RGD-30/2013

1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl RGD.411-2/13 AW Gdańsk, 30.12.2013 DECYZJA nr RGD. 30/2013 I. Na podstawie art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konku- rencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępo- wania w sprawie podejrzenia stosowania praktyk ograniczających konkurencję, wszczętego, z urzędu, przeciwko Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej PEC Sp. z o.o. w Kwidzynie, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje się za ograniczające konkurencję i naruszające zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyki polegające na naduŜywaniu przez przedsiębiorcę: Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC Sp. z o.o. w Kwidzynie, pozycji dominującej na lokalnym rynku przesyłu i dystrybucji ciepła obejmującym obszar miasta Kwidzyna, poprzez narzucanie odbiorcom uciąŜli- wych warunków świadczenia usług dostaw ciepła zawartych w Umowie o przyłączenie Nr […,], przynoszących przedsiębiorcy nieuzasadnione korzyści, w następujących postanowieniach: 1. § 3 ust. 2 pkt g, ustanawiającym na rzecz ww. przedsiębiorcy nieodpłatną słuŜeb- ność przesyłu na czas nieokreślony, o treści: Odbiorca zobowiązuje się do ustano- wienia nieodpłatnej słuŜebności przesyłu, na czas nieokreślony, mocą tej umowy na nieruchomości gruntowej składającej się z działki nr (…), obręb (…), oznaczonej w księdze wieczystej nr (…) zlokalizowanej w (…) na rzecz sieci ciepłowniczych Sprze- dawcy które zamierza wybudować lub przechodzących przez obciąŜoną działkę, po- legającą na tym, Ŝe Sprzedawca moŜe korzystać z urządzeń sieci ciepłowniczych w następującym zakresie: nieodpłatnej moŜliwości wejścia na tę nieruchomość w celu prowadzenia na niej niezbędnych prac eksploatacyjnych, remontowych oraz polega- jących na wymianie sieci w całości lub w części oraz niezakłóconego korzystania z urządzeń sieci jego własnością; 2. § 3 ust. 2 pkt h, zobowiązującym odbiorcę usług w przypadku odmowy sporządzenia aktu notarialnego ustanawiającego na rzecz ww. przedsiębiorcy nieodpłatną słu- Ŝebność przesyłu lub jego bezczynności, do zapłaty zryczałtowanego odszkodowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez jego nieruchomość, o treści: Odbiorca zobowiązuje się do s porządzenia aktu notarialnego ustanawiają- cego opisaną słuŜebność u wskazanego przez Sprzedawcę notariusza na koszt Sprzedawcy na pisemne wezwanie Sprzedawcy, określające przedmiot czynności notarialnej, miejsce i termin czynności notariusza, a odmowa sporządzenia tego aktu notarialnego lub bezczynność Odbiorcy będą skutkowały obowiązkiem zapłaty zryczałtowanego odszkodowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez nieru- chomość Odbiorcy 3. § 4 ust. 5, określającym zasadę ponoszenia kosztów utrzymania pomieszczeń, w których zlokalizowany jest węzeł cieplny/rozdzielnia cieplna, o treści: Koszty Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl utrzymania pomieszczeń, w których zlokalizowany jest węzeł cieplny/rozdzielnia cieplna obciąŜają właściciela pomieszczeń niezaleŜnie od tego, kto jest właścicie- lem węzła cieplnego/rozdzielni cieplnej i zainstalowanych w niej urządzeń , i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 18 lipca 2013 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkuren- cji i konsumentów, stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postę- powania w sprawie stosowania praktyk ograniczających konkurencję, wszczętego z urzędu, przeciwko Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej PEC Sp. z o.o. w Kwidzynie - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na przedsiębiorcę: Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC Sp. z o.o. w Kwidzynie karę pienięŜną z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie określonym w punkcie I sentencji decyzji w wysokości: 1. 4515 zł (słownie: cztery tysiące pięćset piętnaście złotych) płatną do budŜetu pań- stwa za naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumentów, o którym mowa w pkt I.1. i pkt I.2 sentencji niniejszej decyzji, 2. 2709 zł (słownie: dwa tysiące siedemset dziewięć złotych) płatną do budŜetu pań- stwa za naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumentów, o którym mowa w pkt I.3. sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji konsumentów w związku z art. 80 tej ustawy oraz na podstawie art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 107 ze zm.) w związku z art. 263 ust. 1 tej ustawy i 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, postanawia się obciąŜyć przedsiębiorcę: Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC Sp. z o.o. w Kwidzynie kosztami postępowania w sprawie sto- sowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, które kończy niniejsza decyzja administracyjna, w kwocie 13,30 zł (słownie: trzynaście złotych 30/100) i zo- bowiązuje do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów do budŜetu państwa. Uzasadnienie [1] W 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urzędu) przeprowadził postępowanie wyjaśniające (sygn. sprawy: RGD.405-38/11/WW) mają- ce na celu zbadanie, czy warunki umów zawieranych przez przedsiębiorstwa energe- tyczne - dostawców energii cieplnej z odbiorcami nie stoją w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [dalej: ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów]. [2] Wyniki przeprowadzonego postępowania dały podstawę do podejrzenia, Ŝe działania podejmowane przez Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC Sp. z o.o. z siedzibą w Kwidzynie (dalej: PEC Sp. z o.o. lub Spółka) w zakresie dotyczącym określania wa- runków świadczenia usług dostawy energii cieplnej mogą stanowić praktykę ograni- czającą konkurencję, polegającą na naduŜywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku dostawy energii cieplnej obejmującym obszar miasta Kwidzyna, poprzez narzu- canie uciąŜliwych warunków umów regulujących zasady dostaw ciepła, przynoszących nieuzasadnione korzyści wynikające z postanowień ustanawiających nieodpłatną słu- Ŝebność przesyłu, na czas nieokreślony, konieczność poniesienia kary umownej w przypadku odmowy zawarcia przez odbiorcę aktu notarialnego ustanawiającego ww. słuŜebność lub jego bezczynności oraz obciąŜanie właściciela pomieszczeń, w których zlokalizowany jest węzeł cieplny/rozdzielnia cieplna, kosztami jego utrzymania nie- 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zaleŜnie od tego, który jest właścicielem węzła cieplnego/rozdzielni cieplnej i zain- stalowanych w niej urządzeń. [3] Biorąc pod uwagę dokonane ustalenia Prezes Urzędu, postanowieniem Nr 201 z dnia 9 lipca 2013 r. [karty akt sprawy: 1-3] wszczął, z urzędu, postępowanie antymonopo- lowe w sprawie stosowania przez Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC Sp. z o.o. w Kwidzynie praktyk ograniczających konkurencję, zakazanych zgodnie z art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na nad- uŜywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku dostawy energii cieplnej, poprzez narzucanie odbiorcom uciąŜliwych warunków świadczenie usług dostawy energii cieplnej przynoszących przedsiębiorcy nieuzasadnione korzyści, określonych we wzorcu umownym zatytułowanym Umowa o przyłączenie Nr […] w następujących postanowieniach:
§ 3 ust. 2 pkt g, ustanawiającym na rzecz ww. przedsiębiorcy nieodpłatną słuŜeb- ność przesyłu na czas nieokreślony, o treści: Odbiorca zobowiązuje się do ustano- wienia nieodpłatnej słuŜebności przesyłu, na czas nieokreślony, mocą tej umowy na nieruchomości gruntowej składającej się z działki nr (…), obręb (…), oznaczonej w księdze wieczystej nr (…) zlokalizowanej w (…) na rzecz sieci ciepłowniczych Sprze- dawcy które zamierza wybudować lub przechodzących przez obciąŜoną działkę, po- legającą na tym, Ŝe Sprzedawca moŜe korzystać z urządzeń sieci ciepłowniczych w następującym zakresie: nieodpłatnej moŜliwości wejścia na tę nieruchomość w celu prowadzenia na niej niezbędnych prac eksploatacyjnych, remontowych oraz polega- jących na wymianie sieci w całości lub w części oraz niezakłóconego korzystania z urządzeń sieci jego własnością;
§ 3 ust. 2 pkt h, zobowiązującym odbiorcę usług w przypadku odmowy sporządzenia aktu notarialnego ustanawiającego na rzecz ww. przedsiębiorcy nieodpłatną słu- Ŝebność przesyłu lub jego bezczynności, do zapłaty zryczałtowanego odszkodowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez jego nieruchomość, o treści: Odbiorca zobowiązuje się do s porządzenia aktu notarialnego ustanawiają- cego opisaną słuŜebność u wskazanego przez Sprzedawcę notariusza na koszt Sprzedawcy na pisemne wezwanie Sprzedawcy, określające przedmiot czynności notarialnej, miejsce i termin czynności notariusza, a odmowa sporządzenia tego aktu notarialnego lub bezczynność Odbiorcy będą skutkowały obowiązkiem zapłaty zryczałtowanego odszkodowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez nieru- chomość Odbiorcy
§ 4 ust. 5, określającym zasadę ponoszenia kosztów utrzymania pomieszczeń, w których zlokalizowany jest węzeł cieplny/rozdzielnia cieplna, o treści: Koszty utrzymania pomieszczeń, w których zlokalizowany jest węzeł cieplny/rozdzielnia cieplna obciąŜają właściciela pomieszczeń niezaleŜnie od tego, kto jest właścicie- lem węzła cieplnego/rozdzielni cieplnej i zainstalowanych w niej urządzeń. [4] Prezes Urzędu, postanowieniem nr 221 z dnia 25 września 2013 r. [k. 20], zaliczył w poczet dowodów w niniejszym postępowaniu: [a] część akt postępowania wyjaśniającego (o sygn. RGD-405-38/11/WW), w tym:  pismo Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej PEC Spółka z o.o. z siedzibą w Kwidzynie z dnia 29 lipca 2011 r.,  Wzór Umowa o przyłączenie Nr 4/TR/VI/2011,  Wzór Umowa sprzedaŜy ciepła Nr …/2011,  Warunki Dostarczania Ciepła PEC Sp. z o.o. w Kwidzynie,  Wypis z KRS, 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [b] akta sprawy o sygn. RGD-440-3/13/WW. W TRAKCIE POSTĘPOWANIA ANTYMONOPOLOWEGO P REZES U RZĘDU USTALIŁ , CO NASTĘPUJE : [5] Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Kwidzynie zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego pod Nr 0000150801, zgodnie z którym przedmiotem jego działalności jest m.in. (wg PKD): wytwarzanie i zaopatrywanie w parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych [k. 11-14]. [6] Zgodnie z wyjaśnieniami Spółki z dnia 8 listopada 2013 r. [k. 40]: [a] podstawową działalnością przedsiębiorstwa jest dystrybucja i przesył ciepła, które jest wytwarzane i odsprzedawane Spółce przez Elektrociepłownię Inter- national Paper Kwidzyn Sp. z o.o. Ciepło dostarczane do sieci ciepłowniczej po- chodzi z jednego źródła. [b] Spółka prowadzi działalność gospodarczą związaną z dostawa ciepła sieciowego na obszarze Kwidzyna. Spółka jest dysponentem sieci ciepłowniczej o długości [tajemnica przedsiębiorstwa] km. [c] Eksploatowana sieć ciepłownicza pokrywa ok. [tajemnica przedsiębiorstwa]% potrzeb cieplnych miasta Kwidzyna, a ciepło z sieci dostateczne jest do blisko [tajemnica przedsiębiorstwa] osób. Sieć ciepłownicza zasila w ciepło [tajemni- ca przedsiębiorstwa] obiekty, do których naleŜą: [tajemnica przedsiębiorstwa] obiekty zarządzane przez spółdzielnie i wspólnoty, [tajemnica przedsiębior- stwa] zakłady i sklepy, 74 obiekty uŜyteczności publicznej, [tajemnica przed- siębiorstwa] odbiorców prywatnych. [d] Sieci ciepłownicze przebiegające przez teren naleŜący do PEC Kwidzyn stano- wią ok. [tajemnica przedsiębiorstwa]%. Na terenie osób prywatnych umieszczo- nych jest ok. [tajemnica przedsiębiorstwa]% ciepłociągów, z czego słuŜebność jest ustanowiona tylko na [tajemnica przedsiębiorstwa] %. Pozostałe [tajemnica przedsiębiorstwa]% sieci ciepłowniczych zlokalizowanych jest na terenie nale- Ŝącym do jednostek samorządowych, spółdzielni mieszkaniowych lub wspólnot, z którymi słuŜebność przesyłu nie jest ustanawiana. [7] W ramach prowadzonej działalności Spółka – stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz. U z 2012 r., poz. 1059) – zawiera z odbiorcami umowy o przyłączenie węzłów cieplnych zasilających obiekty odbiorców do sieci ciepłowniczej Spółki. Ustalono, Ŝe Spółka posługuje się w tym zakresie wzor- cem umownym pn. „Umowa o przyłączenie Nr […]”, na podstawie którego zawierane są umowy zarówno z konsumentami, jak i odbiorcami instytucjonalnymi. [8] W trakcie postępowania ustalono, iŜ w treści wzorca „Umowa o przyłączenie Nr […]” zamieszczone są następujące postanowienia:
§ 3 ust. 2 pkt g, ustanawiające na rzecz ww. przedsiębiorcy nieodpłatną słuŜebność przesyłu na czas nieokreślony, o treści: Odbiorca zobowiązuje się do ustanowienia nieodpłatnej słuŜebności przesyłu, na czas nieokreślony, mocą tej umowy na nieru- chomości gruntowej składającej się z działki nr (…), obręb (…), oznaczonej w księdze wieczystej nr (…) zlokalizowanej w (…) na rzecz sieci ciepłowniczych Sprzedawcy które zamierza wybudować lub przechodzących przez obciąŜoną dział- kę, polegającą na tym, Ŝe Sprzedawca moŜe korzystać z urządzeń sieci ciepłowni- czych w następującym zakresie: nieodpłatnej moŜliwości wejścia na tę nierucho- mość w celu prowadzenia na niej niezbędnych prac eksploatacyjnych, remontowych oraz polegających na wymianie sieci w całości lub w części oraz niezakłóconego ko- rzystania z urządzeń sieci jego własnością; 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl
§ 3 ust. 2 pkt h, zobowiązujące odbiorcę usług w przypadku odmowy sporządzenia aktu notarialnego ustanawiającego na rzecz ww. przedsiębiorcy nieodpłatną słu- Ŝebność przesyłu lub jego bezczynności, do zapłaty zryczałtowanego odszkodowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez jego nieruchomość, o treści: Odbiorca zobowiązuje się do s porządzenia aktu notarialnego ustanawiają- cego opisaną słuŜebność u wskazanego przez Sprzedawcę notariusza na koszt Sprzedawcy na pisemne wezwanie Sprzedawcy, określające przedmiot czynności notarialnej, miejsce i termin czynności notariusza, a odmowa sporządzenia tego aktu notarialnego lub bezczynność Odbiorcy będą skutkowały obowiązkiem zapłaty zryczałtowanego odszkodowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez nieru- chomość Odbiorcy
§ 4 ust. 5, określające zasadę ponoszenia kosztów utrzymania pomieszczeń, w których zlokalizowany jest węzeł cieplny/rozdzielnia cieplna, o treści: Koszty utrzymania pomieszczeń, w których zlokalizowany jest węzeł cieplny/rozdzielnia cieplna obciąŜają właściciela pomieszczeń niezaleŜnie od tego, kto jest właścicie- lem węzła cieplnego/rozdzielni cieplnej i zainstalowanych w niej urządzeń. [9] W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania antymonopolowego z dnia 18 lipca 2013 r. [k. 7] Spółka PEC poinformowała, iŜ po zapoznaniu się ze stanowi- skiem Prezesa Urzędu zmieniła dotychczasowy wzorzec umowny z dniem 18 lipca 2013 r. Z jego treści usunięto warunek umowny zawarty w § 4 ust. 5, doko- nano zmian w § 3 ust. 1 pkt c), § 3 ust. 1 pkt e), jak i w pkt f), dodano § 3 ust. 2 pkt 1), a pozostałe kwestionowane postanowienia przyjęły następujące brzmienie:
§ 3 ust. 2 pkt g: „Odbiorca zobowiązuje się do ustanowienia słuŜebności przesyłu, na czas nieokreślony, mocą tej umowy na nieruchomości gruntowej składającej się z działki nr …, obręb …, zlokalizowanej w Kwidzynie, dla której w Sądzie Rejono- wym Wydział Ksiąg Wieczystych w Kwidzynie prowadzona jest Księga wieczysta Nr …., na rzecz sieci ciepłowniczych Sprzedawcy, które zamierza wybudować lub prze- chodzących przez obciąŜoną działkę, polegającą na tym, Ŝe Sprzedawca moŜe korzystać z urządzeń sieci ciepłowniczych w następującym za- kresie: moŜliwości wejścia na tą nieruchomość w celu prowadzenia na niej niezbęd- nych prac eksploatacyjnych, remontowych oraz polegających na wymianie sieci w całości lub w części oraz niezakłóconego korzystania z sieci jego własnością”
§ 3 ust. 2 pkt h: „Odbiorca zobowiązuje się do złoŜenia w formie aktu notarialnego oświadczenia woli ustanawiającego opisaną w § 3 ust. 2 pkt g) słuŜebność przesyłu u wskazanego przez Sprzedawcę notariusza, na koszt Sprzedawcy, na jego pisemne wezwanie, określające przedmiot czynności notarialnej, miejsce i termin czynności notariusza”. [10] Z wyjaśnień PEC Sp. z o.o. zawartych w piśmie z dnia 18 lipca 2013 r. , wynika, Ŝe w okresie od 1 stycznia do 18 lipca 2013 r. Spółka na podstawie przedmiotowego wzorca zawarła [tajemnica przedsiębiorstwa] umów z osobami fizycznymi i [tajemnica przedsiębiorstwa] umów z przedsiębiorstwami lub innymi jednostkami prawnymi. Spółka poinformowała, iŜ po zapoznaniu się ze stanowiskiem Prezesa Urzędu w dniu 18 lipca 2013 r. zostały wprowadzone zmiany w treści § 3 ust. 2 pkt g i § 3 ust. 2 pkt h, oraz usunięte zostało postanowienie umowne § 4 ust. 5 wzorca umo- wy o przyłączenie. Spółka wyjaśniła jednocześnie, Ŝe: „zawarła [tajemnica przedsię- biorstwa] umowy z Odbiorcami będącymi przedsiębiorstwami z treścią § 3 ust. 2 pkt g zakwestionowaną przez Prezesa UOKiK. Z tym, Ŝe w jednej z w/w umów przedsiębiorstwo, z którym PEC Sp. z o.o. zawarła umowę o przyłączenie nie ustaliło słuŜebności przesyłu na rzecz PEC Sp. z o.o., lecz odsprze- dało nieruchomość, której dotyczyła umowa o przyłączenie trzem docelowym Od- biorcom, ustalając w akcie notarialnym sprzedaŜy nieruchomości słuŜebności przesyłu 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl na rzecz PEC Sp. z o.o. W pozostałych [tajemnica przedsiębiorstwa] [przyp: UOKiK] umowach treść § 3 ust. 2 pkt g została wykreślona (nie została zastosowana w zawartych umowach). Zapis § 3 ust. 2 pkt h został zastosowany w jednej umowie o przyłączenie zawartej z przedsiębiorcą, a w pozostałych [tajemnica przedsiębior- stwa] umowach treść 3 ust. 2 pkt h została wykreślona (nie została zastosowana w zawartych umowach). Zapis § 4 ust. 5 został zastosowany w dwudziestu [tajemnica przedsiębiorstwa] umowach o przyłączenie, naleŜy jednak zaznaczyć, Ŝe w piętnastu umowach węzeł cieplny lub rozdzielnia zlokalizowane są w pomieszczeniach Odbiorców i są ich własnością. W pozostałych [tajemnica przed- siębiorstwa] umowach o przyłączenie zawartych z Odbiorcami (wspólnoty mieszka- niowe) węzeł cieplny naleŜeć będzie do PEC Sp. z o.o., a umowy te będą realizowane w 2014 r. Tak więc PEC Sp. z o.o. niezwłocznie zobowiązuje się do przesłania w/w Odbiorcom aneksów do istniejących umów proponujących usunięcie z umowy kwestionowanej treści zapisu § 4 ust. 5”. Na dowód powyŜszego Spółka przesłała obowiązujący od dnia 18 lipca 2013 r. wzorzec umowy o przyłączenie [k. 15-19]. M AJĄC NA UWADZE ZEBRANY W SPRAWIE MATERIAŁ DOWODOWY P REZES U RZĘDU ZWAśYŁ , CO NASTĘPUJE : [11] Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana jest w interesie publicznym. Tak więc ocena, czy sprawa będąca przedmiotem postępowania przed Prezesem Urzędu ma charakter antymonopolowy i czy moŜna przy jej rozpatrywaniu wykorzystać procedury i instrumenty przewidziane w ww. ustawie, uzaleŜniona jest od wykazania, Ŝe w okolicznościach stanu faktycznego sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. Interes publiczny w postępowaniu administracyjnym, a w tym trybie toczy się postępowanie antymonopolowe przed Prezesem Urzędu, nie jest ani pojęciem jednolitym ani stałym. Jako taki nie został teŜ zdefiniowany w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, ani jednoznacznie określony w orzecznictwie, jakkolwiek wielokrotnie był przedmiotem interpretacji Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (uprzednio Sądu Antymonopolowego), Sądu Apelacyjnego i Sądu NajwyŜszego. 1 Sąd NajwyŜszy, w wyroku z dnia 5 czerwca 2008 r., odnosząc się do kwestii naruszenia interesu publicznoprawnego i dokonując szerokiej analizy orzecznictwa w tym zakresie, podzielił w pełni dotychczasową linię orzeczniczą uznającą, iŜ naruszenie interesu publicznego ma miejsce nie tylko w sytuacji, kiedy skutkami działań sprzecznych z przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów został dotknięty szerszy krąg uczestników rynku, ale i wówczas, gdy działania te wywoływały na rynku inne niekorzystne zjawiska. 2 Tak więc, w odniesieniu do konkurencji, przywołana ustawa chroni interes publiczny polegający na zapewnieniu właściwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego 3 , zaś wszelkie formy działań przedsiębiorcy, które są w stanie ograniczyć wolność uczestników rynku i sztucznie zmienić stosunki rynkowe, prowadzą do zakazanego zniekształcenia konkurencji, a przez to godzą w interes publiczny. Dla uznania, Ŝe w sprawie doszło do naruszenia interesu publicznego 1 por. wyroki: Sądu Antymonopolowego z dnia 24 stycznia 1991 r. sygn. akt XV Amr 8/90, Wokanda 1992 Nr 2 s. 39; Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: z dnia 4 lipca 2000 r . sygn. akt XVII Ama 100/00; z dnia 5 grudnia 2001 r. sygn. akt XVII Ama 8/01; wyroki Sądu NajwyŜszego: z dnia 29 maja 2001 r., I CKN 1217/98 OSNC Nr 1 poz. 13; z dnia 28 stycznia 2002 r. I CKN 112/99, OSNC 2002 nr 11, poz. 144; z dnia 24 lipca 2003 r. I CKN 496/01, niepublikowany z dnia 26 lutego 2004 r. sygn. akt III SK 2/04; 2 wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt III SK 40/07OSNC 2002 nr 1, poz. 13; 3 wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 23 października 2002 r., sygn. akt XVII Ama 133/01; 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wystarczającym jest fakt dowolnego naduŜycia siły rynkowej w relacjach ze słabszymi uczestnikami rynku. [12] W ocenie Prezesa Urzędu zachowania PEC Sp. z o.o. mogące wskazywać na naduŜy- wanie przez Spółkę pozycji dominującej na rynku właściwym naruszają interes pu- blicznoprawny, co w sposób dostateczny uzasadnia podjęcie wobec niego interwencji w trybie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i wszczęcie postępowania antymonopolowego. Praktyki zarzucane Spółce mają cha- rakter eksploatacyjny i są wymierzone w jej odbiorców, korzystających lub chcących skorzystać z jej usług na podstawie umów zawierających zakwestionowane przez Pre- zesa Urzędu warunki współpracy. Negatywne skutki takich działań mogą zatem naru- szać interesy ekonomiczne kontrahentów Spółki i zniekształcać konkurencję na rynku. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, uznać zatem naleŜało, Ŝe spełniona zosta- ła podstawowa przesłanka o naruszeniu interesu publicznego, co uzasadniało podję- cie sformalizowanych działań przewidzianych przepisami ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów. [13] Postępowanie antymonopolowe toczy się z udziałem osób mających przymiot strony. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stroną postę- powania jest kaŜdy, wobec kogo zostało wszczęte postępowanie w sprawie praktyk ograniczających konkurencję. Przy czym stroną postępowania dotyczącego, jak w ni- niejszej sprawie, zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 ww. ustawy, mogą być przedsię- biorcy posiadający na rynku właściwym pozycję dominującą. [14] Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji (...), jeŜeli w ustawie jest mo- wa o przedsiębiorcy, to rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z kolei art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672) sta- nowi, Ŝe przedsiębiorcą moŜe być osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organi- zacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje osobowość prawną, wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 2 ww. ustawy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budow- lana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie i wydobywanie kopalin ze złóŜ, a takŜe działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. PEC Sp. z o.o. jest przedsiębiorcą w rozumieniu przywołanego art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, bowiem jako podmiot wyodrębniony organi- zacyjnie i majątkowo, w formie spółki prawa handlowego, prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców Kra- jowego Rejestru Sądowego [k. 6-13]. Spółka jest zatem biernie legitymowana w prowadzonym postępowaniu antymonopo- lowym, jako strona tego postępowania w rozumieniu art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a jej zachowanie podlega kontroli dokonywa- nej w ramach przepisów ustawy o ochronie […]. PEC Sp. z o.o. jest przedsiębiorstwem ciepłowniczym w rozumieniu § 2 pkt 1 rozpo- rządzenia Ministra Gospodarki z dnia 15 stycznia 2007 r. w sprawie szczegółowych wa- runków funkcjonowania systemów ciepłowniczych (Dz. U. Nr 16, poz. 92) (zwane da- lej rozporządzeniem ciepłowniczym), a więc przedsiębiorstwem energetycznym zaj- mującym się wytwarzaniem ciepła w eksploatowanych przez Spółkę źródłach ciepła, przesyłaniem i dystrybucją oraz sprzedaŜą ciepła wytworzonego w tych źródłach lub zakupionego od innego przedsiębiorstwa energetycznego. Przesyłanie i dystrybucja ciepła odbywa się za pomocą połączonych ze sobą urządzeń lub instalacji zwanych siecią ciepłowniczą (§ 2 pkt 7 rozporządzenia ciepłowniczego). 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [15] Praktyki ograniczające konkurencję ujawniają się na rynku właściwym, który wyzna- cza płaszczyznę współzawodnictwa, tj. granice konkurowania przedsiębiorców w za- kresie danego towaru/usługi na określonym terytorium geograficznym. 4 Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 4 ust. 9 definiuje rynek właściwy jako „(…) rynek towarów, które ze względu na swe przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panu- ją zbliŜone warunki konkurencji”. W praktyce podstawowe znaczenie, z punktu wi- dzenia konkurencji i interesów uczestników rynku, ma określenie jego przedmioto- wego (towar, usługa) i przestrzennego (geograficznego) wymiaru. 5 W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania towarem oferowanym przez przedsiębiorcę są usługi przesyłu, dystrybucji i sprzedaŜy ciepła odbiorcom końcowym w granicach administracyjnych miasta Kwidzyna. PEC Sp. z o.o. jest tzw. monopolistą naturalnym, co wynika z faktu sieciowego cha- rakteru urządzeń słuŜących do dostarczania ciepła. Przesyłanie oznacza transport ciepła siecią ciepłowniczą do odbiorców przyłączonych do tej sieci, z wyłączeniem sprzedaŜy tych paliw lub energii (art. 3 pkt 4c prawa energetycznego). Dystrybucja to rozdział ciepła do odbiorców przyłączonych do sieci ciepłowniczych, z wyłączeniem sprzedaŜy tych paliw lub energii (art. 3 pkt 5c prawa energetycznego). Przesył i dystrybucja ciepła prowadzone są za pośrednictwem sieci ciepłowniczych o zasięgu lokalnym. Pod pojęciem sieci naleŜy rozumieć – zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy Prawo energetyczne – instalacje połączone i współpracujące ze sobą, słuŜące do przysyłania lub dystrybucji energii, naleŜące do przedsiębiorstwa energetycznego. W świetle definicji ustawowych przesył i dystrybucja to procesy całkowicie róŜne, jednak ściśle ze sobą związane – procesy komplementarne. W konsekwencji proces energetyczny prowadzony przy uŜyciu sieci składa się z dwóch powiązanych działań: przesyłu i dystrybucji, czyli transportowania ciepła oraz jego rozdziału i dostarczania odbiorcom. Przesył ciepła cechuje jego nieopłacalność na odległości większe niŜ kil- kadziesiąt kilometrów i w konsekwencji brak jest wydzielonego operatora systemu przesyłowego. Zgodnie z Prawem energetycznym pod pojęciem sprzedaŜy naleŜy rozumieć bezpo- średnią sprzedaŜ paliw lub energii przez podmiot zajmujący się ich wytwarzaniem lub odsprzedaŜ tych paliw lub energii przez podmiot zajmujący się ich obrotem (art. 3 pkt 6a prawa energetycznego), przy czym przez obrót ciepłem naleŜy rozumieć dzia- łalność gospodarczą polegającą na handlu hurtowym albo detalicznym energią (art. 3 pkt 6 ustawy Prawo energetyczne). W tych okolicznościach uzasadnione jest stwier- dzenie, iŜ w bezpośrednim związku z rynkiem przesyłania i dystrybucji ciepła pozostaje rynek wytwarzania ciepła w źródłach scentralizowanych (zasilających wielu odbiorców za pośrednictwem sieci ciepłowniczych) i jego sprzeda- Ŝy. Przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się wytwarzaniem ciepła nie jest w stanie sprzedawać tego ciepła, jeŜeli nie posiada sieci ciepłowniczych i nie moŜe uzy- skać dostępu do sieci ciepłowniczych stanowiących własność innego przedsiębiorstwa energetycznego. Energia cieplna dostarczana sieciami ciepłowniczymi (nazywana teŜ ciepłem ze źródeł scentralizowanych, ciepłem sieciowym, ciepłownictwem scentralizowanym), biorąc pod uwagę podstawowe przesłanki wyznaczania rynku właściwego wymienione 4 por. wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 18 grudnia 2002 r. sygn. akt XVII Ama 19/01 oraz wyrok Sądu Ape- lacyjnego w Warszawie VI Wydział Cywilny z dnia 28 grudnia 2005 r. sygn. akt ACa 678/05; 5 por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie VI Wydział Cywilny z dnia 22 czerwca 2006 r. sygn. akt VIA Ca 1504/05; 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl w przywołanym art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest innym towarem niŜ inne rodzaje energii lub paliw, które mogą słuŜyć uzyskaniu energii cieplnej. Przesądza o tym przede wszystkim fakt, Ŝe te inne rodzaje energii lub pali- wa muszą zostać dopiero przetworzone, aby uzyskać z nich ciepło. W ciepłownictwie scentralizowanym przetworzenie energii, zawartej np. w węglowodorowych paliwach stałych, płynnych lub gazowych, w energię cieplną jest dokonywane w duŜych źródłach ciepła (kotłowniach, ciepłowniach), zlokalizowanych poza obiektami odbiorców ciepła. Do odbiorców energia cieplna transportowana jest sieciami zbudowanymi z ciepłociągów zasilających i powrotnych wypełnionych wodą, pomp pompujących wodę do odbiorców, układów regulacji i układów pomiarowych; woda jest podgrzewana w źródłach ciepła i dostarczana do odbiorców, a następnie schłodzona wraca do źródła ciepła celem ponownego podgrzania. Jest to więc obieg zamknięty i dlatego teŜ sieci ciepłownicze zasilane z róŜnych, czy nawet tych samych źródeł z reguły nie są połączone. Natomiast w systemach o rozproszonych źródłach ciepła przedmiotem obrotu są energie i paliwa mogące być źródłem energii cieplnej. Wobec duŜej wraŜliwości energii cieplnej na transport (ubytki ciepła) systemy ciepła sieciowego są budowane jedynie w aglomeracjach o wystarczająco duŜym stopniu skupienia odbiorców (zagęszczenia zabudowy). W kontekście analizy rynku właściwego naleŜy takŜe dodać, Ŝe energia elektryczna lub paliwa energetyczne mogą być źródłem energii cieplnej. Niemniej dla większości odbiorców substytucja paliw i energii słuŜących pozyskiwaniu energii cieplnej kończy się wraz z wyborem systemu ogrzewania, czyli na etapie inwestycji – nie później niŜ w fazie realizacji procesu inwestycyjnego. Istnieją równieŜ grupy odbiorców, w szczególności podejmujących inwestycje w ścisłych centrach aglomeracji miejskich lub połoŜonych w obrębie duŜych skupisk mieszkań (osiedli mieszkaniowych), dla któ- rych wybór ten, ze względów technicznych, ekonomicznych, ekologicznych lub praw- nych w ogóle nie istnieje. Dla tych odbiorców nie istnieje alternatywa dla ciepła scentralizowanego. Nowe źródło zaopatrzenia, aby mogło być uznane za alternatywne w stosunku do istniejących musi spełniać wymóg natychmiastowej dostępności. Z uwagi na to, Ŝe źródła i sieci ciepłownicze mają zasięg lokalny, w przypadku rynku ciepła moŜna mówić jedynie o rynkach lokalnych. KaŜda sieć ciepłownicza połączona ze źródłem ciepła tworzy zamknięty obieg i tym samym wyznacza terytorialny zasięg działania danej sieci, czyli rynek geograficzny dla przesyłu i dystrybucji ciepła do od- biorców, poniewaŜ poza systemem sieciowym połączonym z producentem ciepła nie ma innej moŜliwości przesyłania ciepła w postaci gorącej wody lub pary. Stąd wynika, Ŝe rynek przesyłu i dystrybucji ciepła jest rynkiem sieciowym, który jest objęty lub, który moŜe być objęty zasięgiem przesyłowo-dystrybucyjnej sieci ciepłowniczej. Biorąc pod uwagę zasięg oraz technologię sieci ciepłowniczych naleŜy przyjąć, Ŝe rynkiem, na którym PEC Sp. z o.o. prowadzi działalność i na którym mogło dojść do naruszenia prawa konkurencji przez Spółkę, jest rynek przesyłu, dystrybucji i sprzedaŜy ciepła. Jest to rynek o charakterze lokalnym, geograficznie ograniczony zasięgiem infrastruktury ciepłowniczej, mieszczący się w granicach administracyjnych miasta Kwidzyna, na którym Spółka obsługuje system ciepłowniczy i jest właścicielem bądź dysponentem zarówno źródeł ciepła, jak i sieci cieplnych. [16] Zgodnie z art. 4 pkt 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez pozycję dominującą rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym poprzez stworzenie mu moŜliwości dzia- łania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsu- mentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku właściwym przekracza 40 %. 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W okolicznościach niniejszej sprawy o pozycji rynkowej PEC Sp. z o.o. przesądza fakt, iŜ świadczy ona usługi stanowiące o przedmiotowej strukturze rynku w warunkach tzw. monopolu sieciowego. Jest on bowiem właścicielem i jedynym eksploatatorem sieci ciepłowniczej na terenie Miasta Kwidzyna, co przesądza o uznaniu, Ŝe przedsiębiorca ten zajmuje pozycję dominującą na rynku właściwym ustalonym dla potrzeb niniejszego postępowania. Siła rynkowa, którą z tej racji Spół- ka dysponuje, pozwala jej nie tylko na zapobieganie efektywnej konkurencji, ale i na działanie w duŜym stopniu niezaleŜnie od konsumentów, a w szczególności na eksplo- atowanie pozycji rynkowej ich kosztem. [17] Przepis art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje naduŜy- wania pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębior- ców. NaleŜy podkreślić, Ŝe samo posiadanie pozycji dominującej nie jest zakazane, zabronione jest jej bezprawne naduŜywanie 6 . W art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zamieszczony został otwarty katalog zachowań, które mogą zostać uznane za naduŜywanie pozycji domi- nującej na rynku właściwym. Jedną z moŜliwych form tego naduŜycia jest wskazane w art. 9 ust. 2 pkt 6 narzucanie uciąŜliwych warunków umów, przynoszących narzu- cającemu je przedsiębiorcy z tej racji nieuzasadnione korzyści. Wobec wykazanego juŜ faktu zajmowania przez Spółkę pozycji dominującej na rynku właściwym, zarzut stosowania praktyki określonej w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - w kontekście wydania przez Prezesa Urzędu decyzji w trybie art. 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - wymaga wy- kazania, Ŝe dostarczając ciepło Spółka: [a] narzucała kontrahentom warunki umów, [b] narzucanym warunkom umów moŜna przypisać uciąŜliwy charakter, [c] narzucając uciąŜliwe warunki umów osiągała nieuzasadnione korzyści. [18] Narzucanie kontrahentom warunków umów ma miejsce w sytuacji, kiedy dominant, wykorzystując przewagę ekonomiczną i kontraktową na określonym rynku właściwym, wymusza na nich określone zachowania. Jest to typowa praktyka eksploatacyjna i bez znaczenia jest w takim przypadku, Ŝe w sferze cywilnoprawnej dochodzi do złoŜenia zgodnego oświadczenia woli stron, gdyŜ dla bytu tej praktyki nie jest konieczne za- warcie umowy. 7 Istotą przesłanki wskazującej na to, Ŝe miało miejsce narzucanie warunków umów, jest fakt stawiania kontrahentów przedsiębiorcy dominującego w przymusowej sytu- acji i ograniczanie im swobody kształtowania treści umów. Przymus zaś przejawia się w tym, Ŝe mają oni do wyboru albo zawarcie umowy, na określonych przez dominan- ta warunkach, uciąŜliwych dla nich i niegwarantujących ekwiwalentności świadczeń, albo odstąpienie od jej zawarcia, przy czym konsekwencją tej drugiej decyzji będzie niemoŜność zaspokajania potrzeb własnych lub swoich klientów . 8 Sytuacja taka nie miałaby miejsca, gdyby rynek właściwy był rynkiem konkurencyjnym, na którym na- bywcy usług mieliby moŜliwość skorzystania z alternatywnych źródeł zaopatrzenia i wyboru pomiędzy kilkoma ofertami konkuru- jących ze sobą podmiotów. 6 wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. sygn. akt VI ACa 985/07; 7 E. Modzelewska-Wąchal. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. Twigger. Warszawa 2002 r., strona 117-118; a takŜe Sąd Antymonopolowy w wyroku z 22 października 2001 r. sygn. akt XVII Ama 122/00; 8 Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, praca zbiorowa pod red. Tadeusza Skocznego, Wydawnictwo C. H. BECK, Warszawa 2009 r., s. 691; 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Wykazując, czy w niniejszej sprawie doszło do narzucania spornych warunków umow- nych stwierdzić naleŜy, iŜ PEC Sp. z o.o. zajmuje na rynku właściwym pozycję mono- polisty naturalnego, a zatem prowadzi działalność gospodarczą w warunkach, w których – odizolowany od potencjalnych konkurentów zarówno barierą kosztów niezbędnych dla uruchomienia działalności w danej dziedzinie, jak i ustanowioną wcześniej strukturą organizacyjną i technologiczną – dysponuje w relacji do swoich odbiorców potencjałem i przewagą kontraktową, które pozwalają mu na dyktowanie warunków w stosunkach umownych. Świadczy o tym ocena potencjałów i moŜliwości, jakimi dysponują strony umowy, która wyklucza prowadzenie negocjacji na równo- prawnych i partnerskich warunkach. Istotny przy ocenie omawianej przesłanki jest fakt, Ŝe przy zawieraniu umów przed- siębiorca dominujący posługuje się gotowymi, jednostronnie opracowanymi przez siebie szablonami umów, których treść jest arbitralnie ustalana przez dostawcę usług, a swoboda odbiorcy usług ciepłowniczych w zakresie kształtowania warunków umownych – ograniczona do minimum. Zawarcie umowy sprzedaŜy ciepła następuje poprzez akceptację warunków, które autorytatywnie ustala dostawca usług. W sytuacji, kiedy są to umowy tego samego rodzaju, o charakterze masowym, tak jak ma to miejsce w przypadku umów o przyłączenie, swoboda odbiorców usług sprowa- dza się w rzeczywistości, do aprobaty warunków umownych i podpisania przedłoŜonej umowy. Tego typu umowy są umowami o charakterze adhezyjnym i dla uznania, Ŝe narzucanie ich warunków miało miejsce, wystarczające jest wykazanie, Ŝe oferowane są one przez dominanta w stosunkach danego rodzaju. 9 Zdaniem Prezesa Urzędu nie ulega zatem wątpliwości, iŜ wobec monopolistycznej pozycji PEC Sp. z o.o. na rynku właściwym zawieranie umów o przyłączenie następu- je w wyniku zaakceptowania przez kontrahenta warunków proponowanej umowy przedstawionych przez Spółkę we wzorcu, które - co do zasady - nie podlegają indy- widualnym uzgodnieniom. Okoliczności te pozwalają stwierdzić, iŜ PEC Sp. z o.o. na- rzuca warunki umów kontrahentom, co wiąŜe się z posiadaną przez przedsiębiorcę si- łą rynkową i przewaga kontraktową. [19] Za uciąŜliwy warunek umowy naleŜy uznać kaŜdy warunek oznaczający dla jednej ze stron umowy cięŜar większy od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodza- ju 10 , który nie byłby moŜliwy do wynegocjowania w warunkach istnienia konkuren- cji. 11 Ustalenia dotyczące uciąŜliwości warunków umów narzucanych przez przedsię- biorcę posiadającego na rynku pozycję dominującą powinny być dokonane według kryteriów obiektywnych. 12 Przeprowadzając wspomniane czynności naleŜy w szcze- gólności rozwaŜyć, czy w hipotetycznej sytuacji istnienia wolnej konkurencji i tym samym swobody kształtowania przez obie strony treści umowy, podmiot narzucający takie warunki byłby je w stanie wynegocjować. 13 [20] Nieuzasadnione korzyści są natomiast odpowiednikiem uciąŜliwych warunków umów w warunkach ekwiwalentności wzajemnych świadczeń stron umowy i oznaczają sytu- ację korzystniejszą od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju. Nieuza- sadnione korzyści powinny pozostawać w normalnym związku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uciąŜliwymi warunkami umowy. Mogą one pojawić się po stronie przedsiębiorcy narzucającego uciąŜliwe warunki umów juŜ w chwili zawar- cia umowy lub teŜ w okresie późniejszym, gdy zaistnieją okoliczności przewidziane w 9 wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt VI ACa 939/07; 10 por. wyrok Sądu Antymonopolowego z 20 czerwca 2001 r. sygn. akt XVII Ama 90/00 i wyrok tegoŜ sądu z 15 listopada 2001 r. sygn. akt XVII Ama 78/99; 11 wyrok Sądu Antymonopolowego sygn. akt XVII Ama 72/00; 12 Stanisław Gronowski, Ustawa antymonopolowa. Komentarz; Wydawnictwo C.H. Beck 1996 r., s.135; 13 Stanisław Gronowski, Polskie Prawo Antymonopolowe, zarys wykładu, Wydawnictwo Zrzeszenia Prawników Polskich, Warszawa 1998 r., s. 146-147; 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl umowie pozwalające na wykorzystanie uciąŜliwego warunku. Z treści art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, Ŝe jej reŜimowi pod- legają nie tylko praktyki ograniczające konkurencję, które wywołały bądź aktualnie wywołują skutki na terenie Polski, ale równieŜ praktyki, które choćby tylko hipote- tycznie mogą wywoływać takie skutki. 14 Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem juŜ samo zastrzeŜenie w umowie moŜliwości uzyskania przez jedną ze stron nieuzasadnionych korzyści jest wystarczające w kontekście przypisania dominatowi praktyki, o jakiej mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 15 Korzyści te mogą mieć zatem charakter hi- potetyczny i wynikać z nierównowaŜnego ukształtowania stosunku umownego przez silniejszego z kontrahentów kosztem słabszego na poziomie formalnym w postaci po- tencjalnie moŜliwych do wyegzekwowania zapisów, które oznaczają automatycznie nadmierne obciąŜenie drugiej strony umowy. 16 [21] W umowach określających zasady świadczenia przez PEC Sp. z o.o. usług dostawy energii cieplnej, zawieranych na podstawie wzorców umownych umieszczono posta- nowienia: [a] ustanawiające na rzecz ww. przedsiębiorcy nieodpłatną słuŜebność przesyłu na czas nieokreślony, [b] zobowiązujące odbiorcę usług w przypadku odmowy sporządzenia aktu nota- rialnego ustanawiającego na rzecz ww. przedsiębiorcy nieodpłatną słuŜebność przesyłu lub jego bezczynności, do zapłaty zryczałtowanego odszkodowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez jego nieruchomość, [c] określające zasadę ponoszenia kosztów utrzymania pomieszczeń, w których zlokalizowany jest węzeł cieplny/rozdzielnia cieplna. Ad [21 a] Odnosząc się do pierwszego zarzutu postawionego PEC Sp. z o.o., naleŜy wskazać, Ŝe Spółka stosuje wzorzec umowny „Umowa o przyłączenie” w którym jedno z postanowień zawiera zapis stanowiący, Ŝe „ Odbiorca zobowiązuje się do ustano- wienia nieodpłatnej słuŜebności przesyłu, na czas nieokreślony, mocą tej umowy na nieruchomości gruntowej składającej się z działki nr (…), obręb (…), oznaczonej w księdze wieczystej nr (…) zlokalizowanej w (…) na rzecz sieci ciepłowniczych Sprze- dawcy które zamierza wybudować lub przechodzących przez obciąŜoną działkę, pole- gającą na tym, Ŝe Sprzedawca moŜe korzystać z urządzeń sieci ciepłowniczych w na- stępującym zakresie: nieodpłatnej moŜliwości wejścia na tę nieruchomość w celu prowadzenia na niej niezbędnych prac eksploatacyjnych, remontowych oraz polega- jących na wymianie sieci w całości lub w części oraz niezakłóconego korzystania z urządzeń sieci jego własnością”. Tak więc, warunki przyłączenia węzłów cieplnych zasilających obiekty odbiorcy do sieci ciepłowniczej sprzedawcy określane są jednostronnie przez Spółkę. Nie ulega wątpliwości, iŜ zainteresowane osoby poprzez przystąpienie do umów regulujących warunki przyłączenia, muszą je aprobować w zakresie dotyczącym zarówno strony technicznej, jak i w zakresie wszelkich innych postanowień mających charakter zo- bowiązań cywilnoprawnych, w tym stawianego przez Spółkę warunku ustanowienia na jej rzecz nieodpłatnej słuŜebności przesyłu. 14 wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03; 15 por. np. wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99; wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03; wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 12 maja 1997 r. sygn. akt I CKN 114/97; 16 wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt VI ACa 525/08; 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W opisanych wyŜej stosunkach umownych łączących PEC Sp. z o.o. z odbiorcami świadczonych przez nią usług bez wątpienia moŜe dojść do wykorzystania przez przedsiębiorcę pozycji dominującej i postawienia odbiorcy w sytuacji przymusowej, co ma to równieŜ związek z brakiem moŜliwości wyboru innego przedsiębiorcy cie- płowniczego 17 . W ocenie Prezesa Urzędu przywołane wyŜej okoliczności wskazują na spełnienie przez PEC Sp. z o.o. przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej w postaci narzucania przez nią, jako zarządzającą eksploatowaną na ww. rynku infrastrukturą ciepłowniczą, warunków umów regulujących zasady przyłączenia węzłów cieplnych poprzez ustanowienie nieodpłatnej słuŜebności przesyłu. Kodeks cywilny reguluje podstawowe zasady ustanowienia słuŜebności przesyłu, którą ogólnie moŜna określić jako instytucję prawną regulującą sposób korzystania z nieruchomości, polegający na posadowieniu na niej urządzeń przesyłowych. Zgodnie z art. 305 1 kodeksu cywilnego słuŜebność przesyłu moŜe być ustanowiona wy- łącznie na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować, lub którego własność stanowią te urządzenia. PowyŜsze unormowania umoŜliwiają regulowanie stanu wła- sności oraz stanu posiadania urządzeń ciepłowniczych, wchodzących w skład przed- siębiorstwa ciepłowniczego, a wybudowanych przez odbiorcę usług. Istota słuŜebności przesyłu polega bowiem na tym, Ŝe przedsiębiorca moŜe korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciąŜonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. Gwarantuje mu to m.in. prawo dostępu do tych urządzeń, połoŜonych na nieruchomościach niebędących jego własnością, w tym równieŜ niebędących własno- ścią odbiorcy usług, w celu konserwacji, remontów i napraw tych urządzeń. Zgodnie z art. 305 2 kodeksu cywilnego normującym roszczenia o ustanowienie słuŜeb- ności przesyłu, jeŜeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie słuŜebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, przedsiębiorca moŜe Ŝądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagro- dzeniem. JeŜeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie słuŜebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, właściciel nieruchomości moŜe Ŝądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za jej ustanowienie. Z treści ww. przepisów Kodeksu cywilnego wynika, Ŝe ustanowienie słuŜebności prze- syłu jest, co do zasady w braku odmiennego zastrzeŜenia umownego odpłatne. Pod- stawą ustanowienia słuŜebności powinna być więc umowa zawarta np. w formie aktu notarialnego między przedsiębiorcą a właścicielem gruntu, w której zostanie szczegółowo określony zarówno zakres czynności, które przedsię- biorca przesyłowy moŜe wykonywać w stosunku do nieruchomości obciąŜonej, jak i wysokość oraz zasady płatności wynagrodzenia, jeŜeli strony wspólnie zdecydowały o takiej formie słuŜebności. Nie jest wyłączona moŜliwość nieodpłatnego korzystania z cudzej nieruchomości, ale tylko w sytuacji, gdy taką wolę wyraŜą obie strony umo- wy 18 . W opracowanym i stosowanym przez PEC Sp. z o.o. wzorcu umownym zatytułowanym „Umowa o przyłączenie” Spółka a priori zakłada ustanowienie na jej rzecz nieodpłat- nego prawa słuŜebności przesyłu na czas nieokreślony. Bez wątpienia tak określony przez przedsiębiorcę warunek pozbawia odbiorców usług, na których nieruchomości gruntowej Spółka PEC wybudowała urządzenia ciepłownicze pozostające własnością przedsiębiorcy, moŜliwości skorzystania z przysługującego im prawa Ŝądania odpłat- nego ustanowienia na rzecz PEC Sp. z o.o. słuŜebności przesyłu sieci. Sieć ciepłownicza moŜe być posadowiona i przebiegać przez nieruchomości naleŜące do osób trzecich. Jakkolwiek ustanowienie odpłatnej słuŜebności przesyłu nie ma 17 Por. D. Miąsik [w:] T. Skoczny, Ustawa o ochronie konkurencji , Warszawa 2009 s. 691. 18 tak np.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2010 r., sygnatura akt I ACa 170/10. 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl charakteru obligatoryjnego, a obciąŜenie nieruchomości ograniczonym prawem rze- czowym w postaci słuŜebności przesyłu za odpłatnością nie następuje z mocy prawa 19 , lecz w wyniku umowy, orzeczenia sądowego albo decyzji administracyjnej, to biorąc pod uwagę silną pozycję przedsiębiorcy działającego w warunkach monopolu siecio- wego i jego przewagę kontraktową nad kontrahentami, narzucanie w umowach i wzorach tych umów bezwzględnej, nieograniczonej w czasie i nieodpłatnej słuŜebności przesyłu stanowi nie tylko o wymuszeniu określonych za- chowań na kontrahencie, ale stanowi dla narzucającego takie warunki współpracy źródło nieuzasadnionych korzyści. Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu, w ocenie dopuszczalności ustanowienia nieodpłatnych słuŜebności przesyłu, istotną rolę moŜe odgrywać pozycja rynkowa przedsiębiorcy. JeŜeli właściciel zawiera umowę o ustanowienie słuŜebności przesyłu z mającym praktycznie monopolistyczną pozycję przedsiębiorcą, wówczas owa nieod- płatność moŜe zostać oceniona jako niedopuszczalna. Ocena głównie moŜe opierać się na narzucaniu przez takiego monopolistę niekorzystnych czy uciąŜliwych warun- ków umowy 20 . Rozsądzenie, czy korzyści podmiotu dominującego są „nieuzasadnione” wymaga uwzględnienia ogółu dóbr i interesów oraz pozytywnych następstw, a takŜe obciąŜeń wynikających z długookresowego charakteru zamierzonej (zrealizowanej) inwestycji. 21 PEC Sp. z o.o. narzucając w umowach o przyłączenie do sieci warunek o ustanowieniu na rzecz Spółki, na działce na której wybudowana jest przedmiotowa sieć, nieodpłat- nej słuŜebności przesyłu uzyskuje w ten sposób nienaleŜne korzyści poprzez uwolnie- nie się, w kaŜdym przypadku, od konieczności ponoszenia kosztów związanych z za- płatą wynagrodzenia związanego z ustanowieniem przez te osoby na rzecz Spółki od- płatnej słuŜebności przesyłu. W ocenie Prezesa Urzędu takie działania Spółki naleŜy uznać za narzucanie osobom ubiegającym się o przyłączenie przez PEC Sp. z o.o. wy- budowanych węzłów cieplnych uciąŜliwych warunków umownych przynoszących Spół- ce nieuzasadnione korzyści. Ad [21 b] Drugi zarzut postawiony przedsiębiorcy dotyczy zapisu umownego zobowiązującego odbiorcę usług w przypadku odmowy sporządzenia aktu notarialnego ustanawiającego na rzecz ww. przedsiębiorcy nieodpłatną słuŜebność przesyłu lub jego bezczynności, do zapłaty zryczałtowanego odszkodowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez jego nieruchomość, co wynika z treści postanowienia: Odbiorca zobowiązuje się do s porządzenia aktu notarialnego ustanawiającego opisaną słuŜebność u wskazanego przez Sprzedawcę notariusza na koszt Sprzedawcy na pisemne wezwanie Sprzedawcy, określające przedmiot czynności notarialnej, miejsce i termin czynności notariusza, a odmowa sporządzenia tego aktu notarialnego lub bezczynność Odbiorcy będą skut- kowały obowiązkiem zapłaty zryczałtowanego odszkodowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez nieruchomość Odbiorcy. Zgodnie z art. 305 1 Kodeksu cywilnego nieruchomość moŜna obciąŜyć na rzecz przed- siębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, Ŝe przedsiębiorca moŜe korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciąŜo- nej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (słuŜebność przesyłu). Art. 305 2 Kodek- su cywilnego wskazuje sytuacje, w jakich zarówno przedsiębiorstwo ciepłownicze, jak i właściciel nieruchomości mogą wystąpić z Ŝądaniem ustanowienia słuŜebności prze- 19 Jedyny wyjątek nabycia z mocy prawa tej słuŜebności odnosi się do zasiedzenia słuŜebności (art. 305 4 Kodek- su cywilnego w związku z art. 292). 20 M. Olczyk, Komentarz do zmiany art. 305(1) Kodeksu cywilnego wprowadzonej przez Dz. U. z 2008 r. Nr 116 poz. 731. 21 Wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 27 maja 1998 r., I CKN 702/97 (OSP 1999, z. 7-8, poz. 139) 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl syłu, jeśli jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń. Przepis ten za- równo wtedy, gdy właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie słuŜebności przesyłu, jak i wtedy, gdy przedsiębiorca odmawia zawar- cia takiej umowy daje podmiotowi występującemu o jej ustanowienie uprawnienie do Ŝądania jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem. Prezes Urzędu co do zasady nie kwestionuje, Ŝe ustanowienie słuŜebności przesyłu powinno nastąpić na mocy umowy - umowa o przyłączenie jest dobrowolną umową stron. W ocenie Prezesa Urzędu zastrzeŜenia budzi fakt, Ŝe PEC Sp. z o.o. stosując kwestio- nowane postanowienie umowne nadmiernie dyscyplinuje odbiorcę obarczając go karą za odmowę sporządzenia tego aktu notarialnego lub bezczynność w postaci zryczał- towanego odszkodowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez nieruchomość odbiorcy. Nieuzasadnione bowiem prawnie jest nakładanie na odbiorcę sankcji finan- sowych za brak woli zawarcia umowy ustanawiającej słuŜebność przesyłu. W przypad- ku, gdy odbiorca odmawia obciąŜenia jego nieruchomości słuŜebnością przesyłu przedsiębiorca dysponuje roszczeniem o jej ustanowienie chociaŜby na drodze sądo- wej. Trzeba bowiem zaznaczyć, iŜ samo ustanowienie ograniczonego prawa rzeczo- wego w postaci słuŜebności przesyłu nie jest ściśle związane wyłącznie ze stosunkiem umownym, gdyŜ słuŜebność przesyłu moŜe być ustanowiona nie tylko na podstawie umowy, ale takŜe na podstawie orzeczenia sądowego albo decyzji administracyjnej. Z powyŜszego wynika, Ŝe PEC Sp z o.o. w sytuacji gdy odbiorca nie przejawia woli zawarcia umowy ustanawiającej słuŜebność przesyłu, moŜe wystąpić do sądu z wnioskiem o ustanowienie przedmiotowego ograniczonego prawa rzeczowego. W przypadku uwzględnienia wniosku Spółki, postanowienie sądu ustanawiające słu- Ŝebność przesyłu za wynagrodzeniem jest orzeczeniem konstytutywnym, tworzącym stosunek prawny. 22 W związku z powyŜszym, zapis obarczający odbiorcę rygorem zapłaty kary w postaci zryczałtowanego odszkodowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez nieru- chomość odbiorcy jest równoznaczny z narzucaniem niekorzystnego i uciąŜliwego warunku umownego. Podkreślając fakt, Ŝe samo zastrzeŜenie kary w postaci określonej zapisem umownym jest nieuzasadnioną prawnie dolegliwością, naleŜy dodatkowo wskazać, iŜ nawet w przypadku zaaprobowania zastrzeŜenia tej kary, jej wysokość w Ŝaden sposób nie mogłaby być zaakceptowana. NaleŜy wskazać, Ŝe wartość urządzeń sieciowych jest znaczna, przez co kara w tak określanej wysokości w przypadku odmowy zawarcia aktu notarialnego lub bezczyn- ności odbiorcy jest niewspółmierna i wygórowana, tym bardziej, Ŝe odbiorca, który zmuszony jest do zapłaty kary w wysokości wartości sieci nie staje się jej właścicie- lem. W tym kontekście przedmiotowe działanie Spółki naleŜałoby uznać za nieuza- sadniony sposób pozyskiwania korzyści finansowych. Określona w umowie kara zry- czałtowanego odszkodowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez nierucho- mość odbiorcy jest karą nadmiernie wygórowaną, tym bardziej, Ŝe ustanowienie na rzecz Spółki nieodpłatnej słuŜebności przesyłu nie jest czynnością obligatoryjną. Dodatkowo zapis zastrzegający zapłatę przedmiotowej kary nie róŜnicuje w Ŝaden sposób przyczyn z jakich odbiorca mógłby odmówić zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. W związku z tym moŜliwa byłaby sytuacja, w której odbiorca zobligo- wany jest do zapłaty wygórowanej kary umownej mimo, iŜ umowa nie została sfinali- zowana z przyczyn leŜących takŜe po stronie sprzedawcy. 22 Postanowienie Sądu NajwyŜszego z dnia 18 kwietnia 2012 r. V CSK 190/11 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Stąd teŜ działanie Spółki polegające na obarczeniu odbiorcy sankcją kary umownej w przypadku odmowy zawarcia przez odbiorcę aktu notarialnego lub jego bezczynno- ści naleŜy uznać za narzucanie uciąŜliwych warunków umowy przynoszących nieuza- sadnione korzyści. Ad [21 c] Prezes Urzędu postawił przedsiębiorcy zarzut stosowania w umowie postanowienia określającego zasadę ponoszenia kosztów utrzymania pomieszczeń, w których zlokali- zowany jest węzeł cieplny/rozdzielnia cieplna, o treści: Koszty utrzymania pomiesz- czeń, w których zlokalizowany jest węzeł cieplny/rozdzielnia cieplna obciąŜają wła- ściciela pomieszczeń niezaleŜnie od tego, kto jest właścicielem węzła cieplne- go/rozdzielni cieplnej i zainstalowanych w niej urządzeń. Zgodnie z § 18 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrze- nia w ciepło „w przypadku, gdy odbiorca lub inny podmiot udostępnia przedsiębior- stwu energetycznemu pomieszczenie, w którym są zainstalowane urządzenia naleŜą- ce do tego przedsiębiorstwa lub przez niego eksploatowane, słuŜące do wytwarzania lub przesyłania, lub dystrybucji ciepła, koszty ponoszone z tego tytułu przedsiębior- stwo energetyczne uwzględnia w rozliczeniach tylko z tymi odbiorcami, do których ciepło jest dostarczane za pomocą tych urządzeń, na zasadach ustalonych w taryfie lub w umowie sprzedaŜy ciepła, lub w umowie o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji ciepła, lub w umowie kompleksowej albo w odrębnej umowie”. W ocenie Prezesa Urzędu przepis wskazuje, Ŝe to przedsiębiorstwo energetyczne po- winno uwzględniać w rozliczeniach z odbiorcami koszty ponoszone z tytułu udostęp- niania przedsiębiorstwu energetycznemu pomieszczeń, w którym zainstalowane są urządzenia naleŜące do tego przedsiębiorstwa lub przez niego eksploatowane. NaleŜy wskazać, Ŝe węzły cieplne mogą stanowić własność i być eksploatowane przez odbior- ców albo teŜ przez PEC Sp. z o.o. Co do zasady koszty ponoszone z tytułu udostępniania przedsiębiorstwu energetycz- nemu pomieszczenia, w którym są zainstalowane urządzenia naleŜące do tego przed- siębiorstwa lub przez niego eksploatowane, słuŜące do wytwarzania lub przesyłania, lub dystrybucji ciepła powinny a priori obciąŜać przedsiębiorcę, który następnie moŜe dokonać rozliczenia z pozostałymi odbiorcami. W tym miejscu trzeba wskazać, Ŝe węzeł cieplny moŜe być eksploatowany zarówno przez odbiorców zamieszkałych w budynku, w którym jest on zlokalizowany, jak rów- nieŜ przez odbiorców zewnętrznych, tj. zamieszkałych w innych budynkach jedynie podłączonych do wspólnego węzła cieplnego. Przekładając tę sytuację na kanwę omawianego postanowienia wzorca umowy stwierdzenie, iŜ koszty utrzymania po- mieszczeń, w których zlokalizowany jest węzeł cieplny/rozdzielnia cieplna obciąŜają właściciela pomieszczeń niezaleŜnie od tego, kto jest właścicielem węzła cieplne- go/rozdzielni cieplnej i zainstalowanych w niej urządzeń , prowadzi do wniosku, iŜ wyłącznie właściciel pomieszczeń obarczony jest kosztami ich utrzymania mimo, iŜ węzeł ciepłowniczy moŜe być eksploatowany takŜe przez innych odbiorców. Dlatego teŜ nieuzasadnione jest obciąŜanie kosztami utrzymania pomieszczenia wy- łącznie jego właściciela, w sytuacji gdy powinny być one rozliczane na podstawie za- sady proporcjonalności w oparciu o odrębną umowę zawieraną z uŜytkownikami wę- zła. Stąd teŜ Prezes Urzędu uznał, Ŝe postanowienie określające zasadę obciąŜania wła- ściciela pomieszczeń, w których zlokalizowany jest węzeł cieplny/rozdzielnia cieplna, kosztami jego utrzymania niezaleŜnie od tego, kto jest właścicielem węzła cieplne- 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl go/rozdzielni cieplnej i zainstalowanych w niej urządzeń świadczy o narzucaniu uciąŜliwych warunków umowy przynoszących przedsiębiorcy nieuzasad- nione korzyści. [22] Ustalenie przesłanek dla stwierdzenia zaniechania stosowania zarzucanej prakty- ki. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję i nakazującą zaniechania jej stosowania, jeŜeli zachowanie rynkowe przedsiębiorcy przestało naruszać zakaz okre- ślony w art. 9 tej ustawy. W takim przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję i stwierdzającą zaniechanie jej sto- sowania (art. 11 ust. 2 tej ustawy), przy czym cięŜar udowodnienia okoliczności świadczących o zaniechaniu stosowania praktyki spoczywa na przedsiębiorcy (art. 11 ust. 3 tej ustawy). Jak ustalono w toku postępowania, Spółka z dnia 18 lipca 2013 r. zmieniła dotychcza- sowy wzorzec umowny w treści którego:
§ 3 ust. 2 pkt g przyjął następujące brzmienie: „Odbiorca zobowiązuje się do usta- nowienia słuŜebności przesyłu, na czas nieokreślony, mocą tej umowy na nierucho- mości gruntowej składającej się z działki nr …, obręb …, zlokalizowanej w Kwidzynie, dla której w Sądzie Rejonowym Wydział Ksiąg Wieczystych w Kwidzynie prowadzona jest Księga wieczysta Nr …., na rzecz sieci ciepłowniczych Sprzedawcy, które zamierza wybudować lub przechodzących przez obciąŜoną dział- kę, polegającą na tym, Ŝe Sprzedawca moŜe korzystać z urządzeń sieci ciepłowni- czych w następującym zakresie: moŜliwości wejścia na tą nieruchomość w celu prowadzenia na niej niezbędnych prac eksploatacyjnych, remontowych oraz polegających na wymianie sieci w całości lub w części oraz niezakłóconego korzy- stania z sieci jego własnością”
§ 3 ust. 2 pkt h przyjął następujące brzmienie: „Odbiorca zobowiązuje się do złoŜe- nia w formie aktu notarialnego oświadczenia woli ustanawiającego opisaną w § 3 ust. 2 pkt g) słuŜebność przesyłu u wskazanego przez Sprzedawcę notariusza, na koszt Sprzedawcy, na jego pisemne wezwanie, określające przedmiot czynności notarialnej, miejsce i termin czynności notariusza”.
treść dotychczasowego postanowienia § 4 ust. 5 została usunięta. Uwzględniając powyŜsze, zasadne jest przyjęcie, iŜ Spółka zaniechała stosowania za- rzucanej jej praktyki z dniem 18 lipca 2013 r. W związku z powyŜszym Prezes Urzędu uznał, iŜ są podstawy do stwierdzenia zanie- chania stosowania zarzucanej praktyki, zgodnie z przesłankami art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z tym orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji . [23] Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu moŜe nałoŜyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pienięŜną w wysokości nie większej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym po- przedzającym rok nałoŜenie kary, jeŜeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie do- puścił się naruszenia zakazu określonego w art. 6, w zakresie niewyłączonym na pod- stawie art. 7 i 8, lub naruszenia zakazu określonego w art. 9. Nakładając karę pienięŜną, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pienięŜnych 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Nakładając karę pienięŜną Prezes Urzędu wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na charakter naruszeń będących przedmiotem zarzutu w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z art. 111 przywołanej ustawy, przy ustalaniu wysokości kar pienięŜnych, w tym kar określonych w art. 106 tej ustawy, naleŜy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a takŜe uprzednie na- ruszenie przepisów ustawy. Wysokość nałoŜonej kary powinna spełniać funkcję pre- wencyjną, tj. zapobiegać w przyszłości naruszeniom przepisów ustawy antymonopo- lowej, a takŜe represyjną, tzn. stanowić reperkusję za jej naruszenie. W zaleŜności od stopnia naruszenia przepisów ustawy ustala się funkcję prewencyjną lub represyjną za wiodącą. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji uznano za ograniczającą konkurencję i naruszającą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konku- rencji konsumentów praktyki Spółki polegającą na lokalnym rynku przesyłu i dystrybucji ciepła obejmującym obszar miasta Kwidzyna, poprzez narzucanie od- biorcom uciąŜliwych warunków świadczenie usług dostawy energii cieplnej przynoszą- cych przedsiębiorcy nieuzasadnione korzyści. Prezes Urzędu mając na uwadze, Ŝe postawione PEC Sp. z o.o. dwa pierwsze zarzuty dotyczą w istocie dwóch aspektów tej samej praktyki, a w zasadzie praktyki oraz na- rzędzia jej egzekwowania, uznał za zasadne rozpatrywanie ich na potrzeby kar łącz- nie, natomiast stąd, Ŝe trzeci zarzut dotyczy odrębnej praktyki, uznała za zasadne rozpatrzenie jej na potrzeby kar oddzielnie. Wymiar kary pienięŜnej uzaleŜniony jest od wpływu naruszenia na rynek: im większe natęŜenie negatywnych efektów związanych z naruszeniem lub im wyŜsze korzyści czerpie z niego przedsiębiorca, tym wyŜsza kara. Kierując się oceną wpływu narusze- nia na rynek, Prezes Urzędu moŜe zwiększyć lub zmniejszyć kwotę kary. Podstawą obliczenia wysokości niniejszych kar jest przychód osiągnięty przez Spółkę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary. Przychód osiągnięty przez PEC Sp. z o.o. w 2012 r. wyniósł [tajemnica przedsiębiorstwa] zł, w związku z czym maksymalna kara, jaka mogłaby zostać wymierzona Spółce, to [tajemnica przedsię- biorstwa] zł za kaŜdą z orzeczonych praktyk. Ustalając wymiar kary pienięŜnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oce- ny wagi stwierdzonych w niniejszej decyzji naruszeń. WaŜąc stwierdzone naruszenia Prezes Urzędu wziął pod uwagę przede wszystkim dwie przesłanki: (a) naturę naruszenia i (b) okoliczności związane ze specyfiką rynku oraz działalnością przedsiębiorcy. Oceniając naturę naruszenia moŜna je zakwalifikować jako naruszenia bardzo powaŜ- ne (do których naleŜy zaliczyć przede wszystkim szczególnie szkodliwe horyzontalne ograniczenia konkurencji, w tym porozumienia cenowe, zmowy przetargowe, podział rynku, kolektywne bojkoty, jak równieŜ przypadki naduŜywania pozycji dominującej mające na celu lub prowadzące do eliminacji konkurencji na rynku), naruszenia po- waŜne (do których naleŜy zaliczyć przede wszystkim porozumienia horyzontalne nie- zaliczane do najpowaŜniejszych naruszeń, porozumienia pionowe wpływające na cenę lub warunki oferowania produktu, przypadki naduŜywania pozycji dominującej mają- ce na celu lub prowadzące do istotnego ograniczenia konkurencji lub dotkliwej eks- ploatacji kontrahentów lub konsumentów), naruszenia mniej powaŜne niŜ wyŜej wy- mienione (naruszenia pozostałe, do których naleŜą m.in. porozumienia wertykalne niedotyczące ceny lub moŜliwości odsprzedaŜy towaru, jak równieŜ przypadki nad- uŜywania pozycji dominującej o mniejszej wadze) [por. Wyjaśnienia w sprawie usta- 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl lania wysokości kar pienięŜnych za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję dostępne na stronie www.uokik.gov.pl]. Prezes uznał, iŜ stwierdzone w pkt I.1, pkt I.2 i pkt I.3 sentencji niniejszej decyzji naruszenia nie wiąŜą się z dotkliwą eksploatacją kontrahentów, a co za tym idzie za- liczyć je naleŜy do tzw. naruszeń „pozostałych” o mniejszej wadze. W następnej kolejności rozwaŜono czynniki dotyczące specyfiki rynku i działalności PEC Sp. z o.o. Biorąc pod uwagę zasięg oraz technologię przesyłu w sieciach ciepłow- niczych PEC Sp. z o.o. naleŜy stwierdzić, Ŝe jest to rynek funkcjonujący w warunkach monopolu naturalnego w fazie przesyłu, dystrybucji i sprzedaŜy energii cieplnej. Jest to monopol o charakterze infrastrukturalnym, który wyróŜnia się tym, Ŝe zasada TPA nie jest moŜliwa do zastosowania, bądź jest moŜliwa do zastosowania w bardzo ograniczonym zakresie, a to ze względu na brak technicznych moŜliwości rozdzielania łańcucha wytwarzania, przesyłu i odbioru energii cieplnej. Z uwagi, iŜ ekonomicznie nieopłacalny, ze względu na duŜe straty występujące na przesyle, byłby transport ciepła na duŜe odległości w układzie nawet regionalnym rynek na któ- rym PEC Sp. z o.o. prowadzi działalność ma charakter lokalny, a geograficznie ograni- czony jest zasięgiem infrastruktury ciepłowniczej i mieści się w granicach administra- cyjnych miasta Kwidzyna, na którym Spółka obsługuje system ciepłowniczy i jest wła- ścicielem bądź dysponentem zarówno źródeł ciepła, jak i sieci cieplnych. Eksploato- wana sieć ciepłownicza pokrywa ok. [tajemnica przedsiębiorstwa]% potrzeb cieplnych miasta Kwidzyna, a ciepło z sieci dostateczne jest do blisko [tajemnica przedsiębior- stwa] osób. W przedmiotowym postępowaniu dowiedzione zostało, Ŝe Spółka naduŜywała pozycji dominującej na lokalnym rynku przesyłu i dystrybucji ciepła, narzucając odbiorcom usług uciąŜliwe warunki umów o przyłączenie, których realizacja była lub mogła być dla Spółki źródłem nieuzasadnionych korzyści. Przy ustalaniu wysokości kary pienięŜ- nej Prezes Urzędu wziął pod uwagę charakterystykę produktu oraz jego odbiorców, bowiem kwestionowane zapisy dotyczyły nawet potencjalnie tylko niewielkiej części odbiorców, a takŜe i tę okoliczność, Ŝe Spółka, w zakresie kwestii rozstrzyganych w niniejszej decyzji, dopuściła się naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji (...) po raz pierwszy. Oceniając wagę stwierdzonych naruszeń i ustalając wymiar kar pienięŜnych, Prezes Urzędu wziął pod uwagę, Ŝe o ile stosowanie wzorów umów, zawierających zakwe- stionowane zapisy, miało powtarzalny i długotrwały charakter, to jednocześnie uwzględnił i te okoliczności, iŜ naduŜycie pozycji dominującej przez Spółkę miało miejsce na niewielkiej części rynku właściwego, nie dotyczyło wszystkich odbiorców z tego segmentu rynku i jeśli w praktyce było stosowane, to sporadycznie (brak sy- gnałów i skarg odbiorców). Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby Spółka umyślnie podejmowała działania, stanowiące naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji (...). Oko- liczności sprawy wskazują, Ŝe działaniem przedsiębiorcy nie kierowały w pełni świa- dome zamiary do osiągnięcia bezpośrednich antykonkurencyjnych skutków. W ocenie Prezesa Urzędu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na uznanie, Ŝe Spółka zaniechała stosowania praktyki określonej zarówno w pkt I.1., I.2. jak i I.3. sentencji decyzji. Spółka od dnia 18 lipca 2013 r., posługuje się wzorami umów, w których zmieniona została treść kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postano- wień. Spółka zmieniła je w toku prowadzonego postępowania. Biorąc pod uwagę naturę naruszenia i specyfikę rynku, Prezes Urzędu postanowił: 1. Ustalić kwotę wyjściową kary na poziomie [tajemnica przedsiębiorstwa]% przy- chodów Spółki uzyskanych przez nią w 2012 r. ([tajemnica przedsiębiorstwa] zł) 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl za stosowanie orzeczonych w pkt I.1, pkt I.2 sentencji decyzji praktyk będących skutkiem naduŜywania pozycji dominującej na lokalnym rynku przesyłu i dystry- bucji ciepła. Na etapie oceny specyfiki rynku i działalności przedsiębiorcy wskazać naleŜy, iŜ wskutek stosowania przedmiotowych praktyk szkody dla konsumentów w rzeczywistości były niewielkie. Co do zasady uznać moŜna, Ŝe – co prawda - praktyki mogły wywierać potencjalnie negatywne skutki, wynikały z treści posta- nowień zawartych w umowie, to jednak nie miały realnie odczuwalnego wpływu na sytuację odbiorców. Ustały ona wraz z zaprzestaniem praktyk. Umowy zawie- rające kwestionowane postanowienia były przez Spółkę stosowane od 28 lipca 2011 r. do 18 lipca 2013 r. Biorąc pod uwagę powyŜsze okoliczności, Pre- zes Urzędu postanowił obniŜyć ustaloną na poprzednim etapie wysokość kary o 20%. Oceniając długotrwałość stosowania kwestionowanych praktyk naleŜy podnieść, iŜ poniewaŜ nie powodowały one negatywnych skutków w praktyce, długi okres ich stosowania nie prowadził do kumulacji negatywnych ich następstw. Tym sa- mym wysokość kary nie uległa zmianie na tym etapie jej ustalania. Następnie Prezes Urzędu uwzględnił występujące w sprawie okoliczności obciąŜa- jące i łagodzące. Jak juŜ wspomniano, Spółka w toku postępowania antymonopo- lowego dobrowolnie i z własnej inicjatywy zaprzestała stosowania orzeczonej praktyki. Uczyniła to w ten sposób, Ŝe z treści umowy o przyłączenie usunięte zo- stały postanowienia o treści zakwestionowanej przez Prezesa Urzędu, zaś w ich miejsce wprowadzono postanowienia, w których przedsiębiorca  doprecyzował zasady nieodpłatnej słuŜebności przesyłu na czas nieokreślony,  odstąpił od wymuszania na odbiorcy usług, w wypadku odmowy sporządzenia aktu notarialnego ustanawiającego na rzecz ww. przedsiębiorcy nieodpłatną słuŜebność przesyłu lub jego bezczynności, zapłaty zryczałtowanego odszko- dowania w wysokości ceny sieci przebiegającej przez jego nieruchomość. Przy ustalaniu wysokości kary Prezes Urzędu uwzględnił dodatkowo współpracę z Prezesem Urzędu w toku postępowania, która przyczyniła się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Występowania okoliczności obciąŜa- jących w odniesieniu do rozpatrywanych w niniejszym punkcie praktyk Prezes Urzędu nie stwierdził. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu postanowił o obniŜeniu wymiaru kary łącznie o 30%. W świetle przedstawionych okoliczności wysokość kary za stosowanie praktyk orzeczonych w pkt I.1 i pkt I.2 sentencji decyzji, ustalono w kwocie 4515 zł (słownie: cztery tysiące pięćset piętnaście złotych). W związku z tym orzeczono, jak w pkt II.1. sentencji decyzji . 2. Ustalić kwotę wyjściową kary na poziomie [tajemnica przedsiębiorstwa]% przy- chodów Spółki uzyskanych przez nią w 2012 r. ([tajemnica przedsiębiorstwa] zł) za stosowanie orzeczonej w pkt 1.3 sentencji decyzji praktyki, będącej skutkiem naduŜywania pozycji dominującej na lokalnym rynku przesyłu i dystrybucji ciepła. Oceniając specyfikę rynku i działalności przedsiębiorcy zwaŜono, Ŝe przedmiotowa praktyka nie wywoływała w praktyce negatywnych następstw, dotyczyła jedynie części odbiorców, którzy nie wnosili z tego powodu skarg, czy roszczeń. Jeśli Spółka osiągała z antykonkurencyjnego zachowania realne korzyści to miały one niewielki wymiar, a przedmiotowa praktyka o charakterze eksploata- cyjnym miała niewielki zasięg. Ich potencjalne skutki dla konsumentów ustały na- tychmiast z zaprzestaniem praktyk. Umowy zawierające kwestionowane postano- wienia były przez Spółkę stosowane od 28 lipca 2011 r. do 18 lipca 2013 r. Z uwagi 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl na powyŜsze zasadne było obniŜenie kwoty kary ustalonej na poprzednim etapie o 20%. Oceniając długotrwałość stosowania kwestionowanych praktyk naleŜy podnieść, iŜ poniewaŜ nie powodowały one negatywnych skutków w praktyce, długi okres ich stosowania nie prowadził do kumulacji negatywnych ich następstw. Tym sa- mym wysokość kary nie uległa zmianie na tym etapie jej ustalania. Następnie Prezes Urzędu uwzględnił występujące w sprawie okoliczności obciąŜa- jące i łagodzące. Jak juŜ wspomniano, Spółka w toku postępowania antymonopo- lowego dobrowolnie i z własnej inicjatywy zaprzestała stosowania orzeczonej praktyki. Uczyniła to w ten sposób, Ŝe z treści umowy o przyłączenie usunięty zo- stał całkowicie zapis o treści zakwestionowanej przez Prezesa Urzędu. Jako okoliczność łagodząca potraktowana została równieŜ współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, która przyczyniła się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania i charakterystykę produktu oraz jego odbiorców, bowiem kwestionowane zapisy dotyczyły nawet potencjalnie tylko niewielkiej części odbiorców. Występowania okoliczności obciąŜających w odniesieniu do roz- patrywanej w niniejszym punkcie praktyki Prezes Urzędu nie stwierdził. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu postanowił o obniŜeniu wymiaru kary łącznie o 30%. W świetle przedstawionych okoliczności wysokość kary za stosowanie praktyki orzeczonej w pkt I.1 sentencji decyzji, ustalono w kwocie 2709 zł (słownie: dwa tysiące siedemset dziewięć złotych). W związku z tym orzeczono, jak w pkt II.2. sentencji decyzji . [24] Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu roz- strzyga o kosztach w drodze postanowienia, które moŜe być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, jeŜeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania admini- stracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, do kosztów postępowania zalicza się koszty podróŜy i inne naleŜności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzia- nych w art. 56 Kodeksu postępowania administracyjnego, a takŜe koszty spowodowa- ne oględzinami na miejscu, jak równieŜ koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Niniejsze postępowanie antymonopolowe zostało wszczęte z urzędu. W jego wyniku Prezes Urzędu w punkcie I sentencji niniejszej decyzji stwierdził naruszenie przez Spółkę art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosz- tami niniejszego postępowania są wydatki związane z prowadzoną w toku tego postę- powania korespondencją. W związku z powyŜszym Prezes Urzędu postanowił obciąŜyć Spółkę kwotą kosztów w wysokości 13,30 zł (słownie: trzynaście złotych 30/100). W związku z tym orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji . POUCZENIE: 1. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zmianami) karę pienięŜną naleŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . 2. Zgodnie z art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), koszty ni- niejszego postępowania Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC Sp. z o.o. z siedzibą w Kwidzynie obowiązana jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. 3. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konku- rencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) w związku z art. 479 28 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów w Gdańsku. 4. Jednak w przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III sentencji niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zmianami), w związku z 479 32 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks po- stępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), oraz art. 264 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), przysługuje zaŜalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za po- średnictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Otrzymuje: Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej PEC Sp. z o.o. z siedziba w Kwidzynie ul. Słoneczna 1 82-500 Kwidzyn