnie powielane w podpisywanym przez klienta wzorcu umowy. A zatem, obowiązek z art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o usługach turystycznych należałoby uznać za spełniony. Jan Jaszczak podniósł również, iż niezależnie od oceny Urzędu zakresu pojęcia umowy zarzut naruszenia zbiorowego interesu konsumentów należy uznać wobec powyższego za bezpodstawny, a to z uwagi na fakt, iż informacja dotycząca terminu składania reklamacji była udzielana konsumentowi a zatem nie uchybiono obowiązkowi informacyjnemu. Przedsiębiorca dodał również, że niezależnie od powyżej podniesionych uwag dokonał aktualizacji postanowień stosowanego wzorca umowy Zmieniony wzorzec umowy obowiązuje od dnia 1 kwietnia 2011 roku a pierwsza umowa zawarta została przy jego użyciu w dniu 15 kwietnia 2011 roku. dowód: pismo z dnia 13.06.2011r.:k. 20-21, pismo z dnia 31.07.2011r.: k. 44. J 3 I . Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: Jan Jaszczak jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, wpisaną do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Wrocławia pod numerem 191358, pod nazwą „Jan Jaszczak TIGER TRAVEL” we Wrocławiu przy ul. Zemskiej 5/29 między innymi w zakresie działalności organizatorów turystyki oraz działalności pośredników turystycznych. dowód: zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej: k. 18. Jan Jaszczak w dniu 1 września 2007 roku wprowadził do obrotu konsumenckiego wzorzec umowy p.n. „Umowa z Biurem Podróży”. Na jego podstawie zawierał z konsumentami umowy o świadczenie usług turystycznych. We wzorcu tym nie została zamieszczona informacja określająca termin do wnoszenia reklamacji przez konsumentów. dowód: wzorzec umowy p.n. Umowa z Biurem Podróży: k. 13-17. Jednocześnie z wzorcem umowy o nazwie „Umowa z Biurem Podróży” konsumentom przedkładany jest każdorazowo dokument, w którym Jan Jaszczak przekazuje informacje określające obowiązujące przepisy paszportowe, wizowe i sanitarne obowiązujące w krajach, na terenie których organizowane są zamówione świadczenia turystyczne. Wśród zamieszczonych informacji znajduje się postanowienie, zgodnie z którym „W sprawach dotyczących niezgodności otrzymanych świadczeń z zapisami w umowie (reklamacje dotyczące hoteli, transferów itp.) w celu bezzwłocznej interwencji należy zgłosić problem telefonicznie na nr +48694337532), a następnie jeśli sprawa tego wymaga wystąpić na piśmie z reklamacją w terminie 30 dni od dnia zakończenia imprezy, w terminie 14 dni zostanie udzielona odpowiedź.” dowód: wzór dokumentu wręczanego konsumentom: k.30, pismo z dnia 31.07.2011r.: k. 44. W 2010 roku Jan Jaszczak zawarł z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy p.n. „Umowa z Biurem Podróży” cztery umowy o świadczenie usług turystycznych. W każdym z tych przypadków konsumenci otrzymali wraz z egzemplarzem umowy o świadczenie usług turystycznych dokument zawierający m.in. informację o terminie wnoszenia reklamacji świadczonych usług. Dokument ten był każdorazowo podpisywany przez konsumenta. dowód: pismo Jana Jaszczaka z 31.07.2011r.: k.44, dokumenty przekazane konsumentom: k. 45-49. Także w przypadku dwóch umów o świadczenie usług turystycznych zawartych z konsumentami w dniu 3 marca 2011 roku otrzymali oni wraz z egzemplarzem umowy wspomniany wyżej dokument. dowód: umowa z dnia 3.03.2011r.: k.3-7 , umowa z dnia 3.03.2011r.: k. 8-12, dokumenty przekazane konsumentom: k. 28-29. Od dnia 1 kwietnia 2011 roku Jan Jaszczak stosuje w obrocie konsumenckim zmieniony J 4 wzorzec umowy p.n. „Umowa z Biurem Podróży”. We wzorcu tym, w jego punkcie 14 znajduje się postanowienie o następującej treści: „Jeżeli w trakcie imprezy turystycznej klient stwierdza wadliwe wykonywanie umowy, powinien niezwłocznie zawiadomić o tym wykonawcę usługi praz Biuro. Uczestnik może również złożyć reklamację w formie pisemnej w terminie 30 dni od dnia zakończenia imprezy. Biuro udzieli odpowiedzi na reklamację w formie pisemnej w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej złożenia a w razie złożenia reklamacji w trakcie trwania imprezy turystycznej w terminie 30 dni od dnia jej zakończenia.” dowód: wzorzec umowy p.n. „Umowa z Biurem Podróży”: k. 31-35, umowa z dnia 15.04.2011r.: k.22-27. Jan Jaszczak z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał w 2010 roku przychód w wysokości 329.771,54 zł. dowód: zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010: k. 36-38. II. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, iż przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) podniósł, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie postawiony został Janowi Jaszczakowi zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowy interes konsumentów, a polegającej na braku zamieszczenia we wzorcu umowy p.n. „Umowa z Biurem Podróży”, informacji o terminie wnoszenia reklamacji, co może stanowić naruszenie art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o usługach turystycznych. Po przeprowadzeniu, w toku postępowania administracyjnego, dalszej analizy materiału dowodowego w sprawie oraz wyjaśnień udzielonych w jego toku przez przedsiębiorcę, stwierdzić należy, iż brak zamieszczenia w przedmiotowym wzorcu umowy powyższych informacji nie godziło w okolicznościach niniejszej sprawy w zbiorowy interes konsumentów. Z ustalonego stanu faktycznego wynika bowiem, iż informacja określająca termin wnoszenia reklamacji przekazywana była każdorazowo konsumentowi w dokumencie określającym obowiązujące przepisy paszportowe, wizowe i sanitarne obowiązujące w krajach, na terenie których organizowane są zamówione świadczenia turystyczne. Przekazywanie J 5 powyższych informacji jest wykonywaniem przez Jana Jaszczaka obowiązku określonego przepisem art. 13 ust. 1 pkt 1) ustawy o usługach turystycznych. Zgodnie z powyższym przepisem organizator turystyki lub pośrednik turystyczny jest obowiązany podać klientowi, przed zawarciem umowy: ogólne informacje o obowiązujących przepisach paszportowych, wizowych i sanitarnych, w szczególności o terminach oczekiwania na wydanie paszportu i wizy oraz o wymaganiach zdrowotnych dotyczących udziału w imprezie turystycznej, przy czym informacje te powinny być podane konsumentowi na piśmie. Jan Jaszczak realizuje powyższy obowiązek poprzez przedłożenie wraz z wzorcem umowy p.n. „Umowa z Biurem Podróży” dokumentu, którego otrzymanie konsumenci każdorazowo potwierdzają złożeniem podpisu pod jego treścią. Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż pomimo, że w rzeczywistości wzorzec umowy p.n. „Umowa z Biurem Podróży” nie zawierał w swej treści regulacji wymaganej przepisem art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o usługach turystycznych, to sposób przekazywania konsumentom stosownej informacji zapewniał jej zrozumiałość i możliwość odtworzenia w każdym czasie. Jak wskazano powyżej, była ona każdorazowo przekazywana na piśmie, na etapie kontraktowym, w odrębnym dokumencie. Takie zachowanie przedsiębiorcy, zdaniem Prezesa Urzędu nie godzi zaś w zbiorowy interes konsumentów. Wskazać bowiem należy, iż z punktu widzenia ochrony konsumentów korzystających lub rozważających skorzystanie z oferty Jana Jaszczaka równie istotnym, jak przekazanie im podstawowych treści zawartej umowy było przekazanie im informacji dotyczących szczególnych warunków panujących w miejscu pobytu turystycznego, gdzie zamieszczona była informacja określająca termin do wnoszenia ewentualnych reklamacji. Informacji tej konsumenci nie byli pozbawieni a nadto była ona przekazywana w sposób rzetelny. Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż brak zamieszczenia w umowach zawieranych z konsumentami ww. informacji nie może być poczytane za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów, gdyż nie godzi w ich interesy, nie powoduje dla nich ujemnych skutków a zatem prowadzenie postępowania w omawianym zakresie było bezprzedmiotowe. W tym stanie rzeczy należało stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć – wszczęte w niniejszej sprawie – postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak na wstępie. Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. otrzymuje: Jan Jaszczak TIGER TRAVEL ul. Zemska 5/29 54-438 Wrocław