RGD-15/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (58) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-8/14/HK Gdańsk, dnia 25 sierpnia 2014r. D ECYZJA NR RGD.15/2014 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późniejszymi zmianami), działając imieniu Prezesa Urzędu ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego, z urzędu, przeciwko przedsiębiorcy Bogusławowi Robertowi JeŜakowi, prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą „Bogusław Robert JeŜak” w Szczecinie: I na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późniejszymi zmianami), po uprawdopodobnieniu stosowania przez Bogusława Roberta JeŜaka praktyk, o których mowa w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Regulamin usług związanych z dostępem do sieci teleinformatycznej i Internetu” postano- wień o treści: [a] „Abonent, który w ciągu 30 dni od odłączenia sygnału nie ureguluje zadłuŜenia, będzie ob- ciąŜony opłatą za ponowną aktywację w kwocie 50 PLN.” (Rozdział 2 Zasady podłączenia, punkt 5), [b] „W przypadku stwierdzenia przez operatora świadczenia przez Abonenta osobom trzecim dostępu do Internetu na bazie łączy dostarczanych przez Operatora, Abonent będzie zobo- wiązany do zapłacenia kary umownej w wysokości 3000 zł (słownie: trzy tysiące złotych) na rzecz operatora i niezwłocznego zaprzestania działań niezgodnych z regulaminem.” (Roz- dział 4 Obowiązki Abonenta, punkt 1), [c] „Operator moŜe rozwiązać umowę abonencką bez zachowania terminu wypowiedzenia, gdy Abonent niewłaściwie wykonuje postanowienia umowy lub regulaminu, a w szczególności: − dopuszcza się zwłoki w dokonaniu pełnej zapłaty abonamentu za dwa okresy rozlicze- niowe lub opłaty instalacyjnej, − swoimi działaniami powoduje zakłócenia w dostarczaniu usług innym uŜytkownikom, − uŜywa urządzeń, lub innego mienia operatora w sposób niezgodny z prawem.” (Rozdział 4 Obowiązki Abonenta, punkt 2), uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mo- wa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst ujed- nolicony: Dz.U. z 2014r., poz. 101 z późniejszymi zmianami), m.in. pod numerami: 618 i 1084 [a], 1561 i 1791 [b] oraz 2049 i 2050 [c], a takŜe po przyjęciu zobowiązań złoŜonych przez Bogusława Roberta JeŜaka, zmierzających do zaniechania stosowania zarzucanych mu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, tj. zobowiązania do: [2]
zaniechania w obrocie konsumenckim stosowania postanowień kwestionowanych przez Pre- zesa Urzędu, wymienionych w punktach I [a]-[c] sentencji decyzji administracyjnej, i zobowiązania do:
wprowadzenia do obrotu konsumenckiego „Regulaminu usług związanych z dostępem do sieci teleinformatycznej i Internetu” niezawierającego postanowień, o których mowa w punktach I [a]-[c] sentencji tej decyzji, nakłada się na Bogusława Roberta JeŜaka obowiązek wykonania tych zobowiązań w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji administracyjnej; II na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumen- tów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późniejszymi zmianami) nakłada się na Bogusława Roberta JeŜaka obowiązek przedłoŜenia, w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji ad- ministracyjnej, informacji i dokumentów potwierdzających wykonanie zobowiązań, o których mowa w punkcie I sentencji decyzji administracyjnej, tj.: [a] nowego wzorca umowy pn. „Regulamin usług związanych z dostępem do sieci teleinforma- tycznej i Internetu”, regulującego świadczenie przez przedsiębiorcę usług telekomunika- cyjnych na rzecz abonentów, [b] dowodów przekazania dotychczasowym abonentom, w trybie określonym ustawą z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 z późniejszymi zmianami), propozycji zmiany ww. wzorca, [c] kopii trzech umów, jeśli takie zostaną podpisane, z nowymi abonentami usług świadczo- nych przez przedsiębiorcę, integralną część których będzie stanowił nowy „Regulamin usług związanych z dostępem do sieci teleinformatycznej i Internetu”. U ZASADNIENIE [1] Realizując zamiar wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie wstępnego ustalenia, czy zapisy umów, regulaminów świadczenia usług oraz cenników stosowanych w obrocie z kon- sumentami przez przedsiębiorców telekomunikacyjnych, których siedziby są zlokalizowane na terenie województwa zachodniopomorskiego i którzy wyłącznie na tym obszarze wykonują usługi telekomunikacyjne, nie naruszają przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późniejszymi zmianami), Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku wystąpiła do Urzędu Komunikacji Elektronicznej Delegatury w Szczecinie z prośbą o przekazanie listy 10-15 przedsiębiorców, którzy spełniają ww. warunki, a po otrzymaniu takiej listy, przy piśmie z dnia 29 stycznia 2014r., wszczęła w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stosowne po- stępowanie. [2] W trakcie postępowania, o którym mowa w punkcie [1] uzasadnienia, Delegatura UOKiK w Gdańsku pozyskała m.in. przekazane jej przez przedsiębiorcę Bogusława Roberta JeŜaka, pro- wadzącego działalność gospodarczą pod firmą „Bogusław Robert JeŜak” w Szczecinie, wzorce umowy pn. „Umowa nr …/2013 o świadczenie usług telekomunikacyjnych w zakresie dostępu do Internetu”, „Regulamin usług związanych z dostępem do sieci teleinformatycznej i Interne- tu” oraz „Cennik”. [3] ZwaŜywszy na to, Ŝe analiza ww. dokumentów ujawniła, iŜ niektóre postanowienia „Regula- minu usług związanych z dostępem do sieci teleinformatycznej i Internetu” stosowanego przez Bogusława Roberta JeŜaka w obrocie z konsumentami, wymienione w punktach I [a]-[c] sen- tencji decyzji administracyjnej, mogą być uznane za toŜsame z postanowieniami niedozwolo- nymi wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst ujednolicony: Dz.U. z 2014r., poz. 101 z późniejszymi zmianami), m.in. pod numerami: 618 i 1084 [a], 1561 i 1791 [b] oraz 2049 i 2050 [c], Prezes Urzędu postanowił o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i [3] wszczęciu wobec tego przedsiębiorcy i w tym zakresie, z dniem 1 kwietnia 2014r., na podsta- wie postanowienia nr 94, postępowania w sprawie podejrzenia stosowania przez niego praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. [4] Odpowiadając na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, które kończy decyzja administra- cyjna, Bogusław Robert JeŜak poinformował przy piśmie z dnia 14 kwietnia 2014r., iŜ zamierza „wszystkie wsporne pkt. regulaminu [usunąć]” (zachowano pisownię oryginału), co mając na względzie wniósł „o zastosowanie [wobec niego] art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumentów”. Z kolei, składając dodatkowe wyjaśnienia przy piśmie z dnia 16 czerwca 2014r., skarŜony przedsiębiorca podniósł m.in., iŜ:  zaniechanie stosowania w obrocie z konsumentami postanowień kwestionowanych zamie- rza zainicjować zastąpieniem, z dniem 1 lipca 2014r., dotychczasowego „Regulaminu …” wejściem w Ŝycie „poprawionego regulaminu”,  o zmianie zapisów „Regulaminu …” zamierza poinformować abonentów w lipcu 2014r., przy okazji dystrybucji kolejnych faktur,  zmiany zapisów „Regulaminu …” będą dotyczyły tak abonentów juŜ korzystających z jego usług, jak i abonentów nowych,  usługi telekomunikacyjne świadczy jedynie na rzecz 159 abonentów (wg danych na koniec maja 2014r.), a „od początku prowadzenia działalności Ŝaden z klientów nie został obcią- Ŝony: opłatą za ponowne podłączenie w kwocie 50 PLN lub karą umowną w wysokości 3000 PLN za odsprzedawanie łącza internetowego innym uŜytkownikom”, nigdy teŜ „nie została skierowana sprawa do sądu z powodu nie opłacenia abonamentów za świadczone usługi dla klientów”, nadto „nigdy […] nie [otrzymał] wypowiedzenia umowy od nierzetelnych klien- tów, zawsze [płacił] podatek VAT i podatek dochodowy od faktur które nie zostały zapła- cone”. [5] Postanowieniem nr 244 z dnia 14 sierpnia 2014r. Prezes Urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu o wszczęciu postępowania nr 94 z dnia 1 kwietnia 2014r., polegają- cą na tym, Ŝe wskazano w nim, iŜ postanowienie, o którym mowa w punkcie I [b] sentencji po- stanowienia o wszczęciu, jest toŜsame z postanowieniem wpisanym do rejestru postanowień uznanych za niedozwolone pod numerem 15671, gdy, tymczasem, jest toŜsame z postanowie- niem wpisanym pod numerem 1561. [6] Pismem z dnia 14 sierpnia 2014r. Prezes Urzędu poinformował Bogusława Roberta JeŜaka o zakończeniu postępowania dowodowego i moŜliwości zapoznania się z materiałem zebranym w sprawie, z moŜliwości tej przedsiębiorca nie skorzystał. W TRAKCIE POSTĘPOWANIA , KTÓRE KOŃCZY NINIEJSZA DECYZJA ADMINISTRACYJNA , P REZES U RZĘDU USTALIŁ STAN FAKTYCZNY , JAK NIśEJ . [7] Bogusław Robert JeŜak, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą „Bogusław Robert Je- Ŝak” w Szczecinie, posiada wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodar- czej (REGON: 811188160), jest teŜ wpisany do rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej pod numerem 8976, na co wskazuje „Zaświadczenie” wystawione w dniu 29 kwietnia 2010r. Stosownie do treści ww. „Zaświadczenia”, przedsiębiorca moŜe na obszarze powiatu Szczecin:  dostarczać sieci telekomunikacyjne, tj.: − sieć transmisji danych,  świadczyć usługi telekomunikacyjne, tj.: − usługę transmisji danych, [4] − usługę zapewniania dostępu do sieci Internet, − usługę telekomunikacyjną sprzedawaną we własnym imieniu i na własny rachunek, wy- konywaną przez innego dostawcą usług, połączoną z zapewnieniem dostępu do sieci In- ternet, − usługę telekomunikacyjną sprzedawaną we własnym imieniu i na własny rachunek, wy- konywaną przez innego dostawcą usług, połączoną z dzierŜawą łączy telekomunikacyj- nych. [8] Prowadząc działalność telekomunikacyjną Bogusław Robert JeŜak stosuje w obrocie z konsu- mentami m.in. wzorzec umowy pn. „Regulamin usług związanych z dostępem do sieci telein- formatycznej i Internetu”, postanowienia którego wymienione w punktach I [a]–[c] sentencji decyzji administracyjnej mogą być uznane za naruszające zakaz wynikający z art. 24 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. M AJĄC NA UWADZE USTALONY STAN FAKTYCZNY ORAZ ZEBRANY MATERIAŁ DOWODOWY , P REZES U RZĘDU ZWAśYŁ , CO NASTĘPUJE . [9] MoŜliwość rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumentów uzaleŜniona jest od uprzedniego stwierdzenia, czy zagroŜony został w niej interes publicznoprawny. Prezes Urzędu jest bowiem upowaŜniony do realizacji zasadniczego celu powołanej ustawy, którym, zgodnie z zapisem jej art. 1 ust. 1, jest określanie warunków roz- woju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Rozpatrywana sprawa ma, w ocenie Prezesa Urzędu, charakter publicznoprawny, albowiem dotyczy ochrony interesu szerszej grupy konsumentów, tj. tych, którzy są lub mogliby być w przyszłości klientami Bogusława Roberta JeŜaka. Tymczasem, zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsię- biorców, które są sprzeczne z prawem, zasadami współŜycia społecznego i dobrymi obyczaja- mi. [10] W postępowaniu, które kończy niniejsza decyzja administracyjna, skarŜonemu przedsiębiorcy postawiono zarzuty naruszenia art. 24 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie kon- kurencji i konsumentów. Odpowiednio do treści art. 24 ust. 1, „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbio- rowe interesy konsumentów”, natomiast odpowiednio do treści ust. 2 tego artykułu, „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o któ- rym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks postępowania cywilnego […].” [11] Dla uznania zachowań rynkowych przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów koniecznym jest wykazanie, iŜ spełnione zostały, kumulatywnie, trzy przesłanki określone w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj.:  kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy i ujawnia się bezpośrednio w rela- cjach przedsiębiorca-konsument,  działanie to jest bezprawne,  działanie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. [12] Bogusław Robert JeŜak, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą „Bogusław Robert Je- Ŝak” w Szczecinie, jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkuren- cji i konsumentów, zgodnie z którym pod pojęciem tym rozumie się m.in. przedsiębiorcę w znaczeniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej [5] (tekst jednolity: Dz.U. z 2013r., poz. 672 z późniejszymi zmianami), w której, stosownie do art. 4, przyjęto, iŜ przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą. Z kolei, zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 22 1 Kodek- su cywilnego za konsumenta uwaŜa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwią- zanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Mając na uwadze powyŜsze stwierdza się, iŜ Bogusław Robert JeŜak, będąc przedsiębiorcą te- lekomunikacyjnym i wykonując związaną z tym działalność gospodarczą, podlega zarówno ry- gorom wynikającym wprost z ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 z późniejszymi zmianami), jak i tym, które wynikają z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w szczególności, w aspekcie domniemanego przekroczenia przez niego zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. [13] W przedmiotowej sprawie fakt stosowania przez przedsiębiorcę Bogusława Roberta JeŜaka w obrocie z konsumentami m.in. wzorca umowy pn. „Regulamin usług związanych z dostępem do sieci teleinformatycznej i Internetu” nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, co przesądza o tym, iŜ pierwszą z przesłanek wolno uznać za spełnioną. [14] Za spełnioną naleŜy uznać równieŜ drugą z przesłanek, tj. bezprawność działania przedsiębior- cy, która to przesłanka moŜe zostać wywiedziona np. z toŜsamości postanowień będących przedmiotem postępowania, które kończy decyzja administracyjna, oraz postanowień wpisa- nych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks po- stępowania cywilnego. Na rzecz takiego stanowiska Prezesa Urzędu przemawia przede wszystkim to, iŜ zakaz stoso- wania postanowień wpisanych do rejestru nie ogranicza się jedynie do przedsiębiorcy, prze- ciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolo- ne, lecz rozciąga się, ponadto, na wszystkich innych przedsiębiorców posługujących się posta- nowieniami identycznymi, toŜsamymi, bowiem art. 479 43 Kodeksu postępowania cywilnego prawomocność przedmiotowego wyroku rozszerza – od chwili wpisania wzorca umowy do ww. rejestru – równieŜ na osoby trzecie. Wpis określonego postanowienia do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza zatem, Ŝe od tego momentu stosowanie określonej klauzuli moŜe być zakazane we wszystkich wzorcach umownych. I tak, w ocenie Prezesa Urzędu postanowienia wzorców umowy wykorzystywane w obrocie konsumenckim przez Bogusława Roberta JeŜaka, wyszczególnione w punktach I [a]-[c] senten- cji decyzji administracyjnej mogą być utoŜsamiane z odpowiednimi postanowieniami wpisa- nymi do rejestru postanowień niedozwolonych, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępo- wania cywilnego, na podstawie prawomocnych wyroków SOKiK, i, jako takie, pozostawać w sprzeczności z przepisami art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; na okoliczność uzasadnienia słuszności tej tezy zestawiono poniŜej postano- wienia kwestionowane, odpowiadające im postanowienia wprowadzone do rejestru oraz wska- zano przesłanki mające dowodzić ich toŜsamości, podobieństwa.  We wzorcu umowy pn. „Regulamin usług związanych z dostępem do sieci teleinformatycznej i Internetu” (Rozdział 2 Zasady podłączenia, punkt 5) znajduje się postanowienie o treści:  „Abonent, który w ciągu 30 dni od odłączenia sygnału nie ureguluje zadłuŜenia, będzie ob- ciąŜony opłatą za ponowną aktywację w kwocie 50 PLN.”, podczas gdy w rejestrze postanowień umownych uznanych za niedozwolone wpisano m.in. po- stanowienia o treści:  „W przypadku nie uiszczenia opłaty w terminie sygnał zostanie odłączony od gniazda. W przypadku wyraŜenia przez uŜytkownika chęci z dalszego korzystania z sygnału, wykonawca [6] dokona przyłączenia po zapłaceniu zaległości i dokonaniu jednorazowej opłaty za ponowne przyłączenie.” (wyrok SOKiK z dnia 5 stycznia 2005r., sygnatura akt XVII Amc122/03, nu- mer postanowienia w rejestrze: 618),  „W przypadku odłączenia sygnału z lokalu z winy abonenta jego ponowne podłączenie na- stąpi po uregulowaniu zaległości i wniesieniu opłaty za ponowną aktywację (ponowna ak- tywacja – wznowienie dostarczania sygnału telewizji kablowej w istniejącym przyłączu, podlegające opłacie zgodnie z cennikiem operatora).” (wyrok SOKiK z dnia 9 czerwca 2006r., sygnatura akt XVII Amc90/05, numer postanowienia w rejestrze: 1084). Jak wskazuje na to analiza treści postanowienia kwestionowanego w „Regulaminie …” oraz postanowień przywołanych, wpisanych do rejestru, odnoszą się one do sytuacji, które charak- teryzują: zwłoka abonenta w zapłacie za świadczone przez operatora usługi oraz skutek tej zwłoki, ujawniający się po upływie określonego w umowie terminu opóźnienia w płatności, w postaci zawieszenia bądź nawet zaprzestania świadczenia usługi; równocześnie, w wypadku gdy abonent jest zainteresowany wznowieniem świadczenia usługi, przedmiotowe postano- wienia uprawniają operatora nie tylko do Ŝądania uregulowania przez abonenta zaległych na- leŜności (wraz z odsetkami, które, po myśli art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego, są typową sankcją kontraktową z tytułu opóźnienia w spełnieniu świadczenia pienięŜnego), ale i – dodatkowo – równieŜ „opłaty aktywacyjnej/przyłączeniowej” (mającej charakter kary umownej, zastrze- Ŝonej z mocy art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego, do przypadków niewykonania lub wykonania nienaleŜytego zobowiązań niepienięŜnych). Wobec tego, iŜ tak w postanowieniu znajdującym się w „Regulaminie …”, jak i postanowie- niach wpisanych do rejestru, swoistą sankcję za niewykonanie w terminie zobowiązań pie- nięŜnych stanowi konieczność uiszczenia przez abonenta, w celu wznowienia przez operatora świadczenia usług, „opłaty za ponowną aktywację”, wobec tego, Ŝe pobieranie tej opłaty jest niedopuszczalne (okoliczność ta stanowiła bowiem podstawę umieszczenia klauzul o numerach 618 i 1084 w rejestrze postanowień niedozwolonych), za uprawdopodobnione przyjąć naleŜy, iŜ są one toŜsame.  We wzorcu umowy pn. „Regulamin usług związanych z dostępem do sieci teleinformatycznej i Internetu” (Rozdział 4 Obowiązki Abonenta, punkt 1) znajduje się postanowienie o treści:  „W przypadku stwierdzenia przez operatora świadczenia przez Abonenta osobom trzecim dostępu do Internetu na bazie łączy dostarczanych przez Operatora, Abonent będzie zobo- wiązany do zapłacenia kary umownej w wysokości 3000 zł (słownie: trzy tysiące złotych) na rzecz operatora i niezwłocznego zaprzestania działań niezgodnych z regulaminem.” (Roz- dział 4 Obowiązki Abonenta, punkt 1), podczas gdy w rejestrze postanowień umownych uznanych za niedozwolone wpisano m.in. po- stanowienia o treści:  „W przypadku, o którym mowa w pkt. 6.4.2, Operator moŜe domagać się ponadto od Abo- nenta zapłacenia odszkodowania w wysokości abonamentu za okres korzystania przez oso- bę trzecią z sygnału, nie mniej jednak, niŜ za trzy miesiące.” (wyrok SOKiK z dnia 23 paź- dziernika 2008r., sygnatura akt XVII AmC 86/08, numer postanowienia: 1561),  „W przypadku korzystania przez abonenta w sposób nieuprawniony z usług operatora nie objętych umową lub umoŜliwienia przez abonenta korzystania przez nieuprawnione osoby trzecie z usług operatora za pomocą przyłącza sieciowego lub końcówki sieci, abonent bę- dzie zobowiązany do zapłaty na rzecz operatora kary umownej w wysokości 1000 zł (słow- nie jeden tysiąc złotych), przy czym operator będzie uprawniony do dochodzenia odszko- dowania uzupełniającego na zasadach ogólnych do pełnej wartości szkody.” (wyrok SOKiK z dnia 3 listopada 2008r., sygnatura akt XVII AmC 54/08, numer postanowienia: 1791). W ocenie Prezesa Urzędu, którą SOKiK podzielił i uznał za swoją, postanowienie wpisane pod numerem 1561 rejestru postanowień uznanych za niedozwolone pozostaje w sprzeczności z art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego dotyczącym odpowiedzialności odszkodowawczej zobowiąza- [7] nego do odszkodowania, odpowiednio do którego to przepisu naprawienie szkody obejmuje tak straty, które poszkodowany poniósł, jak i korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szko- dy nie wyrządzono, przy czym – z uwagi na kompensacyjny charakter odszkodowania – jego wysokość powinna pozostawać w związku z wysokością szkody poniesionej przez poszkodowa- nego, z uwzględnieniem rzeczywiście poniesionych strat i utraconych korzyści, gdy, tymcza- sem, postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urzędu ustala swoistą karę umowną mogącą nie mieć bezpośredniego związku z wysokością szkody poniesionej przez przedsiębiorcę klau- zulę stosującego. Z kolei, badając treść postanowienia wpisanego pod numerem 1791, SOKiK, powołując się na „ustalone orzecznictwo sądowe” (tu: wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 23 marca 2005r., sygna- tura akt ICK 586/04, oraz wyrok SOKiK z dnia 13 czerwca 2005r., sygnatura akt XVII Amc 20/04), stwierdził, podobnie, iŜ kara umowna zastrzegana we wzorcu umowy musi pozostawać we współmiernej wysokości do poniesionej szkody, czyli nie powinna być w stosunku do niej raŜąco wygórowana. Wobec tego, iŜ w postanowieniu będącym przedmiotem oceny SOKiK przedsiębiorca teleko- munikacyjny określił wysokość kary umownej na kwotę 1000 zł (przy czym wysokość pobiera- nego przez niego abonamentu miesięcznego „wynosiła najwięcej 47,90 zł”), a sytuacje, za które abonent miałby zapłacić tak wysoką karę umowną nie zostały w ogóle zdefiniowane w postanowieniu (określono je co najwyŜej jako „korzystanie przez abonenta w sposób nieu- prawniony z usług operatora nie objętych umową lub umoŜliwienia przez abonenta korzystania przez nieuprawnione osoby trzecie z usług operatora za pomocą przyłącza sieciowego lub koń- cówki sieci”), trudno byłoby określić nawet w sposób przybliŜony wartość szkód ponoszonych przez dostawcę usług, a okoliczność ta stała się, zdaniem SOKiK, zasadniczą przesłanką uzna- nia postanowienia za „sprzeczne z dobrymi obyczajami i raŜąco narusza[jące] interesy konsu- mentów”, tj. niedozwolone. Mając na uwadze, iŜ równieŜ w wypadku postanowienia kwestionowanego w niniejszym pos- tępowaniu kara umowna zastrzeŜona we wzorcu umowy przez Bogusława Roberta JeŜaka, ustalona na poziomie 3000 zł (podczas gdy miesięczna wysokość opłaty abonamentowej wyno- si w granicach od 45 do 120 zł), moŜe nie pozostawać we współmiernej wysokości do ewentu- alnie poniesionej przez przedsiębiorcę szkody z tytułu „świadczenia przez Abonenta osobom trzecim dostępu do Internetu na bazie łączy dostarczanych przez Operatora”, za uprawdopo- dobnione przyjąć naleŜy, iŜ postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urzędu i postanowie- nia wpisane do rejestru są, pomimo róŜnic w uŜytym słownictwie i składni postanowień, toŜ- same.  We wzorcu umowy pn. „Regulamin usług związanych z dostępem do sieci teleinformatycznej i Internetu” (Rozdział 4 Obowiązki Abonenta, punkt 2) znajduje się postanowienie o treści:  „Operator moŜe rozwiązać umowę abonencką bez zachowania terminu wypowiedzenia, gdy Abonent niewłaściwie wykonuje postanowienia umowy lub regulaminu, a w szczególności: − dopuszcza się zwłoki w dokonaniu pełnej zapłaty abonamentu za dwa okresy rozlicze- niowe lub opłaty instalacyjnej, − swoimi działaniami powoduje zakłócenia w dostarczaniu usług innym uŜytkownikom, − uŜywa urządzeń, lub innego mienia operatora w sposób niezgodny z prawem.”, podczas gdy w rejestrze postanowień umownych uznanych za niedozwolone zapisano m.in. po- stanowienie o treści:  „Operator zastrzega sobie prawo do wypowiedzenia umowy o świadczenie usług telekomu- nikacyjnych ze skutkiem natychmiastowym lub zawieszenia świadczenia usług telekomuni- kacyjnych, bez prawa do odszkodowania oraz bez wcześniejszego uprzedzenia Abonenta w przypadkach: innego naruszenia przez Abonenta postanowień niniejszego Regulaminu, dzia- łania na szkodę Orange lub korzystania z usług telekomunikacyjnych Operatora niezgodnie [8] z prawem lub umową (§ 20 ust. 3 pkt 3.6 Regulaminu)” (wyrok SOKiK z dnia 24 listopada 2009r., sygnatura akt XVII AmC 428/09, numer postanowienia: 2049),  „JeŜeli Abonent nie zapłacił naleŜności za usługi telekomunikacyjne w terminie 30 dni ka- lendarzowych od daty płatności wskazanej w rachunku telefonicznym, Operator ma prawo zawiesić świadczenie wszelkich usług telekomunikacyjnych na rzecz Abonenta oraz wypo- wiedzieć umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych ze skutkiem natychmiastowym, bez prawa do odszkodowania ze strony Operatora z tytułu jednostronnego wypowiedzenia umowy i bez konieczności wcześniejszego uprzedzenia Abonenta (§ 20 ust. 12 Regulaminu)” (wyrok SOKiK z dnia 24 listopada 2009r., sygnatura akt XVII AmC 428/09, numer postano- wienia: 2050). Zdaniem SOKiK, który podzielił stanowisko Prezesa Urzędu wyraŜone w pozwie, tak postano- wienie wpisane pod numerem 2049, jak i pod numerem 2050 są „sprzeczne z dobrymi obycza- jami oraz raŜąco naruszają interes konsumenta, tym samym stanowią niedozwolone postano- wienia umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 kc”. W szczególności, SOKiK podniósł m.in., iŜ:  (w odniesieniu do postanowienia wpisanego do rejestru pod numerem 2049) „zapis ten jest niejednoznaczny i niejasny, przejawiający się bardzo wysoką ogólnością […], dając pozwa- nej szeroką moŜliwość interpretacji zachowań konsumenta, za który pozwana przyznała sobie moŜliwość zastosowania wobec niego bardzo dotkliwej sankcji”, a to „powoduje […] moŜliwość wypowiedzenia umowy nawet za nieumyślne naruszenie postanowień regulaminu […]”, tym bardziej, Ŝe „[z]apis wzorca nie przewiduje poinformowania abonenta o naru- szeniach regulaminu, a daje moŜliwość natychmiastowego wypowiedzenia umowy”, nieza- leŜnie od tego, Ŝe „Sąd zdaje sobie sprawę, Ŝe abonent moŜe wykorzystać świadczoną na jego rzecz usługę na przykład w celach przestępczych, jednakŜe zapis regulaminu nie przewiduje moŜliwości wyjaśnień działań przez abonenta, a prowadzi do natychmiastowe- go rozwiązania umowy, bez odszkodowania.”,  (w odniesieniu do postanowienia wpisanego do rejestru pod numerem 2050) „umowa za- wierana pomiędzy PTK a abonentem jest umową wzajemną, a kwestionowany zapis doty- czy rozwiązania takiej umowy ze skutkiem natychmiastowym, stąd nie moŜe mieć zastoso- wania zapis art. 492 kc i 494 kc, w których to przepisach jest mowa o odstąpieniu od umo- wy”, stąd „uprawnienie do rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym powinno być poprzedzone wezwaniem konsumenta do zapłaty zaległej naleŜności”, bowiem „inny zapis narusza interes konsumenta”. ZwaŜywszy na to, Ŝe tak w postanowieniu kwestionowanym, jak i w postanowieniach wpisa- nych do rejestru postanowień uznanych za niedozwolone, nie przewidziano wcześniejszego wezwania konsumenta do złoŜenia wyjaśnień w kwestiach, które miałyby stać się ostatecznie powodem wypowiedzenia umowy (bez zachowania terminu wypowiedzenia), za uprawdopo- dobnione naleŜy przyjąć, iŜ postanowienie kwestionowane i postanowienia wpisane do reje- stru pod numerami 2049 i 2050 mogą być, co do celu i skutków, uznane za toŜsame. JuŜ tylko na marginesie naleŜy wskazać, iŜ podobne warunki zachowań przedsiębiorcy teleko- munikacyjnego i zakres ochrony konsumenta, aczkolwiek ograniczone do usługobiorców korzy- stających z usług świadczonych przez przedsiębiorcę wyznaczonego, zapisano takŜe w art. 101 ustawy Prawo telekomunikacyjne. [15] W stanie rzeczy opisanym jak wyŜej stwierdzić naleŜy, iŜ w stopniu wystarczającym została u- prawdopodobniona przez Prezesa Urzędu bezprawność działań Bogusława Roberta JeŜaka, po- legających na stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Regulamin usług związanych z dostępem do sieci teleinformatycznej i Internetu”, łączącej go z konsumentami, postanowień zbliŜonych, co do celu i skutków, do tych, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy Kodeks postępowania cywilne- go. [9] [16] Ostatnią przesłanką, spełnienie której naleŜy rozpatrzyć w sprawie, jest ustalenie, czy kwes- tionowane zachowanie Bogusława Roberta JeŜaka godzi w zbiorowe interesy konsumentów. I tak, aczkolwiek ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ww. pojęcia nie definiuje, to naleŜy jednak przyjąć, Ŝe interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny konsumentów, rozumiany jako ich potrzeby uznane przez ustawodawcę za godne ochrony; działanie przedsiębiorcy narusza zatem interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Równocześnie, nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r., sygnatura akt III SK 27/07, Sąd NajwyŜszy wskazał, iŜ wy- starczające dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, iŜ zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizo- wanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W pojęciu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów mieści się zatem takie dzia- łanie przedsiębiorcy, które jest skierowane do oznaczonych, ale dostatecznie licznych konsu- mentów, o ile przy tym łączy ich wspólna cecha rodzajowa 1 . W powołanym wyroku Sąd NajwyŜszy stanął ponadto na stanowisku, iŜ sformułowanie: „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów ” nale- Ŝy rozumieć w ten sposób, Ŝe liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie rozstrzyga o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów, bowiem praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest dopiero takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na jego powtarzalność w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której zachowanie to jest adresowane, a potencjalną ofiarą tego zachowania moŜe być kaŜdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem tego przedsiębiorcy. Zgodnie z wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2008r., przez interes zbiorowy naleŜy zatem rozumieć interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości, a jego naruszenie ma miejsce dopiero wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, aby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w od- niesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec kaŜdego z członków danej zbiorowości. Przy tym, zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpo- średnio uzaleŜnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy, istotne jest natomiast to, Ŝe przedmiotowe działanie moŜe zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestni- ków rynku. [17] Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeŜeli w toku po- stępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie upraw- dopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 tej ustawy, lub innych informacji będących podstawą wszczę- cia postępowania – Ŝe przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąŜe się do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieŜenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu mo- Ŝe, w drodze decyzji, nałoŜyć obowiązek wykonania tych zobowiązań, a stosownie do art. 28 ust. 2 ustawy – moŜe równieŜ określić termin ich wykonania. Z kolei, odpowiednio do art. 28 ust. 3 ustawy, w decyzji, o której mowa w ust. 1 tego artyku- łu, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek złoŜenia, w wyznaczonym terminie, informacji o stopniu realizacji zobowiązań. 1 Banasiński C., Piontek E., Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2009, s. 454. [10] [18] Wobec tego, iŜ w toku postępowania, które kończy niniejsza decyzja administracyjna, upraw- dopodobniono stosowanie przez Bogusława Roberta JeŜaka praktyk naruszających zbiorowe in- teresy konsumentów, a przedsiębiorca złoŜył zobowiązanie do podjęcia określonych działań zmierzających do zapobieŜenia naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, tj. zobowiązanie do:  zaniechania w obrocie konsumenckim stosowania postanowień kwestionowanych przez Pre- zesa Urzędu, wymienionych w punktach I [a]-[c] sentencji decyzji administracyjnej, i zobowiązanie do:  wprowadzenia do obrotu konsumenckiego „Regulaminu usług związanych z dostępem do sieci teleinformatycznej i Internetu” niezawierającego postanowień, o których mowa w punktach I [a]-[c] sentencji tej decyzji, Prezes Urzędu uznał, iŜ działania objęte zobowiązaniem złoŜonym przez przedsiębiorcę, zmie- rzając do zapobieŜenia zarzucanym mu praktykom, uzasadniają wydanie decyzji administra- cyjnej w trybie art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co, mając na uwadze, ORZEKŁ , JAK W PUNKCIE I SENTENCJI DECYZJI ADMINISTRACYJNEJ . [19] Równocześnie, działając w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów, Prezes Urzędu nałoŜył na Bogusława Roberta JeŜaka obowiązek przekazania – w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji administracyjnej – informacji i doku- mentów dotyczących sposobu wykonania zobowiązań, o których mowa w punkcie I sentencji decyzji, tj.: [a] nowego wzorca umowy pn. „Regulamin usług związanych z dostępem do sieci teleinfor- matycznej i Internetu”, regulującego świadczenie przez przedsiębiorcę usług telekomuni- kacyjnych na rzecz abonentów, [b] dowodów przekazania dotychczasowym abonentom, w trybie ustawy Prawo telekomuni- kacyjne, propozycji zmiany ww. wzorca, [c] kopii trzech umów, jeśli takie zostaną podpisane, z nowymi abonentami usług świadczo- nych przez przedsiębiorcę, integralną część których będzie stanowił nowy „Regulamin usług związanych z dostępem do sieci teleinformatycznej i Internetu”, co, mając na uwadze, ORZEKŁ , JAK W PUNKCIE II SENTENCJI DECYZJI ADMINISTRACYJNEJ . P OUCZENIE : Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego (tekst ujednolicony: Dz.U. z 2014r., poz. 101 z później- szymi zmianami), od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w War- szawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku, w ter- minie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. O TRZYMUJE : Bogusław Robert JeŜak ul. Szybowcowa 57/3 70-843 Szczecin