RGD-22/2010

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 Tel. /Fax. (58) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 e-mail: gdansk@uokik.gov.pl RGD. 61-7/10/HK/AW Gdańsk, dnia 17 grudnia 2010r. DECYZJA RGD. 22/2010 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2, w związku z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), art. 33 ust. 4 i ust. 5 oraz ust. 6 tej ustawy w związku z § 2 pkt 4 oraz § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Mini- strów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego, z urzędu, przeciwko Jadwidze Trza- skowskiej zamieszkałej w (), prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Fitsuple Jadwiga Trzaskowska w formie sklepu internetowego dostępnego pod adresem www.fitsuple.pl – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działanie ww. przedsiębiorcy pole- gające na: • niezamieszczeniu na stronie internetowej sklepu informacji o organie, który zarejestrował pro- wadzoną przez przedsiębiorcę działalność gospodarczą, oraz o numerze, pod którym w ewidencji działalności gospodarczej działalność ta została zarejestrowana, • braku informacji dotyczącej prawa odstąpienia od umowy (zwrotu towaru), • braku informacji o miejscu i sposobie składania reklamacji, pomimo tego, iż wymóg udostępnienia tych informacji konsumentom wynika wprost z odpowiednich przepisów, tj. art. 9 ust. 1 pkt 1, 6 i 10 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw kon- sumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 ze zm.), I STWIERDZA SIĘ ZANIECHANIE JEJ STOSOWANIA POCZĄWSZY OD DNIA 5 LISTOPADA 2010 R . II. Na podstawie art. 27 ust. 4 w związku z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 i ust. 5 oraz ust. 6 tej ustawy w związku z § 2 pkt 4 oraz § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Mini- strów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego, z urzędu, przeciwko Jadwidze Trzaskowskiej zamieszkałej w (), prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Fitsu- ple Jadwiga Trzaskowska w formie sklepu internetowego dostępnego pod adresem www.fitsuple.pl – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów NAKAZUJE SIĘ WW . PRZEDSIĘBIORCY PUBLIKACJĘ NINIEJSZEJ DECYZJI w całości, na jego koszt, na stronie internetowej www.fitsuple.pl w ten sposób, że odnośnik do czytelnej treści decyzji powinien zostać umieszczony na stronie głównej www.fitsuple.pl oraz utrzymywanie jej na przedmiotowej stronie inter- netowej przez okres 6 (sześciu) miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. 2 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura UOKiK w Gdańsku (zwany dalej także Prezesem UOKiK lub Prezesem Urzędu) przeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. akt RGD.400-9/09/10/HK) mające na celu wstępne ustalenie, czy reguły działania systemu dystrybucji oferowanych przez TREC Nutrition Spółka z o.o. z siedzibą w Gdyni produktów, tj. odżywek i suple- mentów diety, nie naruszają przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) - zwanej dalej: U.o.k.k. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu poddał analizie m.in. za- pisy określające prawa i obowiązki stron umów zawieranych z konsumentami przez wybrane sklepy internetowe oferujące tak produkty TREC Nutrition, jak i produkty innych wytwórców, w tym przez sklep www.fitsuple.pl , należący do przedsiębiorcy Jadwigi Trzaskowskiej zamieszkałej w (), prowadzą- cej działalność gospodarczą pod nazwą Fitsuple Jadwiga Trzaskowska (dalej również jako: Jadwiga Trzaskowska, przedsiębiorca lub Fitsuple) . Wobec tego, iż przedsiębiorca zamieścił na stronie internetowej sklepu jedynie informację o imieniu, nazwisku i nazwie oraz adresie zamieszkania (siedziby), nie zamieścił natomiast informacji o organie, który zarejestrował prowadzoną przez niego działalność gospodarczą, oraz o numerze, pod którym w odpowiedniej ewidencji działalność ta została zarejestrowana, nadto, wobec tego, że kon- sument zawierający z przedsiębiorcą umowę na odległość został pozbawiony jakiejkolwiek informacji dotyczącej prawa odstąpienia od umowy (zwrotu towaru) oraz miejsca i sposobu składania reklamacji, pomimo tego, iż wymóg udostępnienia tych informacji wynika wprost z odpowiednich przepisów, tj. art. 9 ust. 1 pkt 1, 6 i 10 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) – zwanej dalej: U.o.n.p.k . - Prezes UOKiK wszczął postępowania w sprawie podejrzenia stosowania przez przez Fitsuple praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 2 U.o.k.k. (dowód: postanowienie nr 182 z dnia 27 października 2010r. karty akt nr 11-12). W TOKU POSTĘPOWANIA P REZES U RZĘDU USTALIŁ NASTĘPUJĄCY STAN FAKTYCZNY : Przedsiębiorca Jadwiga Trzaskowska, zamieszkała w (), od dnia 01 maja 2008r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Fitsuple Jadwiga Trzaskowska w formie sklepu internetowego do- stępnego pod adresem www.fitsuple.pl , na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (pod nr ewidencyjnym 72989) prowadzonej przez Prezydenta Miasta Gdyni (zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 18 kwietnia 2008r. – k. 17-18; zaświadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON z dnia 24 kwietnia 2008r.) a jej przedmiotem jest między innymi – zgodnie z Nr 47.91.Z PKD – sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet. Prezydent Miasta Gdyni decyzją z dnia 03 listopada 2009r. postanowił wykreślić z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 01 listopada 2009r. wpis dokonany w dniu 18 kwietnia 2008r. pod numerem 72989 dot. działalności rozpoczętej 01 maja 2008r. zgłoszonej przez ww. przedsiębiorcę. Z uzasadnienia decyzji PM w Gdyni wynika, że Jadwiga Trzaskowska wnioskiem z dnia 02 listopada 2009r. poinformowała o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej od dnia 01 listopada 2009r. (k. 16). Dokonana czynność administracyjna nie znajduje potwierdzenia w zasobach sieci interneto- wej, bowiem oferta handlowa przedsiębiorcy po dacie 01 listopada 2009r. nie została usunięta i nadal istnieje na stronie internetowej www.fitsuple.pl , a przy tym zawiera informacje o specjalności sklepu oraz o możliwości składania zamówień drogą internetową i regulowania płatności na wskazany numer konta: • „Wysyłka w naszym sklepie odbywa się po zaksięgowaniu pieniędzy na koncie, wysyłamy także za pobraniem. Paczka dochodzi w ciągu 3 dnich roboczych (szczegóły w formularzu zamówienia). Do każdego zamówienia dodajemy GRATIS w postaci batonów, próbek lub napojów izotonicznych ( w zależności od dostepności)! Jeżeli kwota zakupu przekroczy 300 zł (bez wcześniejszych zniżek) - TRANSPORT GRATIS! Wszelkie płatności należy regu- 3 lować na konto poniżej: Fitsuple Jadwiga Trzaskowska 81-531 Gdynia Ul.Źródlana 72 1140 2004 0000 3102 5459 7343. Specjalnością naszego sklepu są: Spalacze tłuszczu oraz Suplementy i odżywki” (k. 3-9). W wyniku dokonanych w dniu 05 listopada 2010r. przez Prezesa UOKiK czynności sprawdza- jących na stronie internetowej sklepu Fitsuple (k. 31-37) ustalono, że znajdujące się tam treści: • nie zawierają żadnej informacji o zaprzestaniu działalność przedsiębiorcy w zakresie „sprzedaży detalicznej prowadzonej przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet” , • udokumentowane według stanu na 21 września 2010r. (k. 3-9), w tym w szczególności brakujące dane, które stały się powodem wszczęcia postępowania w sprawie praktyk na- ruszających zbiorowe interesy konsumentów – wbrew oświadczeniu przedsiębiorcy o za- przestaniu wykonywania jakiejkolwiek działalności – zostały uzupełnione po dniu wszczę- cia postępowania o sygn. jw., tj. w dniu 05 listopada 2010r. Jadwiga Trzaskowska w oświadczeniu z dnia 05 listopada 2010r. (k. 42) wyjaśniła ww. oko- liczności wskazując, iż: • zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 3.11.2009 r. (…) zaprzestała prowadze- nia sprzedaży wysyłkowej przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet, co znajduje po- twierdzenie w/w decyzji. W związku z tym przedsiębiorca zaprzestał z dniem 3.11.2009 r. prowadzenia działalności zarobkowej.” • istnienie strony sklepu www.fitsuple.pl w sieci internetowej, wynikało z dokonania w dniu 14 maja 2009r. czyli przed dniem 01 listopada 2009r., w którym Prezydent Miasta Gdyni wykreślił z ewidencji działalności gospodarczej wpis o prowadzonej przez Jadwigę Trza- skowską działalności (47.91.Z) – opłaty za domenę FITSUPLE, tj. przelewu na kwotę 122 PLN z tytułu „opłaty przedłużenia okresu rejestracji domeny fitsuple.pl na okres 2009.06.03-2010.06.03” (dowód: faktura VAT 103405/naz/2009 z dnia 2009-05-19 wy- stawiona w Krakowie przez NetArt – Piotr Nowak z siedzibą w Wieliczce; k. 15), która to czynność została powtórzona poprzez realizację w dniu 25 maja 2010r. przelewu na tę samą kwotę, w wyniku którego okres ważności domeny został przedłużony o kolejny peł- ny rok kalendarzowy do czerwca 2011r. (dowód: potwierdzenie wykonania przelewu – duplikat z mBanku; k. 43). Ponadto Jadwiga Trzaskowska w ww. oświadczeniu przyznała, że decyzja o opłaceniu „do- meny za następny okres (od 04.06.2010 r. do 04.06.2011 r.) mimo iż firma nie prowadziła działalności, (…) została podjęta dlatego, że: - otwarcie domeny kosztowało 1000 zł i dalsze jej nie przedłużenie wiązałoby się ze spadkiem w rankingach Google - dokonując przedłużenia rejestracji domeny o kolejny rok wiązałem się z tym, że przedsiębiorca liczył na przetrzymanie okresu recesji i wznowienie działalności w ostateczni sprzedaży domeny w pełni rozbudowanej i wypozycjonowanej. Stąd też widnienie domeny Fitsuple w Internecie nie jest żadnym dowodem na prowadzenie działalno- ści, bowiem firma nie ma możliwości rozliczenia ewentualnej działalności handlowej na podstawie fak- tur, które od dnia 03.11.2009 r. nie wystawiał”. W dniu 05 listopada 2010r. syn Jadwigi Trzaskowskiej – Mateusza Trzaskowskiego podczas osobistego składania dokumentów (w siedzibie Delegatury UOKiK w Gdańsku) w terminie wyznaczo- nym w wezwaniu Prezes UOKiK z dnia 27 października 2010r. złożył pisemne wyjaśnienia, że nieprze- dłużenie okresu ważności domeny skutkowałoby jej wykreśleniem z zasobów Internetu, spadkiem w rankingach przedsiębiorców w www.google , a ponowne jej założenie wiązałoby się z poniesieniem kolejny raz ww. kosztów. Pismem z dnia 08.11.2010r. Jadwiga Trzaskowska oświadczyła następująco: „ Nie dostarczę aktualnego zaświadczenia dotyczącego wpisu do działalności gospodarczej, ponieważ takie zaświad- czenie kosztuje 17 złotych, a mnie jako osobę pracującą na ½ etatu nie stać na poniesienie dodatkowych kosztów. Ponownie w Urzędzie Miasta Gdyni zostałam poinformowana, że wydana 03.11.2009r. i podpisana przez Prezydenta Miasta Gdyni jest obowiązująca i potwierdza wykreślenie z ewidencji nr 72989. ” (k. 41). 4 Jadwiga Trzaskowska została poinformowana o zakończeniu postępowania i o możliwości wglądu w akta postępowania. M AJĄC NA UWADZE ZEBRANY MATERIAŁ DOWODOWY , P REZES U RZĘDU ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE : Dla rozstrzygnięcia sprawy, w oparciu o przepisy U.o.k.k. , niezbędne jest uprzednie ustalenie, czy zagrożony został w niej interes publicznoprawny, bowiem bez spełnienia tego warunku Prezes UOKiK nie jest upoważniony do realizacji zasadniczego celu ustawy, który, zgodnie z jej art. 1 ust. 1, jest definiowany jako określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interes ó w przedsiębiorców i konsumentów. Przepis ten przesądza o przynależności niniejszej ustawy do dziedziny prawa publicznego, jak również o wyłączeniu możliwości podejmowania przez Prezesa UOKiK działań w celu ochrony interesów indywidualnych czy grupowych. W toku postępowania i przy wydawaniu decyzji Prezes UOKiK jest zatem rzecznikiem interesu publicznego. Rola ta wynika nie tylko z celu U.o.k.k ., lecz również z jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, określonej w art. 7 k.p.a. Wobec powyższego, wykazanie wystąpienia zagrożenia interesu publicznoprawnego w danej sprawie stanowi bezwzględny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy, a tym samym podstawową prze- słankę warunkującą możliwość jej rozstrzygania w oparciu o przepisy U.o.k.k. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane działania godzą w interesy ogól- nospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku i poprzez to powodują zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu publicznego dochodzi, gdy skutki okre- ślonych działań mają charakter powszechny, dotykają wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku 1 . Innymi słowy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów stanowi jednocześnie naruszenie interesu publicznoprawnego. W ocenie Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa taki charakter posiada, bowiem wiąże się z ochroną interesu szerszej grupy konsumentów, którzy zostali lub mogli zostać klientami skarżonego przedsiębiorcy korzystając z jej oferty handlowej oferowanej na stronie internetowej www.fitsuple.pl . Wobec spełnienia tejże przesłanki uzasadnione było podjęcie przez Prezesa UOKiK w niniejszej sprawie działań przewidzianych w U.o.k.k. i poddania zachowania Jadwigi Trzaskowskiej dalszej ocenie pod kątem stosowania przez nią praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Aby działania Jadwigi Trzaskowskiej mogły być uznane za sprzeczne z zakazem wynikającym z art. 24 U.o.k.k. , winny spełniać łącznie następujące przesłanki: 1) ujawniać się w obrocie konsumenckim, a więc dotyczyć działania przedsiębiorcy w relacji przedsiębiorca-konsument, 2) nosić znamię bezprawności, 3) naruszać zbiorowe interesy konsumentów. Ad 1) Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 U.o.k.k. ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, to definiuje się go w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności go- spodarczej (Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.), stanowiących, iż przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 4 pkt 1), a także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (art. 4 pkt 2). Odpowiednio do art. 4 pkt 12 U.o.k.k. i art. 22 1 Kodeksu cywilnego , za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działalnością gospo- darczą lub zawodową. 1 Konrad Kohutek, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz , Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2008, s. 47. 5 Jadwiga Trzaskowska rozpoczęła działalność gospodarczą pod nazwą Fitsuple Jadwiga Trza- skowska w formie sklepu internetowego dostępnego pod adresem www.fitsuple.pl od dnia 01 maja 2008r. na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (pod nr ewid. 72989) prowadzonej przez Prezydenta Miasta Gdyni, której przedmiotem – zgodnie z Nr 47.91.Z PKD – była sprzedaż deta- liczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet. W ocenie Prezesa UOKiK, definicja przedsiębiorcy zawarta w art. 4 ustawy o swobodzie dzia- łalności gospodarczej nie nawiązuje do kwestii wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Sam wpis do ewidencji jest jedynie obowiązkiem formalnym przedsiębiorcy i nie stanowi o tym, że Jadwig Trza- skowska posiada przymiot przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, podobnie, podobnie, jak i fakt wykreślenia z ewidencji nie stanowi podstawy twierdzenia, iż przedsię- biorca przymiot ten utracił. Jak to wynika z ustaleń, Jadwiga Trzaskowska w toku postępowania odmówiła przedłożenia aktualnego zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, natomiast brakujące na stronie internetowe www.fitsuple.pl dane, które stały się powodem wszczęcia postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – wbrew oświadczeniu przedsiębiorcy o zaprze- staniu wykonywania jakiejkolwiek działalności – zostały uzupełnione po dniu wszczęcia postępowania o sygn. jw., a ponadto widniejący na stronie kontaktowy numer telefoniczny służy do składania zamó- wień odżywek i suplementów diety oferowanych na tejże stronie. W związku z tym, niekwestionowana przez uczestnika postępowania okoliczność zawierania z osobami fizycznymi umów określających zasady świadczenia sprzedaży detalicznej prowadzonej przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet, na potrzeby zaspokojenia ich potrzeb, jednoznacznie po- twierdza fakt spełnienia pierwszej z ww. przesłanek, tj. istnienia relacji przedsiębiorca-konsument. Ad 2) Wykazując dowody zaistnienia drugiej przesłanki, tj. bezprawności, rozumianej jako działanie sprzeczne z przepisami, podnieść należy, iż pojęcie bezprawności nie jest pojęciem prawnie zdefinio- wanym. Należy zatem przyjąć, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, że działanie bezprawne to za- chowanie sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na pod- stawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych oraz z zasadami współżycia społecznego. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tj. niezależnym od wystąpienia szkody, czy też zamiaru po stronie przed- siębiorcy dopuszczającego się działań bezprawnych. Bezprawność jest taką cechą działania, która po- lega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa 2 . Ogólnie przyjęta koncepcja ochrony konsumenta w prawie europejskim wychodzi z założenia, że konsument jest słabszą stroną stosunku prywatnoprawnego 3 , nie chodzi jednak o słabość w sensie ekonomicznym, ale słabość wynikającą z niedoinformowania i rozproszenia 4 . „ Konsument korzysta z rynku w sposób „rozproszony, zindywidualizowany (podmiotowo i przedmiotowo), dlatego istnieje duże prawdopodobieństwo, że konsument nie posiada wystarczającej wiedzy na temat przysługujących mu praw, jeśli zdecyduje się zawrzeć umowę, która podlega prawu obcemu. „Niedoinformowany” kon- sument może zawrzeć umowę na warunkach, które mogą stanowić naruszenie praw konsumenckich lub być niezgodne z zasadami uczciwych praktyk handlowych. Słabsza pozycja konsumenta w stosunku do przedsiębiorcy w obrocie gospodarczym dotyczy deficytu informacyjnego konsumenta (tzw. konsu- 2 por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz , pod red. J. Szwaji, CH Beck, Warszawa 2000, s. 117-118. 3 Wiebe A., Cywilnoprawne ramy łączności elektronicznej (w) R. Cisek, J. Jezioro, A. Wiebe, Dobra i usługi informacyjne w prawie wspólnotowym i międzynarodowym, Warszawa 2005, s. 208-209 (za) A. Jaroszek, Prawo właściwe dla umów konsumenckich zawieranych przez Internet , Warszawa 2009, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., s. 39-40. 4 Z. Radwański, Teorie oświadczeń w świetle najnowszych zjawisk społecznych – komunikacji elektro- nicznej i ochrony konsumentów (w) Prawo prywatne czasu przemian. Księga dedykowana prof. S. Soł- tysińskiemu, Poznań 2005, s. 258 (za) A. Jaroszek, Prawo właściwe…, s. 39-40. 6 menckiej asymetrii informacji), dlatego prawo powinno chronić konsumenta przed „pułapkami” sprze- daży na odległość. ” 5 . W gospodarce rynkowej „konsument ma prawo do kompletnej i jednoznacznej informacji w sprawach mających istotne znaczenie dla zabezpieczenia jego interesu prawnego w warunkach glo- balizacji (masowości) obrotu prawnego i wielości ofert na rynku, które nie zawsze posługują się praw- dziwymi i pełnymi informacjami, a niekiedy wprowadzają w błąd lub w sposób ukryty godzą w indywi- dualny i zbiorowy interes konsumentów” (wyrok Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2006r., sygn. akt: III SK 7/2006). Podobne stanowisko zajął również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 lipca 2002r. stwier- dzając, że zasób zrozumiałej, jasnej i dostępnej informacji dla konsumenta spełnia niezbędne wyma- gania warunkujące możliwość dokonywania przez niego zakłóconego i racjonalnego wyboru (sygn. akt: I CKN 1319/00). Charakterystycznymi cechami umowy konsumenckiej, a w szczególności umowy zawieranej na odległość z udziałem konsumentów 6 , są: • instytucja odstąpienia od niej przez konsumenta w określonym terminie bez podania ja- kichkolwiek przyczyn 7 . Prawo odstąpienia spełnia funkcję polegającą na osłabieniu łączą- cego strony stosunku zobowiązaniowego, uzależniając jego trwanie od decyzji jednej tylko strony, wyrażonej w określonym czasie po zawarciu umowy. Instytucja odstąpienia tworzy w europejskim prawie konsumenckim odstępstwo od zasady pacta sunt servanda 8 , umoż- liwiającej konsumentowi wycofanie się z transakcji 9 . • rozbudowany obowiązek informowania konsumenta w fazie zawarcia umowy, jaki i w tre- ści samej umowy o jej przedmiocie, świadczeniach wzajemnych i konsekwencjach praw- nych z niej wynikających. „Ochrona konsumenta oparta jest na koncepcji, że słabość konsumenta wynika z jego „niedoinformowania” czy „deficytu informacji” w stosunku do profesjonalisty” 10 . „Celem zapewnienia odpowiedniego poziomu informacji jest stworzenie konsumentowi realnych możliwości wyboru i podejmowania decyzji o za- warciu umowy o określonej treści. Obowiązek informowania konsumentów wynika z prze- pisów prawa, które ustalają sposób jego wykonania oraz skutki jego niewykonania.” 11 Skarżonemu przedsiębiorcy przedstawiony został zarzut naruszenia art. 24 ust 1 U.o.k.k. , który stanowi, iż „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. ” , przy czym, stosownie do treści ust. 2 tego przepisu, jedną z praktyk godzącą w zbiorowe interesy konsumentów jest „ bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji.” . Przepis ten jednakże nie nakłada samodzielnie na przedsiębiorców obowiązków informacyjnych, a jedynie wskazuje, że naruszenie ta- kich obowiązków przewidzianych w innych ustawach może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. 12 5 E. Łętowska, Ochrona niektórych praw konsumentów . Komentarz, Warszawa 2001, s. 32, vide Z. Radwański, Teorie oświadczeń… , s. 260; vide A. Wiebe, Cywilnoprawne … , s. 208 (za) A. Jaroszek, Prawo właściwe…, s. 39-40. 6 A. Jaroszek, Prawo właściwe … , s. 39-40. 7 W przypadku umów na odległość konsument ma prawo odstąpienia od zawartej umowy bez podania przyczyny lub poniesienia kosztów związanych z odstąpieniem (zob. art. 6 dyrektywy Parlamentu Eu- ropejskiego i Rady 97/7/WE z dnia 20 maja 1997 r. w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość. 8 vide Z. Radwański, Teorie oświadczeń… , s. 260-261 (za) A. Jaroszek, Prawo właściwe…, s. 39-40. 9 vide E. Łętowska, Ochrona… , s. 32 (za) A. Jaroszek, Prawo właściwe…”, s. 39-40. 10 M. Skory, Sytuacja konsumenta w umowach elektronicznych (w) Umowy elektroniczne – próba defi- nicji (w) Umowy elektroniczne w obrocie gospodarczym , red. J. Kołaczyński, Warszawa 2005, s. 189 (za) A. Jaroszek, Prawo właściwe…, s. 39-40. 11 vide Z. Radwański, Teorie oświadczeń… , s. 261 (za) A. Jaroszek, Prawo właściwe…, s. 39-40. 12 D. Miąsik [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, War- szawa 2009, s. 970. 7 Obowiązek udzielenia rzetelnej informacji oznacza, że niedozwolone jest dostarczanie kon- sumentom informacji nieuczciwych, niesprawdzonych bądź niedających się zweryfikować. Naruszenie zaś obowiązku udzielenia informacji prawdziwych oznacza podanie konsumentom informacji niepraw- dziwych, a więc niezgodnych z obiektywnym stanem rzeczy. 13 Natomiast obowiązek udzielenia pełnej informacji , będący najczęściej naruszaną postacią obowiązku informacyjnego, polega na niepodaniu wszystkich tych informacji, których przekazanie kon- sumentom jest obowiązkowe ( vide: wyrok SOKiK XVII Ama 121/05). Przedsiębiorca może dopuścić się omawianej praktyki w tej formie (niepodanie pełnej informacji) tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim pominie te informacje, które musi podać konsumentom. 14 Posiadanie bowiem tych informacji jest niezbędne konsumentowi do podjęcia prawidłowej, czyli świadomej i zarazem efektywnej decyzji rynkowej, a ich brak wpływa negatywnie lub wyłącza możliwość podjęcia przemyślanej i suwerennej decyzji rynkowej. 15 W polskim systemie prawnym katalog obowiązków informacyjnych leżących po stronie przed- siębiorcy już w chwili złożenia propozycji zawarcia umowy na odległość jest bardzo rozbudowany i zawiera się w przepisie art. 9 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 ze zm.): „9.1. Konsument powinien być poinformowany, przy użyciu środka porozumiewania się na odle- głość, najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy, o: 1) imieniu i nazwisku (nazwie), adresie zamieszkania (siedziby) przedsiębiorcy oraz organie, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numerze, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany, 2) istotnych właściwościach świadczenia i jego przedmiotu, 3) cenie lub wynagrodzeniu obejmujących wszystkie ich składniki, a w szczególności cła i podatki, 4) zasadach zapłaty ceny lub wynagrodzenia, 5) kosztach oraz terminie i sposobie dostawy, 6) prawie odstąpienia od umowy w terminie dziesięciu dni, ze wskazaniem wyjątków, o których mowa w art. 10 ust. 3, 7) kosztach wynikających z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość, jeżeli są one skalkulowane inaczej niż wedle normalnej taryfy, 8) terminie, w jakim oferta lub informacja o cenie albo wynagrodzeniu mają charakter wiążą- cy, 9) minimalnym okresie, na jaki ma być zawarta umowa o świadczenia ciągłe lub okresowe, 10) miejscu i sposobie składania reklamacji, 11) prawie wypowiedzenia umowy, o którym mowa w art. 8 ust. 3.” 9.2. Informacje, o których mowa w ust. 1, powinny być sformułowane jednoznacznie, w sposób zrozumiały i łatwy do odczytania. 9.3. Przedsiębiorca jest obowiązany do potwierdzenia konsumentowi na piśmie informacji, o których mowa w ust. 1, najpóźniej w momencie rozpoczęcia spełniania świadczenia. 9.4. Obowiązek określony w ust. 3 nie dotyczy jednorazowych świadczeń, które same są spełnia- ne przy użyciu środków porozumiewania się na odległość i za które rachunek wystawia osoba fizyczna lub prawna, która w ramach swojego przedsiębiorstwa udostępnia co najmniej jeden środek porozumiewania się na odległość, dostępny dla konsumenta i przedsiębiorcy (operator środków porozumiewania się), z wyjątkiem jednak informacji, o których mowa w ust. 1 pkt 1”. W rozważanym przypadku, treści zawarte na stronie www.fitsuple.pl w chwili wszczęcia po- stępowania w sprawie podejrzenia stosowania przez Jadwigę Trzaskowską praktyk naruszających zbio- rowe interesy konsumentów, wskazywały na godzące w interesy konsumentów bezprawne działanie poprzez niewypełnienie obowiązku udzielenia konsumentom rzetelnych, prawdziwych i pełnych infor- macji w przedmiocie: 13 Ibidem, s. 972. 14 Ibidem, s. 973. 15 Decyzja Prezesa UOKiK z dnia 6 marca 2006r. nr RGD.5/2006; 8 • określenia organu, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numeru, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany, • prawa odstąpienia od umowy (zwrotu towaru), • miejsca i sposobu składania reklamacji, nałożonego na przedsiębiorców zawierających umowy na odległość z mocy przepisów ustawy szcze- gólnej, tj. art. 9 ust. 1 pkt 1, 6 i 10 U.o.n.p.k ., którego to obowiązku w odpowiedzi na wezwanie zawarte przy zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie o sygn. jw. Jadwiga Trzaskowska nie wykazała. • Brak pełnej identyfikacji przedsiębiorcy uniemożliwia weryfikację danych, np. przy ustala- niu właściwości miejscowej sądu, na wypadek zaistnienia konieczności wystąpienia prze- ciwko właścicielowi strony internetowej na drogę sądową. • Zaniechanie przysługującego z mocy prawa uprawnienia do odstąpienia od umowy w terminie 10 dni oraz o wyjątkach, kiedy prawo to nie przysługuje (co jest instytucją nie- typową dla prawa cywilnego, jednakże charakterystyczną dla umów zawieranych na odle- głość) skutkuje tym, że konsumenci nie skorzystają z niego z uwagi na brak znajomości odpowiednich przepisów w ogóle albo z uwagi na brak wiedzy na temat tego, że wykona- nie niektórych czynności może spowodować wyłączenie tego prawa. • Natomiast nie wskazanie miejsca i obowiązującego trybu reklamacyjnego istotnie ograni- cza korzystanie z przewidzianych prawem możliwości, chociażby przy dochodzeniu rosz- czeń w tytułu niezgodności towaru z umową. Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu, szeroko ujęty obowiązek informacyjny jest jed- nym z filarów ochronnego reżimu umowy zawieranej na odległość; zasadą jest udzielanie informacji przez przedsiębiorcę w sposób nieprzymuszony, samorzutnie; nie zaś tylko umożliwienie konsumentowi jej uzyskania, w razie inicjatywy konsumenta 16 , co w przedmiotowej sprawie nie zostało spełnione. Poprzez stosowanie na stronie www.fitsuple.pl bezprawnych praktyk, ocenianych w tym punkcie decyzji, Jadwiga Trzaskowska nie dopełniła ustawowych obowiązków, powodowała osłabienie pozycji konsumentów, stwarzając po ich stronie dodatkowe utrudnienia, a nawet pozbawiając wiedzy o wszystkich przysługujących im możliwościach. Stąd też nie budzi wątpliwości bezprawność działania Jadwigi Trzaskowskiej, która na kontro- lowanych stronach nie uczyniła zadość wymaganiom U.o.n.p.k . i nie zapewniła konsumentom podsta- wowego zakresu informacji w pełni pozwalających im na korzystanie z przyznanych uprawnień, do których powinni mieć dostęp w dogodnym dla siebie momencie, co jednoznacznie świadczy o narusza- niu zbiorowych interesów konsumentów, a tym samym art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 2 U.o.k.k. Ad 3) Za spełnioną należy także uznać trzecią przesłankę, bowiem naruszenie zbiorowych intere- sów konsumentów ma miejsce wtedy, gdy działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, to jest, w sytuacji gdy skierowane jest nie tylko do wyodrębnionej indywidualnie grupy konsumentów, lecz szerszego nieograniczonego liczbowo kręgu osób, do których dotarła i dotrzeć mo- że oferta przedsiębiorcy, a w rozpatrywanej sprawie wymieniony warunek jest spełniony – działania Jadwigi Trzaskowskiej nie mają jednostkowego charakteru, godzą w interesy ogółu, korzystających z jej oferty na stronie internetowej, z góry nieustalonej zbiorowości konsumentów – dodać należy: oferty handlowej nie spełniającej wymogów U.o.n.p.k., adresowanej nie do ściśle zindywidualizowanego kon- kretnego konsumenta, lecz do z góry nieokreślonej, niemożliwej do zidentyfikowania liczby konsumen- tów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. W TYM STANIE RZECZY P REZES UOK I K STWIERDZIŁ , ŻE SPEŁNIONE ZOSTAŁY ŁĄCZNIE WSZYSTKIE PRZESŁANKI NIEZBĘDNE DLA ZAKWALIFIKOWANIA OPISANYCH DZIAŁAŃ PRZEDSIĘBIORCY JAKO PRAKTYKI NARUSZAJĄCEJ ZBIOROWE INTERESY KONSUMENTÓW , OKREŚLONEJ W ART . 24 UST . 1 I 2 PKT 2 U. O . K . K . 16 V ide E. Łętowska, Ochrona… , s. 57. 9 Dyspozycja art. 27 ust. 1 i 2 U.o.k.k. stanowi, iż nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsię- biorca zaprzestał stosowania praktyki. W takim przypadku Prezes UOKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż Prezes UOKiK stwierdził, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, iż powyższa praktyka, opisana w pkt I sentencji decyzji, miała charakter czasowy, a jej stosowanie zostało zaniechane z dniem 5 listopada 2010r. Zdaniem Prezesa UOKiK dokonane zmiany w domenie www.fitsuple.pl wypełniają dyspozycję zawartą w art. 9 ust. 1 pkt 1, 6 i 10 U.o.n.p.k. Tym samym uznać należy, iż Jadwiga Trzaskowska za- niechała stosowania zakazanej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w przedmioto- wym zakresie. B IORĄC POD UWAGĘ WYMIENIONE OKOLICZNOŚCI ORZECZONO , JAK W PKT I SENTENCJI . Prezes UOKiK nałożył na Jadwigę Trzaskowską, na podstawie art. 27 ust. 4 w zw. z art. 26 ust. 2 U.o.k.k. obowiązek publikacji decyzji w całości na stronie internetowej przedsiębiorcy www.fitsuple.pl , w ten sposób, że odnośnik do treści decyzji powinien zostać umieszczony, po jej uprawomocnieniu się, na stronie głównej www.fitsuple.pl oraz utrzymywania jej na przedmiotowej stronie internetowej przez okres 6 miesięcy. Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 i 4 U.o.k.k. , w decyzji uznającej praktykę za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającej jej zaniechanie, Prezes UOKiK może jednocześnie, stosując odpowiednio przepis art. 26 ust. 2 powołanej ustawy naka- zać dodatkowe działania przedsiębiorcy zmierzające do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych inte- resów konsumentów. Takim nakazem jest zobowiązanie przedsiębiorcy do publikacji decyzji w całości, na stronie internetowej służącej mu do prowadzenia działalności gospodarczej, na jego koszt. Decyzja o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów może zatem zawierać elementy dodatkowe, mające służyć usunięciu skutków naruszenia, a jednocześnie ze względu na „odpowiednie” zastosowanie przepisu art. 26 ust. 2 może mieć także charakter względnie represyjny. W niniejszej sprawie konsumenci niewątpliwie podlegali dezinformacji ze strony przedsiębiorcy i publikacja decyzji Prezesa UOKiK ma dwojaki cel. Po pierwsze edukacyjny w stosunku do konsumentów odwiedzających stronę internetową przedsiębiorcy, a po drugie ma obciążyć przedsiębiorcę obowiązkiem publikacji niniejszej decyzji i podać tym samym do wiadomości szerszego kręgu konsumentów informacje o prak- tykach przedsiębiorcy, uznanych za naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powyższego ORZECZONO JAK W PUNKCIE II SENTENCJI NINIEJSZEJ DECYZJI . Pomimo, iż w pkt I sentencji niniejszej decyzji Prezes UOKiK stwierdził stosowanie (a następ- nie zaniechane) przez Jadwigę Trzaskowską praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, to jednak w tym przypadku postanowiono odstąpić od nałożenia kary pieniężnej. Powodem odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jest przede wszystkim niewielki przychód przedsiębiorcy, jaki osiągnął on w 2009r. Ustalenie wysokości kary, jaka mogłaby być nałożona na tego przedsiębiorcę skutkowałoby tym, iż ustalona zostałaby ona w symbolicznej, niewielkiej wysokości i nie spełniłaby celu represyjnego za naruszenie przepisów U.o.k.k. . Zdaniem Prezesa UOKiK w rozpatrywanym przypadku taki cel oraz funkcję prewencyjną kary spełni nałożony na Przedsiębiorcę obowiązek długotrwałej publikacji niniej- szej decyzji na stronie internetowej, za pomocą której przedsiębiorca Jadwiga Trzaskowska prowadzi działalność gospodarczą. P OUCZENIE : Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury UOKiK w Gdańsku. Podpisał: z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Gdańsku Roman Jarząbek 10 O TRZYMUJE : 1) Jadwiga Trzaskowska Fitsuple Jadwiga Trzaskowska () 2) a/a Sporządził: Adam Waszkiewicz Główny Specjalista dnia 17 grudnia 2010r.