RGD-37/2000

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL . (058) 346-29-32, T EL /F AX (058) 346-29-33, T EL . C ENTRALA (058) 301-50-21 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD. 5002-23/00/WW Gdańsk, dnia 21 grudnia 2000r. DECYZJA NR RGD. 37/00 Na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 8 ust. 1, w związku z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie inte- resów konsumentów (tekst jednolity z 1999r.: Dz. U. Nr 52, poz. 547 ze zm.), w imie- niu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postę- powania administracyjnego, odmawia się uwzględnienia Ŝądania Obywatelskiego Sto- warzyszenia Konsumentów i Przedsiębiorców „W Jedności Siła” w Szczecinku w przed- miocie stwierdzenia stosowania i nakazania zaniechania przez Wojskową Agencję Mieszkaniową – Oddział Terenowy w Słupsku praktyk monopolistycznych polegających na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku poprzez narzucanie uciąŜliwych warun- ków umów lokatorom (w miejscowości Czarne), w zakresie dostaw ciepła, wody oraz wywozu nieczystości stałych. UZASADNIENIE Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury w Gdańsku wpły- nął wniosek Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Konsumentów i Przedsiębiorców „W Jed- ności Siła” w Szczecinku, zwanego dalej Stowarzyszeniem, o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stosowania przez Wojskową Agencję Mieszkaniową – Oddział Terenowy w Słupsku, zwaną dalej WAM, praktyk monopolistycznych polegają- cych na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku, poprzez narzucenie, z dniem 1 stycznia 2000r., lokatorom – mieszkańcom zasobów mieszkaniowych administrowa- 2 nych przez WAM w miejscowości Czarne, nowych, niekorzystnych opłat za dostarczone ciepło, wodę i wywóz nieczystości stałych. W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie podniosło ponadto, iŜ WAM zajmując pozycję lokalnego monopolisty w zakresie wytwarzania oraz dostarczania ciepła, wprowadził kwestionowane opłaty bez uprzedniego przedstawienia lokatorom kalku- lacji kosztowo-cenowej uzasadniającej wysokość zmian opłat. Zdaniem skarŜącego Stowarzyszenia, uciąŜliwym dla lokatorów jest równieŜ sposób rozliczeń ciepła, polegający na pobieraniu przez WAM opłaty zmiennej tylko w trakcie trwania sezonu grzewczego. Powoduje to nie tylko nierównomierne w ciągu roku obciąŜanie budŜetów gospodarstw domowych, ale jest równieŜ niekorzystne dla samego dostawcy, który przy takiej metodzie poboru naleŜności pozbawiony jest sys- tematycznego wpływu środków pienięŜnych. Ponadto opłaty za ciepło pobierane od lokatorów wydzielonego osiedla wojskowego „WDM” są wyŜsze od opłat pobieranych od lokatorów w pozostałych budynkach. We wniosku o wszczęcie postępowania wskazano takŜe, Ŝe zapis § 6 umowy w sprawie rozliczania kosztów zuŜycia wody i legalizacji wodomierzy, zawieranej z lo- katorami, a stanowiący, iŜ „Najemca zobowiązuje się ponosić od kaŜdego wodomierza opłatę legalizacyjną w wysokości 1,20 zł miesięcznie, kwota ta będzie waloryzowana raz w roku o wskaźnik wzrostu cen wodomierzy” jest kolejnym dowodem na naduŜy- wania przez WAM posiadanej pozycji dominującej. WAM OT w Słupsku, ustosunkowując się do postawionych mu zarzutów, wyja- śnił w piśmie skierowanym do Urzędu w dniu 23 marca 2000r., Ŝe jest właścicielem 410 lokali mieszkalnych w Czarnem, z czego 218 stanowi wydzielone osiedle wojskowe „WDM”. Lokatorzy tego osiedla, zaopatrywani są w ciepło z będącej własnością Woj- skowej Agencji Mieszkaniowej kotłowni olejowej, natomiast do pozostałych zasobów mieszkaniowych ciepło dostarcza Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej „erg” w Szcze- cinku. Kwestie zasad rozliczania kosztów dostarczanego ciepła od dnia 1 stycznia 2000r. Agencja przedstawiła na spotkaniach z lokatorami w dniach 12 i 25 stycznia 3 2000r. Mieszkańcom zostały przedstawione kalkulacje cenowe nowych opłat, zostało teŜ wykazane, iŜ obrót ciepłem, jak równieŜ produkcja ciepła przez WAM prowadzona jest na zasadzie „no profit”, a wzrost kosztów ogrzewania spowodowany był następu- jącymi przyczynami : 1. Zmianą sposobu rozliczania z dostawcą energii, tj. PEC „erg” w Szcze- cinku z ryczałtowego na opomiarowany. 2. Zmianą zasad rozliczeń z PEC „erg”, który odstąpił od udzielania odbior- com bonifikat w opłacie za dostarczane ciepło. 3. Wzrostem ceny oleju opałowego, paliwa wykorzystywanego w kotłowni na osiedlu „WDM”, w 1999r. o 92%. Dostawca poinformował takŜe, iŜ w 1999r. całkowite koszty ogrzewania z wła- snej kotłowni (na osiedlu WDM) w przeliczeniu na 1m 2 zajmowanej przez lokatora po- wierzchni wyniosły - 27,77 zł, natomiast koszty zakupionego ciepła z PEC „erg” w Szczecinku - 28,53 zł, natomiast wpływy za ciepło (wpłaty lokatorskie) kształtowały się odpowiednio na poziomie - 26,74 zł i 27,5 zł. PoniewaŜ w 1999r. koszty i wpływy za ciepło były uśredniane, to wynikiem takiego sposobu rozliczeń była konieczność dokonania przez lokatorów dopłaty w wysokości 1,03 zł za 1m 2 zajmowanej po- wierzchni. Dostawca udzielił takŜe informacji, Ŝe w grudniu 1999r. wystosował do mieszkańców zawiadomienia o wprowadzeniu od dnia 1 stycznia 2000r. nowych opłat za ciepło. Z ustaleń dokonanych w trakcie trwania postępowania administracyjnego wy- nika, Ŝe począwszy od dnia 1 stycznia 2000r. WAM rozlicza ciepło na innych zasadach, przyjmując za podstawę do rozliczeń rzeczywiste koszty ogrzewania poszczególnych budynków oraz węzłów cieplnych, w związku z czym wprowadzono opłaty zaliczkowe, ustalane na poziomie pokrywającym koszty ogrzania budynku lub grupy budynków zasilanych z jednego węzła cieplnego (wcześniej węzły cieplne budynków wyposaŜone zostały w odpowiednie urządzenia rejestrujące pomiar ciepła, a niektórych budynków takŜe w podzielniki kosztów znajdujące się w poszczególnych mieszkaniach). Podstawą prawną stosowanej metody rozliczeń stanowiło rozporządzenie Mi- nistra Gospodarki z dnia 6 października 1998r. w sprawie szczegółowych zasad kształ- towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie ciepłem, w tym rozliczeń z 4 indywidualnymi odbiorcami w lokalach (Dz. U. Nr 132, poz. 867 ze zm.), z którego wynikał obowiązek nie tylko ustalania opłat oraz ich rozliczania z indywidualnymi od- biorcami w oparciu o rzeczywiście ponoszone koszty, ale równieŜ obowiązek stosowa- nia opłaty dwuczłonowej, składającej się z części stałej, płatnej w okresie całego roku oraz zmiennej, za faktycznie zuŜytą w sezonie grzewczym ilość jednostek ciepła, okre- śloną w (GJ). Przepisy powołanego wyŜej rozporządzenia taryfowego stanowiły rów- nieŜ o obowiązku uiszczania wobec dostawcy (PEC „erg”) opłaty stałej „z góry” , co spowodowało, iŜ z dniem 1 stycznia 2000r. zaszła konieczność zmiany systemu rozli- czeń z lokatorami. Odnośnie kwestii zaopatrzenia lokatorów w wodę, WAM poinformował, Ŝe wo- dę dostarcza Spółka Wodno-Ściekowa w Czarnem oraz WAM z własnego ujęcia. Sto- sowana przez WAM opłata za wodę jest taka sama jaką stosuje Spółka Wodno- Ściekowa. Uzupełniając informacje w tym zakresie, administrator zasobów mieszka- niowych wskazał, iŜ w chwili obecnej jego sieć wodociągowa została połączona z sie- cią wodociągową Spółki, która od dnia 1 stycznia 2000r. stosuje nowe stawki za wodę w wysokości 1,07 zł m 3 oraz za ścieki w wysokości 1,29 m 3 . Kwestia stosowanych przez WAM opłat za legalizację wodomierzy wynikała z obowiązku ich legalizacji, nałoŜonego na administratora na podstawie Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999r. w sprawie wa- runków technicznych uŜytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 74, poz. 836, § 30 oraz § 33) oraz Zarządzenia Nr 102 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 28 sierpnia 1995r. (opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Miar i Probiernictwa Nr 19/95). Ustalając tzw. opłatę legalizacyjną płatną przez lokatora miesięcznie w wyso- kości 1,20 zł kierowano się załoŜeniem, iŜ działaniem „bardziej opłacalnym jest wy- miana wodomierzy na nowe, zakupione od producenta niŜ legalizacja starych”, a wy- nikało to z następujących przesłanek. • przytoczona w uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenia cena legalizacji w wysokości 3,80 zł (płatna jednorazowo), stosowana przez Urząd Miar obejmuje tylko nałoŜenie cechy legalizacyjnej, • za pełne sprawdzenie i ewentualną naprawę oraz legalizację wodomie- rza płaci się w granicach od 25 do 36 zł, 5 • skutecznej, ponownej legalizacji poddaje się 15 do 20% zdemontowa- nych wodomierzy. Biorąc powyŜsze pod uwagę, WAM stoi na stanowisku, iŜ zaproponowane lo- katorom w umowie rozwiązanie jest korzystne, poniewaŜ zdejmuje z nich obowiązek przeprowadzenia legalizacji we własnym zakresie, co wiąŜe się z poniesieniem odpo- wiednich opłat, oraz eliminuje przejście przez administratora na rozliczanie ryczałtem zuŜycia wody w przypadku niesprawności lub opóźnienia wymiany legalizowanego urządzenia przez lokatora. Podobne rozwiązania stosują takŜe inni administratorzy za- sobów mieszkaniowych w Czarnem. Odnosząc się do przedstawionych przez WAM argumentów, Stowarzyszenie, w odpowiedzi z dnia 25 kwietnia 2000r. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie zarówno w kwestii ponoszenia przez odbiorców kosztów legalizacji wodomie- rzy, jak i stosowanych zasad rozliczeń za dostarczane lokatorom ciepło. Ponadto wo- bec administratora podniesiono kolejny zarzut; dotyczył on wielkości stosowanych opłat za wywóz nieczystości stałych. Zdaniem Stowarzyszenia, WAM od dnia 1 stycz- nia 2000r. pobierał za 1 m 3 wywozu nieczystości stałych niesegregowanych opłatę niezgodną (wyŜszą), od tej jaką uchwaliła Rada Miejska w Czarnem. W „Zawiadomie- niu o wymiarze opłat” obowiązującym od dnia 1 stycznia 2000r. wielkość opłaty za wywóz śmieci określona została na poziomie 2,50 zł/osoba, jednak według Uchwały Nr XVI/87/99 Rady Miejskiej w Czarnem z dnia 30 grudnia 1999r. opłata za wywóz nieczystości stałych niesegregowanych za 1 m 3 wynosi 20,01 zł. Wcześniej Rada usta- liła, Ŝe 1 osoba wytwarza miesięcznie 0,12 m 3 śmieci”. Mając na uwadze powyŜsze okoliczności delegatura Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 4 K.p.a., w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu [...], w dniu 27 kwietnia 2000r. wszczęła, na wniosek Stowarzyszenia, postępowanie administracyjne w spra- wie nakazania zaniechania przez Wojskową Agencję Mieszkaniową w Słupsku praktyk monopolistycznych polegających na naduŜywaniu pozycji dominującej poprzez narzu- canie lokatorom zamieszkującym budynki administrowane przez WAM w Słupsku uciąŜliwych warunków umów w zakresie dostaw ciepła, wody i wywozu nieczystości stałych, co moŜe stanowić naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy antymonopolowej. 6 W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęcie postępowania skarŜony przed- siębiorca, w piśmie z dnia 20 czerwca br. poinformował UOKiK, Ŝe „wszelkie wyjaśnie- nia dotyczące sporu, zostały przekazane pismem z dnia 06.12.99r.”. O RGAN ANTYMONOPOLOWY USTALIŁ , CO NASTĘPUJE . Dla wyciągnięcia sankcji z tytułu stosowania indywidualnych praktyk monopo- listycznych niezbędne jest dokonanie przez Urząd co najmniej następujących czynno- ści: • wyznaczenie rynku właściwego w danej sprawie (tzw. rynku relewant- nego czy istotnego), • ustalenie na nim pozycji rynkowej przedsiębiorcy, przeciwko któremu toczy się postępowanie, • stwierdzenie wykorzystywania przez tego przedsiębiorcę przewagi kon- traktowej, wynikającej z zajmowanej na tak wyznaczonym rynku pozy- cji. Ponadto uruchomienie instrumentów przewidzianych ustawą antymonopolową moŜliwe jest jedynie, gdy skarŜony podmiot posiada legitymację bierną do występo- wania w charakterze strony w postępowaniu antymonopolowym, a więc wówczas, gdy posiada on status przedsiębiorcy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy. Wojskowa Agen- cja Mieszkaniowa została utworzona i działa na podstawie ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 433, z późn. zm.). Jest ona państwową osobą prawną (art. 8.3), a do jej zadań naleŜy przede wszystkim gospodarowanie powierzonym jej mieniem Skarbu Państwa, m.in. poprzez zawieranie umów sprzedaŜy, dzierŜawy, najmu lub uŜyczenia lokali uŜytko- wych oraz dokonywanie remontów (art. 16–17). Agencja prowadzi samodzielną go- spodarkę finansową (art.18). Z kolei, zgodnie ze statutem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, nadanej jej rozporządzeniem Ministra Skarbu Państwa z dnia 16 czerwca 1998r. (Dz. U. Nr 86, poz. 549) do zadań oddziałów terenowych Agencji naleŜą zadania wynikające z usta- wy, w tym m.in. zawieranie umów najmu lokali mieszkalnych, prowadzenie gospodarki budynkami, lokalami uŜytkowymi i gruntami czasowo nie wykorzystanymi oraz pro- wadzenie innej działalności gospodarczej [podkr. UOKiK]. Z tych teŜ powodów 7 uznać naleŜy, Ŝe Wojskowa Agencja Mieszkaniowa – Oddział Terenowy w Słupsku jest przedsiębiorcą, a co za tym idzie podlega przepisom ustawy o przeciwdziałaniu prak- tykom monopolistycznym. Miejscem, na którym ujawniają się praktyki monopolistyczne, jest rynek, a dominacja przedsiębiorcy nie realizuje się na rynku pojmowanym ogólnie, lecz na ryn- ku istotnym w konkretnej sprawie, z właściwymi mu relacjami konkurencyjności, obejmującym wszystkich jego uczestników. Definicja rynku relewantnego stanowi klu- czowy punkt rozwaŜań odnośnie stosowania (bądź nie) przez skarŜony podmiot zarzu- canych mu praktyk, a sposób jego ustalenia wskazuje, w ostatecznym rachunku, na pozycję zajmowaną przez przedsiębiorcę, a co za tym idzie – na jego siłę rynkową (por. m.in. wyroki Sądu Antymonopolowego z 31 maja 1995r., sygn. akt XVII Amr 9/95; z 21 stycznia 1998r., sygn. akt XVII Ama 55/97). Przedmiotem sporu, jaki zaistniał pomiędzy lokatorami (w imieniu których wy- stępuje skarŜące Stowarzyszenie) a OT WAM, są warunki najmu lokali i związane z tym obciąŜenia za dostarczone media jak i sposób ich rozliczeń. Zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkanio- wych (Dz.U. z 1998r. Nr 120 z późn. zm.) najemca oprócz czynszu jest obowiązany do uiszczania opłat za świadczenia związane z eksploatacją mieszkania, w tym opłaty za energię elektryczną, energię cieplną, gaz, wodę, za odbiór nieczystości stałych i płyn- nych, windę, antenę zbiorczą oraz domofon. Podobnie art. 36 ustawy o zakwaterowa- niu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 czerwca 1995r. (Dz. U. Nr 86, poz. 433, z późn. zm.) stanowi, Ŝe osoby, które zajmują kwatery lub lokale mieszkalne na podstawie decyzji o przydziale lub umowy najmu w budynkach pozostających w zasobach Agencji, gmin lub Skarbu Państwa, uiszczają czynsz i opłaty za świadczenia uzyskiwane od wynajmującego. W przedmiotowej sprawie podstawowym źródłem prawa, które określa wza- jemne obowiązki i organizuje współpracę stron, a więc WAM-u i mieszkańców naleŜą- cych do niego zasobów mieszkaniowych jest umowa najmu, bądź decyzja o przydziale. ObciąŜenia za dostawę m.in. mediów do poszczególnych mieszkań nie są naliczane w oparciu o odrębne umowy np. o dostawę wody, ciepła, wywóz nieczystości, ale są zo- 8 bowiązaniem wynikającym wprost z najmu lokalu. Z tych teŜ względów jedynymi rela- cjami o charakterze rynkowym, które mogą być rozpatrywane na gruncie ustawy an- tymonopolowej, jest układ stosunków najemca – wynajmujący. Ogół tych relacji wy- znacza jednocześnie rynek relewantny w sprawie, czyli lokalny, terytorialnie określony do granic miasta Czarne, rynek wynajmu mieszkań, na którym podaŜ reprezentują poszczególni wynajmujący, a popyt indywidualni najemcy. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego liczba mieszkań zlokalizowanych na tak ustalonym rynku wynosi ogółem 1216, w tym: mieszkań ko- munalnych 458 i 435 mieszkań naleŜących do WAM (403 zasiedlone). Udział skarŜo- nego przedsiębiorcy w rynku nie przekracza więc 36%, co przesądza o braku moŜliwo- ści zastosowania wobec niego przepisów art. 5 ust. 1 ustawy antymonopolowej, któ- rego podstawową przesłanką jest posiadanie przez podmiot, wobec którego toczy się postępowanie pozycji dominującej na rynku, co nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Gdyby nawet uznać, Ŝe zasoby WAM wyznaczają odrębny rynek, co zarówno ze względów metodologicznych, jak i ukształtowanego juŜ w tym zakresie orzecznic- twa antymonopolowego, byłoby załoŜeniem całkowicie błędnym (por. wyrok Sądu An- tymonopolowego z dnia 2 grudnia 1998r., sygn. akt XVII Ama 58/98), to i tak argu- menty wysunięte przez skarŜące Stowarzyszenie nie mogłyby się ostać, za czym przemawiają następujące okoliczności. W miejscowości Czarne, istniejące zasoby mieszkaniowe: komunalne, spół- dzielcze, częściowo takŜe Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zaopatrywane są w ciepło przez Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej „erg” w Szczecinku. Do pozostałej części mieszkań naleŜących do WAM (wydzielone osiedle „WDM”), ciepło dostarczane jest z własnej kotłowni olejowej o mocy 2,3 MW. Tym samym, w rozpatrywanym zakresie, WAM sprawuje rolę wytwórcy ciepła na potrzeby własne i – jednocześnie - odbiorcy energii od innego koncesjonowanego dostawcy, pełniąc przy tym jedynie funkcję po- średnika, tzn., Ŝe za dostarczoną energię rozlicza się bezpośrednio z dostawcą, a na- stępnie w formie stosowanych zaliczek obciąŜa mieszkańców, prowadząc te rozliczenia wewnętrzne bez jakichkolwiek marŜ czy narzutów, czyli na zasadzie „non profit”. 9 Trudno w tych stosunkach powstających na płaszczyźnie: administrator – lokator do- patrzyć się relacji rynkowych, istnienie których jest warunkiem koniecznym do ewen- tualnego uruchomienia instrumentów przewidzianych ustawą antymonopolową. Meritum sporu toczącego się przed Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów sprowadza się więc do oceny legalności działań WAM przy wprowadzeniu no- wych, obowiązujących od dnia 1 stycznia 2000r., zasad rozliczeń za dostarczane cie- pło. Zdaniem Stowarzyszenia przyjęcie odmiennego, od dotychczas stosowanego, sposobu obciąŜeń mieszkańców, a polegającego m.in. na róŜnicowaniu opłat za ener- gię cieplną w zaleŜności od miejsca usytuowania budynku (posadowionych na wydzie- lonym osiedlu wojskowym i budynkach WAM w innych częściach miasta) oraz wpro- wadzeniu opłaty dwuczłonowej (stała, płatna przez cały rok i zmienna, uiszczana tylko w sezonie grzewczym) narusza interesy lokatorów i stanowi przejaw narzucania przez WAM niekorzystnych warunków umów. W ocenie organu antymonopolowego, Wojskowa Agencja Mieszkaniowa, bę- dąc wytwórcą ciepła, na podstawie przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 6 października 1998r. (por. rozdz. 4 – „Zasady rozliczeń z indywidu- alnymi odbiorcami w lokalach”) była nie tylko uprawniona, ale i zobowiązana do sto- sowania kwestionowanych zasad , począwszy od dnia 1 stycznia 2000r. Zgodnie bo- wiem z brzmieniem § 38 ust. 1 „Koszty zakupu ciepła dostarczonego do budynku lub wytworzenia ciepła w kotłowni lokalnej znajdującej się w budynku pokrywane są przez indywidualnych odbiorców w lokalach znajdujących się w tym budyn- ku” [podkr. UOKiK], natomiast § 38 ust. 2 stanowi, iŜ „Zarządzający budynkiem us- tala ceny i stawki opłat oraz pobiera opłaty za ogrzewanie i podgrzewanie wody uŜyt- kowej, wynikające z kosztów, o których mowa w ust. 1 ”. Z tych teŜ powodów, skoro ciepło do mieszkań znajdujących się w budynkach połoŜonych w róŜnych częściach miasta dostarczane jest z róŜnych źródeł, po zróŜnicowanych kosztach (ciepło kupo- wane i wytwarzane na potrzeby własne), to administrator winien uwzględnić te oko- liczności zgodnie ze wskazanymi wyŜej wymogami prawa. RównieŜ zarzut o narzuceniu obowiązku uiszczania opłaty dwuskładnikowej nie moŜe być uznany za zasadny, bowiem równieŜ ta kategoria opłat wprowadzona 10 została przez obowiązujące wówczas przepisy rozporządzenia taryfowego. NaleŜy przy tym zaznaczyć, Ŝe dostawca ciepła do budynków WAM – PEC „erg” Szczecinek, jest koncesjonariuszem i od 01 stycznia 2000 stosuje ceny zgodnie z zatwierdzoną przez Prezesa URE taryfą. Obowiązująca w WAM do dnia 31 grudnia 1999r. zasada uśredniania opłat za ciepło ustalona została w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 listopada 1997r. (Dz. U. Nr 143, poz. 959) w sprawie ustalenia taryf dla ciepła. Po- prawność stosowania w tym czasie takiego rozwiązania potwierdza odpowiedź z De- partamentu Finansów Gospodarki Narodowej Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 1997r. skierowana do Prezesa WAM w Warszawie, w której stwierdza się m.in., iŜ „Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w rozliczeniach z indywidualnymi odbiorcami ciepła na cele ogrzewania mieszkań oraz podgrzanie wody, powinna uśredniać ceny biorąc pod uwagę zarówno ceny zakupu energii cieplnej jak i koszty wytworzenia tej energii w urządzeniach własnych”. Taki sposób rozliczeń przestał jednak obowiązywać wraz z wejściem w Ŝycie przepisów rozporządzenia taryfowego. Organ antymonopolowy rozwaŜył równieŜ pozostałe kwestie określone grani- cami wniosku Stowarzyszenia o wszczęcie postępowania antymonopolowego. Odnośnie wielkości opłaty za wywóz nieczystości stałych (niesegregowanych) za 1 m 3 Stowarzyszenie zarzuciło, iŜ WAM pobiera od wszystkich lokatorów stawkę w wysokości 2,50 zł, i jest to działanie bezprawne, poniewaŜ Rada Miejska w Czarnem uchwaliła, Ŝe 1 osoba wytwarza miesięcznie 0,12 m 3 , a więc opłata ustalona jako ilo- czyn uchwalonej normy i rzeczywistego kosztu wywozu 1 m 3 powinna kształtować się na poziomie 2,40 zł/osobę. W związku z tym Urząd wystąpił z zapytaniem do Gminy, o wielkość uchwalo- nej miesięcznej normy nieczystości stałych niesegregowanych ustalonej na jednego mieszkańca. Z uzyskanej odpowiedzi wynika, Ŝe wynosi ona 0,125m 3 na osobę, co czyni zarzut Stowarzyszenia równieŜ i w tym zakresie bezpodstawnym. Przy rozpatrywaniu kwestii stosowanych przez WAM opłat za dostarczanie wo- dy i odprowadzanie ścieków, organ antymonopolowy wziął pod uwagę, iŜ ich wyso- 11 kość, zarówno przed jak i po połączeniu sieci wodociągowej, ustalana jest i była na poziomie opłat pobieranych przez Spółkę Wodno-Ściekową. Dotyczy to takŜe sytuacji, gdy WAM posiadał własne ujęcie wody i zaopatrywał w nią bezpośrednio część lokato- rów, podczas gdy do pozostałych zasobów wodę dostarczała Spółka Wodno– Ściekowa. NaleŜy przy tym zaznaczyć, Ŝe kaŜdorazowa zmiana stawek opłat za wodę i odprowadzanie ścieków była pozytywnie opiniowana przez Radę Miasta Czarne. Wyda- je się więc, Ŝe – w rozpatrywanym zakresie - brak zróŜnicowania opłat i realizacja zasady solidaryzmu społecznego na szczeblu lokalnym nie moŜe stanowić przejawu naduŜywania władzy WAM w stosunkach z lokatorami własnych zasobów mieszkanio- wych. Obecnie, po integracji sieci wodociągowej, ujednolicenie opłat jest w ocenie organu antymonopolowego, praktyką jak najbardziej uzasadnioną. Odnosząc się do zarzutu wprowadzenia opłaty legalizacyjnej trudno nie zgo- dzić się z przedstawioną argumentacją, Ŝe po przejęciu przez WAM obowiązków w za- kresie legalizacji wodomierzy, lokatorzy zwolnieni są z podejmowania dodatkowych działań, jak i innych dodatkowych kosztów związanych z ewentualną wymianą nie- sprawnych wodomierzy, mogących zakłócać w rezultacie prawidłową i bezawaryjną dostawę wody. Z opłat tych, wnoszonych przez lokatorów, WAM wymienił 164 wodo- mierze na nowe, a dalsze 100 zamierza wymienić. Zgodnie ze stanowiskiem reprezen- towanym przez Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast opłaty z tego tytułu winni pono- sić najemcy. Uprawnienia zarządcy zasobów mieszkaniowych do pobierania opłaty legaliza- cyjnej wynikają wprost z Decyzji Nr 10/98 Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 14 lipca 1998r. w sprawie zasad montaŜu indywidualnych wodomierzy oraz spo- sobu rozliczeń kosztów zuŜycia wody. W § 1 ust. 3 wskazuje się, m.in., Ŝe umowa o montaŜ wodomierzy zawierać winna sposób ustalania opłaty stałej liczonej od wodo- mierza, płatnej miesięczne wraz z czynszem. Przy jej ustalaniu naleŜy brać pod uwagę szczegółową kalkulację oraz koszty tego rodzaju usług świadczonych przez innych za- rządców na danym terenie. W przedmiotowym sporze podstawą dla wprowadzenia kwestionowanej opłaty była Decyzja Nr 2 z dnia 10 stycznia 2000r. Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM w 12 Słupsku w sprawie wprowadzenia opłaty legalizacyjnej za wodomierze oraz ustalenia odliczeń amortyzacji wodomierzy, zaworów termostatycznych i podzielników kosztów ogrzewania przy przyjmowaniu kwatery od najemcy, na mocy której określono jej wy- sokość wysokości 1,20 zł/miesiąc. Przy jej ustalaniu porównano ze sobą dwa warianty zakładając, bądź legalizację starych wodomierzy, bądź ich wymianę na nowe. Prze- prowadzona kalkulacja wykazała, Ŝe przy ujęciu wszystkich kosztów korzystniejszym (tańszym) jest drugie z rozpatrywanych rozwiązań. NaleŜy przy tym wskazać, Ŝe opła- ta w tej samej wysokości i charakterze pobierana jest w Czarnem takŜe w zasobach spółdzielczych. Biorąc powyŜsze pod uwagę trudno jest uznać, aby WAM – Oddział Tere- nowy w Słupsku w zakresie świadczonych lokatorom dostaw pozostałych mediów równieŜ stosował zakazane praktyki monopolistyczne określone art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o przeciwdziałaniu [...]. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Roman Jarząbek P OUCZENIE : Od niniejszej decyzji przysługuje stronom odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów w Gdańsku. Otrzymują : 1. Obywatelskie Stowarzyszenie Konsumentów i Przedsiębiorców „W Jedności Siła”, ul. Kaszubska 2/3 78-400 Szczecinek, 2. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa – Oddział Terenowy ul. Boh. Westerplatte 64 76-200 Słupsk