RGD-4/2019

P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MAREK NIECHCIAŁ 1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl G dańsk, 23 września 201 9 r. RGD - 610 - 3/18/MLM DECYZJA RGD - 4 / 201 9 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2 007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 201 9 r. poz. 369 ze zmianami ) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 - 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu – postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony K onkurencji i Konsumentów – uznaje się za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów następujące działania przedsiębiorców: 1. ZŁOTÓWKA BIS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy ; 2. ZŁOTÓWKA DUO Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy; 3. ZŁOTÓWKA THREE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy; przejawiające się w postaci : 1) praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurenc ji i konsumentów, polegającej na udzielaniu przez ww. przedsiębiorców, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych z naruszeniem, obowiązujących w takim wypadku, zasad i warunków określonych w art. 36a oraz art. 36 c ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jednolity: Dz.U z 201 9 r. poz. 1083 ); 2) praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na pobieraniu przez przedsiębiorców zawyżonych odsetek um ownych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych - co jest sprzeczne z art. 359 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. K odeks cywilny (tj. Dz.U z 201 8 r. poz. 1025 ze zmianami) ; 3) praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom, w umowach pożyczki informacji nt. :  całkowitej kwoty kredyty;  stopy oprocentowania kredytu, warunków stosowania tej stopy, a także okresów, warunków i procedury zmiany s topy oprocentowania;  informacji o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki;  rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunków jej zmiany;  terminu, sposobu i skutków odstąpienia kon sumenta od umowy, (…) a także kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym;  informacji o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi - co jest sprzeczne z art. 30 ust. 1 pkt 4, 6, 10, 11, 15 i 20 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jednolity: Dz.U z 201 9 r. poz. 1083 ); 4) praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , polegającej na nieobniżaniu, w przypadku spłaty przez konsumenta kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednie wartości pobranych opłat administracyjnej i przygotowawczej, przypadających na spłacaną wcześniej część kwoty kr edytu – co narusza art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jednolity: Dz.U. z 201 9 r. poz. 1083 ); 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 5) praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na wymaganiu o d konsumentów, przy zawieraniu umowy pożyczki, złożenia oświadczenia woli dotyczącego wyrażenia zgody na publikowanie, w razie zalegania ze spłatą pożyczki, danych osobowych, udostępnionych pożyczkodawcy - co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której m owa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017, poz. 2070); i nakazuje się zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 2 7 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 201 9 r. poz. 369 ze zmianami ) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 - 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu – postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorow e interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uznaje się za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów następujące działania przedsiębiorców: 1. ZŁOTÓWKA BIS Spółka z ograniczoną odpowied zialnością z siedzibą w Bydgoszczy; 2. ZŁOTÓWKA DUO Spółka z ograniczoną odpowied zialnością z siedzibą w Bydgoszczy ; 3. ZŁOTÓWKA THREE Spółka z ograniczoną odpowied zialnością z siedzibą w Bydgoszczy ; przejawiające się w postaci: 1) praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochro nie konkurencji i konsumentów, polegającej na ustaleniu opłat za zaległości w wysokości przewyższającej wartość odsetek maksymalnych - co narusza przepis art. 33a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jednolity : Dz.U z 2019 r. poz. 1083 ); 2) praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na wprowadzaniu konsumentów w błąd co do konieczności poniesienia ewentualnych, przyszłych kosztów postępowania sądowego i egzekucyjnego, w całości , w szczególności poprzez wykorzystywanie w umowie pożyczki sformułowań, wyrażeń i konstrukcji składniowych, sugerujących, iż dłużnik zostanie obciążony wszelkimi kosztami postępowania sądowego i egzekucyjnego - co stanowi nieuczciwą praktykę ryn kową, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017, poz. 2070); i stwierdza się zaniechanie ich stosowania z dniem 21 lutego 2019 r . III. Na podstawie art. 103 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 369 ze zmianami ) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nadaje się decyzji w zakresie pkt I.1 - 5 sentencji, rygor natychmiastowej wykonalności . IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 106 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) nakłada się na ZŁOTÓWKA BIS Spółka z ograniczoną odpowie dzialnością z siedzibą w Bydgoszczy , karę pieniężną : 1) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I . 1) niniejszej decyzji, w wysokości 16 . 5 00 zł (słownie: szesnaście tysięcy pięćset złotych ) , płatną do budżetu państwa; 2) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I. 2) niniejszej decyzji, w wysokości 8 . 250 zł (słownie: osiem tysięcy dwieście pięćdziesiąt złotych ) , płatną do budżetu państwa; 3) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I. 3 ) niniejszej decyzji, w wysokości 8 . 250 zł (słownie: osiem tysięcy dwieście pięćdziesiąt złotych ) , płatną do budżetu państwa; 4) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I. 5 ) niniejszej decyzji, w wysokości 8 . 250 zł (słownie: osiem tysięcy dwieście pięćdziesiąt złotych), płatną do budżetu państwa. 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl V. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 106 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) nakłada się na ZŁOTÓWKA DUO Spółka z ograniczoną odpowie dzialnością z siedzibą w Bydgoszczy , karę pieniężną : 1) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I. 1) niniejszej decyzji, w wysokości 3 .000 zł (słownie: trzy tysiące złotych) , płatną do budżetu państwa; 2) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I. 2) niniejszej decyzji, w wysokości 1.500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych ) , płatną do budżetu państwa; 3) w związku ze stosowaniem praktyki narusza jącej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I. 3) niniejszej decyzji, w wysokości 1 . 5 00 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych ) , płatną do budżetu państwa; 4) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o któr ej mowa w pkt I. 5 ) niniejszej decyzji, w wysokości 1 . 5 00 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych ) , płatną do budżetu państwa. VI. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 106 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsume ntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) nakłada się na ZŁOTÓWKA THR EE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy , karę pieniężną : 1) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I. 1) niniejszej decyzji, w wysokości 5 . 4 00 zł (słownie: pięć tysięcy czterysta złotych ) , płatną do budżetu państwa; 2) w związku ze stosowaniem praktyki narus zającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I. 2) niniejszej decyzji, w wysokości 2 . 7 00 zł (słownie: dwa tysiące siedemset złotych ) , płatną do budżetu państwa; 3) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I. 3) niniejszej decyzji, w wysokości 2 . 7 00 zł (słownie: dwa tysiące siedemset złotych ) , płatną do budżetu państwa; 4) w związku ze stosowaniem praktyki naruszaj ącej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I. 5 ) niniejszej decyzji, w wysokości 2 . 7 00 zł (słownie: dwa tysiące siedemset złotych ) , płatną do budżetu państwa. VII. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 106 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) nakłada się na ZŁOTÓWKA BIS Spółka z ograniczoną odpowie dzialnością z siedzibą w Bydgoszczy , karę pieniężną : 1) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt II. 1) niniejszej decyzji, w wysokości 5 . 5 00 zł (słownie: pięć tysięcy pięćset złotych ), płatną do budżetu państwa; 2) w związku ze stosowaniem praktyki narusza jącej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt II. 2) niniejszej decyzji, w wysokości 5 . 5 00 zł (słownie: pięć tysięcy pięćset złotych), płatną do budżetu państwa; VIII. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 106 ust. 6 ustawy z dnia 16 lu tego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) nakłada się na ZŁOTÓWKA DUO Spółka z ograniczoną odpowie dzialnością z siedzibą w Bydgoszczy, karę pieniężną : 1) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt II. 1) niniejszej decyzji, w wysokości 1. 0 00 zł (słownie: jeden tysiąc złotych), płatną do budżetu państwa; 2) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zb iorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt II. 2) niniejszej decyzji, w wysokości 1.0 00 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) , płatną do budżetu państwa . 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl IX. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 106 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) nakłada się na ZŁOTÓWKA THREE Spółka z ograniczoną odpowie dzialnością z siedzibą w Bydgoszczy , karę pieniężną : 1) w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt II. 1) niniejszej decyzji, w wysokości 1.6 00 zł (słownie: jeden tysiąc sześćset złotych) , płatną do budżetu państwa; 2) w związku ze stosowaniem praktyki narus zającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt II. 2) niniejszej decyzji, w wysokości 1.6 00 zł (słownie: jeden tysiąc sześćset złotych) , płatną do budżetu państwa . X. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2018 r. poz . 2096 z e zm ianami ) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obciąża się przedsiębiorców : 1. ZŁOTÓWKA BIS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Bydgoszczy, kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 26,70 zł (słownie: dwadzieścia sześć złotych 70/100 ) , 2. ZŁOTÓWKA DUO Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy , kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 26,70 zł (słownie: dwadzieścia sześć złotych 70/100 ) , 3. ZŁOTÓWKA THREE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy, kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 26,70 zł (słownie: dwadzieścia sześć złotych 70/100 ) , i zobowiązuje do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ww. kosztów w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. XI. Na podstawie art. 26 ust. 2 w związku z art. 26 ust. 1 oraz art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) zobowiązuje się przedsiębiorców: 1. ZŁOTÓWKA BIS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy, 2. ZŁOTÓWKA DUO Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy, 3. ZŁOTÓWKA THREE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy, 1) do złożenia, na ich koszt oświadczenia, o treści: Zarząd Spółki: ZŁOTÓWKA BIS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy; ZŁOTÓWKA DUO Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy; ZŁOTÓWKA THREE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy; oświadcza, iż Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał w dniu 23 września 2019 r. decyzję Nr RGD - 4 / 2019, w której uznał, za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów następujące działania Spółek: ZŁOTÓWKA BIS, ZŁOTÓWKA DUO i ZŁOTÓWKA THREE, polegające na:  udzielaniu, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych, z naruszeniem, obowiązujących w takim wypadku, zasad i warunków określonych w art. 36 a i c ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim ;  pobieraniu przez przedsiębiorców zawyżonych odsetek umownych, przek raczających wysokość odsetek maksymalnych, co jest sprzeczne z art. 359 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny;  naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom, w umowach pożyczki informacji nt. :  całkowitej kwoty kredyt u ; 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  stopy oprocentowania kredyt u, warunków stosowania tej stopy, a także okresów, warunków i procedury zmiany stopy oprocentowania;  informacji o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki;  rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunków jej zmiany;  terminu, sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy, (…) a także kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym;  informacji o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrz ygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi; co jest sprzeczne z art. 30 ust. 1 pkt 4, 6, 10, 11, 15 i 20 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim ;  nieobniżaniu, w przypadku spłaty przez k onsumenta kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednie wartości pobranych opłat administracyjnej i przygotowawczej, przypadających na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu, co narusza art. 49 ust. 1 i 2 ust awy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim;  wymaganiu od konsumentów, przy zawieraniu umowy pożyczki, złożenia oświadczenia woli dotyczącego wyrażenia zgody na publikowanie, w razie zalegania ze spłatą pożyczki, danych osobowych, udostępnionych poż yczkodawcy , co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym; i nakazał zaniechania stosowania tych praktyk. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Kons umentów uznał za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów następujące działania, polegające na:  ustaleniu opłat za zaległości w wysokości przewyższającej wartość odsetek maksymalnych, co narusza ło przepis art. 33a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim;  wprowadzaniu konsumentów w błąd co do konieczności poniesienia ewentualnych, przyszłych kosztów postępowania sądowego i egzekucyjnego, w całości , w szczególności poprzez wykorzystywanie w umowie pożyczki sformułowań, wyrażeń i konstrukcji składniowych, sugerujących, iż dłużnik zostanie obciążony wszelkimi kosztami postępowania sądowego i egzekucyjnego, co stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym; i stw ie rdził zaniechanie ich stosowania Pełna treść decyzji Prezesa Urzędu dostępna jest na stronie internetowej www.uokik.gov.p l Wskazane oświadczenie ma być złożone w ten sposób, że zostanie opublikowane: a) dwukrotnie: pierwszy raz w ciągu 30 (trzydzieści) dni od daty uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji, drugi raz w ciągu 30 dni (trzydzieści) do daty pierwszego, b) w wydaniu gazety codziennej o zasięgu lokalnym, obejmującym obszar działalności przedsiębiorców i o nakładzie ponad 10.000 egzemplarzy, c) na jednej z trzech pierwszych stron wydania w module poziomym, d) czcionką Times New Roman lub podobną, nie mniejszą niż 15 (piętnaś cie) punktów. 2) do przekazani a pisma za pośrednictwem przedstawicieli P rzedsiębiorców albo listem poleconym w terminie miesiąca od dania uprawomocnienia się niniejszej decyzji – w 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ramach przysporzenie konsumenckiego – każdemu konsumentowi, który w okresie o d 16 maja 2016 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji spłacił pożyczkę przed terminem zakończenia zawartej umowy pożyczki , o treści: „ W związku z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaną w dniu 23 września 2019 r. nr RGD - 4 /2019 [odpowiedni przedsiębiorca: ZŁOTÓWKA BIS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy; ZŁOTÓWKA DUO Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy lub ZŁOTÓWKA THREE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedz ibą w Bydgoszczy ] informuje, że stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na nieobniżaniu w przypadku przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego całkowitego kosztu kredytu o odpowiednie wartości pobranych opłat administracyjnej i przygotowawczej, przypadających na spłacaną wcześniej część kredytu, co jest niezgodne z art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim ( tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 993 ze zm. ) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów . Jednocześnie uprzejmie informuję, że w związku z wcześniejszą spłatą przez Panią/Pana pożyczki w celu odzyskania nadpłaconej kwoty istnieje możliwość złożenia reklamacji wraz z podaniem numeru rachunku - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się ni niejszej decyzji to jest do dnia [przedsiębiorca uzupełni datę dzienną]. Reklamację należy przesłać pocztą na adres:[przedsiębiorca uzupełni adres]. 3) do dokonania zwrotu – w ramach przysporzenia konsumenckiego – części opłaty administracyjnej i przygotowa wczej, proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy pożyczki w związku z jej wcześniejszą spłatą , konsumentom, którzy w okresie od dnia 16 maja 2016 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji spłacili pożyczkę w terminie wcze śniejszym niż przewidziany w umowie i złożą reklamację, o której mowa w pkt XI 2) niniejszej decyzji. Zwrot środków zostanie dokonany w terminie 30 (trzydziestu) dni od złożenia reklamacji , na numer rachunku bankowego wskazany w reklamacji. UZASADNIENIE [1] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( zwany dalej: Prezesem Urzędu lub Prezesem UOKiK), na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 201 9 r. poz. 369 ) ( zwanej dalej ta kże : uokik ) , po uzyskaniu zawiadomienia oraz skarg konsumenckich wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia, czy przy oferowaniu konsumentom pożyczek gotówkowych m.in. przez przedsiębiorców: Złotówka Duo Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku, Złotówka Bis Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku oraz Złotówka Three Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku (zwane dalej także odpowiednio : DUO, BIS, THREE , bądź Spółka lub wspólnie : ZŁOTÓWKI bądź Spółki , pożyczkodawcy lub kredytodawcy ) nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów lub innych ustaw chroniących interesy konsumentów (sygn. RGD - 405 - 18/17/MLM) . [2] W trakcie podjętych działań Prezes Urzędu ustalił, iż ZŁOTÓWKI oferują konsumentom pożyczki gotówko we wykorzystując ten sam wzorzec UMOWA POŻYCZKI (KREDYTU KONSUMENCKIEGO) i stosując te same zasady , tj. : pożyczki udzielane na okres 1 m - ca , a ich wysokość zawiera się w przedziale od 400 zł do 1.000 zł . Wszystkie umowy zawierane są poza lokalem przedsiębiorców. Pożyczki są wypłacane i spłacane w domu klienta , bezpośrednio do rąk pełnomocników kredytodawców . Nie istnieje możliwość wypłaty pożyczki, a także zwrot u środków na rachunek bankowy. W okresie od maja 2016 r. do końca września 2017 r. Spółki zawarły łącznie ok. …. umów. Kosztami pożyczek są:  opłata administracyjna – 25% kwoty pożyczki, 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  opłata przygotowawcza - 20 zł Opłaty te są pobierane wraz ze spłatą pożyczki. Przy podpisywaniu umowy , Spółka nie pobiera żadnych dodatkowych opłat, a konsument nie ponosi żadnych kosztów przed zawarciem umowy. Koszty kredytu nie są kredytowane. [3] Dodatkowo, w trakcie prowadzonego postępowania , Prezes Urzędu otrzymał p ismo Prokuratury Okręgowej w Toruniu z dnia 28 lutego 2018 r. wraz z całością załączników, stanowiących kopie akt sprawy o sygn. …. . oraz pismo Komendy Miejskiej Policji w Toruniu z dnia 20 marca 2018 r., wraz z załącznikami, stanowiącymi kopie akt sprawy o sygn. … , dotyczących postępowania prowadzonego w przedmiocie doprowadzenia konsumentów do niekorzystnego rozporządzenia swoim mieniem. Oba postępowania dotyczyły działalności przedsiębiorców ZŁOTÓWKI. [4] Wyniki analizy materiału dowodowego zgromadzonego w t oku postępowania wyjaśniającego wykazały istnienie podstaw do postawienia przedsiębiorcom zarzutu naruszenia zakazu, o którym mowa w przepisie art. 24 ust. 1 uokik. W związku z tym, Prezes Urzędu , postanowieniem nr 22 z dnia 22 maja 2018 r. (zwanym dalej także : Postanowieniem ) , wszczął przeciwko P rzedsiębiorcom postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów opisanych w sentencji niniejszej decyzji. [5] Jednocześnie w poczet dowodów niniejszego postępowania zaliczono część materiału dowodowego ww. post ępowania wyjaśniającego tj.:  p ismo Spółki … Sp. z o.o. z siedzibą w Toruniu z dnia 16 sierpnia 2017 r. ,  p ismo przedsiębiorców (ZŁOTÓWKI: DUO, BIS, THREE ) z dnia 17 listopada 2017r., wraz z załącznikami ,  s karg ę Konsumenck ą z dnia 20 grudnia 2017 r. ,  p ismo przedsiębiorców (ZŁOTÓWKI: DUO, BIS, THREE ) z dnia 10 stycznia 2017 r. ,  p ismo przedsiębiorców (ZŁOTÓWKI: DUO, BIS, THREE ) z dnia 23 stycznia 2018 r. ,  z awiadomienie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumen tów z dnia 22 stycznia 2018 r. wraz z załącznikami ,  p ismo Spółki Profinans Sp. z o.o. z siedzibą w Toruniu otrzymane w dniu 26 lutego 2018 r. ,  p ismo Prokuratury Okręgowej w Toruniu z dnia 28 lutego 2018 r. wraz z całością załączników stanowiących kopie ak t sprawy o sygn. … . ,  p ismo Komendy Miejskiej Policji w Toruniu z dnia 20 marca 2018 r. wraz z załącznikami, stanowiącymi kopie akt sprawy o sygn. … [6] Pismem z dnia 18 czerwca 2018 r. przedsiębiorc y wspólnie ustosunkowali się do postawionych zarzutów, podważ a jąc ich zasadność. [7] W zakresie pierwszego zarzutu, dotyczącego udzielania przez przedsiębiorców, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych z naruszeniem, obowiązujących w takim wypadku, zasad i warunków określonych w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim Spółki stwierdziły, że z uwagi na fakt, iż są odrębnymi podmiotami , także i limity określone w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim powinny dotyczyć każdej z nich z osobn a . Ponieważ klientami ZŁOTÓWEK są osoby – jak ujęły to Spółki - wykluczone z rynku kredytów , aby sprostać ich potrzebom trzy podmioty prawa (tj. BIS, DUO i THREE) rozpoczęły współpracę w zakresie udzielania pożyczek (…) Równocześnie w ramach tej współpracy spółka Złotówka Bis Sp. z o.o . była dedykowana do przyjmowania wszystkich płatności, które ostatecznie były rozliczane na poczet zawartych umów. Ponadto, jak oświadczyły Spółki, potwierdzeniem spłaty pożyczki poprzedniej były (…) kolejne umowy pożyczki. Spółki podniosły także, że udz ielają pożyczek krótkoterminowych na okres jednego miesiąca a następnie: ( … ) po każdym miesiącu, każdy z Klientów jest proszony o spłatę całej pożyczki, a dopiero w przypadku braku posiadania środków finansowych, proponowana jest na prośbę Klientów nowa um owa pożyczki. 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [8] W odniesieniu do drugiego zarzutu, dotyczącego pobierani a zawyżonych odsetek umownych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych , Spółki wskaza ły , że było to wynikiem błędu i deklarowali dokonanie stosowych zmian, tak aby umowy były zgodne z przepisami prawa. [9] W zakresie zarzutu trzeciego , związanego z naruszeniem, określonego w art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, obowiązku udzielania ko nsumentom w umowach pożyczki informacji nt. :  całkowitej kwoty kredyt u ;  stopy oprocentowania kredytu, warunków stosowania tej stopy, a także okresów, warunków i procedury zmiany stopy oprocentowania;  informacji o innych kosztach, które konsument jest zobow iązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki;  rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunków jej zmiany;  terminu, sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy, (…) a także kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym;  in formacji o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi. ZŁOTÓWKI wyjaśniły, co następuje:  pomimo zapisu nt. kaucji windykacyjnej, nigdy ona nie była pobierana a całkowitą kwotę kredytu stanowiła kwota kredytu wypłaconego,  roczna kwota oprocentowania była stała natomiast roczna stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego nie była wskazana bowiem przedsiębiorcy nie prowadzili windykacji,  przedsiębi orcy nie określali też w umowach wysokości odsetek dziennych, gdyż w razie skorzystania z prawa do odstąpienia od umowy klienci musieli zwracać jedynie kwotę wypłaconą,  w umowie brak było informacji nt. możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania s porów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi. Informacje w tym przedmiocie zostaną zamieszczone w nowy m wzorcu umowy. [10] Ustosunkowując się do zarzutu czwartego, dotyczącego nieobniżania, w przypadku spłaty przez konsumenta kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednie wartości pobranych opłat administracyjnej i przygotowawczej, przypadających na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu - co może naruszać art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim , przedsiębiorcy potwierdzili, że stosowany zapis umowny został przedstawiony niefortunnie. Jednocześnie wyjaśnili, że z uwagi na krótki okres umowy najczęściej nie dochodziło do wcześniejszej spłaty kredytu, co najwyżej do odstąpienia od umowy , ale w takim wypadku pożyczkobiorca zwracał jedynie kwotę kredytu wypłaconego. ZŁOTÓWKI zadeklarowały przy tym, ż e p rzedmiotowy zapis zostanie zmieniony w nowym wzorcu umowy . [11] Zdaniem Spółek , w wypadku zarzutów piątego i szóstego, dotycząc ych ustalania opłat za zaległości w wysokości przewyższającej wartość odsetek maksymalnych oraz wprowadzaniu konsumentów w błąd co do konieczności poniesienia ewentualnych, przyszłych kosztów postępowania sądowego i egzekucyjnego, w całości , w szc zególności poprzez wykorzystywanie w umowie pożyczki sformułowań, wyrażeń i konstrukcji składniowych, sugerujących, iż dłużnik zostanie obciążony wszelkimi kosztami postępowania sądowego i egzekucyjnego, co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, postan owienia te – stosownie do wyjaśnień Spółek – zostały usunięte z e wzorca umowy w drugiej połowie 2017 r. 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [12] Odnosząc się do ostatniego z zarzutów , Spółki wyjaśniły, że ich zdaniem oświadczenie woli dotyczące wyrażenia zgody na publikowanie, w razie zalegania z e spłatą pożyczki, danych osobowych, udostępnionych pożyczkodawcy , nie może stanowić nieuczciwej praktyki rynkowej gdyż nie zniekształca zachowań rynkowych klientów/pożyczkobiorców. Tym niemniej ww. przedsiębiorcy zadeklarowali, że niniejszy zapis zostanie usunięty i nie będzie stanowił warunku umowy. [13] Pismem z dnia 7 grudnia 2018 r. Prezes Urzędu przedstawił Spółkom szczegółowe uzasad nienie zarzutów (dalej: „SUZ”), umożliwiając im przed wydaniem decyzji ustosunkowanie do ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma. W SUZ Prezes UOKiK wskazał, że zamierza na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wydać decyzję o uznaniu praktyk określon ych w punktach 1) – 7 ) Postanowienia o wszczęciu postępowania za naruszające zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie ich stosowania . Prezes UOKiK poinformował również o planowanym nałożeniu kar pieniężnych za stosowanie ww. praktyk . [14] W związk u z przedstawionym SUZ , ZŁOTÓWKI ponownie przedstawi ły wspólne stanowisko co do postawionych zarzutów, zawarte w piśmie z dnia 11 marca 2019 r. Spółki wskazały , że są odrębnymi/niezależnymi podmiotami natomiast wspólnie działają jedynie w celu sprostania potrzebom swoich klientów. Potrzeb ą tych klientów jest natomiast uzyskanie szybko określ o nej pożyczki gotówk owej natomiast w wyznaczonym dniu spłaty pożyczki, z uwagi na sytuację życiową klientów, często miast spłaty dochodzi do zawarci a kolejnej umowy, co umożliwia wydłużenie okresu ostatecznego zwrotu należności kredytodawcy. [15] W odniesieniu do pozostałych zarzutów ZŁOTÓWKI wyjaśniły, że z początk iem 2019 r., wprowa dzone zostały nowe wzorce umowne , które dostosowują działania przedsiębi orców do wymogów prawnych, na dowód czego – pismem z dnia 11 marca 2019 r. - przedstawi ono 39 umów pożyczek , zawarty w dniach od 21 lutego do 1 kwietnia 2019 r. Wszystkie umowy zawarte są przez konsumentów ze Spółką ZŁ OTÓWKA THRE E. [16] Natomiast pismem z dnia 30 kwietnia 2019 r. przedsiębiorcy, w odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu, przekazali kopię umowy pożyczki nr … , zawartej z konsumentem w dniu 23 lutego 2019 r. [17] Prezes UOKiK zawiadomił strony postępowania o zakończeniu postępowani a dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz możliwości zapoznan ia się z aktami sprawy , pismem z dnia 29 lipca 2019 r. Spółki nie skorzystały z przysługującego uprawnienia . M AJĄC NA UWADZE ZEBRA NY MATERIAŁ DOWODOWY , P REZES U RZĘDU USTALIŁ CO NAS TĘPUJE : [18] ZŁOTÓWKA BIS Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy, dawniej w Gdańsku , (zwana dalej również : BIS lub łącznie z pozostałymi jako ZŁOTÓWKI bądź Spółki, pożyczkodawcy lub kredytodawcy ) jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego, pod num erem KRS:0000611250. Spółka niniejsza jest również wpisana - pod nr RIP000154 - do rejestru instytucji pożyczkowych, prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego. [19] ZŁOTÓWKA DUO Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy, dawniej w Gdańsku (zwana dalej również : DUO lub łącznie z pozostałymi jako ZŁOTÓWKI bądź Spółki, pożyczkodawcy lub kredytodawcy ) jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS:0000632523 oraz została wpisana do rejestru instytucji pożyczkowych, prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego, pod nr RIP000155. [20] ZŁOTÓWKA THREE Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy, dawniej w Gdańsku, (zwana dalej również : THREE lub łącznie z pozostałymi jako ZŁOTÓWKI bądź Spółki, pożyczkodawcy lub kredytodawcy ) jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego (nr KRS:0000649599), a także zarejestrowaną w 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl rejestrze instytucji pożyczkowych, prowadzonym przez Komisję Nadzoru Finansowego, pod nr RIP000153. [21] Jak wynika z dokonanych ustaleń , DUO, BIS i THREE oferują konsumentom krótkoterminowe kredyty konsumenckie tzw. chwilówki, głównie na terenie województwa pomorskiego oraz kujawsko - pomorskiego. We wszystkich Spółkach większościowy pakiet udziałów posiada …. , a wszystkie podmioty mają ten sam adres siedziby. Przeds iębiorcy, jak przyznali, funkcjonują w ramach jednej grupy kapitałowej i z tego powodu treść stosowanych wzorców umownych jest identyczna, różni się jedynie oznaczeniem konkretnego, w danej sprawie, pożyczkodawcy. Ponadto, ZŁOTÓWKI mają tych samych pełnomo cników, uprawnionych do zawierania w ich imieniu umów (obecnie współpracują z …. pełnomocnikami). [22] Prezes Urzędu uzyskał zarówno stosowane przez przedsiębiorc ów wzorce umowne, jak i wybrane, zanonimizowane umowy, zawarte z konsumentami w roku 2017 i 2019 r. W OPARCIU O USTALONY STAN FAKTYCZNY P REZ ES U RZĘDU ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE : Interes publiczny: [23] Podstawowym warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorc y – naruszające przepisy tej ustawy – stanowią potencjalne zagrożenie dla interesu publicznego. Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zasadniczym jej celem jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie pub licznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsument ó w. Interpretacja pojęcia interesu publicznoprawnego, wymaga odniesienia do ukształtowanego w tym zakr esie orzecznictwa, zgodnie z którym naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z przepisami prawa dotknięty został „szerszy krąg uczestników rynku”, a także, gdy działania te wywołują na rynku inne niekorzystne zjawi ska (por. wyrok Sądu Najwyższego, III SK 40/07, z dnia 5 czerwca 2008 r.). W przedmiotowym aspekcie, warunkiem koniecznym do zastosowania ustawy je st, aby działanie przedsiębiorcy , któremu zarzucono naruszenie jej przepisów, stanowiło potencjalne zagrożeni e interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. [24] Przedmiotowe postępowanie dotyczy działań pożyczkodawców ZŁOTÓWKI , które dotykać mogą nieograniczonego kręgu adresatów, posiadających status konsumentów. W opinii Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma c harakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli, są lub mogą być klientami Spółek . Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż każde naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Interes publicznoprawny zawiera się w związku z tym w ochronie praw konsumentów, do których Spółk i kierują swoje oferty . Ochrona konsumentów podejmowana w trybie post ępowania przed Prezesem Urzędu nie dotyczy więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale szerszego kręgu konsumentów, których dotykają bezpośrednio działania Spó łek , i których sytuacja jest w tym zakresie podobna. Zatem w rozpatrywanej sprawie uzasadnione było podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycz nego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy ww. ustawy, a dotyczące jej postępowanie jest prowadzone w interesie publicznym. Status przedsiębiorcy: 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [25] Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 o ochronie konkurencji i konsumentów, w zw. z art . 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646 zm. ) za przedsiębiorcę uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Zgodnie natomiast z art. 3 tej ustawy działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. W przedmiotowej sprawie strony postępowania są przedsiębiorc ami prowadzący m i we własnym i mieniu działalność gospodarczą w formie spółek z ograniczoną odpowiedzialnością , będąc e osobami prawnymi , wpisanymi do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Tym samym ZŁOTÓWKI przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega ją rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów , a ich działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Sprzeczność zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami: [26] Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów sankcjonowane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zach owanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaje natomiast pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub do brych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyc zajów . [27] Ustawodawca w art. 24 ust. 2 uokik nie definiuje, ani też nie wskazuje konkretnie jakiego rodzaju zachowanie przedsiębiorcy stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Dla stwierdzenia zignorowania zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 uokik wystarczy wykazanie sprzeczności zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami. W rozpatrywanej sprawie, przedmiotem rozstrzygnięcia Pr ezesa Urzędu jest udowodnienie , że w us talonym stanie faktycznym ZŁOTÓWKI dopuściły się działań bezprawnych, związanych z naruszeniem przepisów ustawy o kredycie konsumenckim oraz K odeksu cywilnego, co w konsekwencji wypełnia przesłanki art. 24 ust. 2 uoki k, jak również , iż działania przedsiębiorc ów prowadzą do przekroczenia zakazu ustanowionego w art. 3 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym ( zwanej dalej także : ustawą o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym albo upnpr ) , co z kolei narusza prz epis art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik . Ad pkt I. 1) sentencji decyzji : [28] W postępowaniu poprzedzającym wydanie przedmiotowej decyzji, Prezes Urzędu po pierwsze zakwest ionował działania polegające na udzielaniu przez ZŁOTÓWKI , w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych, z naruszeniem, obowiązujących w takim wypadku, zasad i warunków określonych w art. 36a i art. 36 c ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (tekst je dnolity: Dz.U . z 201 8 r. poz. 993 ze zmianami) (zwanej dalej także: ustawą o kredycie konsumenckim albo ukk) . Zgodnie z 36c ustawy o kredycie konsumenckim w przypadku udzielenia przez kredytodawcę konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów - całkowitą kwotę kredytu, dla celów ustalenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych k osztów kredytu, o której mowa w art. 36a, stanowi kwota pierwszego z kredytów, a 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl pozaodsetkowe koszty kredytu obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie. Ponadto pozaodsetkowe koszty kredytu, w całym okresie kredyto wania, nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu (art . 36a pkt 2 ukk). Przepis art. 36c u kk stanowi w sposób jednoznaczny, że w wypadku niespłacania kredytu i udzielania konsumentowi w okresie 120 dni, od dnia wypłaty pierwszego, następnych kredytów , całkowitą kwotę kredytu stanowi całkowita kwota pierwszego kredytu. Całkowity koszt kredytu, z wyłączeniem odsetek, stanowi suma całkowitych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie, a suma tych kosztów nie może być wyższa od całkowitej kwot y kredytu. Ocena dokonanych w sprawie ustaleń może prowadzić do uzasadnionego wniosku, że ZŁOTÓWKI działają w sposób, który ma na celu doprowadzeni e do ominięcia obowiązujących, ww. przepisów prawnych. Schemat tego działania obrazują niżej opisane stany f aktyczne dot. wy branych klientów pożyczkodawców [k. 746 - 749 oraz 785 - 804 ] : Pani M., 75 - letnia emerytka z Torunia, wzięła pierwszą pożyczkę w kwocie 400 zł, którą miała w całości wraz z kosztami (110 zł) spłacić w miesiącu następnym. Ponieważ w terminie spłaty Pani M. nie miała środków na spłatę całości zadłużenia opłaciła tylko koszty i zaciągnęła kolejną pożyczkę. Konsumentka do tej pory nie spłaciła kwoty pożyczki, ale co miesiąc wpłaca ła kwotę tytułem spłaty kosztów. Mimo zawarcia kilkunastu pożyczek klientka nie otrzymuje potwierdzenia rozliczenia spłaty pożyczki poprzedniej. Nigdy też nie otrzymała „do ręki” następnych pożyczek. P ani M . ma świadomość, że wpłacane kwoty już dawno przekroczyły wartość pierwszej, udzielonej pożyczki. Klientka posiada wy brane kopie zawartych umów oraz otrzymanych od przedstawicieli ZŁOTÓWEK potwierdzeń wpłaty środków tytułem spłat y kosztów. Zestawienie tych danych przedstawia niżej zamieszczona tabela. Tabela 1 l.p. Data umowy pożyczki Data spłaty pożyczki określona w umowie Pożyczko - dawca ZŁOTÓWKA Kwota pożyczki do spłaty [zł] Data potwierdzenia rozliczenia pożyczki/spła - ty kosztów Kwota wpłaty [zł] Tytuł spłat Nazwa podmiotu przyjmują - cego spłatę 1 03.12.16* 03.01.17 DUO 510,00 03.01.17 520,00 Kapitał – 400 zł Koszty – 110 zł Kara - 10 zł BIS 2 03.01.17 03.02.17 THREE 510,00 02.02.17 510,00 Kapitał 400 zł Koszty 110 zł BIS 3 03.02.17 03.03.17 THREE 380,00 01.03.17 80,00 koszty BIS 4 03.03.17 03.04.17 THREE 380,00 07.04.17 80,00 koszty BIS 5 03.04.17 03.05.17 THREE 380,00 05.05.17 80,00 koszty BIS 6 03.05.17 03.06.17 BIS 380,00 06.06.17 80,00 koszty BIS 7 03.06.17 03.07.17 BIS 380,00 06.07.17 80,00 koszty BIS 8 03.07.17 03.08.17 BIS 380,00 04.08.17 80,00 koszty BIS 9 03.08.17 03.09.17 BIS 380,00 04.09.17 80,00 koszty BIS 10 brak danych za wrzesień 2017 r. 11 03.10.17 03.11.17 DUO 380,00 - - - - 12 03.11.17 03.12.17 DUO 380,00 - - - - 13 03.12.17 03.01.18 DUO 380,00 - - - - 14 03.01.18 03.02.18 THREE 380,00 - - - - 15 03.02.18 03.03.18 THREE 380,00 - - - - Z danych w tabeli 1 wynika, że klientka zawierała umowy pożyczki, w okresie od 3 grudnia 2016 r. do 3 lutego 2018 r., niemal co miesiąc, przy czym co najwyżej cztery kolejne umowy zawierała dana ZŁOTÓWKA (np. DUO, THREE, czy BIS); kolejne umowy zawierał już inny podmiot z grupy ZŁOTÓWKA. Takie działanie – w ocenie Prezesa UOKiK - miało na celu uniknięcie ograniczeń ustawowyc h, wynikających z art. 36c u kk, określających maksymalny pułap zadłużenia oraz miało umożliwić naliczanie i pobierania kolej nych kosztów pożyczek. 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Nadto, pomimo zmiany pożyczkodawcy, druki rozliczenia pożyczki zawsze były oznaczone ZŁOTÓWKA BIS, a więc środki wpłacane tytułem rzekomej spłaty pożyczki lub kosztów, formalnie były przyjmowane przez przedsiębiorcę ZŁOTÓWKA BIS , nie zależnie od tego który podmiot był faktycznie kredytodawcą . Co więcej, oprócz dwóch pierwszych, w wypadku pozostałych umów, Klientka nie otrzymała żadnego potwierdzenia spłaty pożyczki poprzedniej nową/kolejną pożyczką. B rak potwierdzenia spłaty może mieć konsekwencje w postaci braku możliwości wykazania, że środki z tytułu nowej pożyczki zostały przeznczone na spłatę zobowiązania poprzedniego, a tym samym pożyczkobiorca nie jest już zobowiązany do spłaty te j należności kredytodawcy . W okresie kolejnych 12 miesięcy , tj. od 03 lutego 20 17 r. do 03 lutego 20 18 r. Pani M. tytułem pożyczki otrzymała kapitał w kwocie 300 zł, jednak spłacając w tym okresie co miesiąc koszty i zawierając kolejne umowy dokonała na rzecz ZŁOTÓWEK wpłat w łącznej wysokości 960 zł (12 x 80 zł) i nadal, mimo tych wpłat, posiada ła zadłużenie w kwocie 300 zł. Wynika stąd jednoznacznie, że suma pobranych, pozaodsetkowych kosztów kredytu dawno przekroczyła już całkowitą kwotę kredytu. Opracowany i stosowany przez przedsiębiorców sposób sku tkował bowiem tym, że z tytułu zawarcia umów, klientka poniosła bardzo wysokie koszty pożyczki i dokonała wpłat środków w wysokości znacznie wyższej niż kwota pożyczki. Przyjmując w uproszczeniu, że pożyczkodawca odstępuje od udzielania pożyczek kolejnych i obciąża kredytobiorcę kwotą odsetek za zwłokę, w ustawowej wysokości 14% rocznie, zadłużenie Pani M wyniosłoby ok. 342 zł, natomiast klientka wpłaciła ZŁOTÓWKOM kwotę niemal trzy razy większą. Zestawienie danych dot. pożyczek udzielonych Pani G. z Torunia, lat 63. [k.209 - 227] Tabela 2 l.p. Data umowy pożyczki Data spłaty pożyczki, określona w umowie Pożyczkodawca ZŁOTÓWKA Kwota pożyczki do spłaty [zł] Data potwierdzenia rozliczenia pożyczki/ spłaty kosztów Kwota wpłaty [zł] Tytuł spłat Nazwa podmiotu przyjmuj - ącego spłatę 1 12.01.17 12.02.17 THREE 630,00 13.02.17 130,00 koszty BIS 2 12.02.17 12.03.17 THREE 630,00 10.03.17 130,00 koszty BIS 3 12.03.17 12.04.17 THREE 630,00 11.04.17 70,00 Koszty (część) BIS 4 12.04.17 12.05.17 BIS 630,00 18.05.17 60,00 Koszty (część) BIS 5 12.06.17 12.07.17 BIS 630,00 12.06.17 100,00 Koszty BIS 6 12.08.17 12.09.17 DUO 630,00 21.08.17 130,00 koszty BIS Ta kże w wypadku tej klientki ZŁOTÓ WKI zawierały rotacyjnie kolejne umowy pożyczek, a pobrane środki tytułem opłacenia kosztów przekroczyły całkowitą kwotę kredytu, wynoszącą 500 zł. W toku postępowania Prezes UOKiK zgromadził informację od innych konsumentów ZŁOTÓWEK , którzy oświadczyli m .in., co następuje:  zgodnie z okazaną mi umową pożyczki zobowiązana byłam do dokonania jej spłaty w terminie do dnia 21 stycznia 2017 r. kwoty 760 zł (tj. 600 zł kapitału pożyczki i 160 zł kosztów). Chce nadmienić, że umowa ta została zawarta z nowym podmiotem tj. firma Złotówka Three, podczas gdy poprzednio zawarta z firmą Złotówka Duo. Ja podpisując tę umowę nie zwróciłam uwagi na to, że zmienił się pożyczkodawca, sądziłam, że to ten sam pożyczkodawca .  po zawarciu umowy ja z firmą Złotówka Three zawa rłam kolejne umowy pożyczki [ … ] .  […] każdorazowa wizyta p. R… w moim miejscu zamieszkania w sprawach związanych z tymi w/w umowami wyglądała tak samo. Za każdym razem wpłacałam jej pieniądze w kwocie 160 zł, stanowiące jakąś opłatę z tytułu 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl pożyczki (czasa mi płaciłam ją w ratach w sytuacji, kiedy nie miałam pieniędzy na zapłatę jej w całości) oraz dodatkowo za każdym razem podpisywałem jej kolejną umowę pożyczki na kwotę 600 zł (są to okazane mi umowy). Ja zawierając kolejne umowy pożyczki nie otrzymywałam do ręki kwoty pożyczki z nich wynikających. Jedynie przypuszczamy, że mogły zostać te pieniądze przeznaczone na spłatę poprzednio posiadanej przez mnie umowy pożyczki, nie mam jednak pewności czy tak faktycznie się stało . [ k. 231 - 232]  Faktem jest, że nie otrzymywałem pokwitowań dot. wcześniejszego zadłużenia, tylko kopię kolejnej umowy. [673 - 674]  Niestety z miesiąca na miesiąc zawierałam nowe umowy, bo nie miałam pieniędzy na spłatę całkowitej wysokości pożyczki. [k. 676 - 677]  Jak całkowicie spłaciłam pożycz kę to otrzymałam potwierdzenie wpłaty kwoty 510 zł. W poprzednich miesiącach otrzymywałam jedynie dowód wpłaty kwoty tytułem kosztów pożyczki w wysokości 110 zł. Całkowitych rozliczeń wcześniejszych pożyczek nie otrzymałam . [k.700 - 701]  Ostatnio dopiero po paru miesiącach zwróciłem uwagę, że na dokumentach przedłużających umowę kredytową widniały różne nazwy firm, tj. Złotówka Three, Złotówka Bis, Złotówka Duo . [705 - 706]  Nie przypominam sobie, czy ktoś z f i rmy Złotówk a przed podpisaniem umowy pożyczki pytał mnie o sytuację rodzinną lub majątkową . [705 - 706]  wiedziałam jakie są koszty przedłużenia okresu spłaty chwilówki tzw. koszty płacę regularnie każdego miesiąca w kwocie 110 zł, otrzymując stosownej pokwitowanie . [k. 723]  Co miesiąc regularnie wpłacam do przedstawiciela ZŁOTÓWKA koszty i podpisują umowę na kolejny miesiąc . [742 - 743]  Na pewno nigdy do ręki nie otrzymują pieniędzy z nowych pożyczek. Obrót w tym przypadku jest bezgotówkowy . [k.746 - 747]  Prawdę mówiąc pożyczkę, którą zaciągnęłam w ZŁOTÓWCE około rok temu spłacam do dnia dzisiejszego tzn. wpłacam co miesiąc koszty w wysokości 130 zł….Tylko za pierwszym razem otrzymałam pieniądze z tytułu zawarcia umowy pożyczki . [k.758 - 759]  […] faktycznie jak przyjrzałam się umowom, których kopie posiadam to firmo wane są one przez podmioty ZŁOTÓWKA THREE, DUO i ZŁOTÓWKA BIS. Nie wiem dlaczego . [k. 763 - 764]  Na tych umowach zmieniały się nazwy pożyczkodawców Złotówka, Złotówka Bis i Złotówka Three. Nie miałem wiedzy nt. kosztów nowej umowy . [k. 644]  Co miesiąc p. T… pr zyjeżdża po odbiór pieniędzy ja podpisuję zawsze nową umowę, ponieważ widoczne jest pismo, że w danym dniu zawarto daną umowę. Ja myślałam, że spłacam same koszty pożyczki ale okazuje się, że co miesiąc podpisuję nowa umowę, która nie jest przedłużeniem op łaty starej umowy. Ja nie posiadałam i nie posiadam wiedzy na temat kosztów zaciągnięcia nowej umowy. Cały czas widać, że pożyczka nic nie schodzi, jakby stała w miejscu, a jednak co miesiąc płacę ratę w wysokości 130 PLN[….] Ja czuję się pokrzywdzona w te j sprawie, ponieważ zostałam wprowadzona w błąd, gdzie miałam tylko spłacać koszty pożyczki a okazuje się, że podpisują co miesiąc nową umowę . [k.653] Oświadczenia konsumentów - klientów ZŁOTÓWEK potwierdzają, że P rzedsiębiorcy ci celowo i wspólnie działali w sposób mający doprowadzić do stałego i nieograniczonego pobierania środków tytułem opłaty rzekomych kosztów z tytułu „fikcyjnie” udzielanych , kolejnych pożyczek. W rzeczywistości model działania przyjęty przez Spółki przewiduje bowiem przede wszystkim d okonywanie stałych , co miesięcznych wpłat. Klienci ZŁOTÓWEK nie otrzymywali przy tym ani środków z nowych pożyczek, ani też rozliczeń wskazujących na przeznaczenie nowych pożyczek na spłatę kredytów 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl poprzednich . N awet gdyby przy tym uznać, że pobrane opłat y stanowią formę opłaty za zwłokę spłaty pierwszej pożyczki, to obciążanie klientów kwotami w wysokości stanowiącej ok. 25% wartości pożyczki przekracza wysokość maksymalnych, dozwolonych prawnie odsetek za opóźnienia w regulowaniu zobowiązania. Zdaniem Spółek, z uwagi na fakt, iż są one odrębnymi podmiotami , także i limity określone w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim powinny dotyczyć, k ażdej z nich osobno. Współpraca pomiędzy DUO, BIS i THREE była odpowiedzią na potrzeby klientów, którymi zazwyc zaj są osoby nie posiadające zdolności kredytowej i które nie otrzymają pożyczki z innego źródła, są to osoby – jak ujęli to ww. przedsiębiorcy - wykluczone z rynku kredytów , potrzebujące środków na zaspokojenie swoich potrzeb życiowych/niezbędnych do egzystencji. Jak wskazały Spółki udzielane przez nie pożyczki są (…) niejednokrotnie jedynym ratunkiem dla tych ludzi. Dodatkowo, jak wyjaśni ły Spółki , w ramach współpracy , ZŁ OTÓWKA BIS była dedykowana do przyjmowania wszystkich płatności, które ostatecznie były rozliczane na poczet zawartych umów, dlatego potwierdzeniem spłaty pożyczki poprzedniej były kolejne umowy pożyczki. W ocenie Prezesa Urzędu Spółki , w zależności od t ego co jest dla nich bardziej korzystne : raz chcą być traktowani jako jeden organizm a raz nie. Pierwsze z twierdzeń argumentują tym, że nie jest istotne, z jakim podmiotem jest zawierana umowa i – zdaniem Spółek – nie ma potrzeby dokumentowania spłaty poż yczki, nawet jeśli dochodzi do zmiany kredytodawcy . W innej natomiast sytuacji chcą być traktowane jako niezależne podmioty, działające na własny rachunek i posiadający odrębne prawa i obowiązki . Tymczasem, prowadząc działalność gospodarczą oraz oferując s woje produkty konsumentom powinni przede wszystkim działać zgodnie z przepisami prawa i z poszanowaniem praw swoich klientów. Na podstawie zebranego materiału dowodowego Prezes Urzędu nie ma żadnych wątpliwości, iż mechanizm działania ZŁOTÓWEK, oparty na udzielaniu pożyczek rotacyjnie, pozwala pożyczkodawcom na ustalaniu pozaodsetkowych kosztów kredytu na poziomie dużo wyższym, niż w sytuacji gdyby kolejne umowy zawierali osobno , z koniecznością uwzględnienia limitów określonych w art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim lub naliczali odsetki za opóźnienie spłaty. Sposób działania przedsiębiorców zapewniał także pożyczkodawcom stały wpływ gotówki poprzez pobranie kolejnych opłat, bez konieczności dokonania faktycznego wydatku w postaci wypłaty pożyc zki. Paradoksalnie będąc – w swoim mniemaniu – jedynym ratunkiem dla tych ludzi w rzeczywistości wykorzystywali sytuację życiową swoich klientów i przyczyniali się do utrzymywania zadłużenia mimo regularnych wpłat. W ocenie Prezesa Urzędu j est to szczeg ólnie naganne, bowiem przedsiębiorcy mieli pełną świadomość jakiego rodzaju klien ci i w jakiej sytuacji życiowej się znajdujący , są główną grupą docelową ich działalności . Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 listopada 2004 r. sygn. I PK 42/04 wskazał, że: Przyjmuje się, że czynności mające na celu obejście ustawy (in fraudem legis ) zawierają jedynie pozór zgodności z ustawą. Czynność prawna mająca na celu obejście ustawy polega na takim ukształtowaniu jej treści, która z punktu widzenia formalnego (pozornie ) nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości (w znaczeniu materialnym) zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez nią zakazane. Tak też jest w rozpatrywanej sprawie, wprawdzie współdziałanie przedsiębiorców nie jest zakazane per se , jednak takie działanie, które zmierza do omijania przepisów prawnych, w szczególności ze szkodą dla tych, których interesy przepisy prawa mają zabezpieczać, nie podlega akceptacji, w żadnych okolicznościach. Zdaniem Prezesa Urzędu, okoliczności fakt yczne sprawy wskazują na zasadność postawionego zarzutu. ZŁOTÓWKI działały wspólnie, używając tych samych wzorców umownych, korzystając z usług tych samych osób pośredniczących w zawiera niu umów , przedstawiając swoją 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ofertę na tym samym obszarze, jak i kierując ją do tych samych odbiorców/klientów. Wszystkie te okoliczności wskazują jednoznacznie, że działania przedsiębiorców miały na celu przede wszystkim umożliwienie wielokrotnego , rotacyjnego udzielania pożyczek. Opracowany system zmierzał nie tylko d o „związania” klienta z kredytodawcą/grupą podmiotów na długi czas, ale - co najważniejsze - umożliwiał obejście przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Działanie to było wykonywane ze szkodą dla konsumentów/pożyczkobiorców, którzy mimo regularnych, comi esięcznych, wpłat nie mogli faktycznie spłacić zadłużenia. Zdaniem Prezesa Urzędy postawiony Spółkom zarzut dotyczący udzielani a, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych, z naruszeniem obowiązujących w takim wyp adku zasad i warunków określonych przepisami ustawy o kredycie konsumenckim i w ten sposób naruszenie interesów konsumentów, klientów Spółek jest w pełni uzasadniony. Ad pkt I. 2 ) sentencji decyzji: [29] W zakresie punktu 2) P ostanowienia , Spółkom postawiono zarzut stosowania praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na pobieraniu przez przedsiębiorcó w zawyżonych odsetek umownych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych , co może być sprzeczne z art. 359 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. K odeks cywilny (tj. Dz.U z 201 8 r. poz. 1025 ze zmianami). Zgodnie z treścią art. 359 K odeks u cywiln ego , odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokośc i równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych. Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (są to tzw. odsetki mak symalne). Obecnie, od dnia 1 stycznia 2016 r. – stosownie do obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości odsetek ustawowych z dnia 7 stycznia 2016 r. (M.P. z 2016 r. poz. 46) oraz art. 359 § 2 1 Kodeksu cywilnego - maksymalna wysokość odsete k umownych wynosi 10% w skali roku. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego przedsiębiorcy z grupy ZŁOTÓWKA (DUO, BIS i THREE) przekazali Prezesowi Urzędu kopie wybranych umów zawartych z klientami w roku 2017 r. Analiza treści i warunków umownych wskazuje, że przedsiębiorcy, dla udzielanych pożyczek określali roczną stopę oprocentowania w wysokości 12 %, czyli powyżej obowiązującej wysokości, dozwolonych ustawowo, odsetek maksymalnych. Co więcej, przedsiębiorcy nie tylko stosowali zawyżoną stopę o procentowania, ale również (w niektórych przypadkach) stosowali odsetki wyższe, niż te wynikające z umowy. Ilustrują to następujące stany faktyczne, dot. warunków umów zawartych przez ZŁOTÓWKI z klientami/konsumentami: 1) Umowa zawarta w dniu 18 kwietnia 2017 r. z konsumentką z Bydgoszczy przez ZŁOTÓWKĘ BIS: Tabela 3 Parametry pożyczki Wartości Uwagi Kwota pożyczki do spłaty [zł] 890,00 - Kwota pożyczki do wypłaty [zł] 700,00 - Całkowity koszt pożyczki [zł] 190,00 - Opłata administracyjna [zł] 175,00 W tym 20 zł opłata przygotowawcza Odsetki [zł] Brak danych Z obliczenia wynika, że za miesiąc kwota odsetek wynosi 25 zł (różnica pomiędzy Całkowitą Kwotą Kosztów a opłatą administracyjną) 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Oprocentowanie określone w umowie 12% 700 zł x 12% = 84 zł/12 m - cy = 7 zł/m - c Inne koszty/ubezpieczenie [zł] brak - RRSO % 312 - Ilość rat (m - cy) 1 Pożyczka spłacana jedną kwotą w dniu spłaty 2) Umowa zawarta w dniu 21 września 2017 r. z konsumentem z Torunia przez ZŁOTÓWKĘ DUO Tabela 4 Parametry pożyczki Wartości Uwagi Kwota pożyczki do spłaty [zł] 760,00 - Kwota pożyczki do wypłaty [zł] 600,00 - Całkowity koszt pożyczki [zł] 160,00 - Opłata administracyjna [zł] 150,00 W tym 20 zł opłata przygotowawcza Odsetki [zł Brak danych Z różnicy między Całkowitym kosztem kredytu a opłatą administracyjną wynika, że kwota odsetek za miesiąc wynosi 10 zł Oprocentowanie określone w umowie 12% 600 zł x 12% = 72 zł/12 m - cy = 6 zł/m - c Inne koszty/ubezpieczenie [zł] brak - RRSO % 312 - Ilość rat (m - cy) 1 Pożyczka spłacana jedną kwotą w dniu spłaty Zgodnie z warunkami umowy kwota odsetek za miesiąc powinna wynosić 6 zł, tymczasem, konsument został obciążony kwotą 10 zł. 3) Umowa zawarta w dniu 20 lutego 2017 r. z konsumentką z Torunia przez ZŁOTÓWKĘ THREE, Tabela 5 Parametry pożyczki Wartości Uwagi Kwota pożyczki do spłaty [zł] 760,00 - Kwota pożyczki do wypłaty [zł] 600,00 - Całkowity koszt pożyczki [zł] 160,00 - Opłata administracyjna[zł] 150,00 W tym 20 zł opłata przygotowawcza Odsetki [zł Brak danych Z różnicy między całkowitą kwotą kredytu a opłatą administracyjną wynika, że odsetki za miesiąc wynoszą 10 zł Oprocentowanie wynikające z umowy 12% 600 zł x 12% = 72 zł/12 m - cy = 6 zł/m - c Inne koszty/ubezpieczenie [zł] brak - RRSO % 312 - Ilość rat (m - cy) 1 Pożyczka spłacana jedną kwotą w dniu spłaty Warunki analizowanych ww. umów wskazują, że P ożyczkodawcy ustalają w umowach wysokość stopy oprocentowania kredytu na 12 %, natomiast kwota ustalonych odsetek za okres obowiązywania umowy znacznie przewyższa ła nie tylko odsetki maksymalne, ale także i odsetki wynikające z umowy. Spółki nie kwestionowa ły zasadności zarzutu. Przyzna ły , że stosowane oprocentowanie przewyższało wartości maksymalne, określone w przepisach prawa tłumacząc się błę dem i d eklarując chęć zmiany praktyki. 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W tym miejscu wskazać należy, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte w dniu 22 maja 2018 r. Przedsiębiorc y przedstawi li swoje stanowisko w sprawie postawionych zarzutów i za deklarowa li zmianę praktyki pismem z dnia 18 czerwca 2018. Tymczasem przekazana na wezwanie Prezesa Urzędu umowa, zawarta z jedną z klientek w dniu 28 czerwca 2018 r., czyli już po rozważeniu zarzutów przez Spółki wskaz ała , że przedsiębiorcy nie zmienili swojej prakt yki i nadal określone w treści umowy oprocentowanie pożyczki przewyższa próg maksymalny, mimo, iż do zaniechania praktyki w tym zakresie nie było koniecznym podejmowanie innych działań np. wprowadzeni a nowego wzorca umowy. Co więcej , również umowa przekaza na przez przedsiębiorców pismem z dnia 30 kwietnia 2019 r. nie potwierdza, iż ostatecznie do zaniecha nia stosowania przedmiotowej praktyki doszło z początkiem 2019 r. Dane dotyczące tej umowy przedstawiono w tabeli poniżej. 4) Umowa zawarta w dniu 23 lutego 2019 r. z konsumentką z Torunia przez ZŁOTÓWKĘ THREE , Tabela 6 Parametry pożyczki Wartości Uwagi Kwota pożyczki do spłaty [zł] 760,00 - Kwota pożyczki do wypłaty [zł] 600,00 - Całkowity koszt pożyczki [zł] 160,00 - Opłata administracyjna[zł] 150,00 Odsetki [zł Brak danych Z różnicy między całkowitą kwotą kredytu a opłatą administracyjną wynika, że odsetki za miesiąc wynoszą 10 zł Oprocentowanie wynikające z umowy 1 0 % 600 zł x 1 0 % = 60 zł/12 m - cy = 5 zł/m - c 750 zł x 10% = 75 zł/12 m - cy = 6,25 zł/m - c Inne koszty/ubezpieczenie [zł] brak - Czas obowiązywania umowy 1 miesiąc - RRSO % 312 - Ilość rat (m - cy) 1 Pożyczka spłacana jedną kwotą w dniu spłaty Dane zawarte w tabeli 6 wskazują, że koszt z tytułu oprocentowania wynosi 10 zł. Jest to różnica pomiędzy określonym w umowie Całkowitym Kosztem Pożyczki (160 zł) a jedyną, wymienioną w umowie, kategorią kosztów tj. opłatą administracyjną w wysokości 150 zł. B ez różnicy jednak czy maksymalne oprocentowanie w wysokości 10% rocznie zostanie usta lone dla kwoty pożyczki, czy dla kwoty pożyczki uwzględniającej skredytowane koszty kredytu i tak wartość oprocentowania należna za czas obowiązywania umowy jest niższa, niż rzeczywista wysokość, wynikająca z umowy (10 zł), co bez żadnych wątpliwości wskaz uje, ż e wysokość umowna kosztu z tytułu oprocentowania przewyższa jego wysokość maksymalną . Zdaniem Prezesa Urzędu , o koliczności faktyczne sprawy wskazują w sposób jednoznaczn y , ż e działania Spółek nie były , i nadal nie są , zgodn e z obowiązującymi pr z ep isa mi prawa , stąd postawiony im zarzut pobierania zawyżonych odsetek umownych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych zos tał udowodniony i jest zasadny. Ad pkt I. 3 ) sentencji decyzji: [30] W punkcie 3) P ostanowienia P rzedsiębiorcom postawiono zarzut stosowania praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom, w umowach pożyczki informacji nt. :  całkowitej kwoty kredyt u ; 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  stopy oprocentowania kredytu, warunków stosowania tej stopy, a także okresów, warunków i procedury zmiany stopy oprocentowania;  informacji o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki;  rocznej stopy oprocentowania zadłużen ia przeterminowanego, warunków jej zmiany;  terminu, sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy, (…) a także kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym;  informacji o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu d o tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi , co może być sprzeczne z art. 30 ust. 1 pkt 4, 6, 10, 11, 15 i 20 ustawy o kredycie konsumenckim , Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 ukk, umowa o kredyt powinna określać m.in.:  całkowitą kwotę k redytu (pkt 4);  stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania (pkt 6);  informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsume ncki (pkt 10);  roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany (pkt 11);  termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, (…) a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym (pkt 15);  informację o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi (pkt 20) . Wyniki przeprowadzonej analizy treści umów pożyczek, uzyskanych przez Prezesa Urzędu w ramach prowadzonego postęp owania, wskazują, że Spółki - działając w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa - nie udzielają tych informacji. Odnośnie całkowitej kwoty kredytu - w prawdzie została ona zdefiniowana w § 2 umowy, jednak w umowie brak jest informacji nt. jej wysok ości. Co więcej, chociaż kwota pożyczki do wypłaty jest wskazywana w treści umowy , to zgodnie z umową stanowi ona tylko tę cześć udzielonej pożyczki, która pozostała po uiszczeniu kaucji windykacyjnej. W umowie brak jest ponadto jakichkolwiek informacji nt . charakteru tej kaucji/tego kosztu oraz jego wysokości. Tymczasem, kredytodawca winien rzetelnie określać w umowie nie tylko podstawowe parametry kredytu , ale także i wszelkie inne koszty, które pożyczkobiorca jest zobowiązany ponieść. W zakresie stopy oprocentowania kredytu - to w umowie podana została roczna stopa oprocentowania, jednak - wbrew obowiązującym przepisom - nie wskazano, czy jest to stopa stała, brak również informacji o ewentualnych warunkach i procedurach zmiany stopy op rocentowania. Kredytobiorcy nie są także informowani o rocznej stopie zadłużenia przeterminowanego. Odnośnie prawa odstąpienia - c hociaż w umowach przewidziano takie prawo w terminie 14 dni od daty zawarcia umowy, to jednak – sprzecznie z obowiązującym p rawem - nie ustalono kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym. W przypadku pozasądowego rozpatrywania ewentualnych sporów - a naliza wzorców oraz posiadanych dokumentów, przekazanych przez przedsiębiorcę nie wskazuj ą , aby przedłożone umowy zawierały sto sowne uregulowania w tym zakresie . Nieudzielenie takich informacji konsumentom nie tylko świadczy o ignorowaniu przez przedsiębiorcę obowiązujących przepisów prawa, ale – nie tylko potencjalnie - pozbawia konsumentów możliwości skorzystania z uproszczonej procedury rozpatrywania zaistniałych sporów, co niewątpliwie może także prowadzić do naruszenia interesów 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl konsumentów, korzystających z oferty przedsiębiorcy. W obecnym stanie prawnym każdy konsument/pożyczkobiorca, w wypadku sporu powstałego w związku z z awartą umową kredytu może skorzystać z polubownego rozstrzygnięcia sporu np. w drodze postępowania koncyliacyjnego Rzecznika Finansowego, w szczególności, że jeśli klient złoży wniosek o przeprowadzenie takiego postępowania, podmiot finansowy jest zobowiąz any do tego postępowania przystąpić. Jak zaznaczono powyżej, w toku postępowania przed Prezesem Urzędu, ZŁOTÓWKI informowały przy tym, że:  kaucja windykacyjna, nigdy nie była pobierana, a całkowitą kwotę kredytu stanowiła kwota kredytu wypłaconego,  roczna kwota oprocentowania była stała, natomiast roczna stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego nie była wskazana, bowiem przedsiębiorcy nie prowadzili windykacji,  nie określa ły w umowach wysokości odsetek dziennych, gdyż w razie skorzystania z prawa d o odstąpienia od umowy, klienci musieli zwracać jedynie kwotę wypłaconą,  informacje dotyczące możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury zostaną zamieszczone w nowych wzorcach umowy. Wprawdzie ZŁOTÓWKI przedstawi ły projekt nowego wzorca umowy, który po wprowadzeniu w życie wyeliminuje część nieprawidłowości, jednak Prezes Urzędu nie może dokonywać rozstrzygnięcia przedstawionego zarzutu w oparciu o projekt dokumentu. Podkreślić należy, że w ramach ninie jszego postępowania zostały zakwestionowane określone działania przedsiębiorców, a fakt zaniechania ich stosowania musi wynikać z okoliczności, których ciężar udowodnienia, zgodnie z brzmieniem art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, sp oczywa na przedsiębiorcach, a nie na Prezesie Urzędu. W toku postępowania Spółki , co prawda , przedstawiły także kopie wybranych przez siebie umów, zawartych w okresie od 21 lutego 2019 r. do 1 kwietnia 2019 r. na okoliczność wykazania zaniechania stosowan ia przedmiotowej praktyki, jednak faktu tego nie potwierdza dostarczona , na wezwanie Prezesa Urzędu, umowa nr …. , z awarta w dniu 23 lutego 2019 r. Zdaniem Prezesa Urzędu, s tan faktyczny sprawy potwierdza słuszność postawionego zarzutu związanego z działani em na szkodę konsumentów poprzez niewypełnianie przez Spółki obowiązków pożyczkodawcy, określonych w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim i w ten sposób naruszenia przepisu art. 24 ust. 2 pkt 2 uokik Ad pkt I.4) sentencji decyzji: [31] Przedmiotem zarzutu z punktu 4) P ostanowienia nr 22 z dnia 22 maja 2018 r. jest stosowanie praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na nieobniżaniu, w przypadku spłaty przez konsumenta kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednie wartości pobranych opłat admin istracyjnej i przygotowawczej, przypadających na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu, co może naruszać art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim . Stosownie do § 10 umowy pożyczki zawieranej przez ZŁOTÓWKI z pożyczkobiorcami/konsumentami, W raz ie spłaty pożyczki przed terminem spłaty określonym w umowie, całkowity koszt pożyczki ulega pomniejszeniu o kwotę oprocentowania liczonego za okres przypadający po dokonaniu spłaty. Treść zacytowanego wyżej postanowienia umownego wskazuje jednoznacznie , że w razie wcześniejszej spłaty kredytu, pożyczkodawca nie zwraca części środków pobranych z tytułu opłaty administracyjnej i przygotowawczej. Tymczasem, łączna kwota tych opłaty jest bardzo wysoka i stanowi ok. 25% kwoty pożyczki (opłata przygotowawcza jest stała i wynosi 20 zł, niezależnie od wartości pożyczki). 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Zgodnie z art. 49 u kk, w przypadku spłaty całości lub części kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skróc ono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Oznacza to, że w przypadku spłaty przez konsumenta całości kredytu przed terminem określonym w umowie, pożyczkodawca powinien obniżyć całkowity koszt kredytu o koszty, które doty czą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, a w przypadku gdyby konsument poniósł te koszty prze d wcześniejszą spłatą, należy je zwrócić. W ocenie Prezesa Urzędu przywołany przepis ustawy o kredycie konsumenckim należy interpretować w ten spos ób, że w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu następuje obniżenie wszystkich kosztów kredytu, niezależnie od ich charakteru, z tym tylko warunkiem, iż redukcja ta ma charakter proporcjonalny tj. odnosi się do okresu od dnia faktycznej spłaty kredytu do d nia ostatecznej spłaty określonej w umowie. Niewątpliwie zarówno opłata administracyjna, jak i opłata przygotowawcza stanowią, zgodnie z definicją zawartą w art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim, element całkowitego kosztu kredytu, jednak Spółki , wb rew obowiązującym przepisom, w razie wcześniejszej spłaty nie dokonywały proporcjonalnego obniżenia tych kosztów. Odnosząc się tego zarzutu przedsiębiorcy uznali, że stosowany zapis umowny został przedstawiony niefortunnie. Jednocześnie wyjaśnili, że z uwagi na krótki okres umowy najczęściej nie dochodziło do wcześniejszej spłaty kredytu, co najwyżej do odstąpienia od umowy , ale w takim wypadku pożyczkobiorca zwracał jedynie kwotę kredytu wypłaconego. Zadeklarowali przy tym, że p rzedmiotowy zapis zostani e jednak zmieniony po opracowaniu i wprowadzeniu w życie nowego wzorca umowy. Zd aniem Prezesa Urzędu ustalone i pobierane przez przedsiębiorców opłaty stanowią element całkowitego kosztu kredytu i podlegają proporcjonalnemu obniżeniu w wypadk u wcześniejszej spłaty pożyczki . Także okoliczność, że zazwyczaj nie dochodzi do wcześniejszej spłaty kredytu nie ma żadnego znaczenia dla oceny zachowania przedsiębiorców, jak i dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na stano wisko Sądu Okręgowego w Łodzi III Wydział Cywilny Odwoławczy. W orzeczeniu z dnia 7 czerwca 2017 r. (sygn. III Ca 10/17) Sąd stwierdził, co następuje: W ostatnim jednak czasie szala wyraźnie przechyliła się na korzyść konsumentów, a asumpt ku temu wspólne dało stanowisko Rzecznika (...) i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim wyrażone w maju 2016 r. Oba te podmioty zgodnie stwierdziły, że art. 49 ust. 1 ustawy należy rozumieć w ten sp osób, że w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego następuje obniżenie wszystkich możliwych kosztów takiego kredytu, niezależnie od ich charakteru i niezależnie od tego, kiedy koszty te zostały faktycznie poniesione przez kredytobiorcę, z tym że wyjątkiem, iż redukcja ta ma charakter proporcjonalny, tj. odnosi się do okresu od dnia faktycznej spłaty kredytu do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie. Przedstawione zapatrywanie rozwiewa zatem ostatecznie wszystkie dotychczasowe wątpliwości. Niniejszy Sąd Okręgowy też akceptuje ten pogląd, ponieważ ma on silne umocowanie jurydyczne. Ponadto w uzasadnieniu ww. wyroku sąd stwierdza, że: nie sposób się wiec zgodzić z forsowaną przez skarżący bank (...) koncepcją co do tego, że koszty kredytu dzie lą się na dwie grupy. Po pierwsze chodzi o koszty, których wysokość została rozłożona w czasie, wobec czego zależą one od czasu obowiązywania umowy np. odsetki lub koszty ubezpieczeniowe. Natomiast drugi rodzaj kosztów ma charakter stały i nierozłożony w c zasie, w związku z czym ich wysokość jest niezależna od długości obowiązywania umowy. Zaproponowany kierunek interpretacji nie jest przekonujący z dwóch powodów. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że taki podział kosztów nie znajduje żadnego odzwierci edlenia w ustawie. Art. 49 ustawy mówi przecież o całkowitym koszcie kredytu, a więc o wszelkich kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, nie wprowadzając w tym zakresie żadnych zróżnicowań czy wyłączeń. 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Również, zgodnie z ostatnim orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 września 2019 r., wydanym w sprawie C - 383/18 - dotyczącej wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożonego przez Sąd Rejonowy Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku - a rtykuł 16 ust. 1 w związku z art. 3 lit. g) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. należy interpretować w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżenia całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kr edytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta. Prezes Urzędu wskazuje także na ewentualne konsekwencje odmiennej interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim, niż przedstawiona. Skutkiem uznania, że pewna część kosztów, w ra zie wcześniejszej spłaty kredyt u , jest wyłączona z konieczności proporcjonalnego zwrotu, może stać się podstawą do rezygnacj i przez kredytodawcę z pobierania odsetek i umieszczenia/ukryci a wszystkich kosztów w opłacie, która nie podlega rekalkulacji. Prz edsiębiorcy, o czym był mowa już w puncie poprzednim, przedstawili projekt nowego wzorca umowy, który po wprowadzeniu w życie może wyeliminować nieprawidłowości będące przedmiotem analizowanego zarzutu, jak równ ież dostarczyli wybrane przez siebie, przykła dowe umowy zawarte w okresie od 21 lutego do 1 kwietnia 2019 r. Niestety, umowa przekazana w związku z wezwaniem Prezesa Urzędu nie wskazuje jednak na zaniechanie przedmiotowej praktyki . F akt udowodnienia zaniechania stosowania danej praktyki spoczywa natomiast na przedsiębiorcach, nie zaś na Prezesie Urzędu. Wobec powyższego uznać należy, że rozpatrywany zarzut jest zasadny , a stosowanie praktyki naruszającej interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 uokik , niewątpliw e i udowodnione. Ad pkt I. 5 ) sentencji decyzji: [32] P o stawiony przedsiębiorcom zarzut dotyczy działania polegającego na wymaganiu od konsumentów, przy zawieraniu umowy pożyczki, złożenia oświadczenia woli dotyczącego wyrażenia zgody na publikowanie, w razie zalegania ze spłatą pożyczki, danych osobowych, udostępnionych pożyczkodawcy , co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . W umowach pożyczki, w § 10 ust. 3, ZŁOTÓWKI zawarły pos tanowienie stanowiące oświadczenie pożyczkobiorcy, że w przypadku niespłacenia pożyczki w ustalonym terminie, w okresie od dnia następującego po dniu wymagalności do dnia spłaty pożyczki wraz z jej kosztami, pożyczkobiorca wyraża zgodę na opublikowanie jej /go danych osobowych, które udostępnił firmie ZŁOTÓWKA w prasie, mediach oraz w każdym innym miejscu (np. ogłoszenie, informacja w Internecie, naklejka itp.). W ocenie Prezesa Urzędu działanie polegające na wymaganiu od konsumentów, przy zawieraniu umowy pożyczki, złożenia oświadczenia woli dotyczącego wyrażenia zgody na publikowanie danych osobowych, udostępnionych pożyczkodawcy może wyczerpywać przesłanki praktyki, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Zgodnie z tym przepisem praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może znie kształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Wymaganie od konsumenta wyrażenia zgody na publikowanie jego danych osobowych, udostępnionych pożyczkodawcy w inn ym celu (udzielenie pożyczki) nie tylko jest działaniem sprzecznym z dobrymi obyczajami, ale także może prowadzić do zniekształcenia zachowania rynkowego konsumenta/pożyczkobiorcy, na etapie zawierania kontraktu, a także po jego zawarciu. Pożyczkodawca nie precyzuje, ani kiedy podejmie wskazane działania ani na czym dokładnie będą one polegały, ani też 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl i nie przewiduje możliwości wyrażenia przez pożyczkobiorcę jakiejkolwiek opinii nt. planowanych działań. Używane przez pożyczkodawcę skróty „np.” lub „itd.” wskazują, że katalog ewentualnych działań jest otwarty, a wymienione w oświadczeniu działania są jedynie przykładowe. W umowie nie wskazano też w sposób jednoznaczny, które dokładnie dane, udostępnione pożyczkodawcy, zostaną opublikowane. Wprawdzie jest t u mowa o danych osobowych, jednak zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych – w brzmieniu obowiązującym w dniu postawienia zarzutu 1 - za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej, pojęcie „danych osobowych” jest więc bardzo szerokie i nie obejmuje jedynie imienia i nazwiska, ale również może dotyczyć adresu z amieszkania, numeru PESEL, czy danych dot. dokume ntów osobistych pożyczkobiorcy. Jak wskazano wcześniej, zgodnie z art. 4 ust. 1 upnpr, praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorcę wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyc zajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Przepis art. 4 ust. 1 upnpr ma charakter klauzuli generalnej, ukształtowanej w oparciu o dwie nierozerwalne przesłanki determinujące uznanie praktyki rynkowej za nieuczciwą. W kontekście zawartych w klauzuli generalnej przesłanek, ustalenie nieuczciwości praktyki rynkowej, stosowanej przez przedsiębiorcę, odbywa się zatem przez dokonanie jej oceny pod kątem sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz istotnego zniekształcenia zachowania rynkowego konsumentów. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, w tym klauzula generalna ustanowiona przepisem art. 4 us t. 1 upnpr, posługuje się pojęciem przeciętnego konsumenta oraz produktu. Artykuł 2 pkt 8 upnpr wskazuje, że przez przeciętnego konsumenta rozumie się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Oceny tej dokonuje się z uwz ględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. W świetle przedstawionej legalnej definicji przeciętnego konsumenta, należy wskazać, że polski ustawodawc a przyjął wzorzec konsument a „świadomego oraz rozważnego" z możliwością dokonania oceny danej praktyki ze względu na szczególne kategorie konsumentów, wprowadzając tym samym swoistą segmentację konsumentów. Modelowi przeciętnego konsumenta należy zatem prz ypisać cechy charakterystyczne, takie jak dostateczne poinformowanie, uważność, ostrożność. Niemniej jednak nawet ostrożny, uważny konsument nie potrafi ocenić sytuacji tak jak profesjonalista. Stąd też ma on prawo do otrzymywania rzetelnej i prawdziwej in formacji, która, przy założeniu dokonania z jego strony aktów staranności celem zrozumienia jej istoty, nie będzie wprowadzać konsumenta w błąd. Nie można również oczekiwać, że przeciętny konsument będzie posiadał wiedzę prawniczą, pozwalającą mu na weryfi kację treści informacji przekazanych przez Spółkę. Określając model przeciętnego konsumenta na potrzeby przedmiotowej sprawy, należy przyjąć, że adresatem działań Spółki są konsumenci, którzy posiadają określone cechy wspólne. Zwykle są to osoby, które n ie mające możliwości uzyskania kredytów w instytucjach bankowych, zatem poszukują środków na sfinansowanie swoich wydatków lub zadłużeń w innych źródłach. W tej zbiorowości należy również uwzględnić osoby, 24 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl które z uwagi na różne uwarunkowania, np. zawansow any wiek lub poziom wykształcenia, nie znają w sposób dostatecznie dokładny szczególnych uregulowań prawnych lub niewystarczająco i krytycznie rozróżniają różnice i niuanse w rodzajach produktów finansowych. Są to więc konsumenci przeciętni, którzy potraf ią zrozumieć kierowane do nich informacje oraz umieją podjąć - w oparciu o ten przekaz - świadomą decyzję co do oferty i produktów, jeżeli tylko wiedza ta przekazana jest im w sposób zrozumiały i jednoznaczny. Jak zaznaczono wyżej, wszelkie działania przedsiębiorcy, sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami oraz godzące w zbiorowe interesy konsumentów, są zakazane, co wprost stanowi art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochr onie konkurencji i konsumentów. Wprawdzie odnosząc się do tego zarzut u , Spółki wyjaśniły w toku postępowania , że ich zdaniem oświadczenie woli dotyczące wyrażenia zgody na publikowanie, w razie zalegania ze spłatą pożyczki, danych osobowych, udostępnionych pożyczkodawcy , nie może stanowić nieuczciwej praktyki rynkowej, gdyż nie zniekształca z achowań rynkowych klientów/pożyczkobiorców, t ym niemniej zapis ten zostanie usunięty i nie będzie stanowił warunku umowy. Przedstawiono również projekt nowego wzorca umowy, który nie zawiera ł już postanowień dotyczących meritum zarzutu, jak i wybrane przez ZŁOTÓWKI umowy zawierane w okresie od 21 lutego do 1 kwietnia 2019 r. Podobnie j ednak jak w ww. pkt I.3 niniejsze j decyzji , z uwagi na treść umowy nr …. , zawartej w dniu 23 lutego 2019 r., zawierającej nadal przedmiotowe oświadczenie konsumenta Prezes Urzędu nie może jednoznacznie przyznać okol iczności zaniechania praktyki nie dysponując żadnymi rzetelnymi dowodami . Prezes Urzędu uważa natomiast , że działania przedsiębiorców mogą doprowadzić do zniekształcenia zachowania rynkowego konsumentów zarówno przed jak i po zawarciu umowy. Klienci przedsiębiorców, „przeciętni konsumenci” przystępując do umowy nie mają bowiem wiedzy jakie dokładnie dzia łania zostaną podjęte i jakie konkretnie dane, będące w posiadaniu kredytodawcy, zostaną „upublicznione”. Być może w warunkach pełnej świadomości decyzja co do akceptacji takiego warunku nie zostałaby przez nich podjęta. Zawierając umowę konsumenci nie wie dzą kiedy, gdzie, w jaki sposób i jakie dane dotyczące ich osoby zostaną przez przedsiębiorców ujawnione. Zachowanie rynkowe konsumenta dotyczące umowy ulega więc zniekształceniu, bowiem decyzja w tej sprawie podjęta zostaje w warunkach niepewności. Co wię cej zniekształc e niu może ulegać również zachowanie rynkowe konsumenta po zawarciu umowy, bowiem kredytobiorcy, bazując na postanowieniach kontraktu, mogą nie zareagować we właściwy sposób i nie podjąć działań zmierzających do ochrony swoich danych, nawet j eśli takie prawo im przysługuje. Tym samym, zarzut stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 upnpr i w konsekwencji naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik jest uzasadniony. [33] Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu , jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy, wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie j ej stosowania. Natomiast w myśl treści art. 27 uokik w wypadku gdy przedsiębior ca zaprzestał stosowania danej praktyki Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającej zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Ciężar udowod nienia okoliczności umożliwiających stwierdzenia zaniechania stosowania praktyki spoczywa jednak na przedsiębiorcy. ZŁOTÓWKI poinformowały Prezes Urzędu, iż podjęte zostały określone działania mające na celu eliminację pewnych uchybień, jednak nie przedst awiła wiarygodnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń , co do wyżej rozpatrywanych praktyk, w tej sytuacji, uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, orzeczono jak w pkt I sentencji decyzji . 25 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Ad pkt I I . 1 ) sentencji decyzji: [34] W punkcie 5) Postanowienia postawiono przedsiębiorcom zarzut dotyczący praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na ustaleniu opłat za zaległości w wysokości przewyższającej wartość odsetek maksymalnych, co może naruszać przepi s art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim . Art. 33a ww. ustawy przewiduje, że w razie wystąpienia zaległości lub w razie braku spłaty pożyczki w terminie określonym w umowie, jeżeli łączna wysokość opłat z tytułu zaległości w spłacie kredytu oraz odsetek za opóźnienie naliczonych konsumentowi przekracza kwotę odpowiadającą kwocie odsetek maksymalnych za opóźnienie, o których mowa w art. 481 § 2 1 Kodeksu cywilnego, obliczonych od kwoty zaległości w spłacie kredytu, należnych na dzień pobrania tych opłat l ub odsetek, należy się tylko kwota opłat i odsetek odpowiadająca kwocie tych odsetek maksymalnych za opóźnienie. Wprawdzie przedsiębiorcy nie określili w umowie wysokości odsetek za zaległości, jednak w § 6 ust. 2 umowy ustalili następujące opłaty, którymi pożyczkobiorca może zostać obciążony z tytułu zwłoki, tj.:  wezwanie telefoniczne – 5,00 zł,  upomnienie wraz z wezwaniem do zapłaty – 20,00 zł,  wizyta przedstawiciela Pożyczkodawcy – 50,00 zł,  ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty – 10,00 zł. Przyjmu jąc, że przedsiębiorca udzielił pożyczki w kwocie najniższej tj. 400 zł, to wówczas wartość odsetek za opóźnienie, dla stopy maksymalnej 14%, wyniesie 56 zł/rok i 4,70 zł/miesiąc. Tymczasem już opłata za jedno wezwanie telefoniczne przekracza tę ostatnią k wotę. Również dla kredytu w kwocie najwyższej tj. 1.000 zł, maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może przekroczyć 140 zł rocznie, czyli ok. 11,67 zł/m - c, podczas gdy jedno upomnienie wraz z wezwaniem przewyższa te wartości. Tak zredagowana treść p ostanowienia może powodować, że suma ustalonych opłat, w danym miesiącu, przewyższy wartość odsetek maksymalnych , nawet przy braku ustalenia umownej kwoty odsetek za zaległości, w szczególności, że zgodnie z umową kolejne upomnienia będą określać 7 - dniowy termin zapłaty, a dalsze działania będą podejmowane po bezskuteczności uprzednio podjętych, nie jest więc wykluczone, że w danym miesiącu pożyczkodawca podejmie kilka działań, a ich kosztami ob ciąży pożyczkobiorcę w całości. Spółki wyjaśniły, że ww. opłaty zostały usunięte z umowy w drugiej połowie 2017 r. Następnie, pismem z dnia 25 lipca 2018 r. doprecyzowano, że nowy wzorzec umowny, który nie zawierał takich opłat został wprowadzony w życie od czerwca 2017 r. Wprawdzie przedsiębiorcy, jak wyjaśnił ich pełnomocnik, nie mogą przedstawić oryginału wzorca, z uwagi na numerowanie umów, jednak potwierdzeniem faktu zaniechania praktyki są dokumenty umów, dostarczonych w trakcie działań prowadzonych przez Prezesa Urzę du. Co prawda, dowody przekazane wówczas przez Spółki rzeczywiście mogły wskazywać na fakt niestosowania ww. opłaty od czerwca 2017 r., jednak dowody u zyskane z innych źródeł wskazały , że jest inaczej. Przykładowo, odpowiednie zapisy umowne zostały zawarte w umowie nr … z dnia 13 lipca 2017 r., czy w umowie nr …. z dnia 18 sierpnia 2017 r. Zgodnie z brzmieniem art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli przedsiębiorca zaniechał stosowania określonej praktyki, wówczas Prezes Urzędu wydaje de cyzje o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania, jednak ciężar udowodnienia okoliczności zaniechania spoczywa na przedsiębiorcy. Prezes U rzędu rozpatrując sprawę uznał ostatecznie, postawio ny Spółkom zarzut ustaleni a opłat za zaległości w wysokości przewyższającej wartość odsetek maksymalnych, określonych w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim za całkowicie udowodniony. Natomiast z uwagi na fakt, iż zarówno w przekazanych przez 26 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl przedsię biorców umow ach , zawieranych od 21 lutego do 1 kwietnia 2019 r. jak i w umowie z dnia 23 lutego 2019 r. przekazanej po wezwaniu Prezesa Urzędu, brak jest opłat za zaległości Prezes Urzędu uznał, że przedsiębiorcy udowodnili, iż przedmiotowa praktyka został a zan iechana z dniem 21 lutego 2019. Ad pkt I I . 2 ) sentencji decyzji: [35] W punkcie 6) P ostanowienia nr 22 z dnia 22 maja 2018 r. ZŁOTÓWKOM postawiono zarzut stosowania praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na wprowadzaniu konsumentów w błąd co do konieczności poniesienia ewentualnych, przyszłych kosztów postępowania sądowego i egzekucyjnego, w całości , w s zczególności poprzez wykorzystywanie w umowie pożyczki sformułowań, wyrażeń i konstrukcji składniowych, sugerujących, iż dłużnik zostanie obciążony wszelkimi kosztami postępowania sądowego i egzekucyjnego, co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o kt órej mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . Zgodnie z brzmieniem § 6 ust. 4 umowy pożyczki, zawieranej przez ZŁOTÓWKI z pożyczkobiorcami/konsumentami, w razie opóźnienia w spłacie pożyczki pożyczkodawca może zaniech ać działań, o których mowa w ust. 2 [działania te stanowią czynności, za które pobierane są opłaty wymienione w ww. pkt 34 niniejszej decyzji – przypisek UOKiK] i skierować sprawę na drogę postępowania sądowego, co wiązać się będzie z koniecznością ponies ienia przez Pożyczkobiorcę kosztów procesu oraz kosztów postępowania egzekucyjnego. Klienci ZŁOTÓWEK/konsumenci, na etapie zawierania umowy, są informowani, że brak zapłaty kwoty pożyczki spowoduje przekazanie sprawy na drogę postępowania sądowego, co im plikować będzie bezwarunkową konieczność poniesienia kosztów tych działań, chociaż pożyczkodawcy nie dysponują jeszcze prawomocnymi wyrokami sądowymi, ani nawet nie zostało jeszcze wszczęte postępowanie sądowe w takiej sprawie. Zdaniem Prezesa Urzędu, to d ziałanie może wywołać u pożyczkobiorcy mylne przekonanie, że w każdej sytuacji będzie on bezwzględnie zobowiązany do poniesienia kosztów postępowania s ą dowego i egzekucyjnego. Tymczasem, zgodnie z treścią art.100 - 102 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 201 9 r. poz. 785 ), sąd może zwolnić stronę, na jej wniosek, od kosztów sądowych w całości lub części, jeżeli strona nie jest w stanie ponieść tych kosztów. W takim przypadku dłużnik nie ponie s ie w całości lub w części opłat sądowych. Zatem, za wyjątkiem odsetek, o ile wierzyciel ich zażąda, dłużnik może nie być obciążony żadnymi kosztami postępowania, o których mowa w treści zakwestionowanej informacji, nawet przegrywając proces ― co jak wskazano powyżej ― na etapie zawierania umowy nie jest ani przesądzone ani oczywiste. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym Praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wprowadzenie w błąd poprzez nieudzielenie rzetelnej informacji o ewentualnych skutkach zaległości w spłacie pożyczki może skutkować podjęciem przez konsumentów decyzji odmiennej, niż mogłaby zostać podjęta w innych okolicznościach. Prezes Urzędu nie kwestionuje dopuszczalności zamieszczenia ostrzeżenia o możliwości poniesienia przez konsumenta kosztów postępowania sądowego, zwraca jedn ak uwagę, na tendencyjność podawanych informacji, które ponadto stwarzają wrażenie nieuchronności poniesienia kosztów postępowania sądowego i egzekucyjnego przez dłużnika, w przypadku niespłacenia długu w określonym terminie. Prezes Urzędu podkreśla równie ż, iż przedsiębiorca nie ma określonego prawem obowiązku informowania konsumentów o możliwości poniesienia kosztów sądowych lub egzekucyjnych, co jednak ten czyni. Jeżeli więc decyduje się on na przekazywanie takich informacji, powinien to czynić w 27 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl sposób rzetelny i pełny, a zatem informować o niekorzystnych, jak i korzystnych okolicznościach dla konsumenta. Zdaniem Spółek w wypadku zarzutu dot yczącego wprowadzani a konsumentów w błąd co do konieczności poniesienia ewentualnych, przyszłych kosztów postępowania sądowego i egzekucyjnego w całości , w szczególności poprzez wykorzystywanie w umowie pożyczki sformułowań, wyrażeń i konstrukcji składniowych, sugerujących, iż dłużnik zostanie obciążony wszelkimi kosztami postępowania sądowego i egzekucyjnego , co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, postanowienia te zostały usunięte z umowy w drugiej połowie 2017 r. Jednak także i w tym wypadku, podobnie jak w sprawie zarzutu poprzedniego , Prezes Urzędu nie uzyskał od przedsiębiorców wiarygodnych informa cji i dowodów umożliwia jąc ych uznanie, że przedmiotowa praktyka została zaniechana rzeczywiście w tym czasie . Rozpatrując zarzut Prezes Urzędu uznał działania Spółek za nieuczciwą praktykę rynkową, naruszającą interesy ich klientów, konsumentów, poprze z wprowadzanie ich w błąd co do wysokości i konieczności poniesienia ewentualnych, przyszłych kosztów postępowania sądowego i egzekucyjnego i w efekcie naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik . Jednak z uwagi na fakt, iż zarówno w przekazanych przez przedsiębiorców umowach zawieranych od 21 lutego do 1 kwietnia 2019 r. , jak i w umowie z dnia 23 lutego 2019 r. przekazanej po wezwaniu Prezesa Urzędu, brak jest informacji wskazujących na kontytuowanie prak tyki Prezes Urzędu uznał, że przedsiębiorcy udowodnili, iż przedmiotowa praktyka została zan iechana z dniem 21 lutego 2019. [36] Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jeżeli przedsiębior ca zaprzestał stosowania danej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającej zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Ciężar udowodnienia okoliczności umożliwiających stwierdzenia zaniechania s tosowania praktyki spoczywa na przedsiębiorcy. W ocenie Prezes Urzędu, przedstawione przez przedsiębiorców dowody wskazują na fakt zaniechania stosowania części praktyk stąd orzeczono jak w pkt I I in fine sentencji decyzji. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów: [37] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje „zbiorowego interesu konsumentów”, ograniczając się jedynie do sprecyzowania (art. 24 ust. 3), że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Przez godzenie w zbiorowe inter esy konsumentów (które może polegać zarówno na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów, jak i na samym zagrożeniu ich naruszenia) należy rozumieć narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przed siębiorcę praktykę obejmującą zarów no działania, jak i zaniechania. W oparciu o wykładnię przepisu art. 24 ust. 2 i 3 uokik, zbiorowy interes konsumentów rozumiany jest jako interes dotyczący ogółu (zbiorowości), zaś jego naruszenie ma miejsce, gdy skutka mi działań dotknięty jest pewien krąg uczestników rynku – konsumentów. Z tego względu zachowanie przedsiębiorcy godzące w zbiorowe interesy konsumentów jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do każdego z konsumentów – nie zaś jedynie o kreślonego konsumenta – i zagraża ono, przynajmniej potencjalnie, interesom każdego z członków zbiorowości konsumentów. Zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest przy tym bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, który ch interesy zostały naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Interes konsumentów należy przy tym rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę za zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Mając na względzie przytoczone wyżej uzasadnienie zarzutów stawianych Spół kom , należy stwierdzić, iż ich działania wskazują na naruszenie zbiorowych interesów 28 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl konsumentów. Zgodnie ze stanem faktycznym przedmiotowej sprawy, Spół ki swoją ofertę kieruje do nieograniczonego i bliżej n ieokre ślonego kręgu konsumentów Ad. pkt I I I sentencji d ecyzji (rygor natychmiastowej wykonalności) [38] Zgodnie z art. 103 ustawy uokik, Prezes Urzędu może nadać decyzji w części lub w całości rygor natychmiastowej wykonalności. Okolicznością warunkującą zastosowani e rygoru natychmiastowej wykonalności jest wystąpienie ważnego interesu konsumentów. Oznacza to, że nie w każdej sprawie, w której naruszony został interes konsumentów, zasadnym jest zastosowanie omawianej instytucji. Należy ją uwzględnić tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z ważnym interesem konsumentów, a więc istotnym i doniosłym. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności musi zatem poprzedzać dokonanie ustalenia, jaki interes konsumentów doznał w danym przypadku naruszenia oraz czy jest on na tyle ważny , by wydanej decyzji nadać rygor natychmiastowej wykonalności. [39] Niektóre z zakwestionowanych w niniejszej sprawie praktyk zostały już zaniechane. Możliwość nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest zatem w niniejszej sprawie zawężona je dynie do tych rozstrzygnięć, które służą ograniczeniu, czy też wyeliminowaniu, wynikających z nich, niekorzystnych dla konsumentów skutków nadal stosowanych przez Spółki praktyk. Ich przejawem – w szczególności zaś praktyki opisanej w pkt I.1 sentencji dec yzji – jest bowiem pogłębiające zadłużanie się konsumentów względem adresatów niniejszej decyzji, prowadząc w efekcie , wbrew stanowisku Spółek , do nieustannego zwiększania się wysokości zobowiązań i braku możliwości ostatecznej spłaty wszystkich naliczany ch na rzecz Spółek należności. W konsekwencji, konsumenci ZŁOTÓWEK, są zobowiązywani do dokonywania spłat znacząco, nawet kilkakrotnie, przewyższających pierwotną kwotę pożyczki jaka została im wypłacona. Mając na uwadze główną grupę docelową klientów Spół ek obejmującą w przeważającej mierze osoby znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej, oraz wynikającą z praktyki i doświadczenia Prezesa UOKiK tendencję tego typu podmiotów do dokonywania przekształceń bądź likwidacji i zakładania nowych podmiotów w cel u dalszego funkcjonowania pod inną firmą, w zbiorowym interesie konsumenckim leży zabezpieczenie efektywności przedmiotowej decyzji w postaci nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. [40] W tym miejscu należy zwrócić uwagę na pogląd Trybunału Konstytuc yjnego, który w wyroku z dnia 21 kwietnia 2004 r. (sygn. akt: K 33/03) podkreślił, że ochrona konsumenta nie jest działaniem o charakterze protekcjonistyczno - paternalistycznym, lecz zmierza do zabezpieczenia interesów słabszego uczestnika rynku, którego wi edza i orientacja są – w porównaniu do profesjonalnego partnera (sprzedawcy, usługodawcy) – ograniczone. Konsument ma słabszą pozycję przetargową, a jego swoiste upośledzenie wynika z przyczyn systemowych, determinowanych pozycją rynkową. Z tej też przyczy ny działania na rzecz ochrony konsumenta, które mają umocnić jego pozycję wobec profesjonalnego partnera służą wyrównaniu ich szans i zapewnieniu – także na rynku detalicznym, swobody dokonania wyboru i podjęcia nieskrępowanej decyzji. Istotą ochrony konsu menta nie jest więc nadawanie mu dodatkowych nadzwyczajnych przywilejów, lecz poddanie całości obrotu praktykom „rynkowo - kompensatoryjnym”, które mają przywrócić utraconą zdolność decydowania o konsumpcji. […] Udział konsumenta w procesach rynkowych powini en być kształtowany w taki sposób, aby mógł on swobodnie i w zgodzie z własnym interesem zaspakajać – poprzez konkretne transakcje – swe uświadomione potrzeby, na podstawie dostarczonej wiedzy i informacji. Z tego powodu strategicznym założeniem nowoczesne j ochrony konsumenta jest zasada przejrzystości, jawności, rzeczywistej dostępności jasnej, pełnej i zrozumiałej informacji handlowej. [41] Podkreślić należy, że zakwestionowane niniejszą decyzją praktyki stanowią nieuczciwe praktyki rynkowe, których stosowanie wobec konsumentów w myśl art. 3 u.p.n.p.r. 29 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl jest bezwzględnie zakazane. Uregulowanie wskazanego zakazu wiązało się z koniecznością zape wnienia właściwego funkcjonowania rynku gospodarczego i uzyskania odpowiedniego poziomu ochrony konsumentów. Osiągnięcie takiego rezultatu, w ocenie Prezesa Urzędu, jest możliwe wyłącznie w przypadku skutecznego i niezwłocznego eliminowania tego typu prak tyk z obrotu. [42] Podobnie jak w przypadku stosowania samego mechanizmu udzielania kolejnych pożyczek, przed spłatą uprzednio zaciągniętych, wskazane w pkt. I.1 niniejszej decyzji, niekorzystne skutki finansowe z tym związane, spotęgowane są poprzez stosowanie przez Spółki zawyżonych odsetek umownych, przekraczającyc h wysokość odsetek maksymalnych oraz nieobniżaniu, w przypadku spłaty przez konsu m enta kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednie wartości pobranyc h opłat administracyjnej i przygotowawczej, przypadających na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu co zostało wyrażone odpowiednio w punktach I.2 i I.4 sentencji decyzji. Opisane praktyki, jako wprost naruszające art. 359 ustawy Kodeks cywilny i art.49 u st.1 i 2 ust awy o kredycie konsumenckim prowadzą do rażącego naruszenia finansowych interesów pożyczkobiorców, zagwarantowanych im normami w/w ustaw. Według ustaleń Prezesa Urzędu powyższe praktyki są nadal stosowane przez ZŁOTÓWKI, a zatem winny być zanie chane wraz z doręczeniem przedmiotowej decyzji Spółkom, celem ochrony zbiorowych interesów konsumentów, w tym zarówno tych osób które zawarły już umowy z którąkolwiek ze Spółek oraz potencjalnych przyszłych dłużników przedsiębiorców. W przeciwnym bowiem wy p adku, w toku postępowania, przed uprawomocnieniem się niniejszej decyzji, Przedsiębiorcy mogą wykorzystać ten okres na zawieranie kolejnych umów pożyczek na dotychczasowych warunkach oraz stos ować wymienione praktyki, bądź nawet zintensyfikować działania celem obciążenia jak największej liczby dotychczasowych i przyszłych pożyczkobiorców odsetkami oraz opłatami administracyjnymi i przygotowawczymi. Wymaga podkreślenia, iż wobec wskazanej nietrwałości na rynku tego typu instytucji pożyczkowych, ewentualna m ożliwość zwrotnego wyegzekwowania przez poszkodowanych konsumentów pobranych kwot pieniężnych z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia po stronie ZŁOTÓWEK j est w rzeczywistości iluzoryczna . [43] Wprawdzie praktyki określone w p unkt ach I .3 i I . 5 niniejszej decyzji , nie naruszają wprost interesów finansowych konsumentów , ale jak zostało wskazane w uzasadnieniu decyzji , mogą wpływać bezpośrednio na podejmowa ne przez nich decyzje co do zawierania umów pożyczek. Spółki nie wypełniają obowiązku informacyjnego z art. 30 u st.1 pkt 4,6,10,11,15,20 u. o kredycie konsumenckim poprzez bądź to wprost brak zamieszczania w umowach wymaganych prawem podstawowych informacji, bądź też poprzez brak dokładnego ich określania, jak w wypadku całkowitej kwoty pożyczki, czy brak przejrzyst ego i zrozumiałego określenia wszelkich innych kosztów, poza podstawowymi parametrami zobowiązania, jakie pożyczkobiorca jest zmuszony ponieść . Podobnie w pr zypadku stopy oprocentowania, gdzie nie wskazano czy jest to stopa stała, a także w przypadku prawa odstąpienia nie ustalono kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym. Ponadto, jak już podkreślono, kwestia pouczenia o pozasądowym rozpatrywaniu ewentualnych sporów została w ogóle p ominięta w analizowanych wzorcach umownych. Jak wskazuje się w dokt rynie nie można wykluczyć sytuacji, w której pominięcie przez kredytodawcę określonego elementu informacyjnego w dokumencie umowy lub udzielenie błędnej informacji będzie uprawniało konsumenta do uchylenia się od skutków prawnych umowy ze względu na wadę o świadczenia woli (art. 84 – 88 k.c.). Por. także wyrok SR w Tomaszowie Lubelskim z 22.09.2016 r., I C 430/16, www.orzeczenia.ms.gov.pl – w wyroku tym przyjęto sankcję nieważności umowy (art. 58 § 1 k.c.), gdy kredytodawca udzielił konsumentowi nieprawidłowyc h informacji. (Czech Tomasz. Art. 30. W: Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2018.). Niewątpliwie więc 30 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl naruszenie przez Spółki obowiązków informacyjnych z art.30 ust.1 doprowadziło do zniekształcenia swobody kontraktowej po stron ie pożyczkobiorców co do świadomości istotnych warunków zawieranej umowy, a nawet może być rozpatrywane jako skutkujące sankcją nieważności całego stosunku prawnego. [44] W przedmiocie wskazanego w pkt I.5 decyzji działania Spółek wymuszających od konsumentów, przy zawieraniu umów pożyczki, złożenia oświadczenia woli dotyczącego wyrażenia zgody na publikowanie, w razie zalegania ze spłat pożyczki, danych osobowych, w celu innym niż realizacja samej umowy pożyczki, należy rozpatrywać nie tylko jako d ziałania sprzeczne z dobrymi obyczajami, ale również jako prowadzące do zniekształcenia zachowania rynkowego konsumenta/ pożyczkobiorcy na etapie zawierania kontraktu i po jego zawarciu, w szczególności nie wymieniając jakie dokładnie dane spośród udostępn ionych pożyczkodawcy, podlegałyby publikacji. Brak nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności również w tym zakresie może prowadzić do niebezpieczeństwa podejmowania przez Spółki działań w okresie przed uprawomocnieniem się niniejszej decyzji zmie rzających do próby egzekwowania także kwestionowanego zapisu wzorca umownego bądź stosowania groźby jego re alizacji celem wymuszania na pożyczkobiorcach wypełniania roszczeń ze st rony ZŁOTÓWEK. Nie sposób także pominąć istotnej kwestii, iż w wypadku ewentualnej publikacji przez Spółki danych poszczególnych pożyczkobiorców, w szczególności danych wrażliwych, ewentualne próby cofnięcia skutków takiego działania przedsiębiorców poprze z nakazanie zaprzestania dalszego ich upowszechniania mogą okazać się niewystarczające, prowadząc do nieodwracalnego naruszenia dóbr osobistych konsumentów. [45] Zgodnie z doktryną nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności musi poprzedzać dokon anie w trakcie prowadzonego postępowania ustalenia, jaki interes konsumentów doznał w danym przypadku naruszenia oraz czy jest on na tyle ważny, by wydanej decyzji nadać rygor natychmiastowej wykonalności. (…) Przesłanka "ważny interes konsumentów" jednozna cznie wskazuje, że chodzi o interes doniosły, mający dużą wagę, wartość. Wystąpienie tej przesłanki musi zostać wykazane przez Prezesa UOKiK w postępowaniu w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Organ antymonopolowy nadaje rygor na tychmiastowej wykonalności, kierując się istnieniem ważnego interesu po stronie konsumentów. Interpretacja przesłanki ważnego interesu konsumentów została dokonana przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który w jednym z wydanych wyroków uznał, że zag rożenie to, by mogło stanowić przesłankę nadania klauzuli natychmiastowej wykonalności, musi dotyczyć ważnego interesu konsumenta . Ważnym interesem konsumentów, który podlega ochronie, jest prawo do uzyskania rzetelnych, pełnych i prawdziwych informacji, a także prawo do ochrony interesów ekonomicznych poprzez zapewnienie zgodności działań przedsiębiorcy z przepisami prawa. Nale ż y podkre ś li ć , i ż zadaniem przepis ó w zawartych w ustawie o ochronie konkurencji i konsument ó w jest zabezpieczenie s ł abszych uczestnik ó w obrotu handlowego (konsument ó w) przed nieuczciwymi praktykami, kt ó re godz ą w ich interesy. W zwi ą zku z tym w niekt ó rych sytuacjach ochrona wszystkich konsument ó w (zar ó wno tych potencjalnych, jak i ju ż poszkodowanych praktyk ą przedsi ę biorcy) b ę d zie wymaga ł a natychmiastowego wykonania obowi ą zk ó w wynikaj ą cych z decyzji wydanej w post ę powaniu w sprawach praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsument ó w. Tym samym tylko ze wzgl ę du na wa ż ny interes konsument ó w organ antymonopolowy mo ż e doprowadzi ć d o natychmiastowego wykonania zobowi ą za ń na ł o ż onych na przedsi ę biorc ę w drodze decyzji. (Sieradzka Małgorzata. Art. 103. W: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. LEX, 2014.) [46] W ocenie Prezesa Urzędu, tylko poprzez nałożenie rygoru naty chmiastowej wykonalności w zakresie obowiązk ów sprecyzowanych w punktach I. 1 - 5 sentencji decyzji, zostanie w pełni zrealizowana jej funkcja prewencyjna. Podnieść 31 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl jednocześnie należy, iż brak nałożenia rygoru może oznaczać, iż konsumenci będą narażeni na skutki wynikające z zakwestionowanych praktyk, w przypadku zaskarżenia niniejszej decyzji. Wobec powyższego, natychmiastowe wykonanie ww. obowiązków ma decydujące znaczenie dla zapobieżenia dalszym naruszeniom interesów konsumentów. Z uwagi na powyższe Prezes Urzędu orzekł, jak w pkt I II sentencji niniejszej decyzji. Kary pieniężne: [44] Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężn ą w wysokości nie większej niż 10 % obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy. [45] Stosownie jednak do art. 106 ust. 5 i ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w wypadku gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100 000 euro, Prezes Urzędu nakładając k arę pieniężną na podstawie ust. 1 uwzględnia średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary. Gdyby jednak przedsi ę biorca nie osi ą gn ął obrotu w okresie trzyletnim, o którym mowa w ust. 5, lub gdy obrót przedsi ę biorcy obliczony na podstawie tego przepisu nie przekracza równowarto ś ci 100 000 euro, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nieprzekraczaj ą cej równowarto ś ci 10 000 euro. Przeliczenie wartości euro oraz innych walut obcych na złote oraz wartości złotego na euro jest dokonywane według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok nałożenia kary (Ar t. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) . Zgodnie z Tabelą A kursów średnich walut obcych, Tabela nr 252/A/NBP/2018 z dnia 2018 - 12 - 31 (pod adresem: http://rss.nbp.pl/ kursy/TabRss.aspx?n=2018/a/18a252 ), średni kurs euro, na dzień 31 grudnia 2018 r., wyniósł 4,3 zł, co oznacza, że w wypadku gdyby obroty przedsiębiorcy, osiągnięte w roku 2018, były niższe niż 430.000 zł, wówczas Prezes Urzędu nakładając karę pieniężną uwzględnia średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary, tj. w roku 2016, 2017 i 2018. Jeżeli jednak obrót średni będzie niższy niż 100.000 eur o, czyli 430.000 zł, wówczas kara nie może przekroczyć 10.000 euro, tj. kwoty 43.000 zł. [46] Złotówka BIS W oparciu o przekazane przez Przedsiębiorcę dowody ustalono, że Spółka ta osiągnęła w roku obrotowym 2016 obrót w wysokości: … zł, w roku 2017 obrót w wysokości; … zł a w roku 2018, obrót w wysokości … zł. Obrót średni wynosi … zł. Stąd też kary pieniężne nakładane niniejszą decyzją nie mogą być wyższe, niż kwota 10.000 euro czyli 43.000 zł, za każde ze stwierdzonych naruszeń. [47] Z łotówka DUO Spółka osiągnęła w roku obrotowym 2016 obrót w wysokości … zł, w roku 2017 obrót w wysokości … zł i w 2018 roku obrót w wysokości … zł. Obrót średni wynosi … zł. Stąd też kary pieniężne nakładane niniejszą decyzją nie mogą być wyższe, niż kwot a 10.000 euro czyli 43.000 zł, za każde ze stwierdzonych naruszeń. [48] Złotówka THREE Spółka osiągnęła w roku obrotowym 2016 obrót w wysokości … zł, w roku 2017 obrót w wysokości …. zł i w roku 2018 obrót w wysokości …. zł. Obrót średni wynosi …. zł. Stąd 32 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl też kary pieniężne nakładane niniejszą decyzją nie mogą być wyższe, niż kwota 10.000 euro czyli 43.000 zł, za każde ze stwierdzonych naruszeń. [49] Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzę du. W niniejszej sprawie, Prezes Urzędu przyjął, iż zasadne jest nałożenie kary pieniężnej. [50] Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu k ary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów te okoliczności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). [51] Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu uwzględnia również okoliczności łagodzące oraz obciążające, które wystąpiły w sprawie. Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, p odjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamknięteg o katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dok onanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. [52] Prezes Urzędu, kalkulując karę pieniężną w ramach niniejszego postępowania, uwzględnił okoliczność, iż okres stosowania zakwestionowanych praktyk przekracza dwanaście miesięcy, co należy uzna ć za okres długotrwały. Ponadto, uwzgl ędniony został zasięg naruszeń , mający charakter ponadlokalny, brak jest jednak p odstaw do uznania, że naruszenia miały znaczny zasięg terytorialny a jego skutkiem objęta została znaczna liczba konsumentów. [53] W zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia, Prezes Urzędu uwzględnił, że stosowane przez przedsiębiorców praktyki naruszały interesy konsumentów. Stopień naruszenia przez przedsiębiorców przepisów ustawy o ochronie konkurencji i ko nsumentów należy zakwalifikować jako znaczny. Kwestionowane działania Spółek uznane zostały za sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, a także zakwalifikowane jako nieuczciwa praktyka rynkowa. Naruszenia objęte przedmiotem postępowania dokonywane były na etapie zawierania oraz wykonania kontraktu. Praktyki zarzucane przedsiębiorcom mogły wywoływać skutki przede wszystkim w zakresie interesów ekonomicznych konsumentów. Działania objęte zarzutami naruszały podstawowe prawo konsumentów do uzyskania rzetel nych informacji dotyczących zobowiązania. W przedmiotowej sprawie konsumenci, pod wpływem otrzymywanych informacji, mogli podejmować konkretne, nie zawsze korzystne decyzje dotyczące zawarcia umowy. 33 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [54] Oceniając stopień naruszenia uwzględnić należy także specyfikę rynku. Rynek, którego dotyczą naruszenia, związany ze świadczeniem usług finansowych jest prawnie regulowany, podmiot który działa na tym rynku winien jest nie tylko znać odpowiednie przepisy prawne ale także je stosować, ich przestrzegać i do ni ch się dostosować. Zdaniem Prezesa Urzędu naruszenia omawiane w punktach I. 1) – 5) oraz II. 1) – 2) sentencji miały charakter umyślny. Podkreślić należy, że większość zarzutów dotyczy działań przedsiębiorców niezgodnych z przepisami ustawy o kredycie ko nsumenckim. Trudno jest uznać za niezawinione, czy wręcz nieumyślne działania dotyczące nieumieszczenia w umowie elementów wymaganych przepisami ustawy, czy też np. ustalenia opłat za zaległości w wysokości odmiennej, niż wskazano w ustawie. Umyślność jest w tym zakresie bezsprzeczna. Większość przepisów, które naruszył przedsiębiorca jest sformułowana jednoznacznie i nie stwarza problemów interpretacyjnych. Także w wypadku praktyki, o której mowa w pkt I. 1) sentencji związanej ze stosowaniem nieuczciwej p raktyki rynkowej polegającej na udzielaniu, w razie braku spłaty pożyczki, następnych pożyczek, przeznaczonych na spłatę poprzednich, wraz z obciążaniem konsumenta kolejnymi opłatami , co skutkowało poniesieniem przez konsumenta wyższych kosztów, niż nalicz anie odsetek z tytułu zaległości w spłacie uznać należy, że działanie ZŁOTÓWEK nie było przypadkowe ale zamierzone i celowe. Sposób działania przedsiębiorców nie tylko wiązał konsumenta z pożyczkodawcą, jako jego klienta, na wiele miesięcy ale także i powo dował ponoszenie przez niego kosztów zobowiązania wyższych, niż konieczne. W opinii Prezesa Urzędu analizowane działania Spółek były przemyślane i realizowane w celu uzyskania dodatkowych korzyści i wymiernych przychodów, dlatego nie można tych działań kwa lifikować inaczej, niż umyślnych. Również w wypadku pobierania przez przedsiębiorców odsetek umownych, przekraczających ich maksymalny, dozwolony prawnie próg nie można stwierdzić, że było to wynikiem omyłki a niewątpliwie przyniosło to korzyści przedsiębi orcom i skutkowało nieuzasadnioną i wymierną stratą ich klientów/pożyczkobiorców/konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, ZŁOTÓWKI jako podmioty profesjonalne oraz doświadczone w prowadzonej działalności gospodarczej, mają obowiązek działania w sposób rzetelny . W żadnej mierze nie powinni wykorzystywać sytuacji swoich klientów/konsumenta ich braku doświadczenia, nieznajomości prawa, niewiedzy, zaufania czy naiwności. W opinii Prezesa Urzędu żadnej stronie niniejszego postępowania nie można przypisa ć winy większ ej, niż pozostałym. Wszystkie trzy podmioty współdziałały ze sobą i naruszyły interesy konsumentów w równym stopniu , tym niemniej wysokość nakładanych kar uzależniono od możliwości finansowych przedsiębiorców, w szczególności od ich obrotów . Ustalając daną karę Prezes Urzędu rozważy ł również, czy jej wysokość powinna podlegać modyfikacjom z uwagi na okoliczności łagodzące lub obciążające. Kara z tytułu stosowania praktyki, o której mowa w punkcie I. 1) sentencji decyzji. [55] Prezes Urzędu w punktach: IV . 1), V.1) oraz V I .1) sentencji decyzji nałożył na Spółki kary pieniężne z tytułu naruszenia stwierdzonego w punkcie I. 1) przedmiotowego rozstrzygnięcia, związanego z udzielaniem przez przedsiębiorców, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej pożyczki, kolej nych pożyczek gotówkowych, z naruszeniem, obowiązujących w takim wypadku, zasad i warunków określonych w art. 36a i art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim . Prezes Urzędu, określając wymiar kar, w zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe n aruszenia, wziął pod uwagę fakt, że stosowana przez przedsiębiorc ów praktyka orzeczona w punkcie I. 1) sentencji decyzji naruszała 34 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl interesy konsumentów w stopniu znacznym. Przedmiotowe działanie Spółek uznane zostało za nieuczciwą praktykę rynkową mogącą p rowadzić do zniekształcenia decyzji rynkowej konsumenta, który bez należy tej wiedzy nie dokonał np. innego wyboru i zamiast zawierać kolejne umowy np. spłacił zobowiązanie przy uwzględnieniu wyższego oprocentowania. Praktyka ta wywoływała wyjątkowo niekor zystne skutki w zakresie interesów ekonomicznych konsumentów. W opinii Prezesa Urzędu działania w przedmiotowym zakresie były celowe i zamierzone. Przedsiębiorcy skalkulowali, iż taki sposób udzielania pożyczek przynosi im dodatkowe korzyści i wymierne przychody, dlatego nie można tych działań kwal ifikować inaczej, niż umyślnych, co stanowi okoliczność obciążającą. W konsekwencji, za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w pkt I. 1) sentencji niniejszej decyzji, Prezes UOKiK ustalił następujące kary: 1) w prz ypadku Spółki ZŁOTÓWKA BIS Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy na kwotę wynoszącą 16 . 5 00 zł (słownie: szesnaście tysięcy pięćset złotych), 2) w prz ypadku Spółki ZŁOTÓWKA DUO Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy na kwo tę wynoszącą 3 .000 zł (słownie: trzy tysiące złotych), 3) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA THREE Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy na kwotę wynoszącą 5 . 4 00 zł (słownie: pięć tysięcy czterysta złotych). Prezes Urzędu nie znalazł innych okoliczności mogących mieć wpływ na podwyższenie lub obniżenie kary. W tych okolicznościach, orzeczono jak w punktach: IV . 1), V.1) oraz V I .1) sentencji decyzji. Kara z tytułu stosowania praktyki, o której mowa w punkcie I. 2) sentencji decyzji. [56] Prezes Urzędu w punkcie IV . 2), V.2) oraz V I .2) sentencji decyzji nałożył na Spółki kary pieniężne z tytułu naruszenia stwierdzonego w punkcie I. 2) przedmiotowego rozstrzygnięcia, polegającego na pobieraniu przez przedsiębiorców zawyżonych odsetek umownych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych . Miarkując wysokość kar, Prezes Urzędu w zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia, wziął pod uwagę fakt, że stosowana przez przedsiębiorców praktyka, orzeczona w punkcie I. 2) sentencji decyzji narusza interesy konsu mentów w stopniu znacznym. Kwestionowane działania Spółek, polegające na bezprawnym zawyżaniu odsetek z tytułu udzielonych pożyczek niewątpienie mogło prowadzić do naruszenia interesów ekonomicznych kredytobiorcy. Oceniając wagę przedmiotowego naruszenia u względniono, iż miało ono miejsce na etapie zawierania i wykonania kontraktu. Zdaniem Prezesa Urzędu naruszenie miało także charakter umyślny. Przepisy prawne w tym zakresie są jednoznaczne i nie rodzą żadnych wątpliwości interpretacyjnych w tym przedmioc ie. W związku z tym, za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w pkt I. 2) sentencji niniejszej decyzji, Prezes UOKiK ustalił kary w wysokości: 1) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA BIS Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej 8 . 25 0 zł (słownie: osiem tysięcy dwieście pięćdziesiąt złotych), 2) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA DUO Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej 1 . 5 00 (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych), 3) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA THREE Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej 2 . 7 00 zł (słownie: dwa tysiące siedemset złotych). Prezes Urzędu , za wyjątkiem umyślności działania, co stanowi okoliczność obciążającą, nie znalazł innych okoliczności mogących m ieć wpływ na podwyższenie lub obniżenie 35 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl kary. Wobec powyższego, orzeczono jak w punktach: IV . 2), V.2) oraz V I .2) sentencji decyzji. Kara z tytułu stosowania praktyki, o której mowa w punkcie I. 3) sentencji decyzji. [57] Zgodnie z punktami IV .3), V.3) oraz V I .3) sentencji decyzji nałożono na Spółki kary pieniężne z tytułu naruszenia polegającego na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom, w umowach pożyczki informacji nt. :  całkowitej kwoty kredyt u ;  stopy oprocentowania kredytu, warunków stosowania tej sto py, a także okresów, warunków i procedury zmiany stopy oprocentowania;  informacji o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki;  rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunków jej z miany;  terminu, sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy, (…) a także kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym;  informacji o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi, co jest sprzeczne z art. 30 ust. 1 pkt 4, 6, 10, 11, 15 i 20 ustawy o kredycie konsumenckim . Prezes Urzędu, określając wymiar kar, w zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia, wziął pod uwagę fakt, że stosowana przez przedsiębiorców praktyka orzeczona w punkcie I. 3) sentencji decyzji narusza interesy konsumentów w stopniu znacznym , bowiem przedmiotowe działanie ZŁOTÓWEK jest niezgodne z obowiązujący mi przepisami prawa a stosowana praktyka mogła wywoływać skutki w zakresie interesów ekonomicznych konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK działania przedsiębiorców było umyślne co stanowi okoliczność obciążającą. W konsekwencji, za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w pkt I. 3) sentencji niniejszej decyzji, Prezes UOKiK ustalił następujące wysokości kar tj.: 1) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA BIS Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej 8 . 25 0 zł (słownie: osiem tysięcy dwieście pięćdziesiąt złotych), 2) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA DUO Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej 1 . 5 00 (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych ), 3) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA THREE Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej zł 2 . 7 00 (słownie: dwa tysiące siedemset złotych). Prezes Urzędu nie znalazł innych okoliczności mogących mieć wpływ na podwyższenie lub obniżenie kary. Wobec powyższego, orzeczon o jak w punktach: IV . 3), V.3) oraz V I .3) sentencji decyzji. Kara z tytułu stosowania praktyki, o której mowa w punkcie I. 5) sentencji decyzji. [59] Zgodnie z punktami IV . 5), V.5) oraz V I .5) sentencji decyzji nałożono na Spółki kary pieniężne z tytułu naruszenia polegającego na wymaganiu od konsumentów, przy zawieraniu umowy pożyczki, złożenia oświadczenia woli dotyczącego wyrażenia zgody na publikowanie, w razie zalegania ze spłatą pożyczki, danych osobowych, udostępnionych pożyczkodawcy , co stanowi ni euczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Prezes Urzędu, określając wymiar kary, w zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia, wziął pod uwagę fakt, że stoso wana przez przedsiębiorców praktyka, orzeczona w punkcie I. 5) sentencji decyzji narusza interesy 36 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl konsumentów w stopniu znacznym. Przedmiotowe działanie Spółek zostało uznane za nieuczciwą praktykę rynkową i mogło wywoływać skutki w zakresie interesów poza ekonomicznych konsumentów. Działanie to nie miało charakteru przypadkowego, ale było działaniem umyślnym , co stanowi okoliczność obciążającą. . W konsekwencji, za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w pkt I. 5) sentencji niniejszej decyzji, Prezes UOKiK ustalił następujące wysokości kary tj.: 1) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA BIS Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszc zy w kwocie wynoszącej 8 . 25 0 zł (słownie: osiem tysięcy dwieście pięćdziesiąt złotych), 2) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA DUO Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej 1 . 5 00 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych), 3) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA THREE Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej 2 . 7 00 zł (słownie: dwa tysiące siedemset złotych). Prezes Urzędu nie znalazł innych okoliczności mogących mieć wpływ na podwyższenie lub obniżenie kary. Wobec powyższego, orzeczono jak w punktach: I V . 4 ), V. 4 ) oraz V I . 4 ) sentencji decyzji. Kara z tytułu stosowania praktyki, o której mowa w punkcie II. 1) sentencji decyzji. [60] W punkcie VI I . 1), VII I .1) oraz IX .1) sentencji decyzji nałożono na przedsiębiorców kary pieniężne z t ytułu naruszenia polegającego na ustaleniu opłat za zaległości w wysokości przewyższającej wartoś ć odsetek maksymalnych, co narusza przepis art. 33a ustawy o kredycie konsumenckim . Także i w wypadku tej praktyki, określając wymiar kar, w zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe analizowanego naruszenia, Prezes Urzędu uznał, iż praktyka przedsiębiorców, orzeczona w punkcie II. 1) sentencji decyzji narusza interesy kons umentów w stopniu znacznym i może wywoływać skutki w zakresie interesów ekonomicznych konsumentów. Przedsiębiorcy bezprawnie bowiem ustalili opłaty wyższe, niż określają to przepisy prawa. Zdaniem Prezesa Urzędu działanie to nie wynikało z błędnego prześw iadczenia przedsiębiorców o jego prawidłowości, ale było wynikiem zaniedbania i ignorancji. W tych okolicznościach Prezes UOKiK uznał, że działania to miało charakter umyślny , co stanowi okoliczność obciążającą . Prezes Urzędu ustalając karę uwzględnił rów nież okoliczność zaniechania praktyki na etapie zawierania kontraktów, w oparciu o nowe wzorce umowy, co stanowi okoliczność łagodzącą. O statecznie, za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w pkt II. 1) sentencji ninie jszej decyzji, Prezes UOKiK ustalił: 1) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA BIS Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej 5 . 5 00 zł (słownie: pięć tysięcy pięćset złotych), 2) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA DUO Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej 1. 0 00 zł (słownie: jeden tysiąc złotych), 3) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA THREE Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej 1.6 00 zł (słownie: jeden tysiąc sześćset złotych). Prezes Urzędu nie znalazł innych okoliczności mogący ch mieć wpływ na podwyższenie lub obniżenie kary. Wobec powyższego, orzeczono jak w punktach: VI I . 1), VII I .1) oraz IX .1) sentencji decyzji. Kara z tytułu stosowania praktyki, o której mowa w punkcie II. 2) sentencji decyzji. [61] Zgodnie z punktem VI I . 2), VII I .2) oraz IX .2) sentencji decyzji nałożono na Spółki kary pieniężne z tytułu naruszenia polegającego na wprowadzaniu konsumentów w błąd co do konieczności poniesienia ewentualnych, przyszłych kosztów postępowania sądowego i egzekucyjnego, w całości , w szcz ególności poprzez wykorzystywanie w 37 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl umowie pożyczki sformułowań, wyrażeń i konstrukcji składniowych, sugerujących, iż dłużnik zostanie obciążony wszelkimi kosztami postępowania sądowego i egzekucyjnego, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Prezes Urzędu, określając wymiar kar, w zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia, wziął pod uwagę fakt, że stosowana przez przedsiębiorców praktyki, orzeczone w punkcie II. 2) sentencji decyzji uznane zostały za nieuczciwą praktykę rynkową mogącą prowadzić do zniekształcenia decyzji rynkowej konsumenta, któr y została wprowadzony w błąd. Praktyki ta mogły wywoływać skutki w zakresie interesów pozaekonomicznych konsumentów. Prezes Urzędu uznał te działania za umyślne , co stanowi okoliczność obciążającą, jednak ustalając karę uwzględnił również okoliczność zaniechania stosowania praktyki, na etapie zawierania kontraktów w oparciu o nowe wzorce umowy, co stanowi okoliczność łagodzącą. W konsekwencji, za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w pkt II. 2) sentencji niniejs zej decyzji, Prezes UOKiK ustalił następujące kary: 1) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA BIS Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynos zącej 5 . 5 00 zł (słownie: pięć tysięcy pięćset złotych), 2) W wypadku Spółki ZŁOTÓWKA DUO Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej 1.0 00 zł (słownie: jeden tysiąc złotych), 3) w przypadku Spółki ZŁOTÓWKA THREE Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie wynoszącej 1.6 00 zł (słownie: jeden tysiąc sześćset złotych). Prezes Urzędu nie znalazł innych okoliczności mogący ch mieć wpływ na podwyższenie lub obniżenie kary. W tych okolicznościach, orzeczono jak w punktach: VI I . 2), VII I .2) oraz IX .2) sentencji decyzji. [62] Podsumowując ten fragment decyzji Prezes Urzędu stwierdza, że k ary pieniężne w wyżej ustalon ych wysokości ach są adekwatne do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu miarkując wysokość kar uwzględnił, iż przedsiębiorcy dopuścili się naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Us talone kary pozwolą zrealizować funkcję represyjną tj. dolegliwość z tytułu kwestionowanych działań, jak również funkcję prewencji indywidualnej i ogólnej tj. zniechęcenia co do podejmowania podobnych praktyk w przyszłości przez przedsiębiorców, jak i inny ch uczestników rynku usług finansowych. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa : N r 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Koszty postępowania : [63] Zgodnie z art. 80 uokik , Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 ww. ustawy , jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, ob owiązany jest ponieść koszty postępowania. Podobnie w treści przepisu art. 264 § 1 k.p.a. wpro wadzono wymóg, zgodnie z którym jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich 38 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl uiszczenia. S tosownie natomiast do dyspozycji przepisu art. 263 § 1 k.p.a. - do kosztów postępowania zalicza się (…) również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. [64] W wyniku wszczętego z urzędu postę powania poprzedzającego wydanie przedmiotowej decyzji, zgodnie z punktem I i II jej sentencji, Prezes Urzędu, stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , co uzasadnia zobowiązanie strony do zapłaty kosztów postępowania . Kosztami postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną w jego toku z przedsiębiorcą , których łączna wysokość kształtuje się na poziomie 80,10 zł . W związku z powyższym postanowiono obciążyć strony postępowania odpowiednio kosztami w wysoko ści 1/3 kosztów ogółem, tj. : 1) ZŁOTÓWKA BIS Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie 26,70 zł (słownie: dwadzieścia sześć złotych 70/100) , 2) ZŁOTÓWKA DUO Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie 26,70 zł (słownie: dwadzieścia sześć złotych 70/100) , 3) ZŁOTÓWKA THREE S p. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy w kwocie 26,70 zł (słownie: dwadzieścia sześć złotych 70/100) . Na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 uokik Prezes UOKiK wyznaczył stron om termin 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na uiszczenie ww. kosztów postępowania , które należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa : NR 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Wobec powyższego, orzeczono jak w punkcie X sentencji decyzji. Obowiązek złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji [65] Zgodnie z art. 26 ust. 2 w związku z art. 26 ust. 1 oraz art. 27 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes U rzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu, w szczególności zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie okreś lonej w decyzji. Istotą opisywan ych w niniejsz ej decyzji praktyk jest szereg działań o charakterze bezprawnym oraz naruszających dobre obyczaje, dlatego, zdaniem Prezesa UOKiK, zasadnym jest zastosowanie środka, jakim jest publikacja oświadczenia informującego o decyzji Prezesa Urzędu , odnoszącego się do działalności ZŁOTÓWEK. Przedsiębiorcy powinni poinformować konsumentów o swo ich nieuczciw ych praktykach , co spełni funkcję edukacyjną. Powyższy środek może mieć również znaczenie prewencyjne, zniec hęcając Spółk i oraz innych przedsiębiorców do podobnego rodzaju praktyk . Wśród konsumentów, informacja o decyzji dot. pożyczkodawców oraz możliwość zapoznania się z osądem ich działalności, dokonanym przez Prezesa Urzędu, powin na zwiększyć wiedzę o przepis ach chroniących prawa konsumentów . Przedsiębiorcy powinni natomiast dowiedzieć się o negatywnych konsekwencjach naruszania praw konsumentów, co poza wychowawczą spełni także funkcję prewencyjną. Z uwagi na powyższe argumenty Prezes Urzędu zobowiązał ZŁ OTÓ WKI do złożenia oświadczenia o niżej wskazanej treści: Zarząd Spółki: ZŁOTÓWKA BIS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy; ZŁOTÓWKA DUO Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w 39 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Bydgoszczy; ZŁOTÓWKA THREE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy; oświadcza, iż Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał w dniu 23 września 2019 r. decyzję Nr RGD - 4 /2019, w której uznał, za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów następujące działania Spółek: ZŁOTÓWKA BIS, ZŁOTÓWKA DUO i ZŁOTÓWKA THREE, polegające na:  udzielaniu, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych, z naruszeniem, obowiązujących w takim wypadku, zasad i warunków określonych w ar t. 36 a i c ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim ;  pobieraniu przez przedsiębiorców zawyżonych odsetek umownych, przekraczających wysokość odsetek maksymalnych, co jest sprzeczne z art. 359 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny;  naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom, w umowach pożyczki informacji nt. :  całkowitej kwoty kredyty;  stopy oprocentowania kredytu, warunków stosowania tej stopy, a także okresów, warunków i procedury zmiany stopy oprocentowania;  informacji o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki;  rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunków jej zmiany;  terminu, sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy, (…) a także kwoty odsetek należnych w stosunku dziennym;  informacji o możliwości korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zasadach dostępu do tej procedury, jeżeli takie prawo przysługuje konsumentowi; co jest sprzeczne z art. 30 ust. 1 pkt 4, 6, 10, 11, 15 i 20 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim ;  nieobniżaniu, w przypadku spłaty przez konsumenta kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednie wartości pobranych opłat administracyjne j i przygotowawczej, przypadających na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu, co narusza art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim;  wymaganiu od konsumentów, przy zawieraniu umowy pożyczki, złożenia oświadczenia woli dotyczą cego wyrażenia zgody na publikowanie, w razie zalegania ze spłatą pożyczki, danych osobowych, udostępnionych pożyczkodawcy , co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciw ym praktykom rynkowym; i nakazał zaniechania stosowania tych praktyk. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów następujące działania, polegające na:  ustaleniu opłat za zaległości w wysokości przewyższającej wartość odsetek maksymalnych, co narusza ło przepis art. 33a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim;  wprowadzaniu konsumentów w błąd co do konieczności poniesienia ewentualnych, przyszłych kosztów postępowania sądowe go i egzekucyjnego, w całości , w szczególności poprzez wykorzystywanie w umowie pożyczki sformułowań, wyrażeń i konstrukcji składniowych, sugerujących, iż dłużnik zostanie obciążony wszelkimi kosztami postępowania sądowego i egzekucyjnego, co stanowiło nie uczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym; i stwardził zaniechanie ich stosowania 40 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Pełna treść decyzji Prezesa Urzędu dostępna jest na stronie internetowej www.uokik.gov.pl P ublikacja wskazanego oświadczenia ma się odbyć na koszt Spółek dwukrotnie: pierwszy raz w ciągu 30 (trzydzie stu ) dni od daty uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji, drugi raz w ciągu 30 dni (trzydzie stu ) do daty pierwszego oświadczenia. Publikacja każdego z oświadcze ń ma nastąpić w module poziomym na jednej z trzech pierwszych stron gazety codziennej o zasięgu lokalnym, obejmującym obszar działalności przedsiębiorców i o nakładzie ponad 10.00 0 egzemplarzy , przy czym rozmiar czcionki Times New Roman lub podobnej ma wynieść co najmniej 15 (piętnaście) punktów. Zdaniem Prezesa Urzędu konieczne jest skierowanie do konsumentów jasnego i zrozumiałego komunikatu który wskaże konsumentom przedmiot ro zstrzygnięcia Prezesa UOKiK oraz wynikające z jego uprawomocnienia się skutki dla konsumentów, klientów ZŁOTÓWEK. Zastosowanie takiego środka ma za zadanie usunięcie skutków stosowania przez Przedsiębiorców praktyki, która negatywnie odbiła się na konsumen tach na drodze usunięcia naruszenia w warstwie informacyjnej poprzez zapewnienie wiedzy co do tego, jak powinno wyglądać zachowanie przedsiębiorcy zgodne z prawem oraz poinformowanie indywidualnych konsumentów o skutkach decyzji, co może się przełożyć na p odjęcie przez nich odpowiednich działań na drodze sądowej lub reklamacyjnej w celu odzyskania nadpłaconych kwot. Z tych też powodów Prezes U rzędu , w zakresie praktyki orzeczonej w pkt I.4 sentencji niniejszej decyzji , dodatkowo zobowiązał Przedsiębiorców do przekazani a pisma za pośrednictwem przedstawicieli P rzedsiębiorców albo listem poleconym w terminie miesiąca od dania uprawomocnienia się niniejszej decyzji – w ramach przysporzenie konsumenckiego – każdemu konsumentowi, który w okresie od 1 6 maja 2016 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji spłacił pożyczkę prze d terminem zakończenia zawartej umowy pożyczki, o treści: „ W związku z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaną w dniu 23 września 2019 r. nr RGD - 4 /2019 [ odpowiedni przedsiębiorca: ZŁOTÓWKA BIS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy; ZŁOTÓWKA DUO Spółka z ograniczoną odpowiedzia lnością z siedzibą w Bydgoszczy lub ZŁOTÓWKA THREE Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Bydgoszczy ] informuje, że stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na nieobniżaniu w przypadku przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego całkowitego kos ztu kredytu o odpowiednie wartości pobranych opłat administracyjnej i przygotowawczej, przypadających na spłacaną wcześniej część kredytu , co jest niezgodne z art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim ( tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 993 ze zm. ) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów . Jednocześnie uprzejmie informuję, że w związku z wcześniejszą spłatą przez Panią/Pana pożyczki w celu odzyskania nadpłaconej kwoty istnieje możliwość złożenia reklamacji wraz z podaniem numeru rachunku - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji to jest do dnia [ przedsiębiorca uzupełni datę dzienną] . Reklamację należy przesłać pocztą na adres:[ przedsiębiorca uzupełni adres] . Ponadto Prezes Urzędu nakazał także dokonanie zwrotu – w ramach p rzysporzenia konsumenckiego – części opłaty administracyjnej i przygotowawczej, proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy pożyczki w związku z jej wcześniejszą spłatą, konsumentom, którzy w okresie od dnia 16 maja 2016 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji spłacili pożyczkę w terminie wcześniejszym niż przewidziany w umowie i złożą stosowną reklamację. Zwrot środków zostanie dokonany w terminie 30 (trzydziestu) dni od złożenia reklamacji na numer rachunku bankowego wsk azany w reklamacji. 41 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W ocenie Prezesa Urzędu, w niniejszym stanie faktycznym Przedsiębiorcy nie podję li żadnych czynności, które zapobiegłyby powstaniu lub zmierzały do usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W dalszym ciągu mogą on i dyspon ować środkami pobranymi od konsumentów z tytułu nieobniżania w przypadku przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego całkowitego kosztu kredytu o koszty opłaty administracyjnej i przygotowawczej, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy . Tym samym, w dacie wydania niniejszej decyzji niesuni ęte pozostają tak ekonomiczne, jak i pozaekonomiczne skutki dokonanych naruszeń. Z uwagi na konieczność wyeliminowania wyżej wymienionych trwających skutków praktyki, za najbardziej adekwatny do stwierdzonego naruszenia środek Prezes U rzędu uznał nakazani e przedsiębiorcy zwrot konsumentom obniżonej kwoty całkowitego kosztu kredytu o koszty opłaty administracyjnej i przygotowawczej, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy . W tym stanie rzeczy , orzec zono jak w punkcie X I sentencji decyzji. POUCZENIA : I. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity : Dz. U. 2019 poz. 1460) od niniejszej decyz ji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia , za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. II. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 264 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania admini stracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2018, poz. 2096 ze zmianami ) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 81 ust. 5 tej ustawy i w związku z art. 479 32 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. ― Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. 2019 poz. 1460 ), należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. III. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowyc h w sprawach cywilnych (Dz. U. z 201 9 r. poz. 785 ), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. IV. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o ko sztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 785), zażalenie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 500 zł. V. Zgodnie z 103 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawa ch cywilnych Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. VI. Zgodnie z art. 1 05 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. 42 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl VII. Stosownie do treści art. 117 § 3 i § 4 K.p.c. strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Roman Jarząbek Dyrektor delegatury UOKIK w Gdańsku