RGD-36/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL /F AX (58) 346-29-33, 346-29-32, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL R GD. 41 1 / 1 / 1 4 / IW Gdańsk, 31 grudnia 2014 r. DECYZJA N R RGD - 36/2014 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumen- tów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochro- ny Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887) – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego: I. Na podstawie art. 11 przywołanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za ograniczającą konkurencję i naruszającą zakaz określony w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 tej ustawy praktykę polegającą na naduŜywaniu przez Przedsiębiorstwo „NOGAT” Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości Kałdowo Wieś, Gmina Malbork, pozycji dominującej na lokalnym rynku przyjmowania nieczystości ciekłych odbieranych ze zbiorników bezodpływo- wych dowoŜonych do zlewni pojazdami asenizacyjnymi z terenu Miasta i Gminy Malbork po- przez ograniczenie dostępu do zlewni przedsiębiorcom innym, niŜ dotychczas z niej korzy- stający, co przeciwdziała ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania i rozwoju konkurencji na lokalnym rynku opróŜniania zbiorników bezodpływowych z nieczystości cie- kłych i ich transportu z terenu Miasta i Gminy Malbork i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 18 grudnia 2014 r., II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 3 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miej- scowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada na Przedsiębiorstwo „NOGAT” Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości Kałdowo Wieś, Gmina Malbork, karę pienięŜ- ną w wysokości 5.323 zł (słownie: pięć tysięcy trzysta dwadzieścia trzy złote), płatną do bu- dŜetu państwa za naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ww. ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumentów, o którym mowa w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w związku z art. 83 wyŜej wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do jej art. 33 ust. 6, działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postanawia się obciąŜyć Przedsiębiorstwo „NOGAT” 2 Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości Kałdowo Wieś, Gmina Malbork, kosztami niniejszego postępowania w sprawie stosowania praktyk ograniczających konkurencję w kwocie 62,70 zł (słownie: sześćdziesiąt dwa 70/100 złotych) oraz zobowiązuje się Spółkę do zwrotu Preze- sowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE [1] W marcu 2014 r. zamknięto przeprowadzone w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów, zwanego dalej: Prezesem Urzędu lub Prezesem UOKiK , postępowanie wyjaśniające (sygn. sprawy RDG-400/38/13/14/CF), mające na celu wstępne ustalenie, czy działanie Przedsiębiorstwa „NOGAT” Sp. z o.o. w Kałdowie Wsi, gmina Malbork, zwanego dalej: NOGAT lub Spółką, polegające na odmowie przyjmowania do stacji zlewnej nieczy- stości, narusza przepisy ww. ustawy, uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopo- lowego, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy. W wystąpieniach kierowanych do Prezesa Urzędu, będących podstawą wszczęcia ww. postępowania wyjaśniającego, przedsiębiorca Ksenia Tyszyńska prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą KOGUT” Usługi Komunalne Ksenia Tyszyńska z siedzibą w Sztumie, zwany dalej Ksenia Tyszyńska lub KOGUT , wskazał, Ŝe od maja 2008 r. świadczy usługi odbioru nieczystości ciekłych ze zbiorników bezodpływowych. Usługi te wykonuje na terenie Miasta i Gminy Sztum, a takŜe na obszarze Gmin Ryjewo, Dzierzgoń, Stary Dzierzgoń i Stary Targ. W związku z zamiarem rozszerzenia działalności na teren Miasta i Gminy Malbork, przed- siębiorca ten wystąpił do Spółki NOGAT o wydanie zaświadczenia/pisma o gotowości ich odbioru przez naleŜącą do niej stację zlewną. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, uzy- skanie takiego dokumentu jest niezbędne przy ubieganiu się o zezwolenie na opróŜnianie zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych na obszarze danej gminy (art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach – jedn. tekst Dz. U. z 2013 r., poz. 1399). O wydanie ww. dokumentu przedsiębiorca KOGUT występował do ww. Spółki kilkakrotnie. W odpowiedzi na pismo z dnia 28 maja 2013 r. zo- stał on przez ww. Spółkę NOGAT poinformowany o braku moŜliwości przyjęcia dodatko- wych nieczystości ciekłych oraz o tym, Ŝe odbiór większej ilości ścieków będzie moŜliwy po zakończeniu realizowanych inwestycji na terenie oczyszczalni tj. w czerwcu 2013 r. W od- powiedzi na pismo ww. przedsiębiorcy z dnia 12 czerwca 2012 r., w którym wyjaśniał on, Ŝe nieczystości ciekłe, które zamierza dostarczać do zlewni w Kałdowie Wsi będą odbiera- ne wyłącznie na terenie Gminy Malbork i Ŝe będą to nieczystości odbierane dotychczas przez innego przedsiębiorcę, Spółka NOGAT pismem z dnia 20 czerwca 2012 r. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko o niemoŜności podpisania umowy przed czerwcem 2013 r. (k. 19 – 22). Z ustaleń poczynionych w toku ww. postępowania wyjaśniającego wynika, Ŝe decyzją z dnia 11 lipca 2012 r. Wójt Gminy Malbork zezwolił przedsiębiorcy Ksenia Tyszyńska na prowadzenie, od dnia 16 lipca 2012 r., działalności w zakresie opróŜniania zbiorników bez- odpływowych i transportu nieczystości ciekłych na terenie Gminy Wiejskiej Malbork. Zgod- nie z pkt 3 ww. decyzji - ze względu na realizowanie inwestycji polegającej na przebudo- wie i rozbudowie oczyszczalni ścieków w miejscowości Kałdowo Wieś - do dnia 1 czerwca 2013 r. jako miejsce odbioru nieczystości ciekłych dowoŜonych przez ww. przedsiębiorcę wskazano Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Dzierzgoniu Sp. z o.o. lub Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Sztumie, zaś od dnia 1 czerwca 2013 r. - Przedsiębiorstwo „NOGAT” Sp. z o.o. w Kałdowie Wsi (k. 23- 25). Mając na uwa- 3 dze postanowienia ww. decyzji , w dniu 20 czerwca 2013 r. przedsiębiorca KOGUT złoŜył do Spółki NOGAT wniosek o umoŜliwienie zlewania nieczystości ciekłych do stacji zlewnej w Kałdowie Wsi (k. 26). Pismem z dnia 3 lipca 2013 r. ww. Spółka poinformowała go, Ŝe nie jest moŜliwe przyjmowanie nieczystości dostarczanych przez niego wozami asenizacyjny- mi, i Ŝe prowadzone prace inwestycyjne na oczyszczalni ścieków umoŜliwią przyjęcie do- datkowych ścieków w 2015 r. (k. 27). W październiku 2013 r. przedsiębiorca KOGUT pono- wił wniosek o umoŜliwienie zlewania nieczystości ciekłych do stacji zlewnej w Kałdowie Wsi, na który otrzymał odpowiedź z dnia 9 października 2013 r., o identycznej treści, jak w piśmie z dnia 3 lipca 2013 r. (k. 28 i 29). Decyzją Burmistrza Miasta Malborka z dnia 5 listopada 2013 r. przedsiębiorca KOGUT otrzymał zgodę na prowadzenie działalności w zakresie opróŜniania zbiorników bezodpły- wowych i transportu nieczystości ciekłych na terenie Miasta Malbork. Jako miejsce odbioru nieczystości ciekłych wskazano: ― do 2015 r. – oczyszczalnia Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Dzierzgoniu lub oczyszczalnia Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Sztumie, ― od 2015 r. (po wykonaniu inwestycji w oczyszczalni) do oczyszczalni ścieków w Kałdowie Wsi (k. 30 – 33). W tej sytuacji, aby wykonywać usługi określone w decyzjach, przedsiębiorca Ksenia Ty- szyńska musi ścieki odbierane z terenu Miasta i Gminy Malbork transportować do stacji zlewnych w Dzierzgoniu i Sztumskim Polu, co wiąŜe się z ponoszeniem dodatkowych kosz- tów transportu. W ocenie przedsiębiorcy KOGUT (k. 17 -18) działania Spółki NOGAT dotykają jego kontra- hentów i klientów i mogą dotykać równieŜ innych potencjalnych przedsiębiorców zamierza- jących uczestniczyć w obrocie gospodarczym. (…) Gmina oraz Miasto z jednej strony wyda- jąc decyzje na prowadzenie działalności komunalnej tj. wywozu nieczystości płynnych ze swoich terenów. Z drugiej strony „Nogat” Sp. z o.o. uniemoŜliwia przyjęcie nieczystości od nowych przedsiębiorców pozwalając aby ścieki dowozić mogli pozostali przedsiębiorcy tacy jak: Zakład Gospodarki Komunalnej Mieszkaniowej w Malborku i Wywóz Nieczystości Płynnych Jan Baliński. W chwili obecnej aby świadczyć usługi dla mieszkańców Gminy Mal- bork i Miasta Malbork musielibyśmy wydobyte nieczystości ciekłe wozić do stacji zlewnej w Dzierzgoniu i Szumskim Polu. Ze względu na duŜą odległość jest to nieopłacalne. Taki stan rzeczy niewątpliwie wpływa na stan konkurencji na rynku lokalnym poprzez jej ogra- niczenie. KaŜde zaś ograniczenie konkurencji jest objawem naruszenie interesu publiczno – prawnego. Działalność „Nogat” Sp. z o.o. bezpośrednio wpływa na wszystkich konsumen- tów - mieszkańców Miasta Malborka i gminy Malbork gdyŜ w wyniku jej działania unie- moŜliwia działanie konkurencji na rynku wywozu nieczystości ze zbiorników bezodpływo- wych. Wejście na ten rynek kolejnych przedsiębiorców, a więc działanie konkurencji spra- wiłoby, Ŝe jakość i ceny usług stałyby się korzystniejsze od ich odbiorców. Tak szeroki krąg uczestników rynku uzasadnia zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [2] Mając na uwadze wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, Prezes Urzędu uznał, Ŝe dały one podstawę do podejrzenia, iŜ działania podejmowane przez Spółkę NO- GAT mogą ograniczać - przedsiębiorcom zamierzającym odbierać pojazdami asenizacyjny- mi nieczystości ciekłe ze zbiorników bezodpływowych z terenu miasta i gminy Malbork - dostęp do stacji zlewnej w Kałdowie Wsi, a tym samym prowadzenie działalności w tym zakresie na ww. obszarze. Mając na uwadze ustalenia poczynione w toku przeprowadzone- 4 go postępowania wyjaśniającego, w dniu 5 czerwca 2014 r. postanowieniem nr 170 wszczę- to przeciwko Spółce NOGAT, z urzędu, postępowanie sprawie stosowania praktyk ograni- czających konkurencję i postawiono jej zarzut naduŜywania pozycji dominującej na lokal- nym rynku przyjmowania nieczystości ciekłych odbieranych ze zbiorników bezodpływo- wych, dowoŜonych do zlewni pojazdami asenizacyjnymi z terenu Miasta i Gminy Malbork poprzez ograniczenie dostępu do zlewni przedsiębiorcom innym, niŜ dotychczas z niej ko- rzystający, co moŜe przeciwdziałać ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powsta- nia i rozwoju konkurencji na lokalnym rynku opróŜniania zbiorników bezodpływowych z nieczystości ciekłych i ich transportu z terenu Miasta i Gminy Malbork i stanowić narusze- nie, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów (k.1). [3] O wszczęciu postępowania antymonopolowego i postawionych zarzutach Spółka NOGAT została poinformowana zawiadomieniem z tego samego dnia (k. 2-3). [4] W poczet dowodów w postępowaniu w sprawie stosowania praktyk ograniczających konku- rencję, sygn. RGD. 411/1/14/IW, zaliczono dowody uzyskane w postąpieniu wyjaśniającym prowadzonym pod sygnaturą RGD. 400/38/13/14/CF (k. 6-7). [5] W piśmie z dnia 17 czerwca 2014 r. stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu postępowania antymonopolowego NOGAT nie ustosunkowała się do postawionych zarzutów (k. 36-37), a przekazała jedynie informacje, do przedstawienia których została wezwana w zawiadomieniu. P REZES U RZĘDU USTALIŁ , CO NASTĘPUJE [6] Spółka NOGAT jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr 0000162098 (k. 76- 79). Jedynym udziałowcem Spółki jest Gmina Miejska Malbork. NOGAT jest właścicie- lem oczyszczalni ścieków połoŜonej w Kałdowie Wsi, gmina Malbork, na terenie której działa zlewnia nieczystości płynnych, do której - wozami asenizacyjnymi - dowoŜone są nieczystości ciekłe odbierane ze zbiorników bezodpływowych. Spółka nie posiada własnych wozów asenizacyjnych. [7] W piśmie z dnia 7 lutego 2014 r. Spółka wskazała, Ŝe przyjmuje ścieki z: Miasta i Gminy Malbork, Gmin: Nowy Staw, Dębina, Martąg i Trępnowy i Lichnowy (miejscowości: Lichno- wy, Lichnówki, Boręty, Lisewo, Dąbrowa i Parszewo) (k.10). Zlewnia w Kałdowie Wsi jest jedyną działającą na terenie Gminy Miejskiej Malbork. Na terenie sąsiadujących gmin znajdują się oczyszczalnie ścieków w Sztumskim Polu (Gmina Sztum), Dzierzgoniu i Tcze- wie, w których działają stacje zlewne. Są one oddalone od stacji zlewnej w Kałdowie Wsi o odpowiednio ok. 20 km (Sztum i Dzierzgoń) i 30 km (Tczew). [8] W piśmie z dnia 27 lutego 2014 r. (k. 8 - 9) NOGAT wyjaśniła, Ŝe (...) jest właścicielem oczyszczalni ścieków, która jest w trakcie procesu inwestycyjnego, mającego na celu zwiększenie przepustowości ścieków z terenu całej zlewni do ilości docelowej tj. 7400 m 3 /d. Brak zgody na odbiór ścieków od dodatkowego dostawcy wynika z faktu, iŜ do za- kończenie inwestycji tj. do końca 2014 r. (termin uległ wydłuŜeniu z uwagi na rozszerzony w stosunku do pierwotnego zakres rzeczowy modernizacji) nie ma moŜliwości odbioru do- datkowej ilości ścieków, ale przede wszystkim ładunku ścieków. Stwierdzenie ze strony firmy KOGUT Usługi komunalne Ksenia Tyszyńska (...) iŜ „nasze przedsiębiorstwo nie bę- dzie dostarczać dodatkowej większej ilości ścieków”, naszym zdaniem jest przejęcie ście- ków dostarczanych obecnie do Waszej stacji zlewnej przez inne przedsiębiorstwa” jest za- łoŜeniem, które nie zostało poparte formalnie przez tych niewymienionych z nazwy przed- 5 siębiorców i nie mogło spotkać się z akceptacją takiego stanowiska przez Przedsiębiorstwo „Nogat” Sp. z o.o. w Kałdowie Wsi. Przywołany przypadek odbioru ścieków od firmy TIP – TOP Jacek Urbański (...) był incydentalny, bo miał dotyczyć odbioru ścieków z imprez ma- sowych w Malborku (dopisek UOKiK: cytat oryginalny) . W ocenie spółki NOGAT (…) zmniejszająca się z roku na rok liczba metrów sześciennych, dochodzących do oczyszczalni ścieków od wszystkich odbiorców, jest zjawiskiem po- wszechnym i dotyczy nie tylko ścieków dostarczanych beczkowozami. W roku 2012 dopły- nęło 1 972 161 m 3 ścieków komunalnych, natomiast w roku 2013 odpowiednio 1 920 170 m 3 . Mimo spadku ilości ścieków wzrósł ładunek tych ścieków w związku z faktem, iŜ stęŜe- nie jest znacznie większe, stąd prowadzony jest obecnie proces inwestycyjny za kwotę około 15 000 000,00 zł, którego celem jest rozbudowa przepustowości oczyszczalni. Prze- widywany koniec inwestycji określony jest na grudzień 2014 r. Po tym czasie będziemy mogli odbierać ścieki przesz firmę „KOGUT” Usługi Komunalne Ksenia Tyszyńska, po za- warciu stosownej umowy. [9] W piśmie z dnia 26 września 2014 r. (k. 48) Spółka NOGAT określiła harmonogram prac związanych z przebudową i rozbudową oczyszczalni ścieków w Kałdowie Wsi, zgodnie z którym zadanie inwestycyjne polegające na: ― zaprojektowaniu i budowie przedsięwzięcia pn.: „Modernizacja i rozbudowa oczyszczal- ni ścieków w Kałdowie Wsi, gm. Malbork w części dotyczącej piaskowców i osadników wstępnych (części mechaniczna) zostało zakończone 26 czerwca 2014 r., ― budowie i modernizacji części biologicznej pn.: „Rozbudowa oczyszczalni ścieków w Kałdowie Wsi i sieci kanalizacji sanitarnej w Malborku” (planowany termin jego realiza- cji to 31 grudnia 2014 r.) W piśmie z dnia 16 października 2014 r. (k. 110 – 11) Spółka NOGAT wyjaśniła, Ŝe (…) oczyszczalnia ścieków w Kałdowie Wsi aktualnie spełnia wymagania w zakresie efektu eko- logicznego dotyczącego jakości ścieków oczyszczonych, jednakŜe nie posiada rezerw umoŜ- liwiających przyjęcie przez nią dodatkowych ładunków zanieczyszczeń.(…) Realizacja za- dania inwestycyjnego pn. „Modernizacja i rozbudowa oczyszczalni ścieków w Kałdowie Wsi, gm. Malbork w części dotyczącej piaskowców i osadników wstępnych (części mecha- niczna) polegała na wykonaniu następujących obiektów: 1. Komory rozdziału ścieków R1, R2. 2. Hali mechanicznego podczyszczania ścieków składających się z: a. Komory Ŝelbetonowej z dwoma piaskownicami. b. Pomieszczenia separatora i płuczki piasku. 3. Pompowni piasku zintegrowanej z piaskownikami. 4. Komory zasuw. 5. Osadników wstępnych radialnych OW1, OW2. 6. Pompowni osadu wstępnego PS2. 7. Pompowni tłuszczy i flotasu PS1. 8. Pompowni wody technologicznej. 9. Biofiltra. 6 (…) Potrzeba rozbudowy części mechanicznej wynikała z utrudnień eksploatacyjnych wyni- kających z przeciąŜenia hydraulicznego oczyszczalni podczas opadów deszczu i wyelimino- wania przestarzałych i awaryjnych urządzeń oraz dostosowaniem do drugiego etapu mo- dernizacji oczyszczalni, która pozwoli przyjmować dodatkowe ładunki zanieczyszczeń. Ten etap modernizacji nie przyczynił się do moŜliwości odbioru dodatkowych ścieków do oczyszczalni, poniewaŜ gwarantował tylko hydrauliczne polepszenie pracy urządzeń. Mo- glibyśmy przyjmować większe ilości ścieków, ale nie zwiększone ładunki zanieczyszczeń, tak aby spełnić wymagane parametry ścieków oczyszczonych. [10] Drugie zadanie inwestycyjne dotyczące budowy i modernizacji części biologicznej pn.: „ Rozbudowa oczyszczalni ścieków w Kałdowie Wsi i sieci kanalizacji sanitarnej w Malbor- ku” obejmuje: 1. Modernizację następujących obiektów: a. Pompowni osadu recyrkulacyjnego i nadmiernego OB9E. b. Budynku stacji dmuchaw OB11A. 2. Budowę następujących obiektów: a. Reaktora biologicznego 9C. b. Komory rozdzielczej przed reaktorami KR1. c. Komory rozdzielczej przed osadnikami wtórnymi KR2. 3. Budowę i modernizację instalacji nowoczesnego systemu sterowania i automatyki. 4. Budowę obiektów towarzyszących: a. Rurociągi techniczne oraz międzyobiektowe. b. Oświetlenie nowoprojektowanego terenu. c. Linii kablowych energetycznych, sygnalizacyjnych, sterowniczych, oświetlenio- wych. d. Telemetria. e. Dróg dojazdowych i planów manewrowych. f. Zieleń ochronna. (…) Zakończona inwestycja, która jest planowana na 31 grudnia 2014 r. zwiększy jej prze- pustowość do wielkości 96.545 RLM i spowoduje dotrzymanie aktualnie wymaganych para- metrów jakości ścieków na wylocie. Pozwoli to na zwiększenie moŜliwości przyjmowania ścieków komunalnych zarówno z nowo wybudowanych sieci kanalizacji sanitarnej w aglo- meracji Malbork jak i dostarczonych przez wozy asenizacyjne. Przed zakończeniem części biologicznej oczyszczalnia nie moŜe przyjmować dodatkowych ścieków bez naraŜenia się na moŜliwość obniŜenie parametrów na zrzucie, co skutkowałoby dotkliwymi karami admi- nistracyjnymi. (…) Spółka NOGAT w piśmie z dnia 16 października 2014 r. oświadczyła, Ŝe przedsiębiorca Kse- nia Tyszyńska będzie mógł dostarczać nieczystości ciekłe od 1 stycznia 2015 r. (110 – 111). [11] W grudniu 2014 r. na stronie internetowej Spółki NOGAT ( www.nogat.malbork.pl ) zamieszczono informację, Ŝe w dniu 1 grudnia 2014 r. wykonawca Przedsiębiorstwo Budowlano – InŜynie- ryjne SANMEL Sp. z o.o. z siedzibą w Brodnicy odstąpił od umowy dla Zadania 2: Rozbudo- wa oczyszczalni ścieków w Kałdowie Wsi – Etap II (część biologiczna) w ramach projektu pn. „ Rozbudowa oczyszczalni ścieków w Kałdowie Wsi i sieci kanalizacji sanitarnej w Mal- 7 borku ”. Z informacji zamieszczonych przez Spółkę wynika, Ŝe obecnie trwają prace inwen- taryzacyjne. Spółka w styczniu 2015 r. ogłosi nowy przetarg na dokończenie prac związa- nych z ww. zadaniem. [12] NOGAT odbiera nieczystości ciekłe dostarczane wozami asenizacyjnymi do zlewni w Kałdo- wie Wsi na podstawie niŜej wymienionych umów (k. 50 – 69): 1. Umowa […], 2. Umowa […] , 3. Umowa […], 4. Umowa […] , 5. Umowa […] , 6. Umowa […]. [13] Na podstawie ww. umów do zlewni w Kałdowie Wsi dostarczono w latach 2012 – 2014 na- stępujące ilości nieczystości ciekłych: Tabela 1 L P . D OSTAWCA NIECZYSTOŚCI CIEKŁYCH DO ZLEWNI 2012 2013 01.01-31.05.2014 Ilość nieczy- stości cie- kłych do- starczonych do zlewni [m 3 ] udział w cało- rocznym zrzucie do zlewni [%] Ilość nieczy- stości ciekłych dostarczonych do zlewni [m 3 ] udział w całorocz- nym zrzucie do zlewni [%] Ilość nieczy- stości cie- kłych do- starczono do zlewni [m 3 ] udział w całorocz- nym zrzu- cie do zlewni [%] 1 Zakład Gospodarki Komunalnej i Miesz- kaniowej Sp. z o.o. w Malborku […] […] […] […] […] […] 2 Wywóz Nieczystości Płynnych i Mechanika Pojazdowa Adam Baliński Malbork […] […] […] […] […] […] 3 Pozostali przedsię- biorcy (3 przedsię- biorców w 2012 r. i 2014 r., 4 przedsię- biorców w 2013 r.) […] […] […] […] […] […] 4 Razem […] […] […] […] […] […] [14] Przedsiębiorcy ZGKiM, Adam Baliński i KOGUT w latach 2012 – 2014 odbierali - wozami ase- nizacyjnymi - ścieki od dostawców z terenu Miasta i Gminy Malbork (k. 33, 34, 42). PoniŜ- sze zestawienie prezentuje ilości dostawców. Tabela 2 L P . N AZWA PRZEDSIĘBIORCY I LOŚĆ DOSTAWCÓW ŚCIEKÓW PŁYNNYCH ODBIERANYCH WOZAMI ASENIZACYJNYMI 2012 2013 2014 Miasto Malbork Gmina Malbork Miasto Malbork Gmina Malbork Miasto Malbork Gmina Malbork 1 ZGKiM [pkt 1 załącznika do decyzji – informacje stanowiące tajemnicę przedsię- 8 2 Adam Baliński biorstwa] Razem (wiersze 1,2) 3 KOGUT Razem (wiersze 1,2,3) [15] Na terenie gmin sąsiadujących z Gminą Malbork znajdują się stacje zlewne przyjmujące nieczystości ciekłe pochodzące ze zbiorników bezodpływowych, których usytuowanie w stosunku do punktu zlewnego w Kałdowie Wsi przedstawia poniŜsza tabela (k. 36, 43, 127): Tabela 3 L P . P UNKTY ZLEWNE O DLEGŁOŚĆ OD PUNKTU ZLEWNEGO W K AŁDOWIE W SI 1 Oczyszczalnia ścieków Sztum Pole 18,5 – 25 km 2 Oczyszczalnia ścieków Dzierzgoń 25 - 30 km 3 Oczyszczalnia ścieków Tczew 30 km 4 Oczyszczalnia ścieków Barcice 50 km [16] W tabeli poniŜej wskazano gminy i miejscowości, z których przedsiębiorcy: ZGKiM, Adam Baliński i KOGUT odbierają - wozami asenizacyjnymi - ścieki, nazwy zlewni do których są one dostarczane oraz cenę oczyszczania 1 m 3 przyjętych ścieków (k. 33, 34, 42- 43, 127): Tabela 4 N AZWA PRZEDSIĘBIORCY O BSZAR OBSŁUGIWANY S TACJA ZLEWNA , DO KTÓREJ ŚCIEKI Z DANEGO OBSZA- RU / MIEJSCOWO - ŚCI SĄ DOSTAR- CZANE C ENA BRUTTO PRZYJĘCIA 1 M 3 ŚCIEKÓW DO OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW ZGKiM Miasto i Gmina Malbork Miasto i Gmina Nowy Staw Miasto i Gmina Sztum Gminy: Dzierzgoń, Lichnowy, Miłoradz, Stare Pole, Stary Targ Kałdowo Wieś 3,89 zł (01.02.2013 r. – 31.01.2014 r.) 4,04 zł (01.02.2014 r. – 31.01.2015 r.) Adam Baliński Miasto i Gmina Malbork Gminy: Stare Pole, Nowy Staw, Sztum* Kałdowo Wieś 3,89 zł (01.02.2013 r. – 31.01.2014 r.) 4,04 zł (01.02.2014 r.– 31.01.2015 r.) KOGUT Gmina i Miasto Malbork Gminy Stary Dzierzgoń, Dzierz- goń Miasto i Gmina Sztum Gmina Ryjewo Gmina Stary Targ Dzierzgoń Sztumskie Pole Barcice Sztumskie Pole oraz Dzierzgoń Oczyszczalnia ścieków w Dzierzgoniu - 5,61 zł (2013 r. i 2014 r.) Oczyszczalnia ścieków w Sztumskim Polu- 4,21 zł (2013 r.) i 4,62 zł (2014 r.) Oczyszczalnia ścieków w Barcicach – 3,64 zł (2013 r.) i 4,01 zł (2014 r.) 9 *usługi były wykonywane w czasie awarii samochodu naleŜącego do ZGKIM [17] Spółka ZGKiM w 2013 r. i w I półroczu 2014 r. dostarczyła do zlewni w Kałdowie Wsi nastę- pujące ilości nieczystości płynnych odebranych ze zbiorników bezodpływowych (w m 3 ) zlo- kalizowanych na terenie poszczególnych miast i gmin (k. 130-131): Tabela nr 5 Lp. O BSZAR Z JAKIEGO ZGK I M S P . Z O . O . W M ALBORKU ODBIERAŁA ŚCIEKI I LOŚĆ M 3 NIECZYSTOŚCI CIEKŁYCH DOSTARCZONO DO ZLEWNI W K AŁDOWIE W SI 2013 01.01-30.06.2014. 1 Miasto i Gmina Malbork […] […] 2 Miasto i Gmina Nowy Staw […] […] 3 Miasto i Gmina Sztum […] […] 4 Gmina Dzierzgoń […] […] 5 Gmina Lichnowy […] […] 6 Gmina Miłoradz […] […] 7 Gmina Stare Pole […] […] 8 Gmina Stary Targ […] […] 9 Razem […] […] 10 Suma wierszy 1,2 i 5 […] […] 11 RóŜnica między wierszem 9 i 10 […] […] Spółka ZGKiM w piśmie z dnia 3 grudnia 2014 r. wyjaśniła, Ŝe (…) ścieki odbierane ze zbiorników bezodpływowych zlokalizowanych na terenie Miasta i Gminy Nowy Staw, Miasta i Gminy Sztum oraz Gminy: Dzierzgoń, Lichnowy, Miłoradz, Stare Pole, Stary Targ dostar- czane są do stacji zlewnej w Kałdowie Wsi ze względu na połoŜenie bazy ZGKiM zlokalizo- wanej w Malborku oraz ze względu na ochronę środowiska i ekonomię. W wyŜej wymienio- nych gminach ilość wywoŜonych nieczystości płynnych była niewielka w związku z powyŜ- szym nieopłacalnym byłoby dojeŜdŜać np. do zlewni w Dzierzgoniu z nieczystościami wy- pompowanymi z miejscowości Stary Targ, a następnie wracać do Malborka gdzie zlewnia jest praktycznie na miejscu, co daje moŜliwość sprawniejszego, tańszego odbioru nieczy- stości od klientów (k. 130 – 131). Spółka NOGAT podała, Ŝe przyjmuje ścieki z: Miasta i Gminy Malbork, Gmin: Nowy Staw, Dębina, Martąg i Trępnowy, Lichnowy (miejscowości: Lichnowy, Lichnówki, Boręty, Lisewo, Dąbrowa i Parszewo) (k.10). Nieczystości ciekłe do- woŜone wozami asenizacyjnymi przez ZGKiM do zlewni w Kałdowie Wsi z gmin innych niŜ wskazane przez NOGAT, tj.: z miasta i gminy Sztum oraz gmin: Dzierzgoń, Miłoradz, Stare Pole i Stary Targ stanowiły w 2013 r. ok. […] % nieczystości odebranych przez tego przed- siębiorcę , a w I połowie 2014 r. – ok. […]%. Z danych prezentowanych w tabeli nr 1 wyni- ka, Ŝe ilość nieczystości ciekłych dostarczonych w latach 2012 – 2014 do zlewni w Kałdowie Wsi na podstawie umów zawartych ze Spółką NOGAT, wyniosła odpowiednio: w 2012 r. – […] m 3 , w 2013 r. – […] m 3 i w 2014 (styczeń – maj) – […] m 3 . Tak więc, ilość nieczystości ciekłych dostarczonych do ww. zlewni przez ZGKiM w 2013 i 2014 r. z obszaru innych gmin, niŜ objęte zakresem działalności Spółki NOGAT, była niewielka w stosunku do łącznej ilość nieczystości ciekłych dostarczonych do tej zlewni wozami asenizacyjnymi. Udział tych nie- 10 czystości w łącznej ilości nieczystości przyjętych w 2013 r. i 2014 r. przez ww. zlewnię wyniósł bowiem w 2013 r. ok. […]%, a w pierwszym półroczu 2014 r. – ok. […]%. [18] Wysokości opłat pobieranych za odbiór nieczystości ciekłych przez ww. przedsiębiorców zestawiono w poniŜszej tabeli (k. 33, 34- 35, 43): Tabela nr 6 P RZEDSIĘBIORCA W YSOKOŚĆ OPŁAT ZA ODBIÓR NIECZYSTOŚCI CIEKŁYCH ZGKiM opłaty pobierane za usługę wywozu nieczystości płynnych z terenu Miasta i Gminy Malbork: do 4 m 3 – 26 zł/m 3 powyŜej 4 m 3 – 24 zł/m 3 od 01.06.2014 r. obowiązuje nowy cennik: do 4 m 3 opłata ryczałtowa 75 zł powyŜej 4 m 3 – 24 zł/m 3 opłaty pobierane za usługę wywozu nieczystości płynnych z terenu innych gmin: do 4 m 3 – od 100 zł do 150 zł za usługę powyŜej 4 m 3 – od 22,5 zł/m 3 do 35 zł/m 3 Adam Baliński usługi wykonywane w promieniu 10 km do stacji zlewnej - 21 zł/m 3 przy usługach wykonywanych w promieniu powyŜej 10 km do stacji zlewnej - za kaŜdy przejechany kilometr doliczana jest kwota 4zł/km KOGUT 14,04 zł/m 3 - do 2 km do stacji zlewnej 16,20 zł/m 3 – do 5 km do stacji zlewnej 21,60 zł/m 3 – powyŜej 5 km do stacji zlewnej [19] Przedsiębiorca Ksenia Tyszyńska z terenu Miasta i Gminy Malbork odebrał wozami aseniza- cyjnymi w 2012 r. – [pkt 2 załącznika do decyzji] m 3 ścieków, w 2013 r. – [pkt 3 załącznika do decyzji] m 3 ścieków, a w I półroczu 2014 r. – [pkt 4 załącznika do decyzji] m 3 ścieków (k. 81). Hipotetycznie uzasadnionym jest więc przyjęcie, Ŝe gdyby ww. przedsiębiorca nie- czystości ciekłe odbierane wozami asenizacyjnymi z terenu Miasta i Gminy Malbork dostar- czał w ww. okresach do zlewni w Kałdowie Wsi, jego udział w ich dostawach wyniósłby od- powiednio: w 2012 r. – [pkt 5 załącznika do decyzji]% , w 2013 r. – [pkt 6 załącznika do de- cyzji]% , a w 2014 r. – [pkt 7 załącznika do decyzji]% ( do obliczeń wykorzystano dane z Ta- beli 1 ). [20] W dniu 18 grudnia 2014 r. - w toku prowadzonego postępowania - Spółka NOGAT zawarła z przedsiębiorcą Ksenia Tyszyńska umowę nr […] o odbiór nieczystości ciekłych w stacji zlewnej. Umowa ta wchodzi w Ŝycie z dniem 1 stycznia 2015 r. Mając na uwadze powyŜsze ustalenia Prezes UOKiK zwaŜył, co następuje: [21] Interes publiczny . Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przed- siębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastoso- wania instrumentów określonych w ustawie jest zatem, aby działania przedsiębiorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiły potencjalne zagroŜenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W wyroku z dnia 27 czerwca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) Sąd stwierdził, Ŝe „Interes publiczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W kaŜdej sprawie winien on być ustalony i konkretyzo- 11 wany co do swych wymagań. Organ administracji – Prezes Urzędu winien być w toku postę- powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dotykający ogółu a nie jednostki, czy teŜ określonej grupy. A zatem podstawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy antymonopolowej winno być uprzednie stwierdzenie, Ŝe został naruszony interes publicznoprawny, a nie interes praw- ny jednostki czy teŜ grupy”. Podobnie na temat interesu publicznego SOKiK wypowiedział w wielu innych wyrokach, np. z dnia 30.05.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 80/00), z dnia 04 lipca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 108/00), z dnia 06 czerwca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 78/00). NaleŜy dodać takŜe, iŜ Sąd NajwyŜszy w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) stwierdził, Ŝe naruszenie indywidualnego interesu (w powo- łanym wyroku – konsumenta), nie wyklucza dopuszczalności równoczesnego uznania, Ŝe dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu. Spółka NOGAT jest właścicielem oczyszczalni ścieków w Kałdowie Wsi. Spółka odmówiła przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą KOGUT przyjmowania nieczystości ciekłych odbieranych ze zbiorników bezodpływowych z obszaru Miasta i Gminy Malbork do stacji zlewnej w Kałdowie Wsi. Umowę, na podstawie której ww. przedsiębior- ca będzie mógł od 1 stycznia 2015 r. dostarczać nieczystości ciekłe dowoŜone wozami ase- nizacyjnymi do stacji zlewnej w Kałdowie Wsi zawarto w dniu 18 grudnia 2014 r. Skutki zachowań Spółki NOGAT, będące przedmiotem prowadzonego przez Prezesa Urzędu postępowania mogły dotyczyć nie tylko ww. przedsiębiorcy, ale takŜe kaŜdego potencjal- nego przedsiębiorcy zamierzającego świadczyć usługi opróŜniania zbiorników bezodpływo- wych z terenu Miasta i Gminy Malbork i dostarczać ścieki do stacji zlewnej w Kałdowie Wsi. Działania Spółki NOGAT mogły równieŜ wpływać na interesy podmiotów korzystających z usług opróŜniania zbiorników bezodpływowych z terenu Miasta i Gminy Malbork, którzy mo- gli zostać pozbawieni moŜliwości wyboru optymalnej dla siebie oferty. W takich okoliczno- ściach interwencja Prezesa UOKiK, w postaci wszczęcia postępowania antymonopolowego na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów była konieczna i zgodna z szeroko pojętym interesem publicznoprawnym, o którym mowa w art. 1 tej ustawy. [22] Strona postępowania antymonopolowego . Postępowanie antymonopolowe toczy się z udziałem osób mających przymiot strony. Zgod- nie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stroną postępowania jest kaŜdy, wobec kogo zostało wszczęte postępowanie w sprawie praktyk ograniczających kon- kurencję. Zakazy przewidziane w tej ustawie odnoszą się wyłącznie do działań podejmo- wanych przez przedsiębiorców lub ich związki. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pod pojęciem przedsiębiorca rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2013 r., poz.672) . Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorcą w jej rozumie- niu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu dzia- łalność gospodarczą. Spółka NOGAT prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Krajowego Reje- stru Sądowego pod numerem 0000162098. Przedmiotem działalności Spółki jest m.in. świadczenie usług w zakresie poboru, uzdatniania rozprowadzania wody oraz gospodarowa- nia ściekami oraz wywozu i unieszkodliwiania odpadów. Spółka prowadzi działalność zarob- kową w sposób zorganizowany i ciągły, jest zatem przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i jej działania mogą być poddane ocenie w toku postępowania przed Prezesem UOKiK. [23] Rynek właściwy i pozycja strony postępowania . Definiując rynek właściwy w niniejszej sprawie naleŜy wskazać, iŜ zgodnie z treścią art. 2 ust. 1. ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 391), zwanej dalej: ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach , pod pojęciem nieczystości ciekłych - rozumie się ścieki gromadzone przejściowo w zbiornikach bezodpływowych. Art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera bezwzględny zakaz naduŜywania przez przedsiębiorców pozycji dominującej na rynku właściwym. Aby zatem, działania przedsiębiorcy moŜna było zakwalifikować jako jedną z wymienionych w art. 9 ust. 2 tej ustawy praktyk ograniczających konkurencję, naleŜy uprzednio dowieść, iŜ przedsiębiorca ten pozycję dominującą faktycznie posiada. Jak powyŜej wskazano, stroną niniejszego postępowania jest Spółka NOGAT, prowadząca działalność m.in. w zakresie eksploatacji stacji zlewnej przy oczyszczalni ścieków w Kałdowie Wsi, polegającej na przyjmowaniu i utylizacji trafiających tam nieczystości ciekłych. Tak więc naleŜy wykazać, Ŝe przedsiębiorca ten posiada pozycję dominującą na określonym w sprawie rynku właści- wym. NaleŜy wskazać, iŜ w sytuacji, gdy nieruchomość nie jest podłączona do sieci kanalizacyj- nej, ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na właściciela nierucho- mości obowiązek gromadzenia nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych (art. 5 ust. 1 pkt 3a). Pozbywanie się tych nieczystości nie moŜe odbywać się w sposób dowolny: zbiorniki bezodpływowe winny być opróŜniane przez wyspecjalizowane gminne jednostki organizacyjne bądź przedsiębiorców posiadających zezwolenie na prowadzenie tego rodza- ju działalności (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy), zaś nieczystości ciekłe mogą być transportowa- ne wyłącznie przez spełniające określone wymogi techniczne oraz ochrony zdrowia i ochrony środowiska wozy asenizacyjne (art. 2 ust. 2 ustawy). Nie ma zatem, innej moŜli- wości pozbycia się nieczystości ciekłych powstałych w danej nieruchomości, niŜ skorzysta- nie z usługi opróŜnienia zbiornika bezodpływowego i wywiezieniu nieczystości ciekłych wo- zem asenizacyjnym. Zgodnie z art. 8 ust. 2 a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przedsię- biorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na opróŜnianie zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych powinien udokumentować gotowość ich odbioru przez sta- cję zlewną. Z powyŜszego wynika, iŜ ustawodawca nie przewidział innej, niŜ stacja zlew- na, moŜliwości pozbycia się transportowanych wozem asenizacyjnym nieczystości ciekłych. Działalność polegająca na przyjmowaniu do stacji zlewnej nieczystości ciekłych odbiera- nych ze zbiorników bezodpływowych dowoŜonych pojazdami asenizacyjnymi oraz usługi opróŜniania zbiorników bezodpływowych z nieczystości ciekłych i ich transport do stacji zlewnej stanowią, w ocenie Prezesa UOKiK, przedmiot dwóch, odrębnych wprawdzie, jed- nak bezpośrednio powiązanych ze sobą rynków właściwych. Zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obsza- rze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone wa- runki konkurencji. Pod pojęciem towaru – zgodnie z art. 4 pkt 7 ustawy o ochronie konku- 13 rencji i konsumentów – rozumie się rzeczy, jak równieŜ energię, papiery wartościowe i in- ne prawa majątkowe, usługi, a takŜe roboty budowlane. Pojęcie rynku właściwego odnosi się przedmiotowo do wszystkich wyrobów (usług) jednego rodzaju, które ze względu na swoje szczególne właściwości odróŜniają się od innych wyro- bów (usług) w taki sposób, Ŝe nie istnieje moŜliwość dowolnej ich zamiany. Rynek właściwy produktowo obejmuje wszystkie towary, które słuŜą zaspokajaniu tych samych potrzeb nabywców, mają zbliŜone właściwości, podobne ceny i reprezentują podobny poziom ja- kości 1 . Niezbędnym elementem rynku właściwego jest jego wymiar geograficzny, ozna- czający konieczność wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, mające zasto- sowanie do określonych towarów, są jednakowe dla wszystkich konkurentów. Rynkiem właściwym, na który działa Spółka NOGAT, jest rynek odbierania i utylizacji do- starczanych do stacji zlewnej nieczystości ciekłych pochodzących ze zbiorników bezodpły- wowych dowoŜonych z terenu: Miasta i Gminy Malbork, a takŜe z Gmin: Nowy Staw, Dębi- na, Martąg i Trępnowy, Lichnowy (miejscowości: Lichnowy, Lichnówki, Boręty, Lisewo, Dą- browa i Parszewo), Miasta i Gminy Sztum oraz Gmin: Dzierzgoń, Miłoradz, Stare Pole i Sta- ry Targ. Towarem w rozumieniu definicji ustawowej, jest w tym przypadku usługa przyj- mowania nieczystości ciekłych odbieranych ze zbiorników bezodpływowych dowoŜonych do zlewni pojazdami asenizacyjnymi, obszarem zaś – teren poszczególnych ww. miast i gmin. Na zdefiniowanym jak wyŜej rynku właściwym Spółka NOGAT, dysponując jedyną lokalną stacją zlewną, zajmuje pozycję dominującą, którą art. 4 pkt 10 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów definiuje jako pozycję przedsiębiorcy, która umoŜliwia mu zapobie- ganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działa- nia w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. Ewentualni kontrahenci Spółki NOGAT w zakresie opróŜniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, teoretycznie mogliby dostarczać te nieczystości nie tylko do stacji zlewnej w Kałdowie Wsi, lecz równieŜ do zlewni funkcjonujących w sąsiednich gminach, jak np. punkt zlewny w Dzierzgoniu, Sztumie, Tczewie czy Barcicach. Przyjmując, Ŝe koszt jednostkowy (zł/km) przejazdu wozu asenizacyjnego jest dla danego pojazdu stały, to koszty transportu ścieków do sąsiednich gmin odległych o ok.: 18,5 – 25 km – Sztum Pole, 25 – 30 km – Dzierzgoń, 30 km – Tczew byłyby w kaŜdym z tych przypad- ków wyŜsze. śaden z przedsiębiorców (ZGKiM, Adam Baliński oraz KOGUT), do których w toku postepo- wania zwrócono się o oszacowanie jednostkowego kosztu transportu nieczystości ciekłych nie przedstawił takich szacunków. W podobnej sprawie, rozstrzygniętej decyzją Prezesa UOKiK nr 36/2013 z dnia 10 grudnia 2013 r. szacunkowy jednostkowy koszt transportu nie- czystości ciekłych określono na poziomie od 1,60/km do 3,50 zł/km. Konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę kosztów transportu nieczystości ciekłych od- bieranych z terenu Miasta i Gminy Malbork lub z innych miejscowości, z których nieczysto- ści ciekłe powinny być dostarczane do zlewni w Kałdowie Wsi, tj.: gmin Nowy Staw, Dębi- na, Martąg i Trępnowy i Lichnowy powoduje, Ŝe pokonanie relatywnie niewielkiego dodat- kowego dystansu moŜe znacząco zwiększyć koszty usługi. Przyjmując do kalkulacji koszty transportu na poziomie chociaŜby 1,60 zł/km naleŜy wskazać, Ŝe dla przedsiębiorcy, poko- 1 E. Modzelewska-Wąchal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 49. 14 nanie dodatkowych 20 km oznacza wzrost kosztów wykonania usługi o 32 zł, a dodatkowych 30 km – o 48 zł. Reasumując, mając na uwadze definicję rynku właściwego zawartą w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ze względu na koszt transportu, punktów zlewnych zlokalizowanych w oczyszczalniach w gminach ościennych nie moŜna uznać za substytuty dla punktu zlewnego w oczyszczalni w Kałdowie Wsi. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ oczyszczalnia ścieków działająca na terenie danej gminy została utwo- rzona i funkcjonuje staraniem i na rzecz tejŜe gminy, tym samym nie ma obowiązku przyjmowania nieczystości ciekłych pochodzących spoza jej terenu, w szczególności z te- renu gmin na obszarze których działają stacje zlewne. W tym miejscu naleŜy zwrócić uwa- gę na jedną z podstawowych zasad ochrony środowiska, obowiązujących w prawie Unii Eu- ropejskiej, tj. „zasadzie bliskości”. Zasada ta wyraŜona jest w art. 16 Dyrektywy Parla- mentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r . w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz.U.UE.L.2008.312.3), który w ust. 3 stanowi, iŜ: „ Sieć (tj. zintegrowana sieć urządzeń do unieszkodliwiania odpadów) powinna umoŜliwiać unieszkodliwianie odpadów w jednej z najbliŜej połoŜonych odpowiednich instalacji, za pomocą najodpowiedniejszych metod i technologii, w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska oraz zdrowia publicznego”. Spółka NOGAT prowadzi na terenie Miasta i Gminy Malbork jedyną oczyszczalnię ścieków i nie spotykając się na lokalnym rynku usług przyjmowania do stacji zlewnej nieczystości ciekłych ze zbiorników bezodpływowych dowoŜonych pojazdami asenizacyjnymi z terenu objętego zasięgiem jej działalności z konkurencją, posiada na nim pozycję dominującą. W toku postępowania ustalono, Ŝe do prowadzonej przez Spółkę zlewni dowoŜone są ścieki z obszaru gmin nie objętych zasięgiem jej działalności, jednakŜe ilości tych nieczystości jest niewielka – stanowi zaledwie kilka procent w łącznej ilości nieczystości odebranych przez zlewnię, co wskazuje, iŜ przewoŜenie nieczystości ciekłych na większe odległości nie jest opłacalne. Tym samym sytuacja ta nie ma wpływu na pozycję Spółki Nogat na określonym wyŜej rynku właściwym. Pozycja monopolistyczna, będąca kwalifikowaną formą pozycji dominującej, o której mo- wa w art. 4 pkt 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stwarza Spółce moŜliwość działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów (tj. przedsiębiorców dysponu- jących innymi stacjami zlewnymi), jak i kontrahentów (tj. przedsiębiorców dostarczają- cych nieczystości ciekłe do stacji zlewnej w Kałdowie Wsi). Przedmiotem ( towarem w rozumieniu art. 4 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji konsu- mentów ) rynku właściwego, który jest powiązany z rynkiem przyjmowania do stacji zlew- nej nieczystości ciekłych pochodzących ze zbiorników bezodpływowych, jest rynek opróŜ- niania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych od właścicieli nieru- chomości z terenu Miasta i Gminy Malbork i ich transportu do stacji zlewnej. O granicach terytorialnych rynku właściwego decydują w tym przypadku zarówno koszty transportu, jak i odpowiednie uregulowania prawne. Jak wyŜej wskazano, na prowadzenie wyŜej określo- nej działalności wymagane jest zezwolenie (art. 7 ust.1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czysto- ści i porządku w gminach). Zezwolenie to wydaje, w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 7 ust.6 ww. ustawy), zaś w samym zezwoleniu określa się obszar działalności nim objętej (art. 9 ust. 1 pkt 2). Powołane wyŜej uregulowania ustawowe po- wodują, Ŝe przedsiębiorcy, którzy uzyskali zezwolenie od organu danej gminy mogą wyko- nywać działalność wywozową na obszarze tej gminy. W przedmiotowej sprawie jest to Mia- sto i Gmina Malbork. 15 Rynkiem powiązanym, na który oddziałują zachowania Spółki NOGAT jest rynek usług opróŜniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych od właścicieli nieruchomości z terenu Miasta i Gminy Malbork, zwany dalej równieŜ lokalnym rynkiem wywozu nieczystości ciekłych. Na lokalnym rynku wywozu nieczystości ciekłych oprócz przedsiębiorcy KOGUT działa dwóch innych przedsiębiorców: ZGKiM i Adam Baliński. [24] Naruszenie art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iŜ zakazanym naduŜyciem pozycji dominującej na rynku właściwym jest działanie przedsiębiorcy polega- jące na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Praktyka ma przede wszystkim charakter antykonkurencyjny, a do- brem chronionym na podstawie ww. przepisu jest konkurencja jako taka. Dla udowodnienia stosowania tej praktyki, niezbędne jest spełnianie łącznie dwóch, wyni- kających z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przesłanek, a mianowicie: ― zajmowanie przez przedsiębiorcę pozycji dominującej na danym rynku właściwym, ― naduŜywanie tej pozycji poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków nie- zbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Jak wykazano w decyzji Spółka NOGAT posiada pozycję dominującą na lokalnym rynku usług przyjmowania do stacji zlewnej nieczystości ciekłych ze zbiorników bezodpływowych dowoŜonych pojazdami asenizacyjnymi z terenu Miasta i Gminy Malbork, a zatem pierwsza z ww. przesłanek została spełniona. RozwaŜając, czy w niniejszej sprawie została spełniona druga przesłanka naleŜy mieć na uwadze, Ŝe obowiązek przestrzegania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów ciąŜy na przedsiębiorcach działających na rynku, a stosowanie tych przepisów ma zapewnić prawidłowe funkcjonowanie wszystkich rynków. Jest w szczególności waŜne w przypadku rynku, na którym uczestnikiem jest tylko jeden przedsiębiorca, którego silna pozycja rynkowa pozwala na dowolne oddziaływanie na strukturę rynku i warunki jego funkcjonowania. W takim przypadku ograniczenie dostępu do rynku lub teŜ utrudnienie rozwoju konkurencji, moŜe wywoływać negatywne skutki nie tylko na rynku, na którym przedsiębiorca ten posiada pozycję dominującą, ale równieŜ na rynkach z nim powiąza- nych, na które moŜe on wpływać ze względu na silną pozycję, jaką posiada na rynku zdo- minowanym. Dzieje się tak, gdy sfera aktywności przedsiębiorców chcących działać na ryn- ku w warunkach konkurencji powiązana jest bezpośrednio lub pośrednio z rynkami, na któ- rych dominującą pozycję posiada inny przedsiębiorca. Wtedy teŜ przedsiębiorca posiadają- cy pozycję dominującą na jednym rynku moŜe dyktować warunki na innym, powiązanym z nim rynku, tak jak w przypadku rynku usług przyjmowania do stacji zlewnej nieczystości ciekłych oraz rynku usług opróŜniania zbiorników bezodpływowych z nieczystości ciekłych i ich transportu. Stąd teŜ w przypadku, gdy przedsiębiorca posiadający pozycję dominującą na rynku, w sposób nieuzasadniony, ogranicza lub teŜ utrudnia dostęp do tego rynku lub teŜ do rynku z nim powiązanego, musi się liczyć z tym, iŜ takie działanie będzie uznane przez Prezesa UOKiK za praktykę ograniczającą konkurencją na podstawie art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Na mocy tego przepisu zakazane jest za- równo ograniczanie dostępu do rynku jak teŜ, stwarzanie innym przedsiębiorcom warunków funkcjonowania na nim na warunkach mniej korzystnych, niŜ w warunkach niezakłóconej konkurencji. W okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy Spółka NOGAT prowadzi działalność w zakresie przyjmowania nieczystości ciekłych do jedynej na terenie Gminy Malbork stacji 16 zlewnej. Wszyscy działający i potencjalni uczestnicy rynku opróŜniania zbiorników bezod- pływowych i transportu nieczystości ciekłych są uzaleŜnieni od działań Spółki i to ona de- cyduje o jego kształcie. Spółka bowiem, zawierając z przedsiębiorcami umowy na odbiór nieczystości ciekłych, bądź odmawiając zawarcia takich umów, a takŜe ustalając zasady przyjmowania nieczystości do zlewni, ma bezpośredni wpływ na opłacalność świadczenia tego rodzaju usług, a takŜe na liczbę uczestników rynku. NaleŜy zatem uznać, iŜ Spółka NOGAT posiada moŜliwości ograniczania dostępu do rynku opróŜniania zbiorników bezod- pływowych i ma wpływ na warunki funkcjonowania jego uczestników. NaleŜy się zgodzić, iŜ podnoszony przez NOGAT argument dotyczący uwarunkowań tech- nicznych stacji zlewnej jest istotny, poniewaŜ określony stan techniczny urządzeń tej sta- cji limituje przyjęcie określonej ilości nieczystości ciekłych. Podkreślenia jednak wymaga, iŜ zwiększenie liczby przedsiębiorców dowoŜących nieczystości ciekłe z terenu miasta i gminy Malbork nie powoduje automatycznego zwiększenia ilości wytwarzanych przez mieszkańców tego terenu nieczystości. Przyjmowanie do lokalnej stacji zlewnej nieczysto- ści ciekłych pochodzących z terenu miasta i gminy Malbork, a dostarczanych przez innego niŜ przedsiębiorcy juŜ działający na terenie ww. Miasta i Gminy oznacza w swej istocie zmianę właściciela wozu asenizacyjnego. Sytuacja taka moŜe utrudnić pracę zlewni, głów- nie pod kątem organizacyjnym, ale jej nie zablokuje. Przedstawione wyŜej stanowisko Prezesa UOKiK znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Sąd NajwyŜszy wyrokiem z dnia 14 stycznia 2009 r. (sygn. akt III SK 24/08) wydanym na skutek skargi kasacyjnej do sprawy o zbieŜnym do rozpatrywanego stanie faktycznym, uznał, Ŝe odmowa zawarcia umowy moŜe być obiektywnie uzasadniona warunkami techno- logicznymi działalności przedsiębiorcy, np. brakiem technicznych moŜliwości przyjmowania większej ilości ścieków, przy czym maksymalną jest ilość nieczystości ciekłych, jaką moŜe przyjąć zlewnia od przedsiębiorców działających na rynku wywozu nieczystości ciekłych na podstawie zawartych umów. Sąd NajwyŜszy wskazał, Ŝe ilość (objętość) nieczystości cie- kłych dostarczanych w danym czasie do zlewni nie jest wartością stałą, jednakŜe przedsię- biorcy zajmujący się wywozem nieczystości ciekłych z terytorium gminy nie są w stanie zebrać i dostarczyć do zlewni więcej nieczystości ciekłych, niŜ wytworzyli mieszkańcy gmi- ny i przedsiębiorcy działający na jej terenie. Ilość nieczystości ciekłych, jakie mogą trafić do zlewni w danym okresie, jest zatem niezaleŜna od liczby przedsiębiorców działających na rynku ich wywozu. Ta sama ilość nieczystości ciekłych rozkłada się na mniejszą lub większą liczbę przedsiębiorców zajmujących się ich wywozem. W gminach sąsiadujących z Gminą Malbork funkcjonują stacje zlewne w Sztumskim Polu, Dzierzgoniu i Tczewie. Z ustaleń dokonanych w toku postepowania wynika, Ŝe spółka ZGKiM, która - tak jak NOGAT jest spółką gminą - nieczystości ciekłe odbierane wozami asenizacyjnymi z terenu Miasta i Gminy Nowy Staw, Miasta i Gminy Sztum oraz Gmin: Dzierzgoń, Lichnowy, Miłoradz, Stare Pole, Stary Targ dostarcza do stacji zlewnej w Kał- dowie Wsi. Udział nieczystości ciekłych dostarczonych wozami asenizacyjnymi do zlewni w Kałdowie Wsi przez ZGKiM w łącznej ilości nieczystości przyjętych przez Spółkę NOGAT w 2013 r. i 2014 r. z obszaru innych gmin, niŜ objęte zakresem jej działalności wyniosła ok. […]%. Tak więc NOGAT, odmawiając przedsiębiorcy KOGUT przyjmowania nieczystości cie- kłych wywoŜonych przez tego przedsiębiorcę wozami asenizacyjnymi z terenu Miasta i gminy Malbork – przyjmuje ścieki dowoŜone przez ZGKiM z obszaru innych gmin, w tym gmin, na terenie których znajdują się oczyszczalnie ścieków. Spółka NOGAT odmowę przyjmowania nieczystości płynnych dowoŜonych wozami asenizacyjnymi od przedsiębior- ców innych, niŜ jej dotychczasowi kontrahenci, uzasadnia brakiem rezerw umoŜliwiających przyjęcie dodatkowego ładunku zanieczyszczeń. Spółka w toku postępowania deklarowała, Ŝe realizacja zadania polegającego m.in. na rozbudowie oczyszczalni ścieków w Kałdowie 17 Wsi pozwoli na zwiększenie od stycznia 2015 r. moŜliwości przyjmowania ścieków komu- nalnych zarówno z nowo wybudowanych sieci kanalizacji sanitarnej w rejonie Malborka, jak i dostarczanych wozami asenizacyjnymi. Z informacji zamieszczonych na stronie inter- netowej Spółki wynika, Ŝe inwestycja ta nie zostanie zakończona do końca 2014 r., a w styczniu 2015 r. zostanie ogłoszony przetarg mający na celu wyłonienie wykonawcy, który ją dokończy. Przedsiębiorcy, którzy chcieliby wykonywać usługi na obszarze Miasta i Gminy Malbork, lub jak w przypadku przedsiębiorcy KOGUT – taką działalność na ich terenie prowadzą na pod- stawie posiadanych zezwoleń, muszą wozić odbierane ścieki do stacji zlewnych znajdują- cych się w innych gminach. WiąŜe się to z koniecznością ponoszenia przez takiego przed- siębiorcę m.in. dodatkowych kosztów transportu, które w przypadku kilkudziesięciokilome- trowych odcinków mają istotne znaczenie dla ekonomiki przedsiębiorcy, jak i wysokości opłat pobieranych od dostawców tego rodzaju ścieków, w tym konsumentów. Dodatkowo, jak wynika z danych przedstawionych w Tabeli 4, opłaty za przyjęcie ww. nieczystości do zlewni w Dzierzgoniu i Sztumskim Polu są wyŜsze od obowiązujących w Kałdowie Wsi. W 2014 r. wyniosły one odpowiednio: Dzierzgoń 5,61 zł/m 3 , Sztumskie Pole – 4,62 zł/m 3 , w Kałdowie Wsi – 4,04 zł/m 3 (brutto). Taka sytuacja przekłada się nie tylko na koszty dzia- łalności ponoszone przez przedsiębiorców, ale równieŜ oddziałuje na ich kontrahentów, w tym konsumentów. Korzystający z usług przedsiębiorcy, któremu odmawia się przyjęcia ścieków odebranych z obszaru miasta i gminy Malbork do zlewni w Kałdowie Wsi, kontra- henci ci (w tym konsumenci) muszą ponieść wyŜsze koszty ich wywozu. W przypadku gdyby przedsiębiorca KOGUT miał moŜliwość dostarczania wywoŜonych nieczystości ciekłych do zlewni w Kałdowie Wsi, mógłby on pobierać opłaty w wysokości 14,04 zł/m 3 (odległość do 2 km do stacji zlewnej) lub w wysokości 16,20 zł/m 3 (odległość do 5 km do stacji zlewnej). W zaistniałej sytuacji jego kontrahenci muszą ponosić opłaty w wysokości 21,60 zł/m 3 po- bierane w sytuacji, gdy ścieki są dowoŜone do stacji zlewnej odległej od zbiornika o więcej niŜ 5 km, co ma miejsce zarówno w przypadku ich transportu z terenu Miasta i Gminy Mal- bork do zlewni w Dzierzgoniu, jak i Sztumskim Polu. Spółka NOGAT odmawiając przyjmowania ścieków do jej stacji zlewnej od podmiotów in- nych, niŜ dotychczasowi jej kontrahenci nie podjęła Ŝadnych działań mających na celu przeciwdziałanie zaistniałej sytuacji np. poprzez proporcjonalne obniŜenie ilości ścieków przyjmowanych od zainteresowanych podmiotów. Jednocześnie - jak wynika z poczynio- nych ustaleń – odmawiając przyjmowania ścieków wywoŜonych z terenu miasta i gminy Malbork – spółka przyjmuje ścieki dostarczane przez ZGKiM z gmin, na obszarze których znajdują się lokalne stacje zlewne (Dzierzgoń i Sztum). Takie zachowanie Spółki NOGAT świadczy o tym, Ŝe posiadając pozycję monopolistyczną na lokalnym rynku przyjmowania do zlewni nieczystości ciekłych wywoŜonych wozami asenizacyjnymi, wykorzystuje ją w sposób sprzeczny z regułami konkurencji. Działanie takie ogranicza w sposób oczywisty rozwój konkurencji na lokalnym rynku wywozu nieczystości ciekłych, bowiem ogranicza do- stęp do niego i utrwala stan polegający na tym, Ŝe na rynku tym funkcjonują praktycznie tylko dwaj przedsiębiorcy: ZGKiM i Wywóz Nieczystości Płynnych Adam Baliński. Tym sa- mym, konsumentom ogranicza się moŜliwość wyboru przedsiębiorcy wykonującej ten ro- dzaj usług. Zachowania Spółki mogą być rozpatrywane w kontekście dyskryminacji przed- siębiorców chcących świadczyć usługi wywozu nieczystości płynnych ze zbiorników bezod- pływowych z ternu miasta i gminy Malbork i ograniczania rozwoju konkurencji na tym rynku na równoprawnych zasadach. Zarazem warunki te moŜna uznać za mniej korzystne niŜ wy- nikałoby to z działania nieskrępowanych mechanizmów rynkowych działających w warun- kach wolnej konkurencji. Ograniczenie przedsiębiorcy moŜliwości dostarczania nieczystości ciekłych dowoŜonych pojazdami asenizacyjne do najbliŜszej stacji zlewnej moŜe obniŜyć 18 konkurencyjność tego przedsiębiorcy wobec jego konkurentów, którzy taką moŜliwość po- siadających. Tego rodzaju działania Spółki NOGAT mogą być rozpatrywane jako przejaw wykorzystywania pozycji monopolisty na rynku usług przyjmowania do zlewni nieczystości ciekłych dowoŜonych wozami asenizacyjnymi z terenu Miasta i Gminy Malbork. Skutkiem takiego działania moŜe być potencjalne bądź faktyczne ograniczenie konkurencji na lokal- nym rynku opróŜniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych od właścicieli nieruchomości z terenu Miasta i Gminy Malbork. W okolicznościach sprawy zostało zatem wykazane spełnienie wszystkich przesłanek, o któ- rych mowa w art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymagane do udowodnienie postawionego Spółce NOGAT zarzutu. [25] Stwierdzenie zaniechania . Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję i nakazującą zaniechanie jej sto- sowania, jeŜeli zachowanie rynkowe przedsiębiorcy przestało naruszać zakazy określone w art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W takim przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za ograniczają konkurencję i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. CięŜar udowodnienia okoliczności, Ŝe praktyka została zaprzestana spoczy- wa na przedsiębiorcy (art. 11 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). W toku niniejszego postępowania antymonopolowego Spółka NOGAT przedłoŜyła Prezesowi Urzędu kopię zawartej w dniu 18 grudnia 2014 r. z przedsiębiorcą Ksenia Tyszyńska umowy, na podstawie której od dnia 1 stycznia 2015 r. rozpocznie ona odbiór nieczystości ciekłych odbieranych przez tego przedsiębiorcę z obszaru Miasta i Gminy Malbork i dowoŜonych wo- zami asenizacyjnymi do stacji zlewnej w Kałdowie Wsi. Zawarcie ww. umowy umoŜliwi ko- rzystanie z ww. zlewni przedsiębiorcy innemu, niŜ dotychczasowi kontrahenci Spółki. Dzia- łanie to ma równieŜ przełoŜenie na zachowania i sytuację właścicieli nieruchomości zloka- lizowanych na terenie Miasta i Gminy Malbork wyposaŜonych w bezodpływowe zbiorniki na nieczystości ciekłe. UmoŜliwienie przedsiębiorcy KOGUT zrzutu nieczystości ciekłych od- bieranych z terenu Miasta i Gminy Malbork do stacji w Kałdowie Wsi spowoduje, Ŝe do- stawcy tych ścieków, w tym konsumenci, będą – w sytuacji skorzystania z usług ww. przed- siębiorcy - ponosili niŜsze opłaty za wykonywane usługi, tj.: nie kwotę 21,60 zł/m 3 – pobie- raną w sytuacji, gdy nieczystości są przez ww. przedsiębiorcę transportowane na odległość powyŜej 5 km do stacji zlewnej, ale 14,04 zł/m 3 – przy transporcie nieczystości z nieru- chomości odległych do 2 km od stacji zlewnej lub 16,20 zł/m 3 – przy transporcie na odle- głość do 5 km do stacji zlewnej. W ocenie Prezesa UOKiK działania podjęte przez Spółkę NOGAT umoŜliwiły rozwój konkurencji na lokalnym rynku opróŜniania zbiorników bezod- pływowych z nieczystości ciekłych i ich transportu z terenu Miasta i Gminy Malbork. Tym samym naleŜy uznać, Ŝe doprowadziły do zaniechania stosowania zarzucanej jej praktyki ograniczającej konkurencję. Wspomniana umowa wejdzie w Ŝycie z dniem 1 stycznia 2015 r., jednakŜe juŜ w dacie jej zawarcia, tj. w dniu 18 grudnia 2014 r. ww. przedsię- biorcy złoŜyli zgodne oświadczenie woli, efektem którego jest zaprzestanie stosowania za- rzucanego Spółce NOGAT naruszenia zasad konkurencji. Z uwagi na powyŜsze jako datę za- niechania praktyki stosowanej przez NOGAT przyjęto datę 18 grudnia 2014 r. Biorąc pod uwagę powyŜsze, orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. [26] Kara pienięŜna . Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ ochro- ny konkurencji moŜe nałoŜyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pienięŜną w wyso- kości nie większej niŜ 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym 19 rok nałoŜenia kary, jeŜeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie: dopuścił się naruszenia zakazu określonego m.in. w art. 9. Nakładanie kar pienięŜnych w świetle wyŜej przywołanego przepisu odbywa się co prawda na zasadzie fakultatywności, niemniej jednak – jak określa się w doktrynie – stosowanie kar pienięŜnych powinno mieć miejsce w przypadkach dostatecznie wykształconych w praktyce reguł stosowania przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję 2 . Ponadto, w orzecznictwie podkreśla się, iŜ skuteczna polityka karania wymaga, aby w przypadku stwierdzenia stosowania przez przedsiębiorcę praktyki ograniczającej konkurencję zasadą było nakładanie kary pienięŜnej (wyrok SOKiK z dnia 8 listopada 2004 r., sygn. akt XVII Ama 81/03). Mając na uwadze stopień naruszenia interesu publicznoprawnego oraz fakt, Ŝe przedmio- towe działanie Spółki NOGAT - polegające na ograniczeniu dostępu do zlewni w Kałdowie Wsi przedsiębiorcom innym, niŜ dotychczas z niej korzystający - stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w niniejszej sprawie or- gan antymonopolowy postanowił nałoŜyć karę pienięŜną. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie przesądza bezwzględnie wysokości kary nakładanej przez organ ochrony konkurencji, który decyduje o tym w kaŜdym konkretnym przypadku. Przy ustalaniu wysokości kar pienięŜnych, o których mowa w art. 106-108 wyŜej przywołanej ustawy, Prezes Urzędu powinien wziąć pod uwagę w szczególności okres, sto- pień oraz okoliczność uprzedniego naruszenia przepisów ustawy (art. 111 ww. ustawy). W judykaturze wskazuje się, Ŝe w przypadku kar za stosowanie praktyk ograniczających kon- kurencję przesłankami, które naleŜy brać pod uwagę, są: potencjał ekonomiczny przedsię- biorcy, skutki praktyki dla konkurencji lub kontrahentów, dopuszczalny poziom kary wyni- kający z przepisów ustawy oraz cele jakie kara ma osiągnąć (wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt I CKN 793/98). W punkcie I. sentencji niniejszej decyzji uznano działanie Spółki NOGAT za praktykę ogra- niczającą konkurencję i naruszającą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zakaz ten ma charakter bezwzględny, za- tem nie istnieją przesłanki natury prawnej, które umoŜliwiały zalegalizowanie takiej prak- tyki. Spełniona jest więc podstawowa przesłanka warunkująca nałoŜenie kary pienięŜnej. Jako podstawę obliczenia kary przyjęto dochód w wysokości […] zł osiągnięty przez Spółkę w 2013 r. Maksymalna wysokość kary mogłaby zatem wynieść […] zł Ustalając wymiar kary pienięŜnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonego w niniejszej decyzji naruszenia. WaŜąc stwierdzone naruszenie Prezes Urzędu kierował się przede wszystkim dwiema okolicznościami: (a) naturą naruszenia i (b) czynnikami związanymi ze specyfiką rynku oraz działalnością przedsiębiorcy. W kwestii natury naruszenia wyróŜnia się: naruszenia bardzo powaŜne, do których naleŜy zaliczyć przede wszystkim szczególnie szkodliwe horyzontalne ograniczenia konkurencji, jak równieŜ przypadki naduŜywania pozycji dominującej mające na celu lub prowadzące do eliminacji konkurencji na rynku, naruszenia powaŜne, do których naleŜy zaliczyć przede wszystkim porozumienia horyzontalne niezaliczane do najpowaŜniejszych naruszeń, porozumienia pionowe wpływające na cenę lub warunki oferowania produktu, przypadki naduŜywania pozycji dominującej mające na celu lub prowadzące do istotnego graniczenia 2 M. Król-Bogomilska [w:] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz , T. Skoczny (red.), Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 1606 i 1614. 20 konkurencji lub dotkliwej eksploatacji kontrahentów lub konsumentów, wreszcie narusze- nia inne niŜ wyŜej wymienione (tzw. naruszenia pozostałe), do których naleŜą m.in. po- rozumienia wertykalne niedotyczące ceny lub moŜliwości odsprzedaŜy towaru, jak równieŜ przypadki naduŜywania pozycji dominującej o mniejszej wadze. Oceniając naturę naruszenia naleŜy wskazać, Ŝe praktyka przypisana Spółce polega na nad- uŜywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku przyjmowania nieczystości ciekłych z te- renu Miasta i Gminy Malbork do stacji zlewnej w Kałdowie Wsi poprzez ograniczenie dostę- pu do zlewni przedsiębiorcom innym, niŜ dotychczas z niej korzystający, co przeciwdziała ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania i rozwoju konkurencji na lokalnym rynku opróŜniania zbiorników bezodpływowych z nieczystości ciekłych i ich transportu z te- renu Miasta i Gminy Malbork. NałoŜenie kary naleŜy zatem traktować jako podkreślenie na- ganności działań podmiotu dominującego, które to działania ograniczają konkurencję na rynku powiązanym. Kierując się naturą przedmiotowego naruszenie Prezes Urzędu zaliczył praktykę stosowana przez Spółkę NOGAT do powaŜnych naruszeń prawa antymonopolowego, naleŜącą do prak- tyk eksploatacyjnych, stosowanych przy wykorzystywaniu przez przedsiębiorców istnieją- cej nad kontrahentami przewagi kontraktowej, dlatego teŜ jako kwotę wyjściową kary przyjęto na poziomie […]% całkowitego przychodu Spółki, co daje kwotę […] zł. W następnej kolejności rozwaŜono czynniki dotyczące specyfiki rynku właściwego i działal- ności przedsiębiorcy, w tym niewielki udział przychodu uzyskanego przez Nogat w roku 2013 w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie przyjmowania nie- czystości ciekłych dowoŜonych wozami asenizacyjnymi do stacji zlewnej w Kałdowie Wsi. Spółka NOGAT w 2013 r. z tytułu oczyszczania ścieków dowoŜonych wozami asenizacyjnymi osiągnęła przychód w wysokości […] zł, co stanowi jedynie ok. […]% przychodów Spółki. Da- je to podstawę do obniŜenia wysokości kary z tytułu niewielkiego udziału przychodów uzy- skanych z tytułu świadczenie usług na ww. rynku właściwym w przychodzie przedsiębiorcy o […]%, tj. do kwoty […] zł. Obliczając wysokość kary Prezes Urzędu uznał stosowaną praktykę za długotrwałą (trwającą ponad rok, tj. od czerwca 2013 r.), a tym samym podwyŜszył karę o […]%, tj. do kwoty […] zł. WaŜąc wysokość nałoŜonej kary pienięŜnej Prezes UOKiK poddał analizie równieŜ okolicz- ności obciąŜające i łagodzące, stanowiące ocenę podmiotowej strony czynu przedsiębior- cy. W związku z tym, Ŝe zaniechanie praktyki zarzucanej Spółce Nogat nastąpiło w fazie postępowania poprzedzającego wydanie decyzji, Prezesa Urzędu uznał, Ŝe okoliczność ta nie moŜe zostać uznana za łagodzącą. Jeśli chodzi o okoliczności obciąŜające, to w ocenie Prezesa Urzędu postępowanie Spółki, miało charakter umyślny, mający na celu ogranicze- nie potencjalnym konkurentom, dostępu do ustalonego w postępowaniu rynku właściwego. Ze względu na tę okoliczność postanowiono podwyŜszyć wymiar kary o […]%. Zdaniem Pre- zesa Urzędu brak jest innych okoliczności obciąŜających i łagodzących, które wpływałyby na zmianę poziomu kary. W związku z czym jej wymiar ustalono na poziomie 5.323 zł. Prezes Urzędu uznał za uzasadnione w niniejszej sprawie, nałoŜenie na przedsiębiorcę kary pienięŜnej, w wysokości 5.323 zł (słownie: pięć tysięcy trzysta dwadzieścia trzy złote), płatnej do budŜetu państwa, co stanowi około […] % przychodu będącego podstawą obli- czania kary i […] % kary, jaka mogłaby być w tym przypadku nałoŜona. W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara jest adekwatna do stopnia naruszenia przepi- sów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz współmierna do moŜliwości finan- sowych Spółki. Nadmienić naleŜy, Ŝe kary pienięŜne stosowane są w sytuacjach, gdy za- 21 chowanie przedsiębiorcy nie tylko jest bezprawne, ale moŜna takŜe sprawcy przypisać wi- nę w znaczeniu subiektywnym. Analizując kwestię winy naleŜy stwierdzić, iŜ Spółka powin- na zdawać sobie sprawę, iŜ podejmowanymi działaniami moŜe naduŜywać posiadanej po- zycji dominującej. Kara pienięŜna nałoŜona w powyŜszej wysokości pełni funkcję represyj- ną za naruszenie przepisów ww. ustawy, gdyŜ podkreśla naganność zachowania Spółki, któ- ra dopuściła się stosowania praktyk ograniczających konkurencję. Jednocześnie nałoŜona kara pełni funkcję prewencyjną, gdyŜ zapobiega stosowaniu w przyszłości sprzecznych z in- teresem publicznym praktyk ograniczających konkurencję. Mając powyŜsze na uwadze, orzeczono jak w punkcie II sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pienięŜną na- leŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie prowadzone w NBP O/O War- szawa o numerze 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. [27] Koszty postępowania . Art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, Ŝe jeŜeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia obowiązany jest ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 ww. ustawy, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które moŜe być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Ponadto, stosownie do art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jednocześnie z wydaniem decyzji organ ad- ministracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, oso- by zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu w wyniku przeprowadzonego prze- ciwko Spółce NOGAT postępowania antymonopolowego stwierdził naruszenie przez ww. przedsiębiorcę przepisu art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów. Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 ww. ustawy pozwala- jąca na obciąŜenie Spółki kosztami przeprowadzonego postępowania. PoniewaŜ przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają, co naleŜy rozumieć pod poję- ciem kosztów postępowania odwołano się w tym względzie – zgodnie z art. 83 ww. ustawy – do art. 263 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który do kosztów postępowania zalicza między innymi koszty doręczania stronom pism urzędowych. W niniejszej sprawie wyliczone w ten sposób koszty związane z korespondencją ze stroną postępowania ustalono na kwotę 62,70 zł. W związku z tym postanowiono obciąŜyć Spółkę kosztami przeprowadzonego postępowania antymonopolowego w wysokości 62,70 zł (słownie: sześćdziesiąt dwa 70/100 złotych). Na podstawie art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wyznaczył stronie termin 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji na uiszczenie ww. kosztów. Wobec powyŜszego, orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Koszty postępowania, określone w punkcie III decyzji, naleŜy uiścić we wskazanym w sen- tencji decyzji terminie na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. 22 POUCZENIE: 1. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Są- du Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. 2. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt III sentencji niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przysługuje zaŜalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygo- dniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ― Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów w Gdańsku. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek Otrzymuje: Przedsiębiorstwo „NOGAT” Sp. z o.o. Kałdowo Wieś 82-200 Malbork