RKT-24/2011

1 Katowice, dnia 05 września 2011 r. RKT-61-07/11/MZ DECYZJA Nr RKT - 24/ 2011 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.), § 2 pkt 4 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko P. O., prowadzącemu działalność gospodarczą jako „Olmar-GP-Nieruchomości-Obrót-Pośrednictwo-Wycena-Doradztwo” w Wojkowicach, I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez P. O., prowadzącego działalność gospodarczą jako „Olmar-GP-Nieruchomości-Obrót- Pośrednictwo-Wycena-Doradztwo” w Wojkowicach, polegającą na stosowaniu postanowienia wzorca umowy, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), we wzorcu „Umowy pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości” o następującej treści: „ Postanowienia tej umowy zostały indywidualnie uzgodnione i podpisane ” oraz w załączniku do ww. wzorca, o nazwie „Klauzula wyłączności”, o treści: „ Indywidualnie uzgodniono i podpisano ”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 05 marca 2011 r.; II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez P. O. prowadzącego działalność gospodarczą jako „Olmar-GP-Nieruchomości-Obrót- Pośrednictwo-Wycena-Doradztwo” w Wojkowicach, polegającą na stosowaniu w załączniku o nazwie „Klauzula wyłączności” do wzorca „Umowy pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości” postanowienia wzorca umowy, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), o następującej treści: „ Umowa pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości zostaje zawarta na zasadzie wyłączności firmy OLMAR-GP Nieruchomości Wojkowice, co oznacza obowiązek zawarcia transakcji sprzedaży za pośrednictwem OLMAR-GP bez względu na sposób nawiązania kontaktu z kontrahentem, a Zamawiający nie będzie korzystał z pośrednictwa innych firm – na okres …… od dnia jej podpisania lub skompletowania przez Sprzedającego niezbędnych dokumentów do sprzedaży, lub do dnia DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH 2 … (…)”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 05 marca 2011 r. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obciąża się P. O., prowadzącego działalność gospodarczą jako „Olmar-GP-Nieruchomości-Obrót- Pośrednictwo-Wycena-Doradztwo” w Wojkowicach kosztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązuje się tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 26 zł (słownie: dwudziestu sześciu złotych) w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Prezesem Urzędu”), zostało przeprowadzone z urzędu postępowanie wyjaśniające (RKT- 405-10/10/MZ) mające na celu wstępne ustalenie, czy w związku z działalnością P. O., prowadzącego działalność gospodarczą jako „Olmar-GP-Nieruchomości-Obrót- Pośrednictwo-Wycena-Doradztwo” w Wojkowicach (zwanego dalej także „Pośrednikiem” lub „Przedsiębiorcą”) nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach. W toku przedmiotowego postępowania zbadano warunki umów pośrednictwa w obrocie nieruchomościami zawieranych przez Pośrednika w oparciu o wykorzystywane w obrocie z konsumentami wzorce umowne. Na podstawie analizy ich treści Prezes Urzędu powziął podejrzenie, iż w zakresie opisanym w sentencji niniejszego postanowienia mogło dojść do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z powołanymi przepisami zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. W związku z powyższym Postanowieniem nr 1 z dnia 01 kwietnia 2011 r. wszczęto z urzędu przedmiotowe postępowanie (dowód: karta nr 1). Postanowieniem nr 2 z tej samej daty (dowód: karta nr 3) zaliczono w poczet dowodów materiały zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego wobec tego Przedsiębiorcy (dowód: karty nr 5-19). Przedsiębiorcy postawiono zarzuty naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w drodze podejmowania bezprawnych działań godzących w zbiorowe interesy konsumentów polegających na tym, że: 1. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Umowy pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości” zamieszczono postanowienie o treści: „ Postanowienia tej umowy zostały indywidualnie uzgodnione i podpisane ” oraz w załączniku do ww. wzorca, o nazwie „Klauzula wyłączności”, zamieszczono postanowienie o treści: „ Indywidualnie uzgodniono i podpisano ”; 2. w stosowanym w obrocie z konsumentami załączniku o nazwie „Klauzula wyłączności” do wzorca „Umowy pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości” 3 zamieszczono postanowienie o treści: „ Umowa pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości zostaje zawarta na zasadzie wyłączności firmy OLMAR-GP Nieruchomości Wojkowice, co oznacza obowiązek zawarcia transakcji sprzedaży za pośrednictwem OLMAR-GP bez względu na sposób nawiązania kontaktu z kontrahentem, a Zamawiający nie będzie korzystał z pośrednictwa innych firm – na okres …… od dnia jej podpisania lub skompletowania przez Sprzedającego niezbędnych dokumentów do sprzedaży, lub do dnia … (…)” , - które są tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), co może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedsiębiorca ustosunkował się do przedstawionych mu zarzutów w pismach z dn. 22.04.2011 r. (dowód: karty nr 20-36), z dn. 07.06.2011 r. (dowód: karty nr 39-43) i z dn. 16.07.2011 r. (dowód: karty nr 45-58). Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, pismem z dnia 21.07.2011 r. zawiadomiono Przedsiębiorcę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego (dowód: karta nr 59). W wyznaczonym terminie Przedsiębiorca nie skorzystał z prawa zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny. P. O. prowadzi działalność gospodarczą jako „Olmar-GP-Nieruchomosci-Obrót- Wycena-Doradztwo” w Wojkowicach, na podstawie wpisu nr 1493/2007 do ewidencji działalności gospodarczej, prowadzonej przez Burmistrza Miasta Wojkowice. Przedmiotem działalności jest między innymi pośrednictwo w obrocie nieruchomościami, zagospodarowanie i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, kupno i sprzedaż na własny rachunek, wynajem nieruchomości na własny rachunek, pośrednictwo w obrocie nieruchomościami, a także działalność geodezyjna i kartograficzna (dowód: karta nr 6). Przedsiębiorca zawarł umowę zlecenia, powierzającą wykonywanie między innymi czynności usług pośrednictwa w obrocie nieruchomościami M. O., posiadającemu licencję zawodową pośrednika w obrocie nieruchomościami nr 1080, nadaną przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w dniu 24.11.2000 r. (dowód: karty nr 7 i 9). Pośrednik prowadzi działalność na terenie województwa śląskiego, w szczególności na terenie powiatu będzińskiego, a sporadycznie także w miejscowościach takich jak: Dąbrowa Górnicza, Siemianowice Śląskie, Piekary Śląskie i Sosnowiec (dowód: karta nr 5). Przedsiębiorca zawiera z konsumentami pisemne umowy, na podstawie których pośredniczy w zakresie obrotu nieruchomościami. Przedsiębiorca zawiera umowy na podstawie następujących wzorców umów: a) „Umowa pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości” (dowód: karty nr 10-11), b) „Umowa pośrednictwa w kupnie nieruchomości” (dowód: karta nr 12), c) „Umowa pośrednictwa w wynajmie (…) nieruchomości” (dowód: karta nr 13), d) „Umowa pośrednictwa w najmie (…) nieruchomości” (dowód: karta nr 14). W toku postępowania ustalono, że wzorce „Umowy pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości” i „Umowy pośrednictwa w kupnie nieruchomości” obowiązują od kwietnia 2010 r., natomiast wzorce „Umowy pośrednictwa w wynajmie (…) nieruchomości” i 4 „Umowy pośrednictwa w najmie (…) nieruchomości” obowiązują od 2009 r. (dowód: karta nr 5). Stwierdzono, że w wzorcu „Umowy pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości” zamieszczono postanowienie o następującej treści: „ Postanowienia tej umowy zostały indywidualnie uzgodnione i podpisane ” oraz w załączniku do ww. wzorca, o nazwie „Klauzula wyłączności”, zamieszczono postanowienie o treści: „ Indywidualnie uzgodniono i podpisano ” (dowód: karty nr 10-11 i 15-16). W toku postępowania ustalono także, iż w załączniku o nazwie „Klauzula wyłączności” do wzorca „Umowy pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości” zamieszczono postanowienie o treści: „ Umowa pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości zostaje zawarta na zasadzie wyłączności firmy OLMAR-GP Nieruchomości Wojkowice bez względu na sposób nawiązania kontaktu z kontrahentem, a Zamawiający nie będzie korzystał z pośrednictwa innych firm – na okres …. od dnia jej podpisania lub skompletowania przez Sprzedającego niezbędnych dokumentów do sprzedaży, lub do dnia …. (…) ” (dowód: karty nr 11 i 16). W piśmie z dnia 22.04.2011 r., będącym odpowiedzią na zawiadomienie o wszczęciu niniejszego postępowania, Przedsiębiorca oświadczył, że postanowienia stosowane przez niego w umowach pośrednictwa „(…) nie są tożsame z postanowieniami uznanym za niedozwolone (zarejestrowanymi pod nr 261 i 1656 rejestru) oraz nie mogą zostać uznane za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 KC, gdyż nie wypełniają 4 warunków uznania ich za niedozwolone, a mianowicie: a) Umowa musi być zawarta z konsumentem, b) Postanowienie umowy nie zostało uzgodnione indywidualnie, c) Postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, d) Postanowienia sformułowane w sposób jednoznaczny nie dotyczy „głównych świadczeń stron”, a także spełniają warunki do uchylenia domniemania, że klauzule OLMAR-GP są zgodne z którąś z przykładowych w art. 385 3 KC, gdyż nie kształtują praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy mimo swego „NIEDOZWOLONEGO” brzmienia ” (dowód: karta nr 20). Przedsiębiorca wyjaśnił w ww. piśmie z dnia 22.04.2011 r., iż postanowienia stwierdzające, iż postanowienia umowy zostały indywidualnie uzgodnione i podpisane były stosowane w umowach ze względu na: „ Chęć udowodnienia, że wpisane odręcznie warunki umowy były indywidualnie uzgodnione, chęć podkreślenia, że strony uzgodniły wszystkie warunki umowy, próbę zlikwidowania źródeł wzajemnych roszczeń wynikających z różnego rozumienia umowy, jednakowe traktowanie obu stron umowy, poprzez możliwość wpływu każdej z nich na treść umowy” (dowód: karta nr 20). Przedsiębiorca podniósł, że skoro Prezes Urzędu „(…) nie dopatrzył się w umowach OLMAR-GP postanowień rażąco naruszających interesy konsumentów i sprzecznych z dobrymi obyczajami, zatem w tych konkretnych umowach OLMAR-GP postanowienie powyższe nie naruszało interesów konsumenta i dlatego nie było abuzywne mimo swego niedozwolonego brzmienia ”. Pośrednik poinformował także, iż żaden z jego klientów nie wystąpił wobec niego z roszczeniami wynikającymi z przepisów Kodeksu cywilnego (dowód: karty nr 20-21). 5 Odnosząc się do zamieszczonego we wzorcu postanowienia, o którym mowa w punkcie 2 sentencji niniejszej decyzji, Pośrednik podniósł w ww. piśmie z dnia 22.04.2011 r., że przedmiotowe postanowienie umowne było stosowane „(…) w celu uświadomienia konsumenta o konieczności dotrzymania warunku wyłączności biura OLMAR-GP” . Przedsiębiorca wyraził pogląd, że ww. postanowienie nie jest tożsame z postanowieniem niedozwolonym wpisanym do rejestru pod nr 1656, gdyż: a) „Nie wypełnia ono treści klauzuli abuzywnej (zawartej w art. 385 3 KC) „ustanawiające zasadę, iż niedozwolonym postanowieniem jest takie, które przewiduje obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta, mimo niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez kontrahenta (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie VI Wydział Cywilny z 6.11.2008 r. sygn. Akt VI ACa 993/08), b) Nie jest sprzeczną z naturą umów wzajemnych z art. 487 § 2 oraz 488 KC, która była podstawą uznania postanowienia (poz. Rejestru nr 1656) za abuzywne „…Postanowienie to jest sprzeczne z naturą umów wzajemnych z art. 487 § 2 i 488 KC, (…) gdyż przyznaje korzyść w postaci pełnego wynagrodzenia dla pośrednika także w przypadku niewykonania prze niego umowy, naruszając w ten sposób interes słabszej strony tj. konsumenta. (…) Konsument zobowiązany jest bowiem zapłacić wynagrodzenie pośrednikowi także wtedy, gdy ten ostatni nie spełni swojego świadczenia” (wyrok SOKiK z 09.04.2008 r. sygn. Akt XVII AmC 297/0), c) Nie wypełnia treści klauzuli abuzywnej zawartej w art. 385 3 pkt 22 KC” (dowód: karta nr 21). Ponadto Przedsiębiorca wyjaśnił, że przy umowie zawartej na wyłączność „(…) dąży do jak najszerszego, uzasadnionego wyeksponowania nieruchomości, nie utrudnia dostępu do informacji o nieruchomości na rynku, rozpowszechnia zdjęcia zewnętrzne obiektu, wywiesza na nim baner ‘na sprzedaż’ i inne informacje umożliwiające jednoznaczną identyfikację nieruchomości ”, w związku z czym w opinii Przedsiębiorcy konsumentowi jedynie wydaje się, że to on samodzielnie znalazł kupca, a tymczasem pozyskanie kontrahenta jest efektem profesjonalnych działań pośrednika i ponoszonych przez niego nakładów (dowód: karta nr 21). W toku postępowania ustalono, że Przedsiębiorca dokonał - po wszczęciu postępowania - zmiany stosowanych wzorców umownych. Pośrednik uzasadnił, iż wprowadził do obrotu z konsumentami nowe wzorce, aby „ nie budzić żadnych wątpliwości w zakresie ochrony interesów konsumenta i być zgodnym z obowiązkiem niestosowania klauzul niedozwolonych ”. Nowy wzorzec „Umowy pośrednictwa w sprzedaży” wraz z „Klauzulą wyłączności” został wprowadzony w dniu 05.03.2011 r., ponadto Przedsiębiorca zmienił pozostałe wzorce: „Umowy pośrednictwa w kupnie” w dniu 05.03.2011 r., „Umowy pośrednictwa w wynajmie” w dniu 10.03.2011 r., a także „Umowy pośrednictwa w najmie” w dniu 10.03.2011 r. Powołane nowe wzorce umów oraz umowy zawarte na ich podstawie z konsumentami Przedsiębiorca przedstawił w załączeniu do pisma z dn. 22.04.2011 r. (dowód: karty nr 22-35). Ustalono, że zmieniony wzorzec „Umowy pośrednictwa w sprzedaży” wraz z „Klauzulą wyłączności” nie zawiera postanowień zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu. W odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu, Przedsiębiorca w piśmie z dn. 07.06.2011 r. oświadczył, iż rozpoczął proces wymiany umów pośrednictwa, zawartych z konsumentami, zawierających zakwestionowane postanowienia, a także zadeklarował, że 6 proces ten zakończy do końca czerwca 2011 r. Powyższy termin Przedsiębiorca uzasadnił ilością aktualnych ofert i pracochłonnością związaną z wymianą umów (dowód: karta nr 39). Wymiana umów została zakończona w deklarowanym terminie, to jest do końca czerwca 2011 r., co potwierdza oświadczenie Pośrednika złożone w piśmie z dn. 16.07.2011 r. W dniu rozpoczęcia wymiany umów pośrednictwa, zawieranych z konsumentami, Przedsiębiorca posiadał zawartych […] takich umów. Wymianę umów zaproponował […] konsumentom – wszyscy zaakceptowali i podpisali nowe umowy. Do końca maja 2011 r. rozwiązaniu uległo […] umów, w związku z upływem okresu, na jaki zostały one zawarte. Pozostałe […] umów zostało rozwiązanych z powodu osiągnięcia celu umowy, to jest przeprowadzenia transakcji będących celem tych umów (dowód: karta nr 45). Prezes Urzędu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego . Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyjętej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a także podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsiębiorców narażonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma zatem charakter publicznoprawny i służy ochronie interesu ogólnospołecznego; w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mogą być stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań sprzecznych z przepisami prawa naruszony został interes publiczny. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy określonymi działaniami dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok Sądu Antymonopolowego z dn. 24 października 1991 r., sygn. akt XV Amr 8/90). Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy na podstawie umów pośrednictwa w obrocie nieruchomościami o treści zakwestionowanej w toku niniejszego postępowania korzystają lub będą korzystać z usług świadczonych przez Przedsiębiorcę. Objęte zarzutem działanie przedsiębiorcy wymierzone jest w szeroki krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do członków określonej zbiorowości tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez Pośrednika usług. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. W tym stanie rzeczy uznać należy, że w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez Pośrednika interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocenę jego zachowania na rynku w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) 7 nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, − praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) przedsiębiorcą jest osoba fizyczna wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. W niniejszym postępowaniu podmiot będący stroną postępowania posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (dowód: karta nr 6). Zachowania niniejszego podmiotu podlegają zatem bez wątpienia kontroli dokonywanej na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje pojęcia zbiorowych interesów konsumentów, stąd przy ustalaniu jego treści należy odwołać się do orzecznictwa sądowego. Należy przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Wskazówki co do tego, jak należy pojmować zbiorowy interes konsumentów zawarte są natomiast w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, że nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: „ nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” 8 należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, żeby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Bezprawność działań Ostatnią z przesłanek, jakie należy rozważyć w celu uprawdopodobnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów „muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa” 1 . Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 3 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki 1 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. również: M. Szydło: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów , Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 9 rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem „w szczególności”, co oznacza, że ma on charakter przykładowy. Zamiarem ustawodawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działań, które naruszyły przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów” 4 . Podkreślenia wymaga także, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego 5 . Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na posługiwaniu się postanowieniem wzorca umownego, które zostało wpisane do rejestru, bez względu na to, czy wpis dotyczy tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu jest prowadzone postępowanie, czy też nie (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dn. 19 grudnia 2003 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 95/03, Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dn. 29 września 2005 r. w sprawie o sygn. akt VI ACa 381/05, Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dn. 2 grudnia 2005 r. w sprawie o sygn. akt VI ACa 760/05). Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej także „SOKiK”) wyrażonym w wyroku z dn. 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, iż określona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie dwóch klauzul powinien być zatem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Trafność wyżej opisanego stanowiska potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dn. 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06). Wynikająca z art. 479 45 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) jawność rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone oznacza, że od chwili wpisania do niego określonego postanowienia zakazane jest stosowanie tożsamych postanowień w obrocie konsumenckim i nikt nie może zasłaniać się nieznajomością dokonanych wpisów. Rejestr postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone jest prowadzony przez Prezesa Urzędu. Rejestr ten jest powszechnie dostępny w wersji elektronicznej na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem www.uokik.gov.pl. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że przedsiębiorca był z mocy prawa zobowiązany do powstrzymania się od 4 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 5 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 10 stosowania ww. postanowień, które uznano za tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów i bezprawność działań przedsiębiorcy zostaną poniżej omówione dla poszczególnych zarzutów. Ad I W przedmiotowym postępowaniu pierwszy z postawionych P. O., prowadzącemu działalność gospodarczą jako „Olmar-GP-Nieruchomości-Obrót-Pośrednictwo-Wycena- Doradztwo” w Wojkowicach zarzutów stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polega na stosowaniu postanowienia wzorca umowy, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), we wzorcu „Umowy pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości” o następującej treści: „ Postanowienia tej umowy zostały indywidualnie uzgodnione i podpisane ” oraz w załączniku do ww. wzorca, o nazwie „Klauzula wyłączności”, o następującej treści: „ Indywidualnie uzgodniono i podpisano ”. Przedmiotowe klauzule uznano za tożsame z postanowieniem wpisanym w dn. 5 maja 2005 r. do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 461, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dn. 11 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 70/04) o treści „ Korzystając z prawa do indywidualnego uzgodnienia warunków umowy wnoszę o zmianę następujących elementów umowy: …… poprzez nadanie im brzmienia jak w załączniku do umowy. Pozostałe nie wymienione wyżej postanowienia umowy uważam za indywidualnie uzgodnione, akceptując je bez zastrzeżeń co potwierdzam własnoręcznym podpisem, znając skutki prawne postanowień umowy ”. Jak wynika z powyższego, brzmienie klauzul stosowanych przez Pośrednika i klauzuli wpisanej do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać za tożsame, pomimo istniejących różnic w sformułowaniu postanowień. Różnice te nie mają znaczenia dla treści przedmiotowych klauzul, nie wpływają bowiem na cel, jakiemu ma służyć przedmiotowa klauzula. Postanowienia kwestionowane w niniejszej decyzji są tożsame z wyżej przytoczona klauzulą wpisaną do rejestru z uwagi na tożsamość skutków, jakie wywołują w stosunku do konsumenta. Pośrednik stosuje postanowienia, z których wynika, iż treść umowy została indywidualnie uzgodniona. Postanowienia mają bowiem na celu związanie konsumenta treścią umowy zawartej z Przedsiębiorcą poprzez pisemne oświadczenie, że umowa była w całości uzgadniania z konsumentem w indywidualnym trybie i wyraził on zgodę na wszystkie jej postanowienia. Tymczasem pomimo zamieszczenia takiego postanowienia w treści umowy, faktycznie konsument mógł nie mieć żadnej możliwości jej negocjowania. Stwierdzono zatem, że Przedsiębiorca stosuje postanowienia wzorca umownego uznanego za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jego działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Pośrednika godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanych klauzul powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ potwierdzają oni – wywołujący określone konsekwencje - fakt indywidualnego uzgodnienia całej treści umowy pośrednictwa, mimo że konsument mógł nie mieć 11 rzeczywistego wpływu na całość umowy. Na podstawie art. 385 1 § 3 Kodeksu cywilnego nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, w szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umownego zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Pośrednika dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorcę usług, z którymi zawarto umowy pośrednictwa w obrocie nieruchomości na podstawie wzorców zakwestionowanych w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich jego potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorców umów, jakimi posługuje się Pośrednik w obrocie gospodarczym. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu niniejszego postępowania Przedsiębiorca poinformował pismem z dn. 22.04.2011 r. o dokonaniu zmian treści wzorców umów. Na dowód tego przedstawił zmienione wzorce umów pośrednictwa, nie zawierające kwestionowanych postanowień, a także umowy zawarte z konsumentami na podstawie nowych wzorców. Jednocześnie Pośrednik wyjaśnił, że nowy wzorzec „Umowy pośrednictwa w sprzedaży” wraz z „Klauzulą wyłączności” obowiązuje od dnia 05.03.2011 r. (dowód: karty nr 20-21). Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Ad II W przedmiotowym postępowaniu drugi z postawionych P. O., prowadzącemu działalność gospodarczą jako „Olmar-GP-Nieruchomości-Obrót-Pośrednictwo-Wycena- Doradztwo” w Wojkowicach zarzutów stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polega na stosowaniu w załączniku o nazwie „Klauzula wyłączności” do wzorca „Umowy pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości” postanowienia wzorca umowy, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), o następującej treści: „ Umowa pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości zostaje zawarta na zasadzie wyłączności firmy OLMAR-GP Nieruchomości Wojkowice, co oznacza obowiązek zawarcia transakcji sprzedaży za pośrednictwem OLMAR-GP bez względu na sposób nawiązania kontaktu z kontrahentem, a Zamawiający nie będzie korzystał z pośrednictwa innych firm – na okres …… od dnia jej podpisania lub skompletowania przez Sprzedającego niezbędnych dokumentów do sprzedaży, lub do dnia … (…)”. W wyroku z dn. 8 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 297/07) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Niniejsza umowa jest umową zawartą na wyłączność, co oznacza, że Zamawiający oddaje sprawę do prowadzenia tylko jednemu pośrednikowi i zobowiązuje się uiścić wyłącznie temu Pośrednikowi wynagrodzenie określone w punkcie 4, bez względu na to w jaki sposób doszło do skojarzenia stron ”. Postanowienie to zostało w dn. 21 września 2009 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1656. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyjaśnił, że przedmiotowe postanowienie przyznaje korzyść w postaci pełnego 12 wynagrodzenia dla pośrednika także w przypadku niewykonania przez niego umowy, naruszając w ten sposób interes słabszej strony umowy, jaką jest konsument. W sytuacji niewykonania obowiązków przez pośrednika konsument nie otrzymuje żadnej korzyści, a jednocześnie jest zobowiązany do powstrzymania się przed szukaniem na własną rękę kontrahentów. W ocenie Prezesa Urzędu klauzulę stosowaną przez Pośrednika i klauzulę wpisaną do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone należy uznać za tożsame, pomimo istniejących różnic w sformułowaniu postanowień. Różnice te nie mają znaczenia dla treści przedmiotowych klauzul, nie wpływają bowiem na cel, jakiemu ma służyć przedmiotowa klauzula. Postanowienie kwestionowane w niniejszej decyzji jest tożsame z wyżej przytoczona klauzulą wpisaną do rejestru z uwagi na tożsamość skutków, jakie wywołują w stosunku do konsumenta. Zgodnie z postanowieniem, stosowanym przez Przedsiębiorcę, nakłada on na konsumenta obowiązek zawarcia transakcji sprzedaży nieruchomości za pośrednictwem Pośrednika, bez względu na sposób nawiązania kontaktu z kontrahentem. Obowiązek ten jest niezależny od zachowania Przedsiębiorcy, który nawet w razie niewykonania przez niego umowy (braku podjęcia jakichkolwiek czynności w celu wykonania zobowiązania), zachowuje prawo do wynagrodzenia w pełnej wysokości. Porównanie treści postanowienia kwestionowanego w niniejszej decyzji i powołanej wyżej klauzuli wpisanej do rejestru prowadzi do wniosku, że zasada wyłączności w obydwu porównywanych postanowieniach polega na tym samym, tj. oferta sprzedaży nieruchomości może być złożona wyłącznie pośrednikowi, z którym konsument zawarł umowę pośrednictwa. Obowiązek zawarcia transakcji sprzedaży za pośrednictwem Przedsiębiorcy skutkuje obowiązkiem zapłaty na rzecz tego Pośrednika prowizji. Udowodniono zatem, że Przedsiębiorca stosuje postanowienia wzorca umownego uznanego za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jego działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Pośrednika godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli nakłada na konsumentów obowiązek poniesienia wydatku, do którego ponoszenia nie jest on zobowiązany. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Pośrednika dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorcę usług, z którymi zawarto umowy pośrednictwa w obrocie nieruchomości na podstawie wzorców zakwestionowanych w toku niniejszego postępowania, jak również w jej potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorców umów, jakimi posługuje się Pośrednik w obrocie gospodarczym. W tym miejscu należy stwierdzić, że Prezes Urzędu nie kwestionuje prawa Przedsiębiorcy do zawierania umów pośrednictwa na wyłączność ani nie kwestionuje konsekwencji w postaci konieczności zapłaty przez konsumenta kary umownej w sytuacji, gdy dokona on transakcji z kontrahentem skierowanym przez pośrednika, lecz z jego pomięciem. Niedopuszczalna jest natomiast sytuacja, w której konsument musi zapłacić Pośrednikowi kwotę w wysokości równej wynagrodzeniu przysługującemu Pośrednikowi w przypadku wykonania umowy pośrednictwa, gdy konsument znajduje na własną rękę kontrahenta i doprowadza do sprzedaży nieruchomości. Pośrednik mógłby otrzymać od konsumenta pełne wynagrodzenie nawet wtedy, gdy nie podjął się żadnych czynności 13 zmierzających do wykonania umowy. Kwestionowane postanowienie stwarza właśnie możliwość zaistnienia takiej sytuacji 6 . W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu niniejszego postępowania Przedsiębiorca poinformował pismem z dn. 22.04.2011 r. o dokonaniu zmian treści wzorców umów. Na dowód tego przedstawił zmienione wzorce umów pośrednictwa, nie zawierające kwestionowanych postanowień, a także umowy zawarte z konsumentami na podstawie nowych wzorców. Jednocześnie Pośrednik wyjaśnił, że nowy wzorzec „Umowy pośrednictwa w sprzedaży” wraz z „Klauzulą wyłączności” obowiązuje od dnia 05.03.2011 r. (dowód: karty nr 20-21). Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Ad III Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Stosowanie do art. 77 ust. 1 tej ustawy, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Postępowanie w sprawie stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu w punktach I-II sentencji niniejszej decyzji stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stroną. W związku z powyższym postanowiono obciążyć ww. przedsiębiorcę kosztami postępowania w wysokości 26 zł (słownie: dwudziestu sześciu złotych). Wobec tego orzeczono jak w punkcie III sentencji niniejszej decyzji. Koszty niniejszego postępowania, na podstawie art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od uprawomocnienie się decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III sentencji niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z 479 32 § 1 i 2 Kpc, można wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem 6 Por. uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dn. 6.10.2010 r. (sygn. akt XVII AmC 1877/09). 14 Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. DYREKTOR DELEGATURY URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Maciej Fragsztajn