RGD-15/2012

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl RGD-61-38/11/12/MLM Gdańsk, 19 lipca 2012 r. D ECYZJA NR RGD. 15/2012 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działania przedsiębiorcy MNI TELECOM Spółka Akcyjna z siedzibą w Radomiu, polegające na stosowaniu we wzorcach umowy postanowień o treści: [1] „MNI Telecom nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie Umowy z przyczyn niezależnych od MNI Telecom. MNI Telecom nie ponosi odpowiedzialności za utracone przez Abonenta korzyści.” („Regulamin wykonywania usługi Abonament Telefoniczny przez MNI Telecom S.A.”, § 15, ust. 3), [2] „W przypadku niewykonania przez Abonenta zobowiązania, o którym mowa w [ust.] 2, wszelką korespondencję kierowaną do Abonenta z wykorzystaniem dotychczasowych danych, uważa się za skutecznie doręczoną” w związku z postanowieniem o treści: „Abonent jest zobowiązany do niezwłocznego pisemnego zawiadomienia MNI Telecom o wszelkich zmianach danych Abonenta ujawnionych w związku z zawarciem Umowy […].” („Regulamin wykonywania usługi Abonament Telefoniczny przez MNI Telecom S.A.”, § 20, ust. 4 w związku z ust. 2), [3] „Jeżeli Abonent nie poinformuje Operatora o zmianie dotychczasowego adresu, wszelką korespondencję nadaną przez Operatora na ten adres uważa się za doręczoną prawidłowo.”, w związku z postanowieniem o treści: „Abonent jest zobowiązany do zawiadomienia właściwego terenowo BOK lub w TCOK o zmianach imienia, nazwiska, nazwy, adresu lub statusu prawnego Abonenta […].” („Regulamin wykonywania usług telekomunikacyjnych przez MNI Telecom S.A.”, § 53 ust. 2 w związku z ust. 1), uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami) i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po Prezes Urzędu Ochr ony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działania przedsiębiorcy MNI TELECOM Spółka Akcyjna z siedzibą w Radomiu, polegające na stosowaniu we wzorcu umowy („Umowa o świadczenie usługi A- bonament Telefoniczny (WRL)” postanowienia o treści: „Abonent wyraża zgodę na przeniesienie przez MNI Telecom S.A. praw i obowiązków z tytułu niniejszej umowy na inny podmiot” uznanego za niedozwolone i wpisanego do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 1 marca 2012r. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na MNI TELECOM Spółka Akcyjna z siedzibą w Radomiu:



karę pieniężną w wysokości 35.156 zł (słownie: trzydzieści pięć tysięcy sto pięćdziesiąt sześć złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie określonym w punkcie I sentencji decyzji.



karę pieniężną w wysokości 24.610 zł (słownie: dwadzieścia cztery tysiące sześćset dziesięć złotych) płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie określonym w punkcie II sentencji decyzji. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 264 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obciąża się przedsiębiorcę MNI TELECOM Spółka Akcyjna z siedzibą w Radomiu, kosztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązuje się tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 30 zł (słownie: trzydzieści złotych). V. Na podstawie art.105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu, przeciwko przedsiębiorcy: MNI TELECOM Spółka Akcyjna z siedzibą w Radomiu, umarza się postępowanie w sprawie stosowania przez przedsiębiorcę praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a polegającej na stosowaniu we wzorcach umownych następujących postanowień: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl



„Jeżeli zawieszenie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie Abonenta, nie zwalnia to Abonenta z obowiązku zapłaty opłat zgodnych z Cennikiem za okres zawieszenia lub ograniczenia.” („Regulamin wykonywania usługi Abonament Telefoniczny przez MNI Telecom S.A.”, § 7, ust. 4),



„MNI Telecom zapewnia sprawność sieci telekomunikacyjnej na odcinku od zakończenia sieci telekomunikacyjnej znajdującego się u Abonenta do styku sieci telekomunikacyjnej MNI Telecom z siecią innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych.” („Warunki umowy [o świadczenie usług telekomunikacyjnych]”, § 1 punkt 5). U ZASADNIENIE [1] W dniu 13 kwietnia 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: Prezesem Urzędu) otrzymał pismo Delegatury Urzędu Komunikacji Elektronicznej w Gdyni dot. domniemanych naruszeń przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami), zwanej dalej ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów, których to naruszeń, w zakresie zbiorowych interesów konsumentów miał dopuścić się przedsiębiorca MNI TELECOM Spółka Akcyjna z siedzibą w Radomiu. Prezes Urzędu postanowił o wszczęciu z dniem 22 kwietnia 2011r. postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Postępowanie to było prowadzone pod sygn. RGD. 405-22/11/HK. W takcie tego postępowania Prezes Urzędu ustalił m.in., iż niektóre postanowienia, zawarte we wzorcach umownych i wymienione w sentencji niniejszej decyzji, mogą pozostawać w sprzeczności z zakazami wynikającymi z art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [2] Mając na uwadze wyniki postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu, postanowieniem nr 348 z dnia 6 grudnia 2011 r., wszczął przeciwko MNI TELECOM Spółka Akcyjna z siedzibą w Radomiu (zwanego dalej MNI lub Spółką) postępowanie pod zarzutem stosowania przez MNI praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu we wzorcach umów klauzul abuzywnych umieszczonych w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych (zwany dalej rejestrem). Do akt tego postępowania, postanowieniem nr 65, z dnia 6 marca 2012 r., zaliczono całość dowodów uzyskanych w sprawie prowadzonej pod sygn. RGD. 405-31/11/HK oraz pismo Miejskiego Rzecznika Konsumentów z Bydgoszczy z dnia 18 stycznia 2012 r. wraz z całością załączników. [3] Ustosunkowując się do postawionych zarzutów Spółka pismem z dnia 20 grudnia 2011 r. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. [4] Odnosząc się do postanowienia o treści: „Jeżeli zawieszenie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie Abonenta, nie zwalnia to Abonenta z obowiązku zapłaty opłat zgodnych z Cennikiem za okres zawieszenia lub ograniczenia” Przedsiębiorca wskazał, że nie jest ono tożsame z klauzulami umieszczonymi w Rejestrze, pod poz: 824, 1027, 1165. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Zdaniem MNI wyżej wskazane klauzule nakazują abonentowi uiszczenie abonamentu pomimo, że, w przypadku zawieszenia usługi, nie uzyskuje on od dostawcy świadczeń wzajemnych. Tymczasem treść postanowienia stosowanego przez Spółkę odsyła do Cennika, w którym mogą znaleźć się pozycje opłat naliczanych w takim przypadku. W Cenniku MNI Telecom nie znajdują się jednak żadne opłaty tego typu. Oznacza to, iż przepis § 7 ust. 4 jest przepisem „pustym”. W okresie zawieszenia usług MNI ponosi koszty utrzymania urządzenia NT, co jest konieczne dla zapewnienia abonentowi możliwości wykonywania połączeń alarmowych, jednak w Cenniku opłaty z tego tytułu nie występują. W ocenie Spółki brak takiej opłaty w cenniku, uniemożliwia dokonanie porównania jej wysokości z kosztami utrzymania dostępu do sieci jednostkowego abonenta i tym samym ustalenie nie ekwiwalentności świadczeń stron umowy, do której odnosi się regulamin. Ponadto w piśmie z dnia 14 maja 2012 r. przedsiębiorca złożył dodatkowe wyjaśnienia w tej sprawie i wskazał, że MNI, w roku 2011, po dokonaniu zawieszenia postępowała w jeden z poniższych sposobów: (a) Naliczała opłatę za zawieszenie Usług wstrzymując fakturowanie opłaty abonamentowej; (b) Nie naliczała opłaty za zawieszenie usług jak również opłaty abonamentowej; (c) Naliczała pomyłkowo opłatę abonamentowi a następnie wystawiała fakturę w stosunku do miesiąca, w którym następowało zawieszenie obniżając opłatę abonamentową proporcjonalnie do czasu korzystania przez abonenta z Usług w miesiącu zawieszenia, przy czym opłata za zawieszenie często nie była w ogóle naliczana. Należy także wyjaśnić, iż działania z pkt (c) następowały wielokrotnie z inicjatywy MNI Telecom S.A. wskutek wewnętrznych przeglądów prawidłowości rozliczeń. Tylko 3 korekty były wykonane wskutek reklamacji abonentów. [5] Ustosunkowując się do postanowienia o brzmieniu: „MNI Telecom zapewnia sprawność sieci telekomunikacyjnej na odcinku od zakończenia sieci telekomunikacyjnej znajdującego się u Abonenta do styku sieci telekomunikacyjnej MNI Telecom z siecią innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych.” Spółka uznała, że nie jest ono tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod poz. 680, 797 i 2200. Zdaniem MNI postanowienie, umieszczone w § 1 punkt 5 wzorca „Warunki umowy [o świadczenie usług telekomunikacyjnych]”, nie zawiera żadnych ograniczeń odpowiedzialności odpowiadających treści wskazanych klauzul abuzywnych. Treść postanowienia MNI wskazuje że dostawca w sensie operacyjnym sprawuje konserwacje i dokonuje usuwania awarii we własnej sieci, przez co należy rozumieć a contrario, iż analogiczne czynności w odniesieniu do sieci innych operatorów dokonują właściwi operatorzy . [6] Kolejne postanowienie o treści : „MNI Telecom nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie Umowy z przyczyn niezależnych od MNI Telecom. MNI Telecom nie ponosi odpowiedzialności za utracone przez Abonenta korzyści.” również, w ocenie Spółki, nie jest tożsame z klauzulami z poz: 639, 819 i 1337. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Przedsiębiorca wskazał, że postanowienie to odpowiada regulacji art. 471 k.c., zatem stanowi jedynie powtórzenie ogólnych zasad odpowiedzialności dłużnika z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania w postaci świadczeń objętych usługami. W przeciwieństwie do klauzul z poz. 639, 819 i 1337 Rejestru przepis § 13 ust. 3 zdanie 1 regulaminu nie zawiera ograniczenia zakresu odpowiedzialności MNI Telecom w stosunku do zasad art. 471-474 k.c. Klauzule z poz. 639 i 1337 Rejestru zawierają wyłączenie odpowiedzialności dłużników za szkody rodzajowe, a klauzula 819 Rejestru stanowi ograniczenie reguły zawartej w art. 474 k.c. tj. reguły ustanawiającej odpowiedzialność dłużnika dla swoich podwykonawców/dostawców. MNI uznał również, że wskazane klauzule nie odpowiadają również regulacji zdania 2 § 15 ust. 3 Regulaminu, bowiem wyłączenie odpowiedzialności z tytułu utraconych korzyści abonenta nie jest przedmiotem żadnej z klauzul abuzywnych wpisanych do rejestru. MNI Telecom uznaje także, iż wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy telekomunikacyjnego świadczącego usługę publiczną za szkodę konsumenta z tytułu utraconych korzyści nie może stanowić „istotnego ograniczenia odpowiedzialności względem konsumenta” (art. Art. 383 3 pkt 2) k.c. [7] Przedsiębiorca wskazał także, na brak tożsamości pomiędzy postanowieniami o treści: „W przypadku niewykonania przez Abonenta zobowiązania, o którym mowa w [ust.] 2, wszelką korespondencję kierowaną do Abonenta z wykorzystaniem dotychczasowych danych, uważa się za skutecznie doręczoną” w związku z postanowieniem o treści: „Abonent jest zobowiązany do niezwłocznego pisemnego zawiadomienia MNI Telecom o wszelkich zmianach danych Abonenta ujawnionych w związku z zawarciem Umowy […].” („Regulamin wykonywania usługi Abonament Telefoniczny przez MNI Telecom S.A.”, § 20, ust. 4 w związku z ust. 2) oraz „Jeżeli Abonent nie poinformuje Operatora o zmianie do- tychczasowego adresu, wszelką korespondencję nadaną przez Operatora na ten adres uważa się za doręczoną prawidłowo.”, w związku z postanowieniem o treści: „Abonent jest zobowiązany do zawiadomienia właściwego terenowo BOK lub w TCOK o zmianach imienia, nazwiska, nazwy, adresu lub statusu prawnego Abonenta […].” („Regulamin wykonywania usług telekomunikacyjnych przez MNI Telecom S.A.”, § 53 ust. 2 w związku z ust. 1), a klauzulą z poz. 918 Rejestru. Według MNI postanowienie umieszczone w jego wzorcach umownych jako pozbawione postanowień ustalającego moment doręczenia przesyłki nie odpowiadają istocie klauzul wpisanych do Rejestru. [8] Przedsiębiorca uznał jednak, że postanowienie, o treści: „Abonent wyraża zgodę na przeniesienie przez MNI Telecom S.A. praw i obowiązków z tytułu niniejszej umowy na inny podmiot.” może zostać uznane za tożsame z klauzulami wpisanymi do rejestru pod poz. 402, 564 i 649. Dlatego też Spółka oświadczyła, iż podejmie działania do zaprzestania stosowania tego postanowienia, a także wnioskowała m.in. do wydania w tym zakresie decyzji w oparciu o przepis art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [9] W kolejnym piśmie, z dnia 23 marca 2012r, Spółka podtrzymała swoje stanowisko, iż postanowienie o treści „Jeżeli zawieszenie nastąpiło z przyczyn Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl leżących po stronie Abonenta, nie zwalnia to Abonenta z obowiązku zapłaty opłat zgodnych z Cennikiem za okres zawieszenia lub ograniczenia.” nie wskazuje, że przez pojęcie „opłaty zgodnej z Cennikiem” należy rozumieć opłatę abonamentową. [10] Ponadto przedsiębiorca poinformował, że Regulamin wykonywania usługi Abonent Telefoniczny przez MNI Telecom SA wszedł w życie 1 kwietnia 2011 r. dla nowych abonentów oraz 1 maja 2011 r. dla abonentów dotychczasowych. [11] Natomiast postanowienie o treści: „Abonent wyraża zgodę na przeniesienie przez MNI Telecom S.A. praw i obowiązków z tytułu niniejszej umowy na inny podmiot” zostało usunięte ze stosowanych wzorców, a abonenci zostali powiadomieni o zmianach warunków umownych w trybie art. 60 a ust. 1 ustawy Prawo Telekomunikacyjne. Pismem z dnia 14 maja 2012 r. przedsiębiorca przedstawił kopię wystąpienia kierowanego do abonentów. Pismo datowane jest na dzień 2 stycznia 2012 r. i informuje abonentów, że z dniem 1 marca 2012 r. zmienia się treść warunków Umowy o świadczenie usługi Abonament Telefoniczny. Zmiana wprowadzona w warunkach Umowy o świadczenie usługi Abonament Telefoniczny podyktowana jest zmianami regulacji prawnych i podlega na usunięciu zapisu potwierdzającego zgodę Abonenta na przeniesienie przez MNI Telecom SA praw i obowiązków z tytułu wykonywanej umowy na inny podmiot. P REZES U RZĘDU USTALIŁ STAN FAKTYCZNY , JAK NIŻEJ [12] Spółka MNI Telecom SA została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 14 marca 2008 r. pod numerem 0000301616. Przedmiotem działania przedsiębiorcy jest m.in. telekomunikacja. [13] W ramach prowadzonej działalności telekomunikacyjnej przedsiębiorca stosuje w obrocie z konsumentami m.in. wzorce umowy pod nazwą: „Regulamin wykonywania usługi Abonament Telefoniczny przez MNI Telecom S.A.” , „Warunki umowy [o świadczenie usług telekomunikacyjnych]”, „Umowa o świadczenie usługi Abonament Telefoniczny (WRL)”, które zawierają postanowienia wymienione w punktach I i II sentencji decyzji a które, zdaniem Prezesa Urzędu, mogą być uznane za tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zmianami), odpowiednio o treści: • „Zawieszenie Usług, wynikające z opóźnienia Abonenta w dokonywaniu płatności należnych Operatorowi, nie zwalnia Abonenta z terminowego regulowania Opłat Abonamentowych w pełnej wysokości za okres Zawieszenia Usług.” (wyrok SOKiK z dnia 8 czerwca 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 125/05), numer postanowienia w rejestrze: 824), • „W przypadku dwutygodniowego opóźnienia płatności, od daty ustalonego terminu, Operator ma prawo przerwać świadczone przez siebie usługi i odłączyć użytkownika od sieci Internet. Za cały okres tego wyłączenia Operator pobiera obowiązującą opłatę abonamentową, do czasu rozwiązania umowy (łącznie z okresem jej wypowiedzenia, jeżeli w tym okresie zostanie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wypowiedziana przez jedną ze stron). Za ponowne włączenie Operator pobiera opłatę w wysokości 50 zł netto (dotyczy klientów, których usługi są zablokowane np. ze względu na nieregulowane terminowo płatności).” (wyrok SOKiK z dnia 21 listopada 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 138/05, numer postanowienia w rejestrze: 1027), • „Abonent ma obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej niezależnie od zawieszenia świadczenia usług, o których mowa w punkcie 6.” (wyrok SOKiK z dnia 12 marca 2007 r., sygnatura akt XVII AmC 1/07, numer postanowienia w rejestrze: 1165). • „PTK nie ponosi odpowiedzialności za zakłócenia w odbiorze programów telewizyjnych i radiowych rozprowadzanych w sieci telewizji kablowej wynikające z przyczyn niezależnych od PTK, w szczególności występujących poza siecią.” (wyrok SOKiK z dnia 23 lutego 2005 r., sygnatura akt XVII Amc 3/04, numer postanowienia w rejestrze: 680), • „Operator nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług wynikłe z faktu niewłaściwego funkcjonowania sieci telekomunikacyjnych innych operatorów telekomunikacyjnych.” (wyrok SOKiK z dnia 14 marca 2005 r., sygnatura akt AmC 21/04, numer postanowienia w rejestrze: 797), • „TuxNet nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług wynikające z awarii lub przypadków wadliwego funkcjonowania systemów teleinformatycznych będących poza wpływem firmy TuxNet.” (wyrok SOKiK z dnia 30 września 2010 r., sygnatura akt XVII AmC 2329/10, numer postanowienia w rejestrze: 2200). • „Usługodawca nie ponosi żadnej odpowiedzialności za szkody i straty Abonentów wynikłe na skutek przerwania połączenia, braku połączenia, nieotrzymania poczty elektronicznej, braku dostępu do internetu.” (wyrok SOKiK z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygnatura akt Amc 23/05, numer postanowienia w rejestrze: 639), • „Operator nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody poniesione przez Abonenta w wyniku utraty danych lub opóźnienia w otrzymaniu lub przesłaniu transmisji, nieprawidłową lub powolną transmisją, opóźnieniami lub przerwaniami świadczenia Usług, a w szczególności na skutek takich czynności jak (...).” (wyrok SOKiK z dnia 8 czerwca 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 125/05, numer postanowienia w rejestrze: 819), • „Operator nie ponosi odpowiedzialności za szkody i awarie powstałe w wyniku zdarzeń losowych (...) pozostających poza wpływem i kontrolą Operatora (np. wyładowania atmosferyczne, awarie urządzeń nadawczych nadawców itp.).” (wyrok SOKiK z dnia 24 listopada 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 163/05, numer postanowienia w rejestrze: 1337). • „[…] Fronton pozostawia w aktach umowy pismo ze skutkiem doręczenia, jeśli nabywca nie zawiadomi Frontonu o zmianie adresu i nazwiska, a wysłane zawiadomienie wróci z adnotacją +adresat nieznany+ lub temu podobną […].” (wyrok SOKiK z dnia 17 sierpnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 100/05, numer postanowienia w rejestrze: 918). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl • „Abonent zezwala Operatorowi na przelanie wszelkich praw i obowiązków wynikających z niniejszej umowy na dowolny podmiot trzeci, bez dodatkowej zgody Abonenta.” (wyrok SOKiK z dnia 19 stycznia 2005 r., sygnatura akt XVII Amc 2/04, numer postanowienia w rejestrze: 402), • „Abonent wyraża zgodę na przejście praw i obowiązków wynikających z umowy na podmiot wskazany przez Operatora.” (wyrok SOKiK z dnia 29 września 2005 r., sygnatura akt XVII Amc 57/03, numer postanowienia w rejestrze: 564), • „Cosmosnet uprawniona jest do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na dowolnie wskazaną przez siebie osobę trzecią, na co abonent wyraża zgodę podpisując umowę.” (wyrok SOKiK z dnia 24 stycznia 2006 r., sygnatura akt XVII Amc 16/05, numer postanowienia w rejestrze: 649). M AJĄC NA UWADZE ZEBRANY MATERIAŁ DOWODOWY , P REZES U RZĘDU ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE [14] Możliwość rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzależniona jest od uprzedniego stwierdzenia, czy zagrożony został w niej interes publicznoprawny. Prezes Urzędu jest bowiem upoważniony do realizacji zasadniczego celu powołanej ustawy, którym, zgodnie z zapisem jej art. 1 ust. 1, jest określanie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Jeśli natomiast przesłanka interesu publicznego nie występuje Prezes Urzędu nie jest upoważniony do podjęcia sprawy. Rozpatrywana sprawa ma, w ocenie Prezesa Urzędu, charakter publicznoprawny, albowiem dotyczy ochrony interesu szerszej grupy konsumentów, którzy są lub mogą być klientami Spółki. Tymczasem, zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. [15] MNI jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, odpowiednio do którego pod pojęciem tym rozumie się m.in. przedsiębiorcę w znaczeniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zmianami), w której, stosownie do art. 4, przyjęto, iż: 1) przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą, 2) za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. W postępowaniu, które kończy niniejsza decyzja, MNI postawiono zarzuty naruszenia art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Odpowiednio do art. 24 ust. 1 zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a odpowiednio do ust. 2 tego artykułu przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego […]. Aby działania przedsiębiorcy mogły zostać uznane za sprzeczne z powołanymi wyżej przepisami art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, niezbędne jest wykazanie, iż spełniają one łącznie następujące przesłanki: − ujawniają się w obrocie konsumenckim, a więc dotyczą relacji przedsiębiorca- konsument, − stanowią działanie bezprawne, − naruszają zbiorowe interesy konsumentów. [16] Zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 22 1 Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W przedmiotowej sprawie fakt stosowania przez Spółkę w obrocie z konsumentami wzorców umowy: „Regulamin wykonywania usługi Abonament Telefoniczny przez MNI Telecom S.A.” , „Warunki umowy [o świadczenie usług telekomunikacyjnych]”, „Umowa o świadczenie usługi Abonament Telefoniczny (WRL)” nie budzi wątpliwości, co przesądza o tym, iż pierwszą z przesłanek należy uznać za spełnioną. [17] Za spełnioną należy uznać także drugą z przesłanek, tj. bezprawność działania przedsiębiorcy, w tym punkcie wywodzoną z tożsamości odpowiednich postanowień wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, i postanowienia będącego przedmiotem postępowania, które kończy niniejsza decyzja, stosowanego w obrocie z konsumentami przez MNI a na rzecz takiego stanowiska Prezesa Urzędu przemawia to, iż zakaz stosowania tych pierwszych nie ogranicza się jedynie do przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz rozciąga się również na wszystkich innych przedsiębiorców posługujących się postanowieniami identycznymi, tożsamymi, bowiem art. 479 43 Kodeksu postępowania cywilnego prawomocność przedmiotowego wyroku rozszerza – od chwili wpisania wzorca umowy do ww. rejestru – na osoby trzecie. Wpis określonego postanowienia do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza zatem, że od tego momentu stosowanie określonej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r., sygnatura akt III SZP 3/06, stwierdził, iż „stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl interesy konsumentów […]”, a w jej uzasadnieniu wskazał m.in., iż „[…] praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru […]. Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności […]”. Wobec tego, że z powołanego wywodu Sądu Najwyższego wynika wprost, iż nie jest konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej, za niedozwolone mogą zostać uznane również postanowienia wzorców umów mieszczące się w hipotezie postanowienia wpisanego do rejestru, którego treść będzie ustalona w oparciu o dokonaną jego wykładnię, bowiem stosowanie do postanowienia o treści zbliżonej tak samo godzi w interesy konsumentów, jak stosowanie postanowienia identycznego z tym, które zostało wpisane do rejestru. [I] . Postanowienia wpisane do wzorców umowy stosowanych przez MNI, o treści: „MNI Telecom nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie Umowy z przyczyn niezależnych od MNI Telecom. MNI Telecom nie ponosi odpowiedzialności za utracone przez Abonenta korzyści.” („Regulamin wykonywania usługi Abonament Telefoniczny przez MNI Telecom S.A.”, § 15, ust. 3), można uznać za ograniczające odpowiedzialności Spółki, w takim samym zakresie, jak następujące klauzule abuzywne. • „Usługodawca nie ponosi żadnej odpowiedzialności za szkody i straty Abonentów wynikłe na skutek przerwania połączenia, braku połączenia, nieotrzymania poczty elektronicznej, braku dostępu do internetu.” (wyrok SOKiK z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygnatura akt Amc 23/05, numer postanowienia w rejestrze: 639), • „Operator nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody poniesione przez Abonenta w wyniku utraty danych lub opóźnienia w otrzymaniu lub przesłaniu transmisji, nieprawidłową lub powolną transmisją, opóźnieniami lub przerwaniami świadczenia Usług, a w szczególności na skutek takich czynności jak (...).” (wyrok SOKiK z dnia 8 czerwca 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 125/05, numer postanowienia w rejestrze: 819), • „Operator nie ponosi odpowiedzialności za szkody i awarie powstałe w wyniku zdarzeń losowych (...) pozostających poza wpływem i kontrolą Operatora (np. wyładowania atmosferyczne, awarie urządzeń nadawczych nadawców itp.).” (wyrok SOKiK z dnia 24 listopada 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 163/05, numer postanowienia w rejestrze: 1337). Jak wskazuje na to analiza treści i skutków postanowienia kwestionowanego oraz postanowień przywołanych, wpisanych do rejestru, wszystkie one są/były niezgodne zarówno z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego, stosownie do którego postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne), jak i z art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego, odpowiednio do którego za niedozwolone uznaje się postanowienia wyłączające lub istotnie ograniczające odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Jak wskazał Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów m.in. w wyroku z dnia 23 lutego 2005 r., sygnatura akt XVII Amc 3/04, dot. klauzuli nr 680, …Kontrahent obowiązany jest do świadczenia usługi odpowiedniej jakości, przyznanie sobie prawa do określania czy przyczyna leży po stronie operatora, czy jest od niego niezależna, bez możliwości obiektywnego sprawdzenia przez abonenta tych okoliczności narusza dobre obyczaje i interesy konsumenta, wypełniając tym samym przesłanki art. 385 3 pkt 2 i pkt 9 kc. W tych okolicznościach uznać należy, że porównywane postanowienia wywołują identyczne skutki prawne. W oparciu o wymienione zapisy umowne przedsiębiorcy świadczący na rzecz konsumentów usługi telekomunikacyjne ograniczają zakres swojej odpowiedzialności za prawidłowe wykonanie zawartej umowy. [2] I [3] P OSTANOWIENIA STOSOWANE PRZEZ PRZEDSIĘBIORCĘ : • „W przypadku niewykonania przez Abonenta zobowiązania, o którym mowa w [ust.] 2, wszelką korespondencję kierowaną do Abonenta z wykorzystaniem dotychczasowych danych, uważa się za skutecznie doręczoną” w związku z postanowieniem o treści: „Abonent jest zobowiązany do niezwłocznego pisemnego zawiadomienia MNI Telecom o wszelkich zmianach danych Abonenta ujawnionych w związku z zawarciem Umowy […].” („Regulamin wykonywania usługi Abonament Telefoniczny przez MNI Telecom S.A.”, § 20, ust. 4 w związku z ust. 2), • „Jeżeli Abonent nie poinformuje Operatora o zmianie dotychczasowego adresu, wszelką korespondencję nadaną przez Operatora na ten adres uważa się za doręczoną prawidłowo.”, w związku z postanowieniem o treści: „Abonent jest zobowiązany do zawiadomienia właściwego terenowo BOK lub w TCOK o zmianach imienia, nazwiska, nazwy, adresu lub statusu prawnego Abonenta […].” („Regulamin wykonywania usług telekomunikacyjnych przez MNI Telecom S.A.”, § 53 ust. 2 w związku z ust. 1), mogą zostać uznane za tożsame z klauzulą, o treści: „[…] Fronton pozostawia w aktach umowy pismo ze skutkiem doręczenia, jeśli nabywca nie zawiadomi Frontonu o zmianie adresu i nazwiska, a wysłane zawiadomienie wróci z adnotacją +adresat nieznany+ lub temu podobną […].” (wyrok SOKiK z dnia 17 sierpnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 100/05, numer postanowienia w rejestrze: 918). Uzasadniając wyrok z dnia 17 sierpnia 2006 r. SOKiK stwierdził m.in., iż uznany za niedozwolony zapis umowny „kształtuje sytuację konsumenta niekorzystnie w porównaniu z sytuacją pozwanego, nakładając na konsumenta bardzo rygorystyczne skutki w zakresie odbierania korespondencji pozwanego analogicznie jak przepisy kpc w odniesieniu do korespondencji sądowej. Instytucja doręczenia zastępczego należy do prawa procesowego i negatywnie należy ocenić próbę jej adaptowania do obrotu gospodarczego, zwłaszcza, gdy jedną ze stron umowy jest konsument oraz mając na uwadze art. 61 kc, zgodnie z którym oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Podkreślić należy, iż instytucja doręczenia zastępczego nie jest gwarantem dojścia do konsumenta oświadczenia woli pozwanego w w/w sposób. […] Postanowienie [to] […] może prowadzić do sytuacji, gdy konsument pozbawiony możliwości rzeczywistego zapoznania się z oświadczeniem woli pozwanego narażony będzie na jego skutki prawne. Takie ukształtowanie obowiązków konsumenta rażąco narusza jego interesy i jest sprzeczne z dobrymi obyczajami.”. Analiza treści kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień, przeprowadzona w kontekście postanowienia wpisanego do rejestru, pozwala na stwierdzenie, iż nie tylko nakładają one na „Abonenta”, jednostronnie, obowiązek bądź to „niezwłocznego pisemnego zawiadomienia MNI Telecom o wszelkich zmianach danych […] ujawnionych w związku z zawarciem Umowy […]”, bądź to „zawiadomienia właściwego terenowo BOK lub w TCOK o zmianach imienia, nazwiska, nazwy, adresu lub statusu prawnego”, ale i uwzględniają one identyczną do określonej w klauzuli powołanej instytucję domniemania złożenia przez (tu: przez MNI) skutecznego oświadczenia woli u- zależnionego jedynie od faktu wysłania tego oświadczenia pod adres ostatnio wskazany przez „Abonenta”, a to pozwala na przyjęcie tezy – pomimo odmienności wiążącej się z użytymi wyrazami, sformułowaniami i szykiem zdań, a także odmienności branż, w których działają ww. podmioty – o tożsamości skutków wywoływanych przez porównywane postanowienia. [18] Zdaniem Prezesa Urzędu, za spełnioną należy uznać także i trzecią przesłankę, bowiem naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wtedy, gdy działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, to jest w sytuacji, gdy skierowane jest nie tylko do indywidualnych konsumentów, lecz szerszego, nieograniczonego liczbowo kręgu osób, do których dotarła i dotrzeć może oferta przedsiębiorcy, a w rozpatrywanej sprawie wymieniony warunek jest spełniony, bowiem oferta usług telekomunikacyjnych przedstawiona przez MNI zawierająca postanowienia niedozwolone, adresowana była/jest nie do ściśle określonego, konkretnego konsumenta, lecz do z góry nieokreślonej, niemożliwej do zidentyfikowania liczby konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. [19] W tym stanie rzeczy stwierdza się, iż wszystkie wskazane wcześniej przesłanki wynikające z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zostały spełnione. Przedsiębiorca w stosowanych wzorcach umownych zawarł postanowienia, które wywołują tożsame skutki prawne, jak wskazane klauzule, uznane wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za postanowienia niedozwolone i umieszczone w Rejestrze. Stąd orzeczono, jak w pkt I sentencji decyzji. [II] . Postanowienie wpisane do wzorca umowy pn. „Umowa o świadczenie us- ługi Abonament Telefoniczny (WRL)”, o treści: „Abonent wyraża zgodę na przeniesienie przez MNI Telecom S.A. praw i obowiązków z tytułu niniejszej umowy na inny podmiot.”, wywołuje identyczne konsekwencje prawne dla konsumentów, jak niżej zacytowane klauzule: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl • „Abonent zezwala Operatorowi na przelanie wszelkich praw i obowiązków wynikających z niniejszej umowy na dowolny podmiot trzeci, bez dodatkowej zgody Abonenta.” (wyrok SOKiK z dnia 19 stycznia 2005 r., sygnatura akt XVII Amc 2/04, numer postanowienia w rejestrze: 402), • „Abonent wyraża zgodę na przejście praw i obowiązków wynikających z umowy na podmiot wskazany przez Operatora.” (wyrok SOKiK z dnia 29 września 2005 r., sygnatura akt XVII Amc 57/03, numer postanowienia w rejestrze: 564), • „Cosmosnet uprawniona jest do scedowania swoich uprawnień i obowiązków wynikających z umowy, Regulaminu i Cennika na dowolnie wskazaną przez siebie osobę trzecią, na co abonent wyraża zgodę podpisując umowę.” (wyrok SOKiK z dnia 24 stycznia 2006 r., sygnatura akt XVII Amc 16/05, numer postanowienia w rejestrze: 649). W wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r. SOKiK podzielił i przyjął za swoją argumentację Prezesa Urzędu, zdaniem którego postanowienie wpisane do rejestru pod numerem 402 jest niedozwolone na podstawie art. 385 3 pkt 5 Kodeksu cywilnego, bowiem zezwala przedsiębiorcy świadczącemu usługi telekomunikacyjne na przeniesienie praw i obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta. Równocześnie, zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyrażonego w wyroku z dnia 29 września 2005 r., zwrot „Abonent wyraża zgodę na przejście praw i obowiązków wynikających z umowy na podmiot wskazany przez Operatora” należy rozumieć w ten sposób, że konsument a priori , a więc jeszcze przed powstaniem konkretnych praw bądź obowiązków w czasie trwania umowy traci możliwość sprzeciwu wobec zamierzonego zbycia praw lub obowiązków swojego kontrahenta, a taka sytuacja odpowiada sensowi powołanego już wcześniej art. 385 3 pkt 5 Kodeksu cywilnego. Wobec tego, iż postanowienie kwestionowane i postanowienia wpisane do rejestru wywołują podobny skutek, można je uznać, pomijając różnice w użytych sformułowaniach, za tożsame. Z uwagi jednak na fakt, iż z dniem 1 marca 2012 r. przedsiębiorca zaniechał stosowania tego postanowienia orzeczono, jak w pkt II sentencji decyzji. [20] Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę stosującego praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu, osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Kara taka może być nałożona bez względu na to, czy przedsiębiorca dopuścił się naruszenia celowo, czy też nieumyślnie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, w tym kar określonych w art. 106 tej ustawy, należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Przychód osiągnięty przez przedsiębiorcę w 2011 r., wyniósł …. zł, w związku z czym maksymalna kara, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona, to ….zł. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W punkcie I i II niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, które polegają na posługiwaniu się w obrocie konsumenckim klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi stwierdzonego w niniejszej decyzji naruszenia, która określa wysokość kwoty bazowej kary, będącej odsetkiem uzyskanego przez ww. przedsiębiorców w 2011 roku przychodu. Oceniając wagę praktyki stosowanej przez MNI Prezes UOKiK wziął pod uwagę okoliczność, że opisana praktyka związana jest ze stosowaniem przez przedsiębiorcę wzorców umownych zawierających regulacje proponowane konsumentom, co wskazuje na powtarzalność zachowania przedsiębiorcy. Przy ustalaniu wysokości kary Prezes Urzędu wziął również pod uwagę okoliczność, że przedsiębiorca, w zakresie przedmiotu niniejszej decyzji, dopuścił się naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Ponadto, jak wskazano wcześniej, sankcja w postaci nałożenia kary może być na przedsiębiorcę nałożona niezależnie od tego, czy dopuścił się on naruszenia celowo, czy też nieumyślnie. W zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednak jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji naruszenia interesów konsumentów, stąd uznać należy, że działania Spółki miały charakter nieumyślny. Prezes Urzędu wziął pod uwagę również okoliczność, iż stosowane przez przedsiębiorcę wzorce umowne, zawierające zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia, są lub były wykorzystywane w obrocie w dłuższym okresie. Jak na to wskazują ustalenia stanu faktycznego „Regulamin wykonywania usługi Abonent Telefoniczny przez MNI Telecom S.A.” obowiązuje od dnia 1 kwietnia 2011 r., dla nowych abonentów, oraz od dnia 1 maja 2011 r. dla abonentów dotychczasowych. Co prawda, wzorzec „Umowa o świadczenie usługi Abonament Telefoniczny (WRL)” został zmieniony z dniem 1 marca 2012 r., tym niemniej – co potwierdzają dowody zebrane w sprawie (skarga konsumentki z Poznania) − był on przedstawiany konsumentom co najmniej od początku 2010 r. Miarkując wysokości kar za stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zdefiniowanych w punktach I i II sentencji decyzji, Prezes Urzędu ustalił dla każdej z praktyk kwotę bazową w wysokości ….% przychodów przedsiębiorcy. Przy określaniu poziomu kwot bazowych wzięto pod uwagę zarówno wskazane wyżej okoliczności, jak również uwzględniono negatywne dla konsumentów skutki stosowania przez przedsiębiorcę zakwestionowanych klauzul. I tak: Po pierwsze , postanowienia wskazane w pkt I sentencji decyzji : ustanawiają ograniczenie odpowiedzialności przedsiębiorcy względem abonentów za niewykonanie, bądź niewłaściwe wykonanie umowy, a także wprowadzają instytucję doręczenia zastępczego (należącą do prawa procesowego), co nie powinno mieć zastosowania w obrocie konsumenckim, przez co klauzule te Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl kształtują prawa i obowiązki konsumentów, abonentów przedsiębiorcy, w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Po wtóre postanowienie wymienione w pkt II sentencji decyzji uznane zostało przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone na podstawie art. 385 3 pkt 5 Kodeksu cywilnego, gdyż umożliwia przedsiębiorcy przeniesienie praw i obowiązków wynikających z umowy, bez zgody konsumenta, przez co traci on możliwość sprzeciwu wobec zamierzonego ukształtowanie praw i obowiązków wynikających z umowy i rażąco narusza jego interesy oraz jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu nie stwierdził istnienia okoliczności obciążających, pozwalających na podwyższenie wyjściowego poziomu kwot bazowych, jak i okoliczności łagodzących umożliwiających obniżenie ich wysokości. Z tych też powodów Prezes Urzędu postanowił o nałożeniu na przedsiębiorcę MNI Telecom S.A.” za stosowanie: − praktyki, o której nowa w pkt I sentencji decyzji, kary w wysokości ….% przychodów uzyskanych w roku 2011 tj. w kwocie 35.156 zł (słownie: trzydzieści pięć tysięcy sto pięćdziesiąt sześć złotych). − praktyki, o której mowa w pkt II sentencji decyzji, kary w wysokości 24.610 zł (słownie: dwadzieścia cztery tysiące sześćset dziesięć złotych). Prezes Urzędu, mając na uwadze okoliczność zaniechania, z dniem 1 marca 2012 r., stosowania przez przedsiębiorcę tej praktyki postanowił o obniżeniu, wynikającej z kwoty bazowej, wysokości kary za to naruszenie o 30%, tj. z 35.156 zł do 24.610 zł, co ostatecznie stanowi ok. …… % maksymalnego wymiaru kary. Zdaniem Prezesa Urzędu kara nakładana na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów winna służyć podkreśleniu naganności ocenianego zachowania. Przedsiębiorca, jako profesjonalista, powinien wiedzieć, że określając warunki umowne nie może stosować praktyk godzących w interesy słabszych uczestników rynku, jakimi są konsumenci. Podejmując decyzję o nałożeniu kar na MNI i określając ich wysokości Prezes Urzędu wziął pod uwagę wszystkie ww. okoliczności, jak i możliwości finansowe przedsiębiorcy. W ocenie Prezesa Urzędu wysokości wymierzonych kar są adekwatne do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu, kierując się potrzebą zdecydowanego przeciwdziałania stosowaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów uznał, że orzeczone kary powinny stanowić dolegliwość dla adresata przedmiotowej decyzji, a nałożone sankcje mają spełnić przede wszystkim funkcję prewencyjną i wychowawczą, tak aby zapobiec w przyszłości naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie III sentencji. [21] Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, jeżeli w Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Niniejsze postępowanie w sprawie stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I i II sentencji decyzji. Prezes Urzędu uznał, że przedsiębiorca dopuścił się stosowania praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stroną. W związku z powyższym postanowiono przedsiębiorcę obciążyć kosztami postępowania w wysokości 30 zł (słownie: trzydzieści złotych). Mając na uwadze powyższe, orzeka się jak w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. [22] Przedmiotem prowadzonego przez Prezesa Urzędu postępowania było również rozstrzygnięcie, czy w okolicznościach stanu faktycznego sprawy znajduje uzasadnienie zarzut stosowania przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zdefiniowanej w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a polegającej na stosowaniu we wzorcach umownych następujących postanowień: [1] „Jeżeli zawieszenie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie Abonenta, nie zwalnia to Abonenta z obowiązku zapłaty opłat zgodnych z Cennikiem za okres zawieszenia lub ograniczenia.” jako wywołującego identyczne skutki prawne, jak niżej wymienione klauzule umieszczone w Rejestrze, o treści: • „Zawieszenie Usług, wynikające z opóźnienia Abonenta w dokonywaniu płatności należnych Operatorowi, nie zwalnia Abonenta z terminowego regulowania Opłat Abonamentowych w pełnej wysokości za okres Zawieszenia Usług.” (wyrok SOKiK z dnia 8 czerwca 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 125/05), numer postanowienia w rejestrze: 824), • „W przypadku dwutygodniowego opóźnienia płatności, od daty ustalonego terminu, Operator ma prawo przerwać świadczone przez siebie usługi i odłączyć użytkownika od sieci Internet. Za cały okres tego wyłączenia Operator pobiera obowiązującą opłatę abonamentową, do czasu rozwiązania umowy (łącznie z okresem jej wypowiedzenia, jeżeli w tym okresie zostanie wypowiedziana przez jedną ze stron). Za ponowne włączenie Operator pobiera opłatę w wysokości 50 zł netto (dotyczy klientów, których usługi są zablokowane np. ze względu na nieregulowane terminowo płatności).” (wyrok SOKiK z dnia 21 listopada 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 138/05, numer postanowienia w rejestrze: 1027), • „Abonent ma obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej niezależnie od zawieszenia świadczenia usług, o których mowa w punkcie 6.” (wyrok SOKiK z dnia 12 marca 2007 r., sygnatura akt XVII AmC 1/07, numer postanowienia w rejestrze: 1165). Wyniki analizy porównawczej ww. postanowień wpisanych do Rejestru z postanowieniem wzorca umowy, zakwestionowanym przez Prezesa UOKiK prowadzą jednak do wniosku, że porównywane klauzule nie mogą zostać uznane za tożsame. Należy bowiem zważyć, że w odniesieniu do postanowień umieszczonych w Rejestrze w przypadku zawieszenia świadczenia usługi abonenci/konsumenci zobowiązani są do Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl uiszczenia opłaty abonamentowej tymczasem zgodnie z postanowieniem MNI w takiej sytuacji abonent obowiązany jest do uiszczenia opłaty wskazanej w cenniku. W Cenniku obowiązującym od dnia 1 stycznia 2011r. i zatwierdzonym decyzją Zarządu MNI w pozycji „Usługi dodatkowe” zawarto postanowienia, zgodnie z którymi: - w przypadku zawieszenia na życzenie Abonenta świadczenia usług w sieci analogowej, na czas nie dłuższy niż 12 okresów rozliczeniowych pobierana jest, z góry, za cały okres zawieszenia opłata w kwocie 21,53 zł (brutto) - w przypadku zawieszenia na życzenie Abonenta świadczenia usług w sieci ISDN, na czas nie dłuższy niż 12 okresów rozliczeniowych pobierana jest, z góry, za cały okres zawieszenia opłata w kwocie 33,83 zł (brutto) We wzorcu brak jest jednocześnie postanowień, zgodnie z którymi − w przypadku zawieszenia świadczenia usług − abonent jest zobowiązany do uiszczania opłaty abonamentowej za okres zawieszenia. W prawdzie w piśmie z dnia 14 maja 2012 r. Spółka wyjaśniła, że w roku 2011 wystąpiły przypadki naliczania opłaty abonamentowej w związku z zawieszeniem jednak były to działania omyłkowe i skorygowane przez przedsiębiorcę. Fakt wystąpienia takich przypadków nie ma jednak związku z oceną tożsamości porównywanych postanowień oraz pozostaje bez wpływu na uznanie, iż zakwestionowane postanowienie nie jest identyczne, co do skutków, jak klauzule umieszczone w rejestrze. [2] „MNI Telecom zapewnia sprawność sieci telekomunikacyjnej na odcinku od zakończenia sieci telekomunikacyjnej znajdującego się u Abonenta do styku sieci telekomunikacyjnej MNI Telecom z siecią innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych.” („Warunki umowy [o świadczenie usług telekomunikacyjnych]”, § 1 punkt 5), jako tożsame z niedozwolonymi postanowieniami umownymi, o treści: • „PTK nie ponosi odpowiedzialności za zakłócenia w odbiorze programów telewizyjnych i radiowych rozprowadzanych w sieci telewizji kablowej wynikające z przyczyn niezależnych od PTK, w szczególności występujących poza siecią.” (wyrok SOKiK z dnia 23 lutego 2005 r., sygnatura akt XVII Amc 3/04, numer postanowienia w rejestrze: 680), • „Operator nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usług wynikłe z faktu niewłaściwego funkcjonowania sieci telekomunikacyjnych innych operatorów telekomunikacyjnych.” (wyrok SOKiK z dnia 14 marca 2005 r., sygnatura akt AmC 21/04, numer postanowienia w rejestrze: 797), • „TuxNet nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług wynikające z awarii lub przypadków wadliwego funkcjonowania systemów teleinformatycznych będących poza wpływem firmy TuxNet.” (wyrok SOKiK z dnia 30 września 2010 r., sygnatura akt XVII AmC 2329/10, numer postanowienia w rejestrze: 2200). Odnosząc się do oceny tożsamości analizowanego postanowienia wzorca umowy MNI z ww. klauzulami wpisanymi do Rejestru, stwierdzić należy, iż treść tego postanowienia nie wywołuje identycznych skutków prawnych, dla abonentów/konsumentów, jak wymienione postanowienia niedozwolone. Uznane Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów klauzule odnoszą się bowiem do ograniczenia odpowiedzialności przedsiębiorcy względem swoich kontrahentów/konsumentów. Tymczasem postanowienie stosowane przez Spółkę zakreśla „obszar” zapewnienia sprawności sieci, jednak nie stanowi o ograniczeniu odpowiedzialności za wykonanie zawartego kontraktu. W tej sytuacji nie można uznać, że treści postanowień wpisanych do rejestru klauzul są tożsame z treścią postanowienia MNI. Zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w sprawach nie uregulowanych w tej ustawie, do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Artykuł 105 k.p.a. stanowi natomiast, że organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty. Zarzut naruszenia art. 24 ust.1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymaga udowodnienia, że postanowienie wzorca umownego stosowane przez przedsiębiorcę jest tożsame z postanowieniem wzorca umowy uznanego za niedozwolone i wpisane do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 kpc. Skoro, przesłanka ta nie ma miejsca w okolicznościach sprawy, brakuje elementu materialnoprawnego warunkującego wydanie decyzji merytorycznej, a zatem postępowanie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 §1 k.p.a, w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Na marginesie wyżej poczynionych rozważań wskazać jednak należy, że Prezes Urzędu rozstrzygając o umorzeniu postępowania w odniesieniu do części postawionych zarzutów nie przeprowadził oceny analizowanych wyżej postawień, zawartych we wzorcach umownych Spółki, pod kątem ich zgodności z art. 385 1 kc. Prezes Urzędu orzekł wyłącznie to, iż wskazane postanowienia nie są tożsame z wymienionymi klauzulami umieszczonymi w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych, co nie przesądza jeszcze o braku prawnych możliwości wystąpienia z pozwem o uznanie przedmiotowych zapisów za niedozwolone postanowienie umowne. Stąd orzeczono, jak w punkcie V sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O W ARSZAWA 51101010100078782231000000 . Na podstawie art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyznaczył stronie termin 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na uiszczenie kosztów niniejszego Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl postępowania w wysokości 30 zł. Powyższą kwotę należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O W ARSZAWA 511010101000787822 31000000. Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie IV niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z 479 32 § 1 i § 2 Kpc, należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Dyrektor Delegatury UOKiK w Gdańsku Roman Jarząbek