RGD-39/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (58) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-8/13/HK Gdańsk, dnia 31 grudnia 2013r. D ECYZJA NR RGD.39/2013 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsu- mentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późniejszymi zmianami), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego, z urzędu, prze- ciwko przedsiębiorcy Telewizja Kablowa „Lębork” Spółka z o.o. z siedzibą w Lęborku, działając imieniu Prezesa Urzędu ochrony Konkurencji i Konsumentów, I na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumen- tów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późniejszymi zmianami), uznaje się za praktykę naruszającą zbio- rowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, działanie przedsiębiorcy Telewizja Kablowa „Lębork” Spółka z o.o. z siedzibą w Lęborku pole- gające na stosowaniu: [1] we wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych przez Telewizję Kablową +Lębork+ Sp. z o.o.” postanowień o treści: [i] „Dostawca Usług nie ponosi odpowiedzialności za: […] nieprawidłowe funkcjonowanie Usługi dostępu do Internetu uniemoŜliwiające transfer danych, niezaleŜnie od Do- stawcy Usług.” (Rozdział III Warunki świadczenia usług, § 7 Usługa dostępu do Internetu, ust. 4 pkt b), [ii] „Dostawca Usług nie ponosi odpowiedzialności za brak sygnału telekomunikacyjnego w Sieci lub nienaleŜytą jego jakość wynikające z: a. przyczyn leŜących poza Siecią, m.in. z powodu awarii zasilania energetycznego, b. innych przyczyn niezawinionych przez Dostawcę Usług, takich jak siła wyŜsza, działalność osób trzecich, za które Dostawca Usług nie ponosi odpowiedzialności […]” (Rozdział III Warunki świadczenia usług, § 14 Odpowiedzialność Dostawcy Usług, ust. 2), [2] we wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych przez Telewizję Kablową +Lębork+ Sp. z o.o.” postanowienia o treści: „Odszkodowania i obniŜenie Opłat Abonamentowych następuje na wniosek Abonenta w trybie postępowania reklamacyjnego określonego w § 11, przy czym w wypadku Awarii pod warunkiem zawiadomienia o niej Dostawcy usług za pomocą jednego z do- stępnych kanałów kontaktu w trakcie jej trwania. W takim wypadku odszkodowanie i obniŜenie Opłat Abonamentowych naliczane jest od dnia zgłoszenia.” (Rozdział III Wa- runki świadczenia usług, §14 Odpowiedzialność Dostawcy Usług, ust. 7), [3] we wzorcu umowy pn. „Cennik usług telekomunikacyjnych świadczonych przez Telewizję Kablową +Lębork+ Sp. z o.o.” postanowień o treści: [i] „Kara umowna za udostępnienie usługi telewizji kablowej poza lokal – 50 krotność abonamentu”, (Opłaty windykacyjne), [2] [ii] „Kara umowna za udostępnienie usługi Internetu poza lokal – 50 krotność abonamen- tu”, (Opłaty windykacyjne), [iii] „Kara umowna za podłączenie większej liczby komputerów niŜ określonych w Parame- trach Technicznych – 50 krotność abonamentu” (Opłaty windykacyjne), [iv] „Kara umowna za korzystanie z usług Dostawcy Usług w sposób nieuprawniony – 50 krotność abonamentu” (Inne opłaty), uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z późniejszymi zmianami), m.in. pod numerami: 797, 1163 i 1337 [1], 1169 [2] oraz 1561 i 1791 [3i-iv], i nakazuje się zaniechanie stosowania tych praktyk; II na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późniejszymi zmianami), w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, w zakresie wskazanym w punkcie I decyzji administracyjnej, nakłada się na przedsię- biorcę Telewizja Kablowa „Lębork” Spółka z o.o. z siedzibą w Lęborku karę pienięŜną w wyso- kości 3.183 zł (słownie: trzy tysiące sto osiemdziesiąt trzy złote), płatną do budŜetu państwa; III na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji konsumen- tów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 80 tej ustawy oraz na podstawie art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjne- go (tekst jednolity: Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 107 z późniejszymi zmianami), w związku z art. 263 ust. 1 tej ustawy i 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, postanawia się obcią- Ŝyć przedsiębiorcę Telewizja Kablowa „Lębork” Spółka z o.o. z siedzibą w Lęborku kosztami postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, które kończy niniejsza decyzja administracyjna, w kwocie 19,00 zł (słownie: dziewiętnaście złotych), i zobowiązuje do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. U ZASADNIENIE [1] W trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów, pod sygnaturą akt RGD.405-37/12/13/HK, w przedmiocie wstępnego ustalenia, czy wzorce umów (umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, regulaminy świadczenia usług telekomunikacyjnych, cenniki) stosowane przez wybranych przedsiębiorców telekomunikacyjnych mających siedziby na terenie właściwości miejscowej Delegatury Urzę- du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku, tj. na terenie województw pomorskiego i zachodniopomorskiego, nie naruszają przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późniejszymi zmianami) w sposób uza- sadniający wszczęcie przeciwko tym przedsiębiorcom postępowań w sprawie stosowania przez nich praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, pozyskano m.in. przekaza- ne Prezesowi Urzędu przez przedsiębiorcę Telewizja Kablowa „Lębork” Spółka z o.o. z siedzi- bą w Lęborku wzorce umowy pn. „Umowa abonencka na świadczenie usług telekomunikacyj- nych przez Telewizję Kablową +Lębork+ Sp. z o.o.” (odrębnie – dostawa Internetu i telewizji kablowej), „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych przez Telewizję Kablową +Lębork+ Sp. z o.o.” oraz „Cennik usług telekomunikacyjnych świadczonych przez Telewizję Kablową +Lębork+ Sp. z o.o.”. [2] ZwaŜywszy na to, Ŝe analiza ww. dokumentów ujawniła, iŜ postanowienia wzorców umowy wymienione w punkcie I sentencji decyzji administracyjnej mogą być uznane za toŜsame z postanowieniami niedozwolonymi, wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z późniejszymi zmianami), np. pod numerami: 797, 1163 i 1337, 1169 i 2051 oraz 1561 i 1791, Prezes Urzędu postanowił o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i wszczęciu wobec tego przedsiębiorcy i w tym zakresie, z dniem 29 maja 2013r., na podsta- [3] wie postanowienia nr 132, postępowania w sprawie podejrzenia stosowania przez niego prak- tyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. [3] Odpowiadając na zawiadomienie o wszczęciu postępowania TK „Lębork” podniosła, przy piś- mie z dnia 14 czerwca 2013r., doręczonym w dniu 17 czerwca 2013r., iŜ „zapoznała się z treś- cią postanowień uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy pod numerami wskazanymi przez UOKIK, tj. 797, 1163, 1337, 1169, 1561 i 1791, i musi stwierdzić, Ŝe w jej opinii postanowienia te nie są toŜsame z tymi zastosowanymi przez Spół- kę w Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych […]”. Argumentując na rzecz takiego stanowiska przedsiębiorca stwierdził m.in., iŜ:
„[w] § 7 ust. 4 pkt b Regulaminu jest mowa o nieponoszeniu odpowiedzialności w przypad- ku nieprawidłowości w funkcjonowaniu sieci niezaleŜnej od Dostawcy Usług, a w § 14 ust. 2 o braku odpowiedzialności Dostawcy Usług w przypadkach niezawinionych przez Dostaw- cę, klauzula natomiast 797 mówi o nieponoszeniu odpowiedzialności za działanie innych operatorów (czego Regulamin Spółki nie wskazuje), a takŜe w klauzuli 1163 wskazuje się na jakiekolwiek zakłócenia w sieci (w Regulaminie jedynie na zawinione)”, zatem „[b]rzmienie treści Regulaminu róŜni się od brzmienia klauzul przywołanych przez UOKiK jako podstawa uznania zapisów w Regulaminie za niedozwolone.”,
„[k]olejne zakwestionowane postanowienie Regulaminu to § 14 ust. 7 mówiący o odszko- dowaniu i obniŜeniu opłat abonamentowych w przypadku Awarii pod warunkiem zawiado- mienia o niej Dostawcy Usług za pomocą jednego z dostępnych kanałów kontaktu. Klauzu- la, która rzekomo miałaby być toŜsama z tym zapisem mająca numer 1169 wskazuje jedy- nie na konieczność pisemnego zgłoszenia. Postanowienie Regulaminu wskazuje wszelkie moŜliwe sposoby, dogodne dla Abonenta, by zgłosić jakiekolwiek nieprawidłowości. MoŜe forma to być forma pisemna, elektroniczna, telefoniczna bądź ustna.”,
„[o]dnosząc się […] do kwestii kar umownych zastosowanych w Cenniku usług telekomuni- kacyjnych […] Spółka uwaŜa, Ŝe równieŜ te zapisy róŜnią się od klauzul pod numerami 1561 oraz 1791, bowiem klauzule nie określają wprost jaka będzie wysokość kary, przez co abo- nent moŜe z tej samej podstawy prawnej zapłacić róŜne wysokości kar, w zaleŜności od prawdopodobnie swobodnego uznania dostawcy usług. W przypadku naszego cennika spra- wa wygląda odmiennie, bowiem są konkretnie i sztywno określone wysokości kary za nie- dotrzymanie przez abonenta postanowień umowy i naraŜanie spółki na szkodę.”,
„[…] nie uwaŜa, Ŝe zapisy w Regulaminie bądź Cenniku były toŜsame z treścią wskazanych […] klauzul”, co mając na uwadze podnosi, iŜ „powyŜsze wyjaśnienia pozwolą zakończyć sprawę w sposób polubowny, bowiem Spółka nie chciałaby ponosić negatywnych konse- kwencji swojego działania w dobrej wierze i zawsze z dbałością o klienta”. [4] Z kolei, przy piśmie z dnia 2 lipca 2013r., doręczonym w dniu 5 lipca 2013r., TK „Lębork” przekazała Prezesowi Urzędu „Zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej stra- ty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy od dnia 1 stycznia 2012 do dnia 31 grudnia 2012” (PIT-8) oraz „Sprawozdanie finansowe za rok 2012”. Jak wynika z powołanego wyŜej „Zeznania …”, przedsiębiorca uzyskał w roku 2012 przychód w kwocie 2.273.369,34 zł. [5] Mając na uwadze okoliczność, iŜ w postanowieniu nr 84 z dnia 5 kwietnia 2013r. stanowiącym podstawę wszczęcia pod sygnaturą akt, jak wyŜej, postępowania w sprawie domniemanego naruszenia przez TK „Lębork” zbiorowych interesów konsumentów:
wskazano, jako zbieŜne z postanowieniem kwestionowanym w punkcie [2] sentencji tego postanowienia, postanowienie wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego, pod numerem 2051, gdy, tymczasem, postanowienie wpisane pod tym numerem dotyczy daty wniesienia reklamacji, a postanowienie stosowane przez przedsiębiorcę dotyczy kwestii ograniczenia odpowiedzialności przedsiębiorcy przez arbitralne wyznaczanie przez niego daty początkowej ponoszenia tej odpowiedzialności, niezwiązanej wprost ze zdarzeniem powodującym odpowiedzialność, [4]
zakwestionowano, w punkcie [3] sentencji tego postanowienia, nie tylko postanowienia dotyczące pobierania przez ww. przedsiębiorcę kar umownych, uznane za niedozwolone i wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego, SAMODZIELNIE , ale takŜe postano- wienia pozostające z nimi w ścisłym związku, choć do rejestru jednak niewpisane, Prezes Urzędu postanowił zmienić postanowienie nr 84 z dnia 5 kwietnia 2013r. w sposób, który te okoliczności uwzględnił. [6] Pismem z dnia 29 listopada 2013r. Prezes Urzędu poinformował TK „Lębork” o zakończeniu postępowania dowodowego i moŜliwości zapoznania się z materiałem zebranym w sprawie; z moŜliwości zapoznania się z aktami postępowania przedsiębiorca nie skorzystał, natomiast pi- smem z dnia 16 grudnia 2013r., doręczonym w dniu 23 grudnia 2013r., wypowiedział się w przedmiocie „zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań”, ponawiając argu- mentację zawartą w piśmie z dnia 14 czerwca 2013r., doręczonym w dniu 17 czerwca 2013r. W TRAKCIE POSTĘPOWANIA , KTÓRE KOŃCZY NINIEJSZA DECYZJA ADMINISTRACYJNA , P REZES U RZĘDU USTALIŁ STAN FAKTYCZNY , JAK NIśEJ . [7] Telewizja Kablowa „Lębork” Spółka z o.o. z siedzibą w Lęborku została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000127359, na potwierdzenie czego przedsiębiorca przed- łoŜył odpis aktualny z Krajowego Rejestru Sądowego wg stanu na dzień 23 sierpnia 2012r., na- tomiast do Rejestru Przedsiębiorców Telekomunikacyjnych pod numerem 1779, na potwier- dzenie czego przedsiębiorca przedłoŜył „Zaświadczenie o wpisie do rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych” wystawione przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z datą 13 czerwca 2012r. Stosownie do treści wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego jako przedmiot działalności przedsiębiorcy wymienia się m.in.:
nadawanie programów ogólnodostępnych i abonamentowych,
telekomunikację, działalność związaną z oprogramowaniem i doradztwem w zakresie in- formatyki oraz działalność powiązaną,
działalność usługową w zakresie informacji. Z kolei, stosownie do treści wpisu do Rejestru Przedsiębiorców Telekomunikacyjnych, przed- siębiorca moŜe na obszarze gminy Miasta Lębork oraz gminy Cewice m.in.:
dostarczać sieć telekomunikacyjną jako publiczną sieć telekomunikacyjną przeznaczoną do rozpowszechniania lub rozprowadzania programów radiofonicznych lub telewizyjnych (TVK)/drogą kablową,
świadczyć usługi telekomunikacyjne polegające na rozprowadzaniu lub rozpowszechnianiu programów radiofonicznych lub telewizyjnych oraz zapewnianiu dostępu do sieci Internet. [8] W ramach działalności telekomunikacyjnej TK „Lębork” stosuje w obrocie z konsumentami wzorce umowy pn. „Umowa abonencka na świadczenie usług telekomunikacyjnych przez Te- lewizję Kablową +Lębork+ Sp. z o.o.” (odrębnie – dostawa Internetu i telewizji kablowej), „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych przez Telewizję Kablową +Lębork” Sp. z o.o.” oraz „Cennik usług telekomunikacyjnych świadczonych przez Telewizję Kablową +Lębork+ Sp. z o.o.”, w których znalazły się m.in. postanowienia zakwestionowane przez Pre- zesa Urzędu, wymienione w punkcie I sentencji decyzji administracyjnej, toŜsame z postano- wieniami uznanymi za niedozwolone i wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego, o treści:
„Operator nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie usług wynikłe z faktu niewłaściwego funkcjonowania sieci telekomunikacyjnych innych operato- rów telekomunikacyjnych.” (wyrok SOKiK z dnia 14 marca 2005r., sygnatura akt AmC 21/04, numer postanowienia w rejestrze: 797), [5]
„Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek zakłócenia działalności sieci, wynikające z działania siły wyŜszej, lub pracy nadajników w pobliŜu sieci Usługodawcy oraz awarie łącz Innych Operatorów.” (wyrok SOKiK z dnia 12 marca 2007r., sygnatura akt XVII AmC 1/07, numer postanowienia w rejestrze: 1163),
„Operator nie ponosi odpowiedzialności za szkody i awarie powstałe w wyniku zdarzeń lo- sowych (...) pozostających poza wpływem i kontrolą Operatora (np. wyładowania atmosfe- ryczne, awarie urządzeń nadawczych nadawców itp.).” (wyrok SOKiK z dnia 24 listopada 2006r., sygnatura akt XVII AmC 163/05, numer postanowienia w rejestrze: 1337).
„Za moment, od którego liczona jest przerwa w braku sygnału przyjmuje się datę pisem- nego zgłoszenia." (wyrok SOKiK z dnia 12 marca 2007r., sygnatura akt XVII AmC 1/07, nu- mer postanowienia w rejestrze: 1169),
„W przypadku, o którym mowa w pkt. 6.4.2, Operator moŜe domagać się ponadto od Abo- nenta zapłacenia odszkodowania w wysokości abonamentu za okres korzystania przez oso- bę trzecią z sygnału, nie mniej jednak, niŜ za trzy miesiące.” (wyrok SOKiK z dnia 23 paź- dziernika 2008r., sygnatura akt XVII AmC 86/08, numer postanowienia: 1561),
„W przypadku korzystania przez abonenta w sposób nieuprawniony z usług operatora nie objętych umową lub umoŜliwienia przez abonenta korzystania przez nieuprawnione osoby trzecie z usług operatora za pomocą przyłącza sieciowego lub końcówki sieci, abonent bę- dzie zobowiązany do zapłaty na rzecz operatora kary umownej w wysokości 1000 zł (słow- nie jeden tysiąc złotych), przy czym operator będzie uprawniony do dochodzenia odszko- dowania uzupełniającego na zasadach ogólnych do pełnej wartości szkody.” (wyrok SOKiK z dnia 3 listopada 2008r., sygnatura akt XVII AmC 54/08, numer postanowienia: 1791). Wzorce umowy pn. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych przez Telewizję Ka- blową +Lębork” Sp. z o.o.” i „Cennik usług telekomunikacyjnych świadczonych przez Telewi- zję Kablową +Lębork+ Sp. z o.o.”, tj. wzorce, w których Prezes Urzędu zakwestionował po- stanowienia wymienione w punkcie I sentencji decyzji administracyjnej, weszły w Ŝycie z dniem 1 czerwca 2012r. M AJĄC NA UWADZE ZEBRANY W SPRAWIE MATERIAŁ DOWODOWY , P REZES U RZĘDU ZWAśYŁ , CO NASTĘPUJE . [9] Podstawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest ustalenie, czy w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia interesu pu- blicznoprawnego, bowiem, zgodnie z art. 1 ust. 1 ww. ustawy, określa ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej ochrony interesów przedsiębiorców i konsu- mentów właśnie w interesie publicznym, a wobec powyŜszego godzi się uznać, iŜ regulacja ta naleŜy do sfery prawa publicznego, a zatem instrumenty w niej przewidziane mogą być sto- sowane tylko i wyłącznie wtedy, gdy na skutek działań przedsiębiorców naruszony został interes publicznoprawny. Tak w toku postępowania, jak i przy wydawaniu decyzji administracyjnej Prezes Urzędu powinien być zatem rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracji publicznej 1 . Interes publiczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym i w kaŜdej sprawie powinien on być odrębnie ustalony i konkretyzowany. W ocenie Prezesa Urzędu, niniejsza sprawa ma taki, tj. publicznoprawny, charakter, a to dla- tego, Ŝe dotyczy ona szeroko rozumianej ochrony interesu bliŜej nieokreślonej grupy konsu- mentów, którzy są lub mogą być klientami korzystającymi z ofert/usług przedkładanych im i świadczonych przez TK „Lębork”, co najmniej potencjalnie naraŜonymi na konsekwencje sto- sowania przez tego przedsiębiorcę postanowień umownych naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a okoliczność ta w stopniu wystarczającym uzasadniła podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. 1 Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 4 lipca 2001r., sygnatura akt XVII Ama 108/00. [6] [10] W postępowaniu, które kończy niniejsza decyzja administracyjna, skarŜonemu przedsiębiorcy postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1, „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów”, natomiast zgodnie z ust. 2 tego artykułu, „Przez praktykę naruszającą zbio- rowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks postępowania cywilnego […]”. Aby działania przedsiębiorcy mogły zostać uznane za sprzeczne z powołanymi wyŜej przepi- sami art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, niezbędne jest wykazanie, iŜ spełniają one łącznie następujące przesłanki:
są działaniami przedsiębiorcy, które ujawniają się w obrocie konsumenckim, a więc doty- czą relacji przedsiębiorca-konsument,
stanowią działanie bezprawne,
naruszają zbiorowe interesy konsumentów. [11] Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pod pojęciem przedsiębiorcy rozumie się przedsiębiorcę w znaczeniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz.U. z 2013r., poz. 672), w której, odpowiednio do art. 4, przyjęto, iŜ jest nim osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organi- zacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonu- jąca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Wynika stąd, iŜ działania TK „Lębork” mogą podlegać, jako działania przedsiębiorcy, kontroli i ocenie dokonywanym na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów. [12] Zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 22 1 Kodeksu cy- wilnego, za konsumenta uwaŜa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W przedmiotowej sprawie fakt stosowania przez TK „Lębork”, w obrocie z konsumentami, wzorców umowy pn. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych przez Telewizję Ka- blową +Lębork+ Sp. z o.o.” i „Cennik usług telekomunikacyjnych świadczonych przez Telewi- zję Kablową +Lębork+ Sp. z o.o.” nie budzi wątpliwości, co przesądza o tym, iŜ pierwszą z przesłanek naleŜy uznać za spełnioną. [13] Z kolei, bezprawność jest ujmowana tradycyjnie jako sprzeczność z obowiązującym porząd- kiem prawnym. Pojęcie porządku prawnego obejmuje nakazy i zakazy wynikające z norm pra- wa powszechnie obowiązującego, a takŜe nakazy i zakazy wynikające z zasad współŜycia spo- łecznego i dobrych obyczajów. 2 Bezprawność jest kategorią obiektywną. RozwaŜenia przy ocenie bezprawności wymaga za- tem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy teŜ niezgodne z obowiązujący- mi zasadami porządku prawnego oraz z nakazami i zakazami wynikającymi z zasad współŜycia społecznego i dobrych obyczajów. O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu NajwyŜszego całokształt oko- liczności konkretnego stanu faktycznego. 3 Równocześnie, dla stwierdzenia bezprawności dzia- łania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina spraw- cy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i sto- pień tej winy, a takŜe świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. [14] W okolicznościach faktycznych sprawy, którą kończy decyzja administracyjna, bezprawność działania przedsiębiorcy wywodzi się z toŜsamości odpowiednich postanowień wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego, oraz postanowień kwestionowanych przez Prezesa Urzędu, wskazanych w punkcie I 2 Tak Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 13 listopada 2007r., sygnatura akt XVII AmA 45/07. 3 Wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 8 maja 2002r., I PKN 267/2001. [7] sentencji decyzji administracyjnej, a na rzecz takiego stanowiska przemawia to, iŜ zakaz sto- sowania tych pierwszych nie ogranicza się jedynie do przedsiębiorcy, przeciwko któremu za- padł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz rozciąga się równieŜ na wszystkich innych przedsiębiorców posługujących się postanowieniami iden- tycznymi, toŜsamymi, bowiem art. 479 43 Kodeksu postępowania cywilnego prawomocność przedmiotowego wyroku rozszerza – od chwili wpisania wzorca umowy do ww. rejestru – rów- nieŜ na osoby trzecie. Wpis określonego postanowienia do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza zatem, Ŝe od tego momentu stosowanie określonej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. PowyŜsze stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu NajwyŜszego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006r., sygnatura akt III SZP 3/06, stwierdził, iŜ „stosowanie postanowień wzorców umów o treści toŜsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., moŜe być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów […]”, a w jej uzasadnieniu wskazał m.in., iŜ „[…] praktyka naruszająca zbioro- we interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. [obecnie – art. 24] obejmuje równieŜ przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub za- stąpieniu jednych wyrazów innymi, jeŜeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, Ŝe jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliŜonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecieŜ tak samo w interesy konsumentów, jak stoso- wanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru […]. Przyjęta powyŜej rozszerzająca wy- kładnia art. 23a u.o.k.ik. [obecnie – art. 24] znajduje równieŜ uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a takŜe orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności […]”. Wobec tego, Ŝe z powołanego wywodu Sądu NajwyŜszego wynika wprost, iŜ nie jest konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej, za niedozwolone mogą zostać uznane równieŜ postanowienia wzorców umów mieszczące się w hipotezie postanowienia wpisanego do rejestru, którego treść będzie ustalona w oparciu o dokonaną jego wykładnię, bowiem stosowanie do postanowienia o treści zbliŜonej tak samo godzi w interesy konsumentów, jak stosowanie postanowienia identycznego z tym, które zo- stało wpisane do rejestru. [15] W ocenie Prezesa Urzędu postanowienia wzorców umowy wykorzystywanych w obrocie kon- sumenckim przez TK „Lębork” , wymienione w punkcie I sentencji decyzji administracyjnej, mogą być uznane za toŜsame, tak co do celu, jak i skutku ich stosowania, z odpowiednimi po- stanowieniami wpisanymi na podstawie prawomocnych wyroków SOKiK do rejestru postano- wień niedozwolonych, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a, w konsekwencji, naruszać przepisy art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów. [16] Argumentując na rzecz słuszności tej tezy zestawiono poniŜej postanowienia kwestionowane, odpowiadające im postanowienia niedozwolone, wprowadzone do rejestru, oraz wskazano przesłanki dowodzące ich toŜsamości. A D [1] SENTENCJI DECYZJI ADMINISTRACYJNEJ We wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych przez Telewizję Kablową +Lębork” Sp. z o.o.” znajdują się postanowienia o treści: [i] „Dostawca Usług nie ponosi odpowiedzialności za: […] nieprawidłowe funkcjonowanie Usługi dostępu do Internetu uniemoŜliwiające trans- fer danych, niezaleŜnie od Dostawcy Usług.” (Rozdział III Warunki świadczenia usług, § 7 Usługa dostępu do Internetu, ust. 4 pkt b), [ii] „Dostawca Usług nie ponosi odpowiedzialności za brak sygnału telekomunikacyjnego w Sieci lub nienaleŜytą jego jakość wynikające z: a. przyczyn leŜących poza Siecią, m.in. z powodu awarii zasilania energetycznego, [8] b. innych przyczyn niezawinionych przez Dostawcę Usług, takich jak siła wyŜsza, działal- ność osób trzecich, za które Dostawca Usług nie ponosi odpowiedzialności […]” (Roz- dział III Warunki świadczenia usług, § 14 Odpowiedzialność Dostawcy Usług, ust. 2), podczas gdy w rejestrze postanowień niedozwolonych zapisano m.in. postanowienia o treści:
„Operator nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie usług wynikłe z faktu niewłaściwego funkcjonowania sieci telekomunikacyjnych innych operato- rów telekomunikacyjnych.” (wyrok SOKiK z dnia 14 marca 2005r., sygnatura akt AmC 21/04, numer postanowienia w rejestrze: 797),
„Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek zakłócenia działalności sieci, wynikające z działania siły wyŜszej, lub pracy nadajników w pobliŜu sieci Usługodawcy oraz awarie łącz Innych Operatorów.” (wyrok SOKiK z dnia 12 marca 2007r., sygnatura akt XVII AmC 1/07, numer postanowienia w rejestrze: 1163),
„Operator nie ponosi odpowiedzialności za szkody i awarie powstałe w wyniku zdarzeń lo- sowych (...) pozostających poza wpływem i kontrolą Operatora (np. wyładowania atmosfe- ryczne, awarie urządzeń nadawczych nadawców itp.).” (wyrok SOKiK z dnia 24 listopada 2006r., sygnatura akt XVII AmC 163/05, numer postanowienia w rejestrze: 1337). Analiza treści i skutków postanowień wpisanych do rejestru prowadzi do stwierdzenia, iŜ wszystkie one są niezgodne zarówno z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego, stosownie do którego postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiąŜą go, jeŜeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, raŜąco na- ruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne), jak i z art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego, odpowiednio do którego za niedozwolone uznaje się postanowienia wyłączające lub istotnie ograniczające odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nie- naleŜyte wykonanie zobowiązania. Ponadto, jak podniósł SOKiK w wyroku z dnia 14 marca 2005r., sygnatura akt XVII AmC 21/04, na mocy którego wpisano do rejestru klauzulę o numerze 797, uchylanie się przez przedsię- biorcę telekomunikacyjnego od odpowiedzialności, nawet wtedy, gdy są po temu powody (np. „niewłaściwe funkcjonowanie sieci telekomunikacyjnych innych operatorów lub dostawców”), nie moŜe skutkować tym, Ŝe konsument zostanie pozbawiony jakiejkolwiek wiedzy o podmio- cie, na którym ta odpowiedzialność ciąŜy, i który, wskutek tego, moŜe powziąć przekonanie, iŜ w ogóle nie posiada uprawnień do dochodzenia odpowiednich roszczeń. Do podobnych konstatacji prowadzi równieŜ, zdaniem Prezesa Urzędu, analiza treści i skut- ków stosowania przez TK „Lębork” postanowień „Regulaminu świadczenia usług telekomuni- kacyjnych przez Telewizję Kablową +Lębork” Sp. z o.o.” związanych z uchylaniem się przez tego przedsiębiorcę od odpowiedzialności z tytułu niewykonania bądź nienaleŜytego wykona- nia oferowanych i świadczonych przez niego usług. I tak, odpowiednio do art. 104 ust. 1 ustawy Prawo telekomunikacyjne, do odpowiedzialności przedsiębiorców telekomunikacyjnych za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie usługi te- lekomunikacyjnej stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego z zastrzeŜeniem ust. 2 oraz art. 107 ust. 1. tej ustawy. Z kolei, stosownie do art. 471 Kodeksu cywilnego, dłuŜnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienaleŜytego wykonania zobowiązania, chyba, Ŝe niewy- konanie lub nienaleŜyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłuŜnik odpowie- dzialności nie ponosi. JeŜeli zatem postanowienia kwestionowane przez Prezesa Urzędu:
nie zostały przez konsumentów korzystających z usług telekomunikacyjnych oferowanych i świadczonych przez TK „Lębork” uzgodnione z nimi indywidualnie,
kształtują prawa i obowiązki tych konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, raŜąco naruszając ich interesy, a to w zakresie częściowego lub całkowitego wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy telekomunikacyjnego z tytułu niewykonania lub nienale- Ŝytego wykonania świadczonych przez niego usług,
nie zapewniają konsumentom pełnej, rzetelnej i jasnej informacji co do osób/podmiotów, za pomocą których przedsiębiorca telekomunikacyjny wykonuje swoje zobowiązanie lub [9] którym realizację tego zobowiązania choćby w części powierza, tak, by mogli oni od tych osób/podmiotów, w wypadku, gdyby zaszła taka potrzeba (np. wtedy, gdy ma miejsce „brak sygnału telekomunikacyjnego w Sieci” lub jego jakość jest „nienaleŜyta” z „przy- czyn leŜących poza Siecią, m.in. z powodu awarii zasilania energetycznego”), dochodzić swoich uzasadnionych roszczeń, to moŜna przyjąć, iŜ wykazują one wystarczającą zbieŜność, toŜsamość co do celu i skutków, z odpowiednimi postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień uznanych za niedozwo- lone (tu: np. pod numerami 797, 1163 i 1337). A D [2] SENTENCJI DECYZJI ADMINISTRACYJNEJ We wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych przez Telewizję Kablową +Lębork” Sp. z o.o.” znajduje się równieŜ postanowienie o treści: „Odszkodowania i obniŜenie Opłat Abonamentowych następuje na wniosek Abonenta w trybie postępowania reklamacyjnego określonego w § 11, przy czym w wypadku Awarii pod warun- kiem zawiadomienia o niej Dostawcy usług za pomocą jednego z dostępnych kanałów kontak- tu w trakcie jej trwania. W takim wypadku odszkodowanie i obniŜenie Opłat Abonamento- wych naliczane jest od dnia zgłoszenia.” (§ 14 Odpowiedzialność Dostawcy Usług, ust. 7), podczas gdy w rejestrze postanowień niedozwolonych zapisano m.in. postanowienie o treści:
„Za moment, od którego liczona jest przerwa w braku sygnału przyjmuje się datę pisem- nego zgłoszenia." (wyrok SOKiK z dnia 12 marca 2007r., sygnatura akt XVII AmC 1/07, nu- mer postanowienia w rejestrze: 1169). W ocenie Prezesa Urzędu treść postanowienia §14 ust. 7 „Regulaminu świadczenia usług tele- komunikacyjnych …” wykazuje podobieństwo – co do istoty i skutków – z treścią postanowie- nia wpisanego do rejestru pod numerem 1169. Porównanie postanowienia kwestionowanego z postanowieniem niedozwolonym wskazuje, iŜ treść pierwszego z nich kształtuje, w sposób toŜsamy z treścią drugiego, prawa i obowiązki konsumenta: oba postanowienia uzaleŜniają moŜliwość uzyskania przez konsumenta naleŜne- go mu odszkodowania i zwrotu części opłaty abonamentowej z tytułu przerwy w świadczeniu usługi nie tylko od zgłoszenia tego faktu przedsiębiorcy usługę świadczącemu, ale takŜe okre- ślają arbitralnie, w sposób analogiczny, moment, od którego przedsiębiorca ten ponosi odpo- wiedzialność za niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie usługi telekomunikacyjnej („[…] od- szkodowanie i obniŜenie Opłat Abonamentowych naliczane jest od dnia zgłoszenia” lub „Za moment, od którego liczona jest przerwa […] przyjmuje się datę […] zgłoszenia”). Nadto, w kontekście powyŜszego naleŜy podkreślić i to, iŜ taki sposób przyjęcia na siebie od- powiedzialności przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego jest dla abonentów usług o tyle uciąŜliwy, o ile naraŜa ich zarówno na ewentualne poniesienie szkody związanej nie tylko z rozliczeniem faktycznego okresu braku sygnału (awarii), ale i z wydłuŜeniem okresu, w któ- rym dostawca usługi winien przywrócić sygnał (usunąć awarię), jak i na to, Ŝe wyłącza w isto- cie jakąkolwiek odpowiedzialność przedsiębiorcy telekomunikacyjnego z tytułu niewykonania umowy w okresie pomiędzy zaistnieniem awarii a przekazaniem dostawcy zawiadomienia o awarii. A D [3] SENTENCJI DECYZJI ADMINISTRACYJNEJ We wzorcu umowy pn. „Cennik usług telekomunikacyjnych świadczonych przez Telewizję Ka- blową +Lębork+ Sp. z o.o.” znajdują się postanowienia o treści: [i] „Kara umowna za udostępnienie usługi telewizji kablowej poza lokal – 50 krotność abo- namentu”, (Opłaty windykacyjne), [ii] „Kara umowna za udostępnienie usługi Internetu poza lokal – 50 krotność abonamentu”, (Opłaty windykacyjne), [iii] „Kara umowna za podłączenie większej liczby komputerów niŜ określonych w Parame- trach Technicznych – 50 krotność abonamentu” (Opłaty windykacyjne), [iv] „Kara umowna za korzystanie z usług Dostawcy Usług w sposób nieuprawniony – 50 krot- ność abonamentu” (Inne opłaty), [10] podczas gdy w rejestrze zapisano m.in. postanowienia o treści:
„W przypadku, o którym mowa w pkt. 6.4.2, Operator moŜe domagać się ponadto od Abo- nenta zapłacenia odszkodowania w wysokości abonamentu za okres korzystania przez oso- bę trzecią z sygnału, nie mniej jednak, niŜ za trzy miesiące.” (wyrok SOKiK z dnia 23 paź- dziernika 2008r., sygnatura akt XVII AmC 86/08, numer postanowienia: 1561),
„W przypadku korzystania przez abonenta w sposób nieuprawniony z usług operatora nie objętych umową lub umoŜliwienia przez abonenta korzystania przez nieuprawnione osoby trzecie z usług operatora za pomocą przyłącza sieciowego lub końcówki sieci, abonent bę- dzie zobowiązany do zapłaty na rzecz operatora kary umownej w wysokości 1000 zł (słow- nie jeden tysiąc złotych), przy czym operator będzie uprawniony do dochodzenia odszko- dowania uzupełniającego na zasadach ogólnych do pełnej wartości szkody.” (wyrok SOKiK z dnia 3 listopada 2008r., sygnatura akt XVII AmC 54/08, numer postanowienia: 1791). W ocenie Prezesa Urzędu, którą SOKiK podzielił i uznał za swoją, postanowienie wpisane pod numerem 1561 rejestru postanowień uznanych za niedozwolone pozostaje w sprzeczności z art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego dotyczącym odpowiedzialności odszkodowawczej zobowiąza- nego do odszkodowania, odpowiednio do którego to przepisu naprawienie szkody obejmuje tak straty, które poszkodowany poniósł, jak i korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szko- dy nie wyrządzono, przy czym – z uwagi na kompensacyjny charakter odszkodowania – jego wysokość powinna pozostawać w związku z wysokością szkody poniesionej przez poszkodowa- nego, z uwzględnieniem rzeczywiście poniesionych strat i utraconych korzyści, gdy, tymcza- sem, postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urzędu ustala swoistą karę umowną mogą- cą nie mieć bezpośredniego związku z wysokością szkody poniesionej przez przedsiębiorcę klauzulę stosującego. Z kolei, badając treść postanowienia wpisanego pod numerem 1791, SOKiK, powołując się na „ustalone orzecznictwo sądowe” (tu: wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 23 marca 2005r., sygna- tura akt ICK 586/04, oraz wyrok SOKiK z dnia 13 czerwca 2005r., sygnatura akt XVII Amc 20/04), stwierdził, podobnie, iŜ kara umowna zastrzegana we wzorcu umowy musi pozosta- wać we współmiernej wysokości do poniesionej szkody, czyli nie powinna być w stosunku do niej raŜąco wygórowana. Mając na uwadze, iŜ w kaŜdym z postanowień kwestionowanych przez Prezesa Urzędu skarŜo- ny przedsiębiorca określił wysokość kary umownej z tytułu:
udostępnienia usługi telewizji kablowej poza lokal,
udostępnienia usługi Internetu poza lokal,
podłączenia większej liczby komputerów niŜ określonych w Parametrach Technicznych,
korzystania z usług Dostawcy Usług w sposób nieuprawniony, na kwotę odpowiadającą „50 krotności abonamentu”, mając teŜ na uwadze i to, Ŝe sytuacje, w których abonent miałby tak wysoką karę umowną zapłacić, nie zostały przez TK „Lębork” jednoznacznie i precyzyjnie zdefiniowane (określono je co najwyŜej jako „udostępnienie […] poza lokal”, „podłączenie większej ilości komputerów” lub „korzystanie z usług […] w sposób nieuprawniony”), przez co moŜe powstać uzasadniona wątpliwość co do współmierności tej kwoty i rzeczywistej, faktycznej straty/utraconych korzyści poniesionych przez TK „Lębork”, stwierdza się, iŜ postanowienia wpisane do rejestru pod numerami 1561 i 1791 oraz powyŜsze postanowienia „Cennika usług telekomunikacyjnych świadczonych przez Telewizję Kablową +Lębork+ Sp. z o.o.” mogą zostać uznane tak zakresie celu ich stosowania, jak i wywoływa- nych przez nie skutków, pomimo widocznych róŜnic w uŜytym słownictwie i składni, za zbli- Ŝone, toŜsame. [17] Za spełnioną naleŜy uznać takŜe i trzecią przesłankę, o której mowa w punkcie [10] uzasad- nienia decyzji administracyjnej, tj. naruszenie zbiorowych interesów konsumentów przez kwestionowane wyŜej postanowienia wzorców umowy. I tak, stosownie do treści przepisu art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów, w którym sformułowano definicję negatywną zbiorowego interesu konsumentów, nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. [11] Z kolei, stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy wolno przyjąć, iŜ o zbiorowych interesach konsumentów mówi się wtedy, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne, a ich negatywne skutki mogą dotknąć kaŜdego, obecnego lub przyszłego, konsumenta będącego lub mogącego być jego kontrahentem, trudno natomiast mówić o nich wtedy, gdy zasięgiem działań przed- siębiorcy i skutków tych działań objęci są co najwyŜej konsumenci indywidualni lub grupa tych konsumentów, i tylko oni, a nie ogól konsumentów, mieliby być objęci szczególną ochro- ną wynikającą z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 4,5 Zdaniem Prezesa Urzędu, w sprawie którą kończy niniejsza decyzja administracyjna warunek ten jest spełniony, a to dlatego, Ŝe oferta usług telekomunikacyjnych przedstawiana i propo- nowana abonentom przez TK „Lębork”, zawierająca postanowienia niedozwolone, sprzeczne z zakazami wynikającymi z art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, adresowana jest lub moŜe być adresowana nie do ściśle określonego, konkret- nego konsumenta, nawet nie do ich ograniczonej grupy, lecz do z góry nieokreślonej, trudnej do zidentyfikowania liczby konsumentów, których sytuacja jest lub moŜe być podobna. JuŜ tylko w uzupełnieniu stanowiska przedstawionego wyŜej Prezes Urzędu chciałby przywo- łać dodatkowo pogląd, jaki wyraził w jednym z wyroków SOKiK, odpowiednio do którego „je- Ŝeli potencjalną daną praktyką przedsiębiorcy moŜe być dotknięty kaŜdy konsument w analo- gicznych okolicznościach, to ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów” 6 . [18] Wobec tego, iŜ wszystkie wskazane wcześniej przesłanki, o których mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zostały w stanie faktycznym sprawy spełnione, P REZES U RZĘDU ORZEKŁ , JAK W PUNKCIE I SENTENCJI DECYZJI ADMINISTRACYJNEJ . [19] Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji Prezes Urzędu moŜe nałoŜyć na przedsiębiorcę karę pienięŜną w wysokości nie większej niŜ 10% przychodu osiągniętego w ro- ku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, jeŜeli przedsiębiorca ten, choćby i nieumyślnie, dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak wynika z treści powołanego przepisu, kara pienięŜna ma charakter fakultatywny, co ozna- cza, iŜ w ramach uznania administracyjnego o zasadności jej nałoŜenia w danej sprawie de- cyduje Prezes Urzędu, przy czym nie ogranicza go w tym jakikolwiek katalog przesłanek usta- wowych, od spełnienia których ta decyzja byłaby uzaleŜniona, choć w art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazano, iŜ juŜ przy ustalaniu wysokości kary „naleŜy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a takŜe uprzednie naruszenie przepisów ustawy”. W punkcie I sentencji decyzji administracyjnej kończącej niniejsze postępowanie Prezes Urzędu stwierdził przekroczenie przez Trójmiejską Telewizję Kablową zakazu, o którym mo- wa w art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. za- kazu stosowanie przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, których istotą jest posługiwanie się w obrocie konsumenckim (we wzorcach umów) klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, a wobec tego, iŜ zakaz ten ma charakter bezwzględny, brak jest przesłanek natury prawnej, które umoŜliwiałyby ich za- legalizowanie. W kontekście powyŜszego Prezes Urzędu rozwaŜył ponadto, czy skarŜony przedsiębiorca reali- zował zarzucane mu praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów z faktycznym za- miarem ich stosowania, czy teŜ były one jedynie skutkiem niezachowania przez niego odpo- wiedniej ostroŜności wymaganej od profesjonalisty w trakcie konstruowania wzorców umowy 4 Por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008r., sygnatura akt VI ACa 306/08. 5 Takie stanowisko znajduje teŜ potwierdzenie w orzecznictwie Sądu NajwyŜszego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 września 2003r., sygnatura akt I CKN 504/01, stwierdził, iŜ „Nie jest zasadne uznawanie, Ŝe postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej moŜna wszczynać tylko wtedy, gdy zagroŜone są interesy wielu odbior- ców, a nie jest to moŜliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument, wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni takŜe funkcję prewencyjną, słuŜy takŜe ochronie nieograniczonej liczby przy- szłych konsumentów”. 6 Por. wyrok z dnia 13 stycznia 2009r., sygnatura akt XVII Ama 26/08. [12] i przewidywania ekonomicznych i pozaekonomicznych konsekwencji stosowania tych wzorców w praktyce prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wobec tego, iŜ ogół okoliczności sprawy wskazuje na tę drugą moŜliwość, tj. na niedochowa- nie przez niego odpowiedniej, profesjonalnej staranności w zakresie konstruowania wzorców umowy, zapisy których kwestionuje się w postępowaniu, które kończy niniejsza decyzja ad- ministracyjna, Prezes Urzędu stwierdza, ostatecznie, iŜ działał on nieumyślnie. [20] Mając na uwadze, iŜ łączny przychód osiągnięty w roku 2012 przez TK „Lębork” wyniósł 2.273.369,34 zł, maksymalna kara, jaka mogłaby w tym wypadku zostać nałoŜona na przed- siębiorcę przez Prezesa Urzędu, nie byłaby większa niŜ 227.336,93 zł. Ustalając wymiar kary pienięŜnej Prezes Urzędu dokonał oceny wagi naruszenia stwierdzone- go w niniejszej decyzji administracyjnej, która to waga określa wysokość kwoty bazowej kary będącej odsetkiem uzyskanego przez ww. przedsiębiorcę w 2012 roku przychodu. Z kolei, oceniając wagę praktyk stosowanych przez TK „Lębork” Prezes Urzędu uwzględnił, w pierwszej kolejności, tę okoliczność, iŜ ich bezprawność jest wywodzona w stanie faktycznym sprawy jedynie z toŜsamości postanowień umownych z postanowieniami uznanymi za niedo- zwolone i wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego, nie zaś z przepisów ogól- nie obowiązujących, wziął teŜ jednak pod uwagę i to, Ŝe tak „Regulamin świadczenia usług telekomunikacyjnych przez Telewizję Kablową +Lębork” Sp. z o.o.”, jak i „Cennik usług tele- komunikacyjnych świadczonych przez Telewizję Kablową +Lębork+ Sp. z o.o.”, zawierające kwestionowane postanowienia, weszły w Ŝycie z dniem 1 czerwca 2012r. i trwają, wg wiedzy Prezesa Urzędu, do dnia wydania niniejszej decyzji administracyjnej. Ustalając wysokość kwoty bazowej słuŜącej do ustalania wysokości kary pienięŜnej odpowia- dającej praktykom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów, zdefiniowanym w punkcie I sentencji decyzji administracyjnej, Prezes Urzędu, mając na uwadze przesłanki, o których mowa wyŜej, ustalił ostatecznie tę kwotę na poziomie 0,02% dla kaŜdego postanowienia wy- mienionego w punkcie I sentencji, czyli łącznie – dla siedmiu postanowień tam wymienionych – na poziomie 0,14% przychodów przedsiębiorcy uzyskanych w roku 2012, tj. na poziomie 3.183 zł. Przy ustalaniu ostatecznej kwoty kary pienięŜnej Prezes Urzędu wziął równieŜ pod uwagę za- równo to, iŜ przedsiębiorca, w zakresie kwestii rozstrzyganych w niniejszej decyzji, dopuścił się naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy, jak i to, iŜ trudno byłoby wskazać na istnienie innych okoliczności, dodatkowo obciąŜających przedsiębiorcę, pozwalających na podwyŜszenie wyjściowego poziomu tej kwoty. Podejmując decyzję dotyczącą nałoŜenia kary pienięŜnej i określając jej wysokość w sposób opisany wyŜej Prezes Urzędu wziął pod uwagę nie tylko wspomniane wcześniej okoliczności, ale i moŜliwości finansowe TK „Lębork”; jego zdaniem, przyjęta ostatecznie wysokość kary jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów, słuŜąc podkreśleniu naganności stosowania przez przedsiębiorcę, profesjonalistę, prak- tyk godzących w interesy słabszych uczestników rynku, jakimi są konsumenci, winna równieŜ pełnić, w odpowiednim zakresie, wobec innych przedsiębiorców, funkcję prewencyjną i wy- chowawczą. Wobec powyŜszego, P REZES U RZĘDU ORZEKŁ , JAK W PUNKCIE II SENTENCJI DECYZJI ADMINISTRACYJNEJ . [21] Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeŜeli w wyniku pos- tępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który do- puścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Z kolei, stosownie do art. 80 ustawy, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postano- wienia, które moŜe być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą akt RGD.61-8/13/HK Prezes Urzędu orzekł w punkcie I sentencji decyzji administracyjnej, iŜ TK „Lębork” dopuściła się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. [13] ZwaŜywszy na tę okoliczność, zwaŜywszy takŜe i na to, iŜ kosztami postępowania – wynoszą- cymi 19,00 zł (słownie: dziewiętnaście złotych) – są wydatki związane z korespondencją pro- wadzoną przez Prezesa Urzędu z TK „Lębork”, obciąŜono nimi ww. przedsiębiorcę. Wobec powyŜszego, P REZES U RZĘDU POSTANOWIŁ , JAK W PUNKCIE III SENTENCJI DECYZJI ADMINISTRACYJNEJ . Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, karę pienięŜną naleŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O W ARSZAWA 51101010100078782231000000. Na podstawie art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyznaczył stronie termin 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na uiszczenie kosztów niniej- szego postępowania w wysokości 19,00 zł (słownie: dziewiętnaście złotych). PowyŜszą kwotę naleŜy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O W ARSZAWA 511010101000787822 31000000. P OUCZENIA : Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, od niniejszej decyzji administracyjnej przysługuje stro- nie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku, w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Stosownie do art. 81 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 32 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, w wypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosz- tach postępowania, zawartego w punkcie III sentencji decyzji, naleŜy wnieść zaŜalenie na nie do Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku, w terminie tygodnia od dnia doręczenia decyzji. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Gdańsku Roman Jarząbek O TRZYMUJE : Telewizja Kablowa „Lębork” Spółka z o.o. ul. Czołgistów 32 84-300 Lębork