RGD-35/2001

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL . (058) 346-29-32, T EL /F AX (058) 346-29-33, T EL . C ENTRALA (058) 301-50-21 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL Gdańsk, dnia 31 grudnia 2001r. RGD.57-4/00/01/HK DECYZJA NR RGD.35/2001 Na podstawie art. 11 ust. 1, w związku z art. 8 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000r., Nr 122, poz. 1319), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego z wniosku Okrę- gowej Izby Lekarskiej w Szczecinie przeciwko Zachodniopomorskiej Regionalnej Kasie Chorych, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie stwier- dza się stosowania przez skarŜonego przedsiębiorcę praktyk ograniczających konku- rencję, polegających na naduŜywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku woje- wództwa zachodniopomorskiego, poprzez narzucanie w „Umowach o udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie stomatologii” uciąŜliwych warunków w zakresie: rozliczania koszów badań diagnostycznych, wysokości kar umownych z tytułu niewy- konania lub nienaleŜytego wykonania umowy oraz sposobu rozliczania umów wielo- letnich. UZASADNIENIE Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło pismo Okręgo- wej Izby Lekarskiej w Szczecinie (zwanej dalej Izbą) wnoszącej o wszczęcie przeciw- ko Zachodniopomorskiej Regionalnej Kasie Chorych z siedzibą w Szczecinie (zwanej dalej Kasą) postępowania administracyjnego pod zarzutem naruszenia przez skarŜo- ną, obowiązującej w dacie złoŜenia wniosku, ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o prze- ciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 1999r., Nr 52, po. 547 z późniejszymi zmianami). Jak podniosła skarŜąca, jej legitymacja czynna wynika „ wprost ” z treści przepisu art. 4 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o izbach lekarskich (Dz.U. Nr 30, poz. 158 z późniejszymi zmianami), stanowiącego, iŜ do zadań samorządu le- karskiego naleŜy „ występowanie w obronie interesów indywidualnych i zbiorowych jego członków ”. Zdaniem Izby, interesy jej członków zostały w przedmiotowej sprawie na- ruszone w ten sposób, iŜ narzucono im, wskutek wykorzystania przez Kasę „ monopo- listycznej pozycji największego w województwie zachodniopomorskim zleceniodawcy usług stomatologicznych ”, w „ z góry opracowanym wzorze tekstu ” projektu „Umowy nr 01-03 o udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie stomatologii” (stanowiącym obligatoryjny załącznik do ofert składanych przez lekarzy w ramach konkursu ofert na 2 lata 2001-2003) uciąŜliwe warunki (bez moŜliwości ich zmiany przez „ drugą stronę ”), mające przysporzyć skarŜonej nieuzasadnionych korzyści (kosztem świadczeniodaw- ców), a to wskutek włączenia następujących postanowień: • § 5 UST . 7 , nakładającego na lekarza stomatologa „ obowiązek wykony- wania […] w ramach przyznanych środków finansowych wszelkich badań diagno- stycznych związanych z udzielanymi świadczeniami ” bez zabezpieczenia na realizację tego celu „ odpowiednio wysokich środków finansowych ”; • § 15 UST . 1 , określającego wysokość kar umownych z tytułu nieuzasad- nionej przerwy bądź odstąpienia od realizacji świadczeń zdrowotnych będących przedmiotem spornej umowy (odpowiednio: PKT 1 i 2 ) oraz zaniechania podania do publicznej wiadomości faktu zawarcia tej umowy z Kasą ( PKT 4 ), w ten sposób, Ŝe są one „ raŜąco wygórowane ” (wynosząc – odpowiednio – 3.000PLN za kaŜdy dzień przerwy, 4.000PLN za odstąpienie od umowy i 3.000PLN za kaŜdy stwierdzony mie- siąc braku takiej informacji), i dopuszczającego ich uruchomienie wskutek „ subiek- tywnej oceny […] zdarzenia stanowiącego podstawę do zastosowania kary ”; • § 16 UST . 2 , dozwalającego, w odniesieniu do umów wieloletnich zawie- ranych na podstawie § 16 ust. 1, w sytuacji wyczerpania procedury renegocjacji i wtedy, gdy strony nie dojdą w stosownym czasie do porozumienia, ich przedłuŜenie na kolejny rok „ na warunkach finansowych określonych na rok bieŜący ”, co gwaran- tuje „ zapewnienie Kasie dotychczasowych usług za mniejszą, w przypadku spadku wartości pieniądza, cenę .” Równocześnie, Izba, mając na względzie zarzuty stawiane ZRKCh, wskaza- ła, iŜ – w ich świetle – oczekuje takiej zmiany treści spornych miedzy stronami po- stanowień, które spowodowałyby: • pewność, po stronie świadczeniodawcy, iŜ „ chodzi tylko o badania podstawowe znajdujące pokrycie w przyznanych przez Kasę środkach finansowych albo, przy zachowaniu dotychczasowej treści, wprowadzenie zapisu o zobowiązaniu się Kasy do zapewnienia świadczeniodawcy odpowiednich, dla wykonania wszelkich badań diagnostycznych, środków finansowych ” ( § 5 UST . 7 ); • obniŜenie wysokości kar umownych do kwot – odpowiednio – 100PLN, 1.000LN i 500LN oraz uzupełnienie zapisów umowy o stwierdzenie, iŜ chodzi o zawi- nione działanie lub zaniechanie świadczeniodawcy, stanowiące podstawę do zasto- sowania kary ( § 15 UST . 1 PKT 1, 2 i 4 ); • skreślenie zdania „ W przypadku, gdy strony nie dojdą do porozumienia obowiązują warunki finansowe określone na rok bieŜący ” i wprowadzenie, w jego miejsce, zapisu nakazującego podwyŜszenie (w wypadku umów wieloletnich), z dniem 1 stycznia kolejnego roku kalendarzowego obowiązywania umowy, dotychcza- sowych stawek o, publikowany przez Prezesa GUS, wskaźnik wzrostu cen towarów i usług w roku poprzednim ( § 16 UST . 2). Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, mając na uwadze treść zarzutów stawianych przez Okręgową Izbę Lekarska w Szczecinie skarŜonej, tj. Zachodniopomorskiej Regionalnej Kasie Chorych z siedzibą w Szczecinie, wszczął przeciwko niej – w dniu 24 listopada 2000r. – postępowanie antymonopolowe w sprawie nakazania zaniechania stosowania praktyk ograniczających konkurencję, po- legających na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku lokalnym województwa zachodniopomorskiego poprzez „ narzucanie świadczeniodawcom zrzeszonym w OIL 3 w S. uciąŜliwych warunków umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie stomatologii, przynoszących ZRKCh nieuzasadnione korzyści ”, co mogło stanowić – w dacie wszczęcia – naruszenie zakazu art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o przeciwdziałaniu […], a w obecnym stanie prawnym – art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000r., Nr 122, poz. 1319). Kasa Chorych, wnosząc pismem z dnia 4 grudnia 2000r., o oddalenie wniosku, stwierdziła, iŜ, jej zdaniem, zarzut narzucania przez nią uciąŜliwych warun- ków umów naleŜy uznać za chybiony z następujących, co najmniej, powodów: • Jak dotąd, nie nastąpiło „ rzekome ” naruszenie postanowienia § 5 ust. 7 umowy, bowiem w dacie złoŜenia wniosku konkurs ofert w zakresie opieki stomato- logicznej nie został „ ostatecznie rozstrzygnięty ”. Równocześnie, stawka za jeden punkt rozliczeniowy uwzględnia, zdaniem Kasy, takŜe ewentualne konieczne badania diagnostyczne, za wyjątkiem wysokospecjalistycznych, a w przyjętej stawce kaŜdora- zowo mieszczą się koszty koniecznych badań diagnostycznych. • Kara umowna jest, zdaniem skarŜonej, jedynie „ zastrzeŜoną sankcją cy- wilnoprawną na wypadek niewykonania lub nienaleŜytego wykonania zobowiązania, tj. zakresu rzeczowego umowy ”, a jej włączenie do umowy ma na celu zwiększenie realności jej wykonania wobec faktu, Ŝe nadrzędnym celem działalności Kasy jest zapewnienie ubezpieczonym „ świadczeń zdrowotnych na dobrym poziomie jakościo- wym i w granicach koniecznej potrzeby .” Takie rozumienie postanowień umowy po- winno wyeliminować zbyteczne obawy skarŜącej o naduŜycie przez Kasę Chorych roszczenia o zapłatę kar umownych ponad ich rolę jako „ bodźca mobilizującego zo- bowiązanego do naleŜytego wykonania zobowiązania .” • W umowach wieloletnich jest konieczne określenie terminu na przepro- wadzenie renegocjacji ich warunków. W wypadku, kiedy po kolejnym okresie rozli- czeniowym nie dojdzie do uzgodnień akceptowanych przez obie strony, będą obowią- zywać dotychczasowe warunki finansowe bądź świadczeniodawca będzie mógł, zgodnie z treścią § 17 ust. 1 umowy, rozwiązać ją za wypowiedzeniem lub za poro- zumieniem stron. W świetle zasad finansowania świadczeń zdrowotnych nie jest moŜ- liwe przyjęcie wariantu automatycznego waloryzowania stawek, bowiem Kasa musi przestrzegać reguły równowaŜenia wydatków z przychodami zawartymi w jej planie finansowym, do czego, w sposób bezwzględny, obliguje ją art. 53 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 z późniejszymi zmianami). Mając na uwadze treść tego przepisu, Kasa kieruje się nie tylko generalnym kryterium wyboru, zgodnie z którym świadczenia zdrowotne są udzielane ubezpieczonym w ramach środków finansowych znajdujących się w jej dyspozycji, ale takŜe regułą, według której w wypadku kaŜdej zawieranej umowy następuje jednoznaczne określenie maksymalnej kwoty zobowiązania Kasy wobec świadczeniodawcy (art. 53 ust. 4 pkt 4 powołanej ustawy). Ustosunkowując się, pismem z dnia 22 grudnia 2000r., do stwierdzeń i ar- gumentów Kasy skarŜąca podniosła, iŜ: • Zarzut uczestnika postępowania o „ przedwczesności wniosku ” Izby jest o tyle bezprzedmiotowy, iŜ w dniu 12 grudnia 2000r. został przez Kasę rozstrzygnięty konkurs ofert na udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie stomatologii, zaś czę- ścią składową kaŜdej przyjętej oferty był kwestionowany przez wnioskodawcę projekt umowy (w niezmienionej formie i treści). 4 • Jako nieprawdziwe i nie znajdujące potwierdzenia w rzeczywistości na- leŜy uznać stanowisko skarŜonej jakoby koszty wykonania wszelkich badań diagnos- tycznych związanych z realizacją świadczeń stomatologicznych zostały uwzględnione w stawce wynagrodzenia „ za jeden punkt ”. Takiemu podejściu przeczy, zdaniem Izby, powszechnie znany fakt, iŜ „ stawki wynagrodzenia za jeden punkt z trudem pokrywają koszty działalności świadczeniodawców, zapewniając jedynie minimum wynagrodzenia za świadczone usługi stomatologiczne ”, a Kasa nie wykazała, by przy- znane środki finansowe w całości pokrywały koszty wszelkich badań diagnostycz- nych. Intencją wnioskodawczyni jest zatem doprowadzenie do zmiany treści § 5 ust. 7 umowy poprzez „ urealnienie zapisu, a nie uzyskanie dodatkowych środków finan- sowych na pokrywanie badań ”; w wypadku odmowy akceptacji przez Kasę tej propo- zycji naleŜałoby uznać, iŜ „ stosuje [ona – dop. Prezesa UOKiK] praktyki monopoli- styczne narzucając świadczeniodawcom w umowach finansowanie części świadczeń zdrowotnych z własnych prywatnych środków finansowych. ” • Nie został naleŜycie odparty zarzut dotyczący „ wygórowanych stawek kar umownych ”, bowiem skarŜąca nie kwestionuje zasadności i celowości ich wpro- wadzenia (jako środka dyscyplinującego świadczeniodawców), ale „ raŜącą wysokość w relacji z brakiem określenia w umowie okoliczności powodujących ich wymagal- ność, pozwalającym Kasie na dowolną interpretację zapisu umoŜliwiającą naduŜywa- nie tego prawa i uzyskiwanie w ten sposób nieuzasadnionych korzyści. ” Ponadto, zwaŜyć naleŜy iŜ w prawie cywilnym kara umowna pełni rolę swoistego ryczałtowego odszkodowania i w związku z tym powinna być współmierna do stopnia ewentualnej szkody, jaką mógłby ponieść zleceniodawca, co znajduje potwierdzenie w treści art. 484 § 2 K.c. (zdanie ostatnie). Zdaniem skarŜącej, wysokość kary umownej liczonej według stawki 3.000PLN za jeden dzień przerwy w udzielaniu świadczeń zdrowotnych przesądza o tym, Ŝe jest ona „ raŜąco wygórowana ” w rozumieniu powołanego prze- pisu, nie pozostając – jednocześnie – w Ŝadnej relacji z wynagrodzeniem uzyskiwa- nym przez świadczeniodawcę za zlecone umową usługi stomatologiczne. • Trudno podzielić argumentację skarŜonej dotyczącą § 16 ust. 2 „Umowy o udzielanie […]”, a to dlatego, Ŝe istotą i celem porozumień obowiązujących przez czas ściśle określony jest „ zabezpieczenie trwałości stosunku umownego łączącego strony na ten czas. ” W podobnych okolicznościach przedsiębiorcy, zawierając umowę, która, co do zasady, nie powinna być wypowiedziana przez Ŝadną ze stron, winni unormować stosunki wzajemne w ten sposób, aby warunki przyszłej współpracy były pewne i z góry określone, co – w odniesieniu do wynagrodzenia – moŜe oznaczać np. włączenie do niej takich mechanizmów, które zabezpieczą jego waloryzację „ w miarę spadku jego realnej wartości. ” Tymczasem, zdaniem wnioskodawczyni, „ konstrukcja treści § 16 ust. 2 umowy nie tylko wprowadza […] stan niepewności co do essentia- lia negotii , ale i powoduje, Ŝe świadczeniodawca chcąc zachować stosunek umow- ny, zmuszony będzie do udzielania świadczeń zdrowotnych po uzgodnionej przy za- wieraniu umowy stawce wynagrodzenia, której realna wartość ulegnie obniŜeniu w następnych latach obowiązywania umowy. ” Kasa, składając kolejne wyjaśnienia wskazała, pismem z dnia 19 stycznia 2001r., na to, iŜ na podstawie art. 45a i 54 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o pow- szechnym […] i rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki społecznej z dnia 27 listo- pada 1998r. w sprawie konkursu ofert na zawieranie przez Kasy Chorych umów o u- dzielanie świadczeń zdrowotnych (Dz.U. Nr 148, poz. 978 z późniejszymi zmianami) 5 uruchomiła stosowne procedury konkursowe. SkarŜona podkreśliła w szczególności, iŜ proponując tekst umowy (w brzmieniu, które stało się podstawą wystąpienia Izby), nie „ narzucała [go – dop. Prezesa UOKiK] jako umowy wiąŜącej ”, lecz traktowała ja- ko propozycję do negocjacji. Według niej, kaŜdy z oferentów miał prawo negocjować warunki umowy (w trakcie tzw. rokowań), nie tylko finansowe. Kasa nadmieniła teŜ, Ŝe nie stosuje umów standardowych. SkarŜona ponownie podniosła, iŜ zarzut nieuzasadnionej wysokości kar umownych jest chybiony. Jej zdaniem, to strony decydują w umowie nie tylko o sto- sowaniu (bądź nie) tego rodzaju kar, ale równieŜ o ich wysokości, na potwierdzenie czego przedstawiła przykładowy tekst umowy „ po przeprowadzonych negocjacjach ”, róŜniący się istotnie w zakresie wysokości stawek kar umownych od pierwotnie pro- ponowanych przez Kasę. Kasa poinformowała takŜe, Ŝe od 2001r. wprowadziła trzy rodzaje umów: • jednoroczne, proponowane lekarzom stomatologom podejmującym współpracę z Kasą po raz pierwszy, • trzyletnie, oferowane lekarzom mającym II stopień specjalizacji albo Niepublicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej zatrudniającemu takiego lekarza, • trzyletnie z promessą, tj. obietnicą przedłuŜenia na następny okres, ofe- rowane wtedy, gdy świadczenia udzielane były udzielane „ na prawidłowym pozio- mie ”, a lekarz ma stałe miejsce wykonywania świadczeń zdrowotnych. W kontekście powyŜszego skarŜona podkreśliła, Ŝe jej dąŜeniem jest za- wieranie, „ docelowo” , umów wieloletnich, pozwalających świadczeniodawcom „ na ekonomi czne prowadzenie praktyki lekarskiej .” Mając na uwadze fakt, iŜ w wypadku tego rodzaju kontraktów jest niezbędne ustalenie zasad regulujących sposób rozli- czeń między stronami, Kasa zaproponowała – w zgodzie z art. 54 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym […] – stosowanie okresowej (corocznej) renegocjacji stawek, z tym, Ŝe jako podstawę tego mechanizmu przyjęła, mając świadomość, Ŝe mogą być „ krzywdzące dla świadczeniodawców ”, stawki stałe minimalne. Takie po- dejście jest uzasadnione, jej zdaniem, zarówno brakiem odpowiedniego wskaźnika pozwalającego na „ sprawiedliwą regulację wzrostu lub spadku ceny ”, jak i tym, Ŝe Kasa „ nie moŜe podpisać umowy, w której wysokość cen i ilość świadczeń zdrowot- nych nie będą miały ze sobą Ŝądnego związku, a tak byłoby, gdyby przyjęto zapis o waloryzowaniu stawki w oparciu o stopień wzrostu cen towarów i usług w roku po- przednim. ” Pismem z dnia 5 listopada 2001r. Kasa wyjaśniła, iŜ: • Celem wprowadzenia § 5 ust. 7 do „Umowy o udzielanie […]”, nakłada- jącego na świadczeniodawców obowiązek pokrywania kosztów niezbędnych badań diagnostycznych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 11 sierpnia 2000r. w sprawie wykazu podstawowych świadczeń zdrowotnych lekarza stomatolo- ga oraz podstawowych materiałów stomatologicznych (Dz.U. Nr 72, poz. 851), było tylko i wyłącznie zabezpieczenie „ interesu pacjentów-ubezpieczonych ”, a kwestiono- wany przez skarŜącą zapis dotyczy wszystkich umów „ ogólnostomatologicznych ”. • W sytuacjach wymagających rozszerzonej diagnostyki laboratoryjnej, mających powiązanie z chorobami ogólnoustrojowymi, takich jak np. zabiegi z zakre- su chirurgii stomatologicznej przy zaburzeniach krzepliwości, dopuszcza się urucho- 6 mienie procedur związanych z leczeniem specjalistycznym, które mogą polegać albo, na skierowaniu pacjenta do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, celem oznacze- nia czasów krzepliwości krwi, i uzyskania odpowiedniej konsultacji pozwalającej na bezpieczne wykonanie zabiegu o podwyŜszonym ryzyku, albo na skierowaniu go do lekarza stomatologa specjalisty z danej dziedziny, albo teŜ – w wypadku schorzenia skomplikowanego – do szpitala (na oddział chirurgii szczękowo-twarzowej, z pełną diagnostyką i leczeniem). W kaŜdej z wymienionych wyŜej sytuacji świadczeniodawca nie będzie ponosił kosztów wystawienia stosownego skierowania, a zatem nie uszczuplą one jego „ wynagrodzenia za świadczone usługi stomatologiczne. ” • W okresie 3 lat od daty wprowadzenia „Umów o udzielanie […]” nie na- łoŜono Ŝadnych „ kar z tytułu zaniechania badań diagnostycznych stomatologicznych ” ani „ innych kar umownych .” Równocześnie, wysokość kar umownych określona w postanowieniach umowy na rok 2001 została dostosowana, w części, do sugestii Izby, w ten sposób, iŜ obniŜono ich stawki proponowane przez Kasę. • W analogicznym okresie miały miejsce wypadki potrąceń nadpłaty wy- nikającej z zapłaty za realizację świadczeń nie objętych umową (tzw. ponadstandar- dowych) oraz po stwierdzeniu niezgodności między sprawozdawczością przedstawio- na przez świadczeniodawcę, a skontrolowaną dokumentacją medyczną. NaleŜy za- znaczyć, ze potrącona kwota stanowiła jedynie równowartość dokonanej nadpłaty, mimo, iŜ istniała moŜliwość nałoŜenia (na podstawie § 15 ust. 1 pkt 3 „Umowy o udzielanie […]”) kary w wysokości dwukrotności tej kwoty. • Świadczeniodawcy, w trakcie rokowań dotyczących treści „Umów o u- dzielanie […]” na rok 2001, nie podnosili konieczności negocjowania brzmienia § 15; w wypadku innych zapisów umownych, po uprzednim przedstawieniu przez nich sto- sownych propozycji, uzyskiwali zgodę na ich modyfikację (skarŜona udokumentowała ten fakt przykładowymi „Protokołami rokowań”). • Definicje określeń „ nieuzasadniona przerwa ” i „ nieuzasadnione odstą- pienie od umowy ” wynikają wprost z zapisu umowy o okresie jej obowiązywania oraz z treści załącznika precyzującego dni i godziny czasu pracy i przyjęć ubezpieczonych. Przez „ przerwę nieuzasadnioną ” naleŜy rozumieć kaŜdą przerwę w udziela- niu świadczeń, która powstała bez Ŝadnego waŜnego powodu (jak np. choroba, wy- jazd w celu dopełnienia obowiązków administracyjnych, wyjazd na szkolenie, zapla- nowany i zgłoszony w Kasie urlop). Jednocześnie, na podstawie § 8 ust. 1 „Umowy o udzielanie […]”, świadczeniodawca zobowiązuje się do utrzymania we własnym za- kresie „ ciągłości udzielania świadczeń ” zapewniając zastępstwo osoby trzeciej. Z kolei za „ nieuzasadnione odstąpienie od umowy ” uznaje się kaŜdą rezygnację świadcze- niodawcy z wykonywania przyjętych na siebie obowiązków przed upływem okresu, na jaki zawarto umowę , bez podania powodu uniemoŜliwiającego dalsze wykonywa- nie świadczeń. O RGAN ANTYMONOPOLOWY ZWAśYŁ , CO NASTĘPUJE . Podstawową kwestią wymagającą rozwaŜenia w niniejszym postępowaniu jest ustalenie, czy Kasa Chorych posiada przymiot przedsiębiorcy – w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2000r. o ochronie […] – i czy, tym samym, jej działania mogą podlegać ocenie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów tej ustawy. 7 Zgodnie z brzmieniem powołanego wyŜej artykułu, przez przedsiębiorcę rozumie się nie tylko przedsiębiorcę, o którym mowa w ustawie z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. z 1999r., Nr 101, poz. 1178 z później- szymi zmianami), ale równieŜ m.in. osoby fizyczne i prawne, a takŜe jednostki orga- nizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, organizujące lub świadczące usługi o charakterze uŜyteczności publicznej, które nie wyczerpują przesłanek działalności gospodarczej w rozumieniu tej ustawy. Kasa Chorych, jako samorządna instytucja posiadająca, na podstawie art. 66 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym […], osobowość prawną, nie spełnia pierwszego kryterium przytoczonej definicji, tzn. nie prowadzi – wskutek zakazu wynikającego z art. 4 ust. 7 tej ustawy – działalności gospodarczej (w sensie ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej). W ocenie Prezesa UOKiK, Kasa Chorych spełnia natomiast drugi warunek, tzn. organizuje usługi o charakterze uŜyteczności publicznej. Działalność prowadzona w tym zakresie ma tę własność, iŜ wiąŜe się zazwyczaj z brakiem ekwiwalentności świadczeń (odbiorcy ponoszą jedynie część realnych kosztów uzyskanego świadcze- nia), nie jest nastawiona na osiąganie zysku (aczkolwiek powinna być prowadzona w oparciu o zasady racjonalności gospodarczej) i wymaga zasilania finansowego ze środków zewnętrznych, publicznych (patrz: Kosikowski C., Prawo gospodarcze pu- bliczne, Warszawa 1994). Świadczenie usług zdrowotnych, wyczerpując powyŜsze przesłanki, moŜe być zatem uznane za działalność o charakterze publicznym. Nie budzi wątpliwości, iŜ podmiotami świadczącymi usługi o charakterze uŜyteczności publicznej, a więc przedsiębiorcami z punktu widzenia ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], są niewątpliwie zakłady opieki zdrowotnej. Kasa Cho- rych, co oczywiste, nie zajmując się bezpośrednio świadczeniem usług tego rodzaju, jest jednak zobowiązana do zapewnienia ubezpieczonym szeregu świadczeń zdro- wotnych wymienionych w art. 31 ust. 2 ustawy o powszechnym […], a obowiązek ten realizuje zarówno poprzez zawieranie stosownych umów z zakładami opieki zdrowot- nej i osobami wykonującymi zawód medyczny (art. 53 ust. 1 ww. ustawy), uprzednio określając warunki dotyczące udzielania świadczeń zdrowotnych, zapewnienia ich ja- kości i dostępności, rozliczania kosztów i mechanizmów ograniczania wzrostu tych kosztów (art. 53 ust. 2), jak i kontrolę wykonania zawartych umów (na podstawie art. 61). Mając na względzie wyniki przeprowadzonej analizy, Prezes UOKiK przyjął, iŜ działania Zachodniopomorskiej Regionalnej Kasy Chorych z siedzibą w Szczecinie, jako osoby prawnej „ kreującej [szeroko rozumiany] rynek usług publicznych ”, a tym samym – przedsiębiorcy w sensie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], mogą podlegać ocenie z punktu widzenia przepisów tej ustawy. 1 Praktyki ograniczające konkurencję, a do takich naleŜałoby zaliczyć, zda- niem Izby, domniemane narzucanie uciąŜliwych warunków „Umowy o udzielanie […]” 1 Godzi się zauwaŜyć, iŜ trafność takiego podejścia potwierdza m.in. wyrok Sądu Antymo- nopolowego z dnia 13 sierpnia 2001r., sygn. akt XVII Ama 114/00; patrz teŜ w tej sprawie: Fedoro- wicz H., Pielęgniarki mogą samodzielnie świadczyć usługi. Monopolistyczne praktyki Małopolskiej Kasy, Rzeczpospolita z dnia 17 sierpnia 2001r. 8 poprzez włączenie do niej postanowień zawartych w § 5 ust. 7, § 15 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 oraz § 16 ust. 2, w kaŜdym wypadku ujawniają się na rynku, a władza rynkowa przedsiębiorcy nie realizuje się na rynku pojętym ogólnie lecz na rynku istotnym w konkretnej sprawie (w wymiarach, co najmniej, przedmiotowym, przestrzennym i czasowym), z właściwymi mu relacjami konkurencyjności, obejmującymi tych „ uczes- tników gry rynkowej ”, w stosunku do których toczy się postępowanie antymonopolo- we. Delimitacja rynku relewantnego i ustalenie pozycji zajmowanej na nim przez Ka- sę stanowi zatem kluczowy punkt dalszych rozwaŜań odnośnie naruszenia (bądź nie) przez skarŜoną przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […]. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy szeroko rozumiany wy- miar przedmiotowy rynku relewantnego wynika wprost z zapisów ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym […], wprowadzającej w art. 1 „ powszechne obowiąz- kowe ubezpieczenia zdrowotne ”, i zlecającej ich realizację, zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1, Kasom Chorych, z zapewnieniem im (na podstawie art. 4a) – do dnia 31 grudnia 2001r. – wyłączności w tym zakresie. Oznacza to, iŜ na rynku przedmioto- wym, zdefiniowanym jak wyŜej (realizacja powszechnych obowiązkowych świadczeń zdrowotnych), instytucje te uzyskały szczególną pozycję: wyłącznie one – w warun- kach przyznanego im ustawowo monopolu i w granicach wskazanego przez ustawo- dawcę obszaru działania – gromadzą środki finansowe słuŜące realizacji świadczeń zdrowotnych, zarządzają nimi oraz zawierają umowy na udzielanie tych świadczeń (art. 4 ust. 2). Poczynione wcześniej uwagi organ antymonopolowy odnosi, w szczególno- ści, do Zachodniopomorskiej Regionalnej Kasy Chorych z siedzibą w Szczecinie, którą powołano na podstawie § 1 i 2 pkt 16 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Spo- łecznej z dnia 7 grudnia 1998r. w sprawie utworzenia regionalnych Kas Chorych i ich oddziałów, określenia ich siedzib i obszaru działania oraz nadania im statutów (Dz.U. z 1998r., Nr 152, poz. 989), i która, od tego momentu, stała się jedyną, na lokalnym rynku województwa zachodniopomorskiego, instytucją uprawnioną do zawierania i fi- nansowania umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych. Ta, nadana jej z mocy prawa, pozycja, wyczerpuje znamiona, o których mowa w art. 4 ust. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], i powoduje, iŜ działania Kasy mogą być rozpatrywane pod kątem ewentualnego jej niewłaściwego wykorzystania („ naduŜycia ” w rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy). Ewaluacja dokonywana w tym przedmiocie przez Prezesa UOKiK ma, z ko- nieczności, ograniczony zakres: pomija – z oczywistych względów – rozstrzygnięcie zagadnienia, czy skarŜona, w sposób właściwy, realizuje nałoŜone na nią ustawowo obowiązki, tj. czy skutecznie zabezpiecza potrzeby osób ubezpieczonych, bowiem o- chrona ich interesu naleŜy, z mocy art. 151 ustawy o powszechnym […], do zadań U- rzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych, koncentruje się natomiast na analizie wpływu decyzji Kasy, zwłaszcza dotyczących treści umów i procedur związanych z ich zawieraniem, na rynek usług zdrowotnych (tu: świadczeń zdrowotnych z zakresu stomatologii, o których mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym […]) oraz przedsiębiorców na nim funkcjonujących (lekarzy stomatolo- gów, SPZOZ i NZOZ) i zbieŜności (bądź nie) działań skarŜonej z treścią art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], zakazującego przedsiębiorcy zajmującemu pozycję dominującą na rynku relewantnym jej naduŜywania poprzez narzucanie uciąŜliwych warunków umów przynoszących mu nieuzasadnione korzyści. 9 NaleŜy podnieść, w pierwszym rzędzie, iŜ ustawodawca, mając na wzglę- dzie dąŜenie do racjonalizacji działań Kas Chorych i zapewnienia odpowiedniej efek- tywności ponoszonych przez nie wydatków, brzmieniem art. 54 ust 1 postanowił, iŜ zawieranie umów o udzielanie świadczeń będzie odbywało się po uprzednim prze- prowadzeniu konkursu ofert, którego procedury zostały uregulowane zarządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 27 listopada 1998r. w sprawie konkursu ofert na zawieranie przez Kasy Chorych umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych (Dz.U. z 1998r., Nr 148, poz. 978). Wprawdzie powołane rozporządzenie nie wskazuje explicite kryteriów, ja- kimi Kasy Chorych powinny kierować się przy wyborze świadczeniodawcy, tym nie- mniej w § 13 ust. 1 i 2 stanowi, Ŝe komisja konkursowa moŜe: wybrać najkorzyst- niejszą ofertę, dokonać wyboru większej liczby ofert, jeŜeli wykonanie świadczeń zdrowotnych będących przedmiotem konkursu przez jednego oferenta jest niemoŜli- we lub utrudnione, względnie wybrać kilka ofert w celu wykonania całości zadania. Aczkolwiek akty prawne mające zastosowanie w niniejszym postępowaniu nie definiują pojęcia „ oferty najkorzystniejszej ”, to przepisy ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym […] zalecają, aby (co najmniej): • świadczenia zdrowotne udzielane były ubezpieczonym w ramach środ- ków finansowych posiadanych przez Kasę i odpowiadały aktualnej wiedzy i praktyce medycznej oraz nie przekraczały granic koniecznej potrzeby (art. 4 ust. 3 ustawy), • Kasy Chorych przestrzegały przy zawieraniu umów zasady równowaŜe- nia wydatków z przychodami oraz aby suma ich zobowiązań wobec świadczeniodaw- ców ze wszystkich zawartych umów mieściła się w planie finansowym (art. 53 ust. 3). PowyŜsze zalecenia jednoznacznie wskazują, iŜ na Kasy Chorych nałoŜono niezbywalny obowiązek poszukiwania racjonalnych wyborów uwzględniających za- równo ich rzeczywistą zdolność płatniczą (zdolność do ponoszenia określonych wy- datków), jak i zapewniających ubezpieczonym moŜliwość wyboru świadczeniodawcy oraz odpowiedni poziom świadczeń i ich dostępność, od realizacji którego to obo- wiązku nie mogą się skutecznie uchylić. Jednocześnie, co naleŜy podkreślić na uŜytek rozstrzygnięcia sporu w niniejszym postępowaniu, jakakolwiek ocena zachowań Kas Chorych, abstrahująca od tych uwarunkowań byłaby, co najmniej, metodologicznie wadliwa, a wnioski z niej wypływające – obciąŜone istotnym błędem. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy jest bezsporne, iŜ Kasa, działając na podstawie rozporządzenia MZiOS z dnia 27 listopada 1998r. w sprawie konkursu ofert […], wyznaczyła na dzień 6 października 2000r. termin składania ofert, na dzień 11 października 2000r. – termin otwarcia ofert, natomiast na dzień 12 grudnia 2000r. – termin rozstrzygnięcia konkursu. SkarŜona, działając po myśli § 6 i § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia, określiła nie tylko szczegółowe oczekiwania i warunki stawiane oferentom, ale przygotowała równieŜ – kwestionowany przez Izbę i określony we wniosku o wszczęcie niniejszego postępowania mianem „ narzuconego ” – projekt „Umowy o udzielanie […]”, zawierający w szczególności sporne miedzy stronami postanowienia § 5 ust. 7, § 15 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 oraz § 16 ust. 2, a stano- wiący integralną część kaŜdej oferty. Analizując zebrany materiał dowodowy Prezes Urzędu Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów nie znalazł przekonywujących argumentów pozwalających podzie- lić stanowisko Izby, by działania skarŜonej wyczerpywały znamiona praktyki ograni- 10 czającej konkurencję, zakazanej z mocy art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […]. Jako decydujące w tej mierze naleŜy wskazać następujące okoliczności: 1. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu, kaŜdy przedsiębiorca, któ- ry, zajmując pozycję dominującą na pewnym rynku relewantnym, narzuca swoim kontrahentom takie warunki zawieranych z nimi porozumień, które są dla nich uciąŜ- liwe, a jemu przynoszą nieuzasadnione korzyści, dopuszcza się praktyk, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6. Pomimo, iŜ ustawa z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […] nie definiuje pojęć „ uciąŜliwy ”, „ narzucanie ” oraz „ nieuzasadnione korzyści ”, to utrwalone w tej mierze orzecznictwo Sądu Antymonopolowego uznaje za „ uciąŜliwy ” kaŜdy warunek umowy, który oznacza dla jednej ze stron cięŜar większy od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju (ustalenia w tym względzie powinny być dokonywane na podstawie kryteriów obiektywnych), a „ narzucanie ” tych warunków wiąŜe z wy- stąpieniem – po stronie kontrahenta – przymusu wynikającego z uprzywilejowanej pozycji zajmowanej przez przedsiębiorcę dominującego. Kryterium pozwalającym odróŜnić tę sytuację od sytuacji, w której ma miejsce swobodne kontraktowanie stron (w granicach swobody umów wynikającej z art. 353 K.c.), jest zasada racjonalnego postępowania kontrahenta przedsiębiorcy dominującego (patrz: Gronowski S., Usta- wa antymonopolowa. Komentarz, 2 wydanie, Warszawa 1999, s. 217). Z kolei, osiągane przez przedsiębiorcę dominującego, stosującego prakty- kę zakazaną z mocy art. 8 ust. 2 pkt. 6, „ nieuzasadnione korzyści ” są odpowiedni- kiem uciąŜliwych warunków umów narzuconych kontrahentowi. W relacjach ekwiwa- lentności wzajemnych świadczeń uczestników umowy nieuzasadnione korzyści okre- ślają sytuację korzystniejszą od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodza- ju, przyjmując najczęściej postać nadwyŜki finansowej. Dla bytu rozwaŜanej praktyki niezbędne jest zatem, aby nieuzasadnione korzyści zostały osiągnięte kosztem kon- trahenta, pozostając jednocześnie w „ normalnym ” związku przyczynowo-skutkowym z narzuconymi temu kontrahentowi warunkami umowy (por. Gronowski S., Ustawa antymonopolowa, s. 218). Stosowanie przez skarŜonego przedsiębiorcę praktyki, o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6, uwaŜa się za udowodnione, jeśli wszystkie wskazane wyŜej prze- słanki, tj. jego dominacja na rynku relewantnym, uciąŜliwość warunków zawieranych umów, narzucenie tych warunków kontrahentowi i osiągnięcie, wskutek tego, nieuza- sadnionych korzyści, wystąpią jednocześnie. 2. Nie budzi wątpliwości uprzywilejowana pozycja Kasy na rynku świad- czeń zdrowotnych (tu: usług stomatologicznych) województwa zachodniopomorskie- go, przyznana jej z mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 7 grudnia 1998r. w sprawie utworzenia regionalnych Kas Chorych […]. Równocze- śnie, szczególny status, jaki uzyskała skarŜona, i związane z nim uprawnienia, tj. wy- łączność w zakresie gromadzenia środków finansowych słuŜących realizacji świad- czeń, zarządzania nimi i zawierania umów na udzielanie tych świadczeń, powodują, Ŝe w relacjach z przedsiębiorcami oferującymi usługi tego rodzaju, posiada ona istot- ną przewagę kontraktową, a to dlatego, iŜ tylko od jej decyzji zaleŜy, czy i na jakich warunkach będą z nią współpracowali przyszli kontrahenci. Ta wyjątkowa pozycja Kasy w strukturze podmiotowej rynku uzasadnia zatem dopuszczalność domniemania 11 Izby jej naduŜycia ukierunkowanego na narzucenie uciąŜliwych warunków umów świadczeniodawcom oferującym usługi stomatologiczne i ubiegającym się o zawarcie z nią stosownych kontraktów. 3. Z materiałów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu wynika, iŜ „ narzucanie ” warunków umów ograniczyło się, w istocie, do przedstawienia przez skarŜoną projektu „Umowy nr 01-03 o udzielanie świadczeń zdrowotnych z zakresu stomatologii” i potraktowania go jako „ obligatoryjnego załącznika ” do ofert składa- nych przez przedsiębiorców w ramach konkursu ofert na rok 2001. Jak wskazują na to wyjaśnienia Kasy, ww. projekt, kwestionowany przez skarŜącą, nie został uczestnikom konkursu „ narzucony jako umowa wiąŜąca ”, bowiem ta nie stosuje umów standardowych, lecz miał charakter „ propozycji do negocjacji .” Jej zdaniem, kaŜdy z oferentów posiadał w tym zakresie wystarczającą swobodę ne- gocjowania warunków indywidualnej umowy, równieŜ innych niŜ finansowe, a ci z nich, którzy występowali z odpowiednimi wnioskami o zmianę niektórych zapisów umowy, uwzględniającą specyfikę ich działalności, uzyskiwali zgodę Kasy na propo- nowaną modyfikację. Tezę tę potwierdzają nie tylko przykładowe „Protokoły rokowań” prowa- dzonych w oparciu o powołane wcześniej rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 27 listopada 1998r. w sprawie konkursu ofert […], a dotyczących ilości i ceny planowanych do udzielenia świadczeń zdrowotnych (por. pismo z dnia 5 listopada 2001r.), ale takŜe przekazane organowi antymonopolowemu teksty umów, w których, odmiennie niŜ w projekcie „Umowy nr 01-03 o udzielanie […]”, uregulo- wano wysokość kar umownych, obniŜając je np. w wypadu tych, o których mowa w § 15 ust. 1 pkt 1, z poziomu 3.000PLN do 100PLN (por. pisma z dnia 19 stycznia i 5 listopada 2001r.). Za stanowiskiem Kasy przemawia równieŜ zmiana treści zapisu § 5 ust. 7 z „ zobowiązany jest wykonywać WSZELKIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE ” ” (projekt umowy) na „ zobowiązany jest wykonywać NIEZBĘDNE BADANIA DIAGNOSTYCZNE (w domyśle: TJ . TE , O KTÓRYCH MOWA W ROZPORZĄDZENIU M INISTRA Z DROWIA Z DNIA 11 SIERPNIA 2000 R . W SPRAWIE WYKAZU PODSTAWOWYCH ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH LE- KARZA STOMATOLOGA […] ” (podkr. Prezesa UOKiK). 4. W świetle powyŜszego, za co najmniej dyskusyjne naleŜy uznać twier- dzenie skarŜącej utrzymującej, iŜ postanowienia zawarte w § 5 ust. 7, § 15 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 oraz § 16 ust. 2 „Umowy o świadczenie […]” są uciąŜliwe dla świadczenio- dawców. Zarzut ten jest trudny do utrzymania takŜe w odniesieniu do pominiętej dotąd kwestii podnoszonej przez Izbę „ subiektywnej oceny […] zdarzenia stanowią- cego podstawę do zastosowania kary ”, tj. mechanizmu powodującego uruchomienie, w stosunku do świadczeniodawców, sankcji umownych z tytułu niewykonania lub nienaleŜytego wykonania przez nich umowy, wymienionych w § 15 ust. 1 pkt 1, 2 i 4. Zdaniem organu antymonopolowego, zakres „ subiektywizmu oceny ” do- stępnego skarŜonej, jest stosunkowo ograniczony. Jak to wywiodła z treści umowy Kasa, przez „ nieuzasadnioną ” rozumie się kaŜdą „przerwę w udzielaniu świadczeń zdrowotnych ”, która nastąpiła wskutek innych powodów niŜ choroba, wyjazd w ce- lach dopełnienia obowiązku administracyjnego, szkolenie bądź planowany wcześniej urlop, bądź gdy świadczeniodawca nie wywiązał się z nałoŜonego na niego, z mocy § 12 8 „Umowy o świadczenie […]”, obowiązku zapewnienia, w razie swojej nieobecności, ciągłości świadczenia. Z kolei, w wypadku „ odstąpienia od realizacji świadczeń zdrowotnych ”, ja- ko nieuzasadnioną traktuje się kaŜdą rezygnację z ich wykonywania przed upływem czasu, na jaki zawarto umowę, bez podania powodu, który skutkowałby niemoŜno- ścią dalszego jej wykonywania. 5. Równie dyskusyjna jest podnoszona we wniosku Izby kwestia osiągania nienaleŜnych korzyści z tytułu wprowadzenia do umów kwestionowanych postano- wień. Miałyby one, jak wynika to implicite z pism skarŜonej, pochodzić z trzech źró- deł, a mianowicie z: a. wykonywania przez świadczeniodawców tych badań diagnostycz- nych, które, nie znajdując pokrycia w przekazanych przez Kasę środ- kach, byłyby finansowane z „ ich własnych środków ”, b. egzekwowania „ raŜąco wygórowanych kar ”, c. wykorzystania mechanizmu dopuszczającego, w wypadku umów wie- loletnich zawieranych ze świadczeniodawcami na podstawie § 16 ust. 2 „Umowy o świadczenie […], „ uzyskiwanie świadczeń zdrowotnych po niezmienionej i zaniŜonej cenie przez kolejne lata trwania umo- wy .” Korzyści, o których mowa w punktach a-c mają, w istocie, wyłącznie hipo- tetyczny charakter, a to dlatego, Ŝe: a. Nie sposób przyjąć, by świadczeniodawcy, oferujący usługi z zakresu stomatologii, podejmowali decyzje bez uprzedniego dokonania od- powiedniego rachunku dotyczącego ekonomicznej opłacalności ich działalności. Jak podniosła Kasa, w piśmie z dnia 19 stycznia 2001r., w kaŜdym wypadku przedsiębiorca ubiegający się o zawarcie kon- traktu ma zarówno wiedzę co do rodzaju świadczeń, które – w jego ramach – będzie musiał wykonać (wynikającą m.in. z treści rozpo- rządzenia Ministra Zdrowia z 11 sierpnia 2000r. w sprawie wykazu podstawowych świadczeń zdrowotnych lekarza stomatologa […]), jak rozeznanie w zakresie poziomu kosztów prowadzenia przez niego przedmiotowej działalności. W tej sytuacji moŜna podzielić pogląd, iŜ „ w związku z tym, Ŝe zakres usług jest określony przepisem, a koszty prowadzeni gabinetu stomatologicznego (w tym mieszczą się badania diagnostyczne) znane są indywidualnie oferentowi – propozycja, iŜ w stawce mieszczą się badania diagnostyczne jest uzasadniona ekono- micznie, ale równieŜ wynika z wiedzy specjalistycznej kaŜdego leka- rza stomatologa .” Mając na względzie wiedzę, jaką dysponuje świad- czeniodawca przystępujący do konkursu ofert, trudno zatem przyjąć, by świadomie decydował się na zawarcie niekorzystnego dla siebie kontraktu, tym bardziej, Ŝe to on, a nie Kasa, proponuje „ stawkę wyjściową do negocjacji ”. b. Jak dotąd, tj. w okresie 3 lat od wprowadzenia umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie stomatologii Kasa nie nałoŜyła Ŝadnych kar z tytułu zaniechani badań diagnostycznych stomatolo- gicznych, ani Ŝadnych innych kar umownych, o których mowa we 13 wniosku o wszczęcie niniejszego postępowania, a w wypadku potrą- ceń nadpłaty, o której mowa w § 15 ust. 1 pkt 3 „Umowy o świad- czenie […]”, nie skorzystała nawet z moŜliwości nałoŜenia na świad- czeniodawcę kary w wysokości dwukrotności dokonanej przez Kasę nadpłaty. c. Mechanizm dopuszczający objęcie umową dłuŜszego niŜ roczny okre- su jej obowiązywania ma tę własność, iŜ, w istocie, w sposób doro- zumiany, aczkolwiek niejawny, wprowadza do kontraktu moŜliwość rozliczania go w całym okresie obowiązywania – według stałej stawki minimalnej (i, jak się wydaje, obie strony umowy powinny mieć świadomość tego). NaleŜy jednak zwrócić uwagę na fakt, iŜ ta oko- liczność znajduje swoją rekompensatę nie tylko w gwarancji trwania kontraktu przez okres, o którym mowa w § 16 ust. 1, bez konieczno- ści ponownego udziału w procedurach konkursowych w poszczegól- nych latach jego obowiązywania (a takŜe niepewności co do warun- ków oferowanych przez Kasę i wyniku postępowania konkursowego), ale równieŜ w, dopuszczonej brzmieniem § 16 ust. 2, moŜliwości re- negocjacji wysokości stawki i uzyskania korzystniejszych jego warun- ków. Nadto, w sytuacji kiedy świadczeniodawca nie będzie akcepto- wał w kolejnym okresie rozliczeniowym stawki uzyskanej w poprzed- nim okresie, moŜe, odstąpiwszy od wykonywania dotychczasowej umowy (zgodnie z § 17 ust. 1), wziąć udział w kolejnym postępowa- niu konkursowym. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, mając na względzie brak koniunkcji przesłanek niezbędnych do tego, by uznać, iŜ Zachodniopomorska Regionalna Kasa Chorych z siedzibą w Szczecinie dopuściła się naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], orzekł, jak w sentencji. P OUCZENIE : Od niniejszej decyzji przysługuje stronom odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delega- tury w Gdańsku Z upowaŜnienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK w Gdańsku Roman Jarząbek