RGD-26/2012

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku RGD. 61 - 11/12/IW Gdańsk, 20 listopada 2012 r. DECYZJA N R RGD. 26/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko przedsiębiorcom: Iwonie Leszczyńskiej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Punkt Opieki nad Dziećmi „AGATKA” Iwona Leszczyńska wspólnik spółki cywilnej w Gdańsku i Monice Balcerowiak prowadzącej działalność gospodarczą pod n azwą Punkt Opieki nad Dziećmi „AGATKA” Monika Balcerowiak wspólnik spółki cywilnej w Gdańsku: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez przedsi ębiorców: Iwonę Leszczyńską prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Punkt Opieki nad Dziećmi „AGATKA” Iwona Leszczyńska wspólnik spółki cywilnej w Gdańsku i Monikę Balcerowiak prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Punkt Opieki nad Dziećmi „AGAT KA” Monika Balcerowiak wspólnik spółki cywilnej w Gdańsku, polegającą na stosowaniu we wzorcach umów: Regulamin Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA” i Umowa nr …, postanowień o następującej treści: 1. a) Rodzice nowo przyjętych dzieci zobowiązani są do je dnorazowej, bezzwrotnej wpłaty wpisowego w wysokości 400 zł (Regulamin Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA”), b) Opłaty wniesione przez rodziców nie podlegają zwrotowi (Regulamin Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA”), c) Jeden raz w roku, od dnia podpisania pierwszej umowy pobierana jest bezzwrotna opłata w wysokości ……. zł (wpisowe) na całoroczne ubezpieczenie dziecka od NNW (następstw nieszczęśliwych wypadków) zakup materiałów plastycznych i wyposażenie dziecka (Umowa nr …) , Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 2 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk 2. a) Dziecko może być skreślone z listy uczestników placówki, gdy rodzice nie uiścili opłaty do 3 dnia następnego miesiąca (Regulamin Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA”), b) Placówka zaprzestaje dalszego świadczenie usług w przypadku, gdy rodzic dopuścił się zwłoki z zapłatą czesnego co najmniej przez 1 miesiąc, placówka wznawia świadczenie usług po uregulowaniu zaległości. W przypadku nieuregulowania zaległości właściciele pl acówki maja prawo rozwiązać umowę (Umowa nr …) , c) Placówka może odstąpić od niniejszej umowy, gdy rodzice nie wnoszą terminowo opłat (…) (Umowa nr …) , 3. a) Za zwłokę w uiszczaniu opłat placówka może naliczać odsetki w wysokości 1% zaległości za każ dy dzień (Umowa nr …) , które są postanowieniami niedozwolonymi wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 29 6 ze zm.), co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie jej stosowania . II. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 wyżej wymienion ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do jej art. 33 ust. 6 ustawy, działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postanawia się obciążyć przedsiębiorców: 1. Iwonę Leszczyńską prowadzącą działalność gospodarcz ą pod nazwą Punkt Opieki nad Dziećmi „AGATKA” Iwona Leszczyńska wspólnik spółki cywilnej w Gdańsku kosztami niniejszego postępowania w sprawie stosowania praktyk ograniczających konkurencję w kwocie 24,42 zł (słownie: dwadzieścia cztery złote 42/100) oraz zobowiązuje się przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, 2. Monikę Balcerowiak prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Punkt Opie ki nad Dziećmi „AGATKA” Monika Balcerowiak wspólnik spółki cywilnej w Gdańsku kosztami niniejszego postępowania w sprawie stosowania praktyk ograniczających konkurencję w kwocie 24,42 zł (słownie: dwadzieścia cztery złote 42/100) oraz zobowiązuje się prze dsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 3 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej: Prezesem UOKiK l ub Prezesem Urzędu, przeprowadził postępowanie wyjaśniające pod sygnaturą sprawy: RGD. 405/9/12/IW, mające na celu wstępne ustalenie, czy postanowienia stosowanych przez przedsiębiorców: Iwonę Leszczyńską prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Punkt Opieki nad Dziećmi „AGATKA” Iwona Leszczyńska wspólnik spółki cywilnej w Gdańsku, zwaną dalej: Iwona Leszczyńska , oraz Monikę Balcerowiak prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Punkt Opieki nad Dziećmi „AGATKA” Monika Balcerowiak wspólnik spółki cywi lnej w Gdańsku, zwaną dalej: Monika Balcerowiak, wzorców umów i innych dokumentów, dotyczących świadczenia usług dydaktycznych i opiekuńczo wychowawczych, nie naruszają chronionych prawem interesów konsumentów w sposób uzasadniający podjęcie działań określ onych w ww. ustawie. W toku przeprowadzonego postępowania Prezes Urzędu ustalił, iż w oferowanych przez ww. przedsiębiorców klientom (konsumentom) wzorcach umownych znajdują się postanowienia, których treści można uznać za tożsame z postanowieniami wzorc ów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, zwanego dalej: Rejestrem , o których mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. W związku z tym, w dniu 24 maja 2012 r., wszczęte zostało z urzędu (k. 1 - 2) post ępowanie w sprawie stosowania przez Iwonę Leszczyńską i Monikę Balcerowiak praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 20 07 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej: ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu we wzorcach umów: Regulamin Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA” i Umowa nr …, postanowień o następującej treści: 1. − Rodzice nowo przyjętych dzieci zobowiązani są do jednorazowej, bezzwrotnej wpłaty wpisowego w wysokości 400 zł (Regulamin Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA”), − Opłaty wniesione przez rodziców nie podlegają zwrotowi (Regulamin Punktu Opieki nad Dziećmi „ AGATKA”), − Jeden raz w roku, od dnia podpisania pierwszej umowy pobierana jest bezzwrotna opłata w wysokości ……. zł (wpisowe) na całoroczne ubezpieczenie dziecka od NNW (następstw nieszczęśliwych wypadków) zakup materiałów plastycznych i wyposażenie dzi ecka (Umowa nr …) , 2. − Dziecko może być skreślone z listy uczestników placówki, gdy rodzice nie uiścili opłaty do 3 dnia następnego miesiąca (Regulamin Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA”), − Placówka zaprzestaje dalszego świadczenie usług w przypadku, gdy rodzic dopuścił się zwłoki z zapłatą czesnego co najmniej przez 1 miesiąc, placówka wznawia świadczenie usług po uregulowaniu zaległości. W przypadku nieuregulowania zaległości właściciele pl acówki maja prawo rozwiązać umowę (Umowa nr …) , Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 4 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk − Placówka może odstąpić od niniejszej umowy, gdy rodzice nie wnoszą terminowo opłat (…) (Umowa nr …) , 3. − Za zwłokę w uiszczaniu opłat placówka może naliczać odsetki w wysokości 1% zaległości za każ dy dzień (Umowa nr …) , uznanych za postanowienia niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowień wzorców uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W poczet dowodów w postępowaniu w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, sygn. RGD. 61/11/12/IW, zaliczono dowody uzyskane w postąpieniu wyjaśniającym prowadzonym pod sygnaturą RGD. 405/9/12/IW (k. 3 - 15). W związku z brakiem reakcji ww. przedsiębiorców na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, pismami z dnia 25 lipca 2012 r. i z dnia 6 września 2012 r. Prezes UOKiK wezwał Iwonę Lesz czyńską i Monikę Balcerowiak do przekazania informacji żądanych w zawiadomieniu o wszczęciu oraz - dodatkowo - dotyczących wysokości przychodów uzyskanych przez każdego z przedsiębiorców w 2011 r. z tytułu świadczenia usług opieki przedszkolnej wraz z kopi ami poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów podatkowych za 2011 r. (k. 16 - 17, 22, 24). Zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów i pismo Prezesa Urzędu z dnia 25 lipca 2012 r. przekazano do przedsiębiorców listami poleconymi. Potwierdzenia odbioru pism Prezesa UOKiK z dnia 6 września 2012 r znajdują się w aktach sprawy (k. 23, 25). W piśmie z dnia 12 września 2012 r. Iwona Leszczyńska i Monika Balcerowiak poinformowały Prez esa UOKiK, że podjęły decyzje o (...) skontaktowaniu się z Kancelarią Prawną, która pomoże nam wyeliminować powstałe nieprawidłowości. Do pisma załączono zeznania podatkowe za 2011 r. zawierające informację o przychodach uzyskanych przez każdego z przed siębiorców (k. 26 - 38). W dniu 24 września 2012 r. Prezes UOKiK otrzymał pismo pełnomocnika ww. przedsiębiorców, w którym poinformował, że w nawiązaniu do wcześniejszej korespondencji moich Mocodawczyń (...) wskazuję, iż zostały podjęte czynności mające na celu wyeliminowanie z umowy zapisów naruszających zbiorowe interesy konsumentów. (....) w terminie 14 dni zostanie (...) przesłany nowy wzorzec umowy, który moje Mocodawczynie będą chciały wdrożyć w punkcie opieki (k. 39 – 40). Przy piśmie z dnia 11 p aździernika 2012 r. strony postępowania przekazały projekt nowo opracowanego wzorca umowy zatytułowanej: Umowa przyjęcia dziecka do punku opieki (k. 45 - 48). W przedłożonym dokumencie dokonano następujących zmian: - usunięto z niego postanowienie przywoła ne w punkcie I.1 lit. c) sentencji decyzji o treści: Jeden raz w roku, od dnia podpisania pierwszej umowy pobierana jest bezzwrotna opłata w wysokości ……. zł (wpisowe) na całoroczne ubezpieczenie dziecka od NNW (następstw nieszczęśliwych wypadków) zakup ma teriałów plastycznych i wyposażenie dziecka, umieszczając w nim jednak postanowienie, które przewiduje, że: Opłata, o której mowa w ust. 1, oraz opłata dodatkowa, o której Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 5 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk mowa w ust. 3, nie podlegają odpisom oraz zwrotom w przypadku rezygnacji z uczestnic twa dziecka w Punkcie Opieki, - usunięto z niego postanowienia przywołane w punkcie I.2 lit. b) i c) sentencji decyzji o treści: Placówka zaprzestaje dalszego świadczenie usług w przypadku, gdy rodzic dopuścił się zwłoki z zapłatą czesnego co najmniej prze z 1 miesiąc, placówka wznawia świadczenie usług po uregulowaniu zaległości. W przypadku nieuregulowania zaległości właściciele placówki maja prawo rozwiązać umowę oraz Placówka może odstąpić od niniejszej umowy, gdy rodzice nie wnoszą terminowo opłat (…), umieszczając w nim jednak postanowienie, które przewiduje, że: Niniejsza umowa może zostać rozwiązana w trybie natychmiastowym w przypadku: braku wniesienia, w co najmniej jednym miesiącu, miesięcznej opłaty lub opłaty za wyżywienie (...), - usunięto z nieg o postanowienie przywołane w punkcie I.3 sentencji decyzji o treści: Za zwłokę w uiszczaniu opłat placówka może naliczać odsetki w wysokości 1% zaległości za każdy dzień, - umieszczono w nim postanowienie zgodnie z którym: (...) Sprawy sporne rozwiązywane będą przez Sąd właściwy dla Rodzica . W ww. piśmie strony postępowania nie odniosły się do kwestionowanych przez Prezesa UOKiK postanowień Regulaminu Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA”, przywołanych w punktach I.1 lit. a) i b) i I.2 lit. a) sentencji decyzji. Nie przedstawiły również dowodów pozwalających na stwierdzenie, że nowo opracowany wzorzec umowy został wprowadzony w życie. Postanowienia przedłożonego przy ww. piśmie projektu wzorca umowy o treści: - Opłata, o której mowa w ust. 1, oraz opłata dodatkowa, o której mowa w ust. 3, nie podlegają odpisom oraz zwrotom w przypadku rezygnacji z uczestnictwa dziecka w Punkcie Opieki, - Niniejsza umowa może zostać rozwiązana w trybie natychmiastowym w przypadku: braku wniesie nia, w co najmniej jednym miesiącu, miesięcznej opłaty lub opłaty za wyżywienie (...), mogą być uznane za tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, zwanego dalej: Rejestrem , np. pod pozycjami: 838, 704, 2366 oraz 726, 754, 956. Natomiast postanowienie o treści: Sprawy sporne rozwiązywane będą przez Sąd właściwy dla Rodzica może ograniczać prawa konsumenta w zakresie możliwość skorzystania przez niego z właściwości przemiennej sądu. Stosowanie przez przedsiębiorcę postanowienia o cytowanym brzmieniu może stanowić podstawę do uznania go za wypełniające dyspozycję z art. 385 1 § 1 k.c. i art. 385 3 pkt 23 k.c. i zastosowania uprawnień wynikające z art. 479 38 kpc. W dn iu 24 października 2012 r. pełnomocnik stron skorzystał z prawa zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie (k. 52), a następnie przy piśmie z dnia 29 października 2012 r. przedłożył projekt nowo opracowanego Regulaminu Punktu Opieki nad Dzie ćmi „AGATKA” i kolejny projekt wzorca umowy zatytułowanej: Umowa przyjęcia dziecka do punku opieki (k. 62 - 66). Z przedłożonego projektu Regulaminu usunięto postanowienia przywołane w: Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 6 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk - punkcie I.1 lit. a) i b) sentencji decyzji o treści: Rodzice nowo p rzyjętych dzieci zobowiązani są do jednorazowej, bezzwrotnej wpłaty wpisowego w wysokości 400 zł i Opłaty wniesione przez rodziców nie podlegają zwrotowi umieszczając w nim jednak postanowienie, które przewiduje, że: Opłaty miesięczne i opłaty dodatkowe, n ie podlegają odpisom oraz zwrotom w przypadku rezygnacji z uczestnictwa dziecka w Punkcie Opieki, - punkcie I.2 lit. a) sentencji decyzji o treści: Dziecko może być skreślone z listy uczestników placówki, gdy rodzice nie uiścili opłaty do 3 dnia następnego miesiąca. W załączonym do ww. pisma kolejnym projekcie wzorca umowy zatytułowanej: Umowa przyjęcia dziecka do punku opieki przeredagowano treść postanowień zawartych w projekcie wzorca umowy załączonej do pisma z dnia 11 października 2012 r. w ten spos ób, że: - postanowienie o treści: Opłata, o której mowa w ust. 1, oraz opłata dodatkowa, o której mowa w ust. 3, nie podlegają odpisom oraz zwrotom w przypadku rezygnacji z uczestnictwa dziecka w Punkcie Opieki zmieniono na: Opłata, o której mowa w ust. 1 i ust. 2, oraz opłata dodatkowa, o której mowa w ust. 3, nie podlegają odpisom oraz zwrotom w przypadku rezygnacji przez Rodzica z uczestnictwa dziecka w Punkcie Opieki, - postanowienie o treści: Niniejsza umowa może zostać rozwiązana w trybie natychmiast owym w przypadku: braku wniesienia, w co najmniej jednym miesiącu, miesięcznej opłaty lub opłaty za wyżywienie zmieniono na: Niniejsza umowa może zostać rozwiązana w trybie natychmiastowym w przypadku: braku wniesienia, w co najmniej jednym miesiącu, miesi ęcznej opłaty lub opłaty za wyżywienie, po uprzednim wezwaniu Rodzica i wyznaczeniu mu dodatkowego pięciodniowego terminu do zapłaty. W pozostałym zakresie projekt wzorca umowy pozostał bez zmian w stosunku do załączonego do pisma z dnia 11 października 2012 r. Przy piśmie z dnia 29 października 2012 r. strony postępowania nie przedstawiły dowodów pozwalających na stwierdzenie, że nowo opracowany Regulamin i wzorzec umowy zostały wprowadzone w życie. Postanowienia przedłożonego przy ww. piśmie projektu Regulaminu o treści: Opłaty miesięczne i opłaty dodatkowe, nie podlegają odpisom oraz zwrotom w przypadku rezygnacji z uczestnictwa dzie cka w Punkcie Opieki i wzorca umowy o treści: Opłata, o której mowa w ust. 1 i ust. 2, oraz opłata dodatkowa, o której mowa w ust. 3, nie podlegają odpisom oraz zwrotom w przypadku rezygnacji przez Rodzica z uczestnictwa dziecka w Punkcie Opieki oraz Ninie jsza umowa może zostać rozwiązana w trybie natychmiastowym w przypadku: braku wniesienia, w co najmniej jednym miesiącu, miesięcznej opłaty lub opłaty za wyżywienie, po uprzednim wezwaniu Rodzica i wyznaczeniu mu dodatkowego pięciodniowego terminu do zapł aty, wciąż mogą być uznane za tożsame z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, np. pod pozycjami: 838, 704, 2366 oraz 726, 754, 956. Natomiast postanowienie o treści: Sprawy sporne rozwiązywane będą przez Sąd właściwy dla Rodzica może ograniczać prawa kons umenta w zakresie możliwość skorzystania przez niego z właściwości przemiennej sądu. P REZES U RZĘDU USTALIŁ , CO NASTĘPUJE . Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 7 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk Na podstawie zebranych w toku postępowania dokumentów Prezes UOKiK ustalił, iż: − Iwona Leszczyńska od dnia 2 grudnia 2009 r. prowa dzi działalność gospodarczą pod nazwą Punkt Opieki nad Dziećmi „AGATKA” Iwona Leszczyńska wspólnik spółki cywilnej w Gdańsku na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Gdańska pod nr 145599. Przedmiotem dz iałalności jest m.in. opieka dzienna nad dziećmi (88.91.Z). − Monika Balcerowiak od dnia 7 lipca 2009 r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Punkt Opieki nad Dziećmi „AGATKA” Monika Balcerowiak wspólnik spółki cywilnej w Gdańsku, na podstawie wpis u do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Gdańska pod nr 143623. Przedmiotem działalności jest m.in. opieka dzienna nad dziećmi (88.91.Z). W obrocie z konsumentami ww. przedsiębiorcy stosują Regulamin Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA” i wzorzec umowy zatytułowany Umowa nr ..... Przedsiębiorcy poinformowali, że Regulamin i ww. wzorzec umowy stosują od momentu rozpoczęcia działalności gospodarczej. P REZES U RZĘDU ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE . Dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów niezbędne jest uprzednie ustalenie, czy na skutek działań przedsiębiorcy zagrożony został interes publicznoprawny, bowiem bez spełnienia tego warunku Prezes Urzędu nie jest upoważniony do realizacji zasadniczego celu ustawy, którym, zgodnie z jej art. 1 ust. 1, jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsument ó w. Warunkiem koniecznym do zastosowania tej ustawy jest, aby działanie przedsiębiorcy – któremu zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiło potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana spra wa ma charakter publicznoprawny, albowiem działania Spółki nie były ograniczone do określonych odbiorców lub ich grupy. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rej estru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 8 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk Odpowiednio do art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 22 1 Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bez pośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsięb iorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie jest podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieni u przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, − praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów S TATUS PRZEDSIĘBIORCY Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) w ynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą. W przedmiotowej sprawie strony postępowania posiadają status przedsiębiorcy, gdyż pr owadzą działalność gospodarczą na podstawie wpisów do ewidencji działalności gospodarczej, są więc podmiotami prawa wyodrębnionymi organizacyjnie i majątkowo, prowadzący we własnym imieniu działalność gospodarczą. Działania Iwony Leszczyńskiej i Moniki Ba lcerowiak mogą podlegać zatem kontroli dokonywanej w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. BEZPRAWNOŚCI DZIAŁAŃ Pojęcie bezprawności nie jest pojęciem prawnie zdefiniowanym. Należy zatem przyjąć, zgodnie z jego literalnym brzmi eniem, że „działanie bezprawne” to zachowanie sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych oraz z zasadami ws półżycia społecznego. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tj. niezależnym od wystąpienia szkody czy też zamiaru po stronie przedsiębiorcy dopuszczającego się działań bezprawnych. Jak wyżej wskazano, Prezes UOKiK zakwestionował stosowanie przez przedsiębiorców wzorców umownych zawierających niedozwolone klauzule. Art. 24 ust. 2 u.o.k.i.k. stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w ni e bezprawne działanie przedsiębiorcy. Zgodnie z pkt 1 tego przepisu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 9 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej (art. 479 36 – 479 45 k.p.c.), której dokonuje się niezależnie od tego, czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony K onkurencji i Konsumentów, zwany dalej: SOKiK , i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Przepis art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy z a niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Konse kwencją umieszczenia postanowienia umownego w ww. Rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do Rejestru oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż (…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę n aruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…). W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że (…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godz i przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…). Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpi sanej do Rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Powyższe oznacza, że stosowanie w obrocie z konsumentami postanowień, które zostały wpisane do rejestru jest działaniem bezprawnym. W ocenie Prezesa Urzędu kwestionow ane w przedmiotowej sprawie postanowienia stosowanych przez ww. przedsiębiorców wzorców umownych: Regulamin Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA” i Umowa nr …, można uznać za tożsame z postanowieniami uznanymi za niedozwolone prawomocnymi wyrokami SOKiK, wpi sanymi do Rejestru. Odnosząc się do sformułowań przywołanych w punkcie I.1 – 3 sentencji decyzji należy wskazać, iż: Ad I.1 Użyte we wzorcach umów postanowienia o treści: Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 10 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk − Rodzice nowo przyjętych dzieci zobowiązani są do jednorazowej, bezzwrotnej wpłaty wpisowego w wysokości 400 zł (Statut Punktu Opieki nad Dziecmi „AGATKA”), − Opłaty wniesione przez rodziców nie podlegają zwrotowi (Statut Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA ”), − Jeden raz w roku, od dnia podpisania pierwszej umowy pobierana jest bezzwrotna opłata w wysokości ……. zł (wpisowe) na całoroczne ubezpieczenie dziecka od NNW (następstw nieszczęśliwych wypadków) zakup materiałów plastycznych i wyposażenie dziecka ( Umowa nr …) , mogą być uznane za tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod pozycjami: − 838 o treści: 50 zł – wpisowe płatne w sekretariacie przy zapisie do grupy językowej, jest to kwota bezzwrotna (wyrok SOKiK z dnia 22 czerwca 2006 r. – sygn. a kt XVII AmC 50/05), − 704 o treści: Opłata przygotowawcza stanowi bezzwrotne (za wyjątkiem określonym w art. 5 ust. 2) wynagrodzenie za przygotowanie i zawarcie umowy (wyrok SOKiK z dnia 16 lutego 2006 - sygn. akt XVII AmC 12/03), − 2366 : Przy zapisie dziecka do przedszkola pobierana jest jednorazowa bezzwrotna opłata w wysokości 400 zł. – wpisowe (wyrok SOKiK z dnia 19 stycznia 2011 r. – sygn. akt XVII AmC 149/10). W ocenie Sądu pierwsza z przywołanych wyżej klauzul rażąco narusza interes y konsumentów, ponieważ nakłada wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy, a sam wzorzec nie przewiduje analogicznego uprawnienia po stronie konsumenta, co powoduje, iż uprawnienia stron u mowy nie są równoważne, a przez to naruszają art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego oraz art. 385 3 pkt 16 k.c. W odniesieniu do dwóch kolejnych klauzul Sąd uznał, że opłata przygotowawcza nie stanowi świadczenia głównego. Kwestionowane postanowienia należy uznać za sprzeczne z dyspozycją z art. 385 1 § 1 k.c. oraz art. 385 3 pkt 12 oraz 13 k.c. zgodnie z którymi w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności: wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w całości lub w części, jeżeli konsument zrezygnuje z umowy lub jej wykonania, a także, gdy przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wyp owiadają umowę, rozwiązują lub odstępują od niej. W ocenie Sądu - „słabsza” strona umowy czyli konsument - nie może ponosić jednostronnie ujemnych konsekwencji w przypadku rezygnacji z kontynuowania określonego stosunku prawnego (odstąpienia od umowy) w sz czególności, gdy strona nie spełniła świadczenia wzajemnego. Ponadto omawiana klauzula wprowadza zasadę, od której nie przewiduje się wyjątków, bowiem w każdym przypadku odstąpienia konsumenta od umowy, nawet jeśli przyczyna odstąpienia leży po stronie prz edsiębiorcy (np. rozwiązanie grupy szkoleniowej), konsument poniesie negatywne skutki. Tak więc kwestionowany zapisy mogą stanowić niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 3 pkt 12 i 13 k.c., bowiem ich celem jest zatrzymanie wniesionej przez konsumenta opłaty przygotowawczej bez względu na przyczynę odstąpienia od umowy, czego skutkiem jest naruszenie interesów ekonomicznych konsumentów. Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 11 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk Z powyższych względów porównywane zapisy należy uznać za tożsame z wpisanymi do Rejestru. Ad I.2 Użyte we wzorcach postanowienia o treści: − Dziecko może być skreślone z listy uczestników placówki, gdy rodzice nie uiścili opłaty do 3 dnia następnego miesiąca (Statut Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA”), − Placówka zaprzestaje dalszego świadczenie usług w przypadku, gdy rodzic dopuścił się zwłoki z zapłatą czesnego co najmniej przez 1 miesiąc, placówka wznawia świadczenie usług po uregulowaniu zaległości. W przypadku nieuregulowania zaległości właściciele placówki maja prawo rozwiązać umowę (Umowa nr …) , − Placówka może odstąpić od niniejszej umowy, gdy rodzice nie wnoszą terminowo opłat (…) (Umowa nr …) , mogą być uznane za tożsame z wpisanymi do Rejestru pod pozycjami: − 726 o treści: Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op łat spowoduje skreślenie z listy studentów (wyrok SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. - sygn. akt XVII Amc 105/04), − 754 o treści: Nieopłacenie zajęć w przedstawionych wyżej terminach powoduje skreślenie z listy studentów bez zwrotu wpłaconej wcześniej kwoty (wyrok SOKiK z dnia 27 marca 2006r. - sygn. akt XVII Amc 40/05), − 956 : Bezskuteczny upływ terminu uiszczenia raty czesnego uznaje się za wyrażenie woli rezygnacji ze studiów, jeżeli zaległa rata nie została uiszczona w ciągu czternastu dni od dnia upływ u terminu uiszczenia. Rezygnacja wywołuje skutek piętnastego dnia po upływie terminu uiszczenia raty (wyrok SOKiK z dnia 24 sierpnia 2006r. – sygn. akt XVII Amc 115/05). Uznając o abuzywności przywołanych wyżej klauzul SOKiK stanął na stanowisku, że postanowienie zakładające, iż brak spłaty raty za studia w określonym terminie traktowane jako rezygnacja ze studiów, jest sprzeczne z art. 385 1 § 1 k.c. oraz art. 385 3 pkt 9 k .c. W ocenie Sądu jest to nadmiernie rygorystyczne postanowienie, uprawniające pozwanych do zastosowania wobec konsumenta dotkliwej sankcji - za nieuiszczenie opłaty w terminie – w postaci skreślenia z listy studentów, wbrew konieczności wcześniejszego wez wania do zapłaty. Założenie, iż brak opłaty uznaje się za wyrażenie woli rezygnacji ze studiów oznacza przyznanie szkole uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy, poprzez przyjęcie, iż każde zaniechanie studenta w dokonaniu opłaty jest równo znaczne z wolą rezygnacji ze studiów. W cytowanych wyżej postanowieniach wzorców umowy, uznanych za niedozwolone, przedsiębiorca przewidywał sytuacje, w których umowa zostaje rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym bez obowiązku wcześniejszego wezwania kons umenta. Mając na uwadze, że umowa o świadczeniu usług przez przedszkola jest kontraktem wzajemnym, dokonanie w/w czynności bez uprzedniego wezwania konsumenta do spełnienia świadczenia jest sprzeczne z art. 491 k.c., który stanowi, że jeżeli jedna ze str on dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 12 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Ko nieczność zachowania takiego wymogu została potwierdzona wielokrotnie przez Sąd w powyżej przytoczonych orzeczeniach. Reasumując, należy stwierdzić, że kwestionowane postanowienia mieszczą się w hipotezie klauzul cytowanych powyżej, wpisanych do Rejestr u. Ad I.3 Użyte we wzorcach umów sformułowanie: − Za zwłokę w uiszczaniu opłat placówka może naliczać odsetki w wysokości 1% zaległości za każdy dzień (Umowa nr …) , może być uznane za tożsame z wpisanymi do Rejestru pod pozycjami: − 805 o treści: Po przekroczeniu w/w terminu będą naliczone odsetki karne: 0,5% dziennie od należnej kwoty (wyrok SOKiK z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt XVII AmC 70/05), − 970 o treści: W przypadku zwłoki w zapłacie II raty naliczane będą odsetki w wysokości 1% za każdy dzień zwłoki (wyrok SOKiK z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt XVII AmC 21/05). W ocenie Sądu przytoczone powyżej klauzule przyznają przedsiębiorcom uprawnienie do obciążania konsumentów odsetkami umownymi za zwłokę w zapłacie należności pienię żnych. Wprowadzone sankcje zostały określone w sposób naruszający zasady współżycia społecznego oraz interesy konsumentów. Podobnie jak w kwestionowanej klauzuli, także i w przytoczonych wyżej postanowieniach umownych wysokość odsetek ustalona kwotowo za k ażdy dzień zwłoki przewyższa stawkę odsetek maksymalnych przewidzianych w przepisach kodeksu cywilnego. Rażąco wygórowany poziom odsetek godzi w interesy konsumentów, pozostając w sprzeczności z dobrymi obyczajami. Zgodnie z art. 359 § 2 1 - 2 3 k.c., maksym alna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne). Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej p rzekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, także w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy. W skali roku odsetki w powyższym przypadku mogą wynieść nawet 365%, a tym samym być nawet kilkanaście razy wyższe od odsetek maksymalnych. Tak więc kwestionowane postanowienie mieści się w hipotezie klauzul cytowanych powyżej, wpisanych do Rejestru. N ARU SZENIE ZBIOROWYCH INTERESÓW KONSUMENTÓW Ostatnią przesłanką, jaką należy rozpatrzyć w niniejszej sprawie jest wykazanie, iż kwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w interesy konsumentów oraz, że zagrożone są zbiorowe interesy konsumentów. 1 C. Banasiński, E. Piontek „ Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz ”, LexisNexis Warszawa 2009, str. 454. Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 13 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje pojęcia zbiorowego interesu konsumentów. Należy jednak przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane prze z ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanyc h konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W pojęciu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów mieści się działanie przedsiębior cy, które jest skierowane do oznaczonych, ale dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym łączy ich wspólna cecha rodzajowa, np. przyłączenie do tej samej sieci wodociągowo - kanalizacyjnej 1 . W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformuło wanie: nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe intere sy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbi orowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających st atus konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, aby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakter ze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnion e od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. W p rzedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowania ww. przedsiębiorców dotyczą zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane są do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez nich us ług, z którymi zawarto − na podstawie wzorców, których niektóre postanowienia zakwestionowano we wszczęciu postępowania − umowy określające zasady świadczenia na ich rzecz usług opieki przedszkolnej. Działania przedsiębiorców mogą dotyczyć również ich pote ncjalnych i przyszłych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury Regulaminu Punktu Opieki Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 14 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk nad Dziećmi „AGATKA” i Umowa nr …, jakimi posługują się przedsiębiorcy w obrocie g ospodarczym. Regulamin i wzorzec skierowany jest do szerokiego kręgu odbiorców, co z założenia oznacza, iż działania przedsiębiorców jest ustalone, jednakowe i powtarzalne we wszystkich przypadkach, gdy ww. wzorce znajdują zastosowanie. Wskazuje to na naru szenie interesu publicznego, przez który należy rozumieć prawo wszystkich kontrahentów przedsiębiorców (konsumentów) do korzystania z ich usług, którego to prawa mogą zostać pozbawieni wyłącznie na podstawie przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze stwie rdzić należy, iż kwestionowane zachowanie ww. przedsiębiorców stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Skarżeni przedsiębiorcy przy piśmie z d nia 11 października 2012 r. przekazali nowo opracowany wzorzec umowy zatytułowanej: Umowa przyjęcia dziecka do punku opieki, w którym dokonano zmian opisanych na stronie 4 i 5 niniejszej decyzji. Przy piśmie z dnia 29 października 2012 r. przedłożyli oni projekt nowo opracowanego Regulaminu Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA” i kolejny projekt wzorca umowy zatytułowanej: Umowa przyjęcia dziecka do punku opieki, w których dokonano zmian opisanych na stronie 6 niniejszej decyzji. W wyniku podjętych czynności: - zarówno w projekcie Regulaminu, jak i w projekcie ponownie przekazanego wzorca umowy zamieszczono postanowienia przewidujące, że opłata miesięczna i opłata dodatkowa za świadczone usługi nie podlegają odpisom oraz zwrotom w przypadku rezygnacji przez Rodzica z uczestnictwa dziecka w Punkcie Opieki, bez jednoczesnego zastrzeżenia, że nie dotyczy to przypadków rozwiązania umowy z przyczyn leżących po stronie przedsiębiorców (pkt. 5 Regulaminu i § 2 ust. 4 wzorca umowy), - w projekcie ponownie przekazanego wzorca umowy zamieszczono postanowienia przewidujące, że w przypadku nie wniesienia przez konsumenta, w co najmniej jednym miesiącu miesięcznej opłaty lub opłaty za wyżywienie, ww. przedsiębiorcy - po uprzednim w ezwaniu Rodzica i wyznaczeniu mu dodatkowego pięciodniowego terminu do zapłaty - posiadają uprawnienia do rozwiązania z konsumentem umowy w trybie natychmiastowym, bez jednoczesnego zastrzeżenia, że uprawnienie to przysługuje im dopiero po bezskutecznym u pływie wyznaczonego konsumentowi terminu na uiszczenie zaległych opłat (§ 10 ust. 1 wzorca umowy), - w projekcie wzorca umowy dodano postanowienie przewidujące, że sprawy sporne rozwiązywane będą przez sąd właściwy dla konsumenta, przez co ograniczono mu prawo do skorzystania z właściwości przemiennej sądu (§ 13 wzorca umowy) . Tak więc kolejne czynności podejmowane przez skarżonych przedsiębiorców w powyższym zakresie nie skutkują wyeliminowania przez nich zarzucanych naruszeń. P onadto przedkładając propozycje zmian treści Regulaminu Punktu Opieki nad Dziećmi „AGATKA” i wzorca umowy zatytułowanej: Umowa przyjęcia dziecka do punku opieki ww. przedsiębiorcy nie przedstawili dowodów wskazujących na ich wprowadzenie w życie. W zwią zku z powyższym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. R OZSTRZYGNIĘCIE O KOSZTACH POSTĘPOWANIA . Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 15 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zam ieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 tej ustawy, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu i w jego wyniku Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów tejże ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść koszty postępowania. Postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, które kończy niniejsza decyzja, zostało wszczęte z urzędu. W jego wyniku Prezes Urzędu w punkcie I sentencji przedmiotowej decyzji st wierdził stosowanie przez przedsiębiorców: Iwonę Leszczyńską i Monikę Balcerowiak praktyk określonej art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazał zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 263 § 1 kodeksu postępowani a administracyjnego w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił obciążyć każdego z ww. przedsiębiorców kosztami niniejszego postępowania w wysokości po 24,42 zł (słownie: dwadzieścia cztery złote 42/100) stanowiących koszty wysyłki pism. Na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów określono ww. przedsiębiorcom 14 dniowy termin zwrotu Prezesowi Urzędu kosztów postępowania, liczony od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Koszty postępowania, określone w punkcie II decyzji, każdy z ww. przedsiębiorców powinien uiścić w określonym w sentencji decyzji terminie na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. POUCZENIE: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygod niowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt II sentencji n iniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przysługuje zażalenie do Sądu Okręgow ego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek Urząd Ochrony Konkurencji i Kons umentów tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 Delegatura w Gdańsku gdansk@uokik.gov.pl 16 www.uokik.gov.pl ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk Otrzymują: 1. Pani Iwona Leszczyńska Punkt Opieki nad Dziećmi „AGATKA” [...] za pośrednictwem: 2. Pani Monika Balcerowiak Punkt Opieki nad Dziećmi „AGATKA” [...] za pośrednictwem: