RGD-5/2019

P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MAREK NIECHCIAŁ 1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl G dańsk, 14 października 201 9 r. RGD . 610 . 4 . 18 . MLM DECYZJA RGD - 5 / 201 9 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 - 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konku rencji i Konsumentów – uznaje się za praktykę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów następujące działania przedsiębiorc y OPTIMA S półka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku , polegające na powodowaniu nieuzasadnionego wzrostu zadłużenia pożyczkobiorców , którym oferowano pożyczki w ramach produktów OPTIMA COMFORT i OPTIMA DIRECT - poprzez określanie maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu ustalanych w ten sposób, że w całkowitej kwocie kredytu , oprócz udostępnionej i przek azanej konsumentowi do dyspozycji kwoty pożyczki , uwzględniano także kwotę skredytowanej prowizji  co wypełnia przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2070) i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2019 r., poz. 369) i stwierdza się zaniechanie stosowania tej praktyki z dniem 1 stycznia 2017 r . II. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) oraz stosownie do art. 33 ust. 4 - 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uznaje się za praktyk ę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów następujące działani e przedsiębiorcy OPTIMA S półka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku polegające na nieobniżaniu, w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki OPTIMA NOV A 2.0, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednią wartość pobranej opłaty przygotowawczej przypadającej na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu  co narusza art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 201 9 r. poz. 1083 ) , godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2019 r., poz. 369) i nakazuje się zaniechanie stosowania tej praktyki . III. N a podstawie art. 103 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) nadaje się decyzji w zakresie pkt I I sentencji rygor natychmiastowej wykonalności. IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada się na OPTIMA Spółka z ograniczoną 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl odpow iedzialnością z siedzibą w Gdańsku , karę pieniężną w związku ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I. niniejszej decyzji, w wysokości 483.429 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt trzy tysiące czterysta dwadzieścia dziewięć złotych), płatną do budżetu państwa. V. N a podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 201 8 r. poz . 2096 z e zm . ) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – obciąża się przedsiębiorc ę OPTIMA S półka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interes y konsumentów w kwocie 58,60 zł (słownie: pięćdziesiąt osiem złotych 60/100 ) i zobowiązuje się do zwrotu tych kosztów Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. VI. Na podstawie art. 26 ust. 2 w związku z art. 26 ust. 1 a także art. 27 ust. 4 w związku z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2019 r. poz. 369 ze zmianami ) – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowiązuje się przedsiębiorcę OPTIMA S półka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku do usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez : 1) złożenie jednokrotnego oświadczenia o następującej treści: „ W związku z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaną w dniu 14 października 2019 r. nr RGD - 5 /2019 OPTIMA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku informuje, że stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na : 1. nieobniżani u , w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki OPTIMA NOVA 2.0, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednią wartość pobranej opłaty przygotowawczej przypadającej na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu  co narusza art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkur encji i konsumentów . Prezes UOKiK nakazał zaniechani e stosowania tej praktyki, oraz praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na : 2. powodowaniu nieuzasadnionego wzrostu zadłużenia pożyczkobiorców, którym oferowano pożyczki w ramach produktów OPTIMA COMFORT i OPTIMA DIRECT - poprzez określanie maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu ustalanych w ten sposób, że w całkowitej kwocie kredytu, oprócz udostępnio nej i przekazanej konsumentowi do dyspozycji kwoty pożyczki, uwzględniano także kwotę skredytowanej prowizji  co wypełnia przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów . Prezes UOKiK stwierdził zaniechanie stosowania tej praktyki. Decyzja Prezesa Urzędu nr RGD - 5 /2019 z dnia 14 października 2019 r. dostępna jest pod adresem www.uokik.gov.pl ”. w następujący sposób : [1] czarną czcionką (kod szesnastkowy RGB #000000) ARIAL na białym tle (kod szesnastkowy RGB #ffffff), 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [2] tekst powyższego oświadczenia wyjustowany, [3] czcionką pogrubioną (bold) fragment: „ OPTIMA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gd ańsku informuje, że stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na nieobniżaniu, w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki OPTIMA NOVA 2.0, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednią wartość pobranej o płaty przygotowawczej przypadającej na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu ”, [4] w górnej części strony głównej domeny www.optima.pl i na każdej innej stronie internetowej przedsiębiorcy zastępującej tę stronę w przyszłości, bez możliwości zamknięcia informacji przez użytkownika; oświadczenie ma być widoczne przez cały czas, gdy użytkownik jest na stronie (oświadczenie nie może przybrać formy np. rotacyjnego banera czy slajdera), [5] c zcionka powinna odpowiadać wielkości czcionki zwyczajowo używanej na ww. stronie internetowej, tekst umieszczony w ramce, o rozmiarze takim, aby była ona w całości wypełniona oświadczeniem, o którym mowa w niniejszym punkcie, z uwzględnieniem marginesu 2,5 cm z każdej strony, [6] fragment: „ Decyzja Prezesa Urzędu nr RGD - 5 /2019 ” będzie stanowić hiperłącze prowadzące do strony internetowej https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf ; 2) przekazanie pisma za pośrednictwem przedstawicieli Przedsiębiorc y albo listem pol econym w terminie miesiąca od d nia uprawomocnienia się niniejszej decyzji każdemu k onsumentowi, który w okresie od 16 maja 2016 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji przed te rminem (przed zakończeniem umowy) spłacił pożyczkę zawartą z OPTIMA S półka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku , następującej informacji: „ W związku z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaną w dniu 14 października 2019 r. nr RGD. 5 /2019 OPTIMA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku informuje, że stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na nieobniżaniu, w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki OPTIMA NOVA 2.0, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednią wartość pobranej opłaty przygotowawczej przypadającej na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu , co jest niezgodne z art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim ( tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 993 ze zm. ) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów . Jednocześnie uprzejmie informuję, że w związku z wcześniejszą spłatą przez Panią/Pana pożyczki w celu odzyskania nadpłaconej kwoty istnieje możliwość złożenia reklamacji wraz z podaniem nume ru rachunku. Reklamację należy przesłać pocztą na adres :[P rzedsiębiorca uzupełni adres] lub drogą mailową na adres : [P rzedsiębiorca uzupełni adres mailowy ] ” . 3) dokonanie zwrotu – w ramach przysporzenia konsumenckiego – części opłaty przygotowawczej, proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy pożyczki w związku z jej wcześniejszą spłatą , konsumentom, którzy w okresie od dnia 16 maja 2016 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji spłacili pożyczkę w terminie wcześniejsz ym niż przewidziany w umowie i złożą reklamację, o której mowa w pkt VI.2) niniejszej decyzji. Ww. zwrotu OPTIMA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku dokona w terminie 30 (trzydziestu) dni od złożenia reklamacji na numer rachunku ba nkowego wskazany w reklamacji. 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl VII. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. ) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 201 9 r. poz. 369 ze zm i anami ), po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu przeciwko przedsiębiorcy OPTIMA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – umarza się postępowanie w sprawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na powodowaniu nieuzasadnionego wzrostu zadłużenia pożyczkobiorców , którym oferowano pożyczki w ramach produktu POŻYCZKA REFINANSUJĄCA  poprzez określanie maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, ustalanych w ten sposób, że w całkowitej kwocie kredytu oprócz udostępnionej i przekazanej konsumentowi do dyspozycji kwoty pożyczki uwzględniano także kwotę skredytowanej prowizj i, co mogło wypełniać przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2070) i godzić w zbiorowe interesy konsumentów , a tym samym stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2019 r., poz. 369) . UZASADNIENIE [1] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( zwany dalej: Prezesem Urzędu lub Prezesem UOKiK), na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369) ( zwanej dalej także : uokik ) , na skutek otrzymanych skarg konsumenckich, podjął działani a wyjaśniające, w tym przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy przy oferowaniu konsumentom produktów finansowych/kredytów konsumenckich przez OPTIMA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku (zwana da lej również: OPTIMA, Spółka , P rzedsiębiorca lub K redytodawca, P ożyczkodawca) nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów lub innych ustaw chroniących interesy konsumentów. [2] W takcie podjętych działań Prezes Urzędu uzyskał m.in. wzorce umowne, stosowane przez P rzedsiębiorcę w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 7 sierpnia 2017 r. [k.7 - 117] W oparciu o uzyskane dowod y ustalono, że w tym czasie P rzedsiębiorca stosował 22 wzorce umow ne, przy czym data 7 sierpnia 2017 r. jest datą udzielania informacji i przekazania dokumentów. Niektóre z przekazanych wzorców obowiązywały, aż do czasu zakończenia przez P rzedsiębiorcę działalności polegającej na udzielaniu kredytów konsumenckich (to jes t do 8 grudnia 2017 r. ) , i tak np. wzorce dla produktu: - OPTIMA COMFORT (wzór 8) – obowiązywały od 8 marca do 24 grudnia 2016 r., - OPTMA DIRECT (wzór 9) - obowiązywały od 8 marca do 31 grudnia 2016 r., - POŻYCZKA REFINANSUJĄCA (wzór 22) - obowiązywały o d 7 czerwca do 31 grudnia 2016 r., - OPTIMA NOVA 2.0 (wzór 21) - obowiązywały od 1 grudnia 2016 do zakończenia ww. działalności spółki . Dodat ko wo, Prezes Urzędu otrzymał również wybrane, zanonimizowane umowy zawarte z konsumentami w okresie od 8 marca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., przy wykorzystaniu przekazanych wzorców umownych [k.120 - 241] . [3] Wyniki analizy dowodów uzyskanych w toku postępowania wyjaśniającego wykazały, że działania P rzedsiębiorcy mogły naruszać obowiązujące prawo, stać w sprzeczności z dobrymi obyczajami i – w konsekwencji – stanowić przejawy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Prezes Urzędu ustalił bowiem, że w wypadku pożyczek oferowanych w produktach OPTIMA COMFORT, OPTIMA DI RECT oraz POŻYCZKA REFINANSUJĄCA określania maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl kredytu dokonywano przy uwzględnianiu w całkowitej kwocie kredytu również skredytowanych kosztów/prowizji, co skutkowało wzrostem zadłużenia pożyczkobiorcy z tytułu z awartej umowy kredytu. [4] Prezes Urzędu ustalił także, że w związku z zawartą umową dot yczącą produktu OPTIMA NOVA 2.0 pożyczkobiorca ponosił następujące koszty w postaci odset ek , comiesięczn ej prowizj i oraz opłat y przygotowawcz ej . W wypadku wcześniejszej spł aty pożyczki S półka nie dokonywała jednak stosownego obniż enia całkowitego kosztu kredytu i nie zwracała części środków pobranych tytułem opłaty przygotowawczej. [5] W związku z dokonanymi ustaleniami, Prezes Urzędu zdecydował o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia przez przedsiębiorcę zbiorowych interesów konsumentów. P ostanowieni em nr 27 z dnia 22 maj a 2018 r. postawiono s półce zarzut y naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie następujących praktyk naruszających zbiorowe inte resy konsumentów , polegających na: 1) powodowaniu nieuzasadnionego wzrostu zadłużenia pożyczkobiorców  którym oferowano pożyczki w ramach produktów OPTIMA COMFORT, OPTIMA DIRECT oraz POŻYCZKA REFINANSUJĄCA  poprzez określanie maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, ustalanych w ten sposób, że w całkowitej kwocie kredytu , oprócz udostępnionej i przekazanej konsumentowi do dyspozycji kwoty pożyczki , uwzględniano także kwotę skredytowanej prowi zji, co może wypełniać przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2070) ( zwana dalej również : upnpr ) i godzić w z biorowe interesy konsumentów, a tym samym stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 uokik , 2) nieobniżaniu, w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki OPTIMA NOVA 2.0, całkowitego kosztu kredytu, o odpowiednią wartość pobranej opłaty przygotowawczej, przypadającej na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu, co narusza art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2019 r. poz. 1083) ( zwana dalej również: ukk ), co może godzić w zbiorow e interesy konsumentów, a tym samym stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 uokik . [6] Pismem z dnia 2 8 czerwca 2018 r. P rzedsiębiorc a ustosunkowa ł się do postawionych zarzutów, podważ ając ich zasadność. Spółka oświadczyła, że brak jest podstaw do formułowania zarzutów, iż jej działania wypełniają przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej oraz naruszają przepisy ustawy o kredycie konsumenckim [k.247 - 272]. W zakresie pierwszego zarzutu, dotyczącego nieuczciwej praktyki rynkowej związanej z uwzględnia niem w całkowitej kwocie kredytu - w ramach produktów OPTIMA COMFORT, OPTIMA DIRECT oraz POŻYCZKA REFINANSUJĄCA - oprócz udostępnionej i przekazanej konsumentowi do dyspozycji kwoty pożyczki także kwotę skredytowanej prowizji przedsiębiorca wskazał, że w wypadku produktu POŻYCZKA REFINANSUJĄCA był on oferowany w okresie od 9 czerwca 2016 r. do 30 grudnia 2016 r. i dedykowany wyłącznie pożyczkobiorcom OPTIMA, którzy opóźniali się ze spłatą zadłużenia a ich umowy pożyczkowe zostały wypowiedziane. Jedynym ko sztem tej pożyczki była prowizja, w określonej wysokości, tj.:  dla pożyczek o okresie kredytowania 5 miesięcy – … % całkowitej kwoty kredytu,  dla pożyczek o okresie kredytowania 7 miesięcy – … % całkowitej kwoty kredytu,  dla pożyczek o okresie kredytowania 9 miesięcy – … % całkowitej kwoty kredytu,  dla pożyczek o okresie kredytowania 11 miesięcy – … % całkowitej kwoty kredytu,  dla pożyczek o okresie kredytowania 13 miesięcy – .. % całkowitej kwoty kredytu,  dla pożyczek o okre sie kredytowania 15 miesięcy – … % całkowitej kwoty kredytu, 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  dla pożyczek o okresie kredytowania 17 miesięcy – … % całkowitej kwoty kredytu. Jednocześnie , jak wskazała Spółka , podstawą obliczenia prowizji była kwota pożyczki do wypłaty, nie zaś kwota stanowiąca sumę pożyczki do wypłaty i skredytowanych kosztów. Natomiast, w wypadku produktów OPTIMA COMFORT i OPTIMA DIRECT S półka wyjaśniła m.in., że kredytowanie kosztów pożyczki „z góry” było rozwiązaniem stosowanym, nie tylko w ww. ale we wszystkich produktach oferowanych przez OPTIMA, od początku jej działalności. W okresie gdy produkty były oferowane , przepisy ustawy o kredycie konsumenckim nie wyłączały z definicji całkowitej kwoty kredytu skredytowanych kosztów. Dopiero od wejścia w życie zmiany ustawy o kredycie konsumenckim, tj. od 22 lipca 2017 r., w celu wyliczenia limitu kosztów pozaodsetkowych koniecznym było odejmowanie od całkowitej kwoty kredytu tej części środków, k tóre zostaną przeznaczone na opłacenie kosztów. W ocenie s półki, konsumenci/kredytobiorcy nie byli także w żaden sposób wprowadzani w błąd , bowiem procedura udzielania pożyczek, jak i dokumenty prezentowane pożyczkobiorcom gwarantowały pełne zrozumienie ich treści. Zapłata kosztów, w wyniku „potrącenia” środków z kwoty udzielonego kredytu była zrozumiała i akceptowana przez klientów s półki. W odniesieniu do drugiego zarzutu, dotyczącego nieobniżania, w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki OPTIMA NOVA 2.0, całkowitego kosztu kredytu, o odpowiednią wartość pobranej opłaty przygotowawczej, przypadającej na spłaca ną wcześniej część kwoty kredytu, co narusza art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim S półka wyjaśniła, że kredytobiorcy, w związku z zawartą umową pożyczki, byli zobowiązani do ponoszenia następujących kosztów: opłat y przygotowawcz ej , comiesięcz n ej prowizj i oraz odset ek . Z uwagi na fakt, iż zarówno prowizja, jak i odsetki były rozliczane w trakcie obowiązywania umowy, wcześniejsza spłata powodowała odpowiednie ich obniżenie. Natomiast opłata przygotowawcza odzwierciedlała koszty ponoszone przez OPTIMA wyłącznie na etapie udzielania pożyczki, które w żaden sposób nie były związane z okresem po wypłacie pożyczki, dlatego nie podlegała obniżeniu w wypadku wcześniejszej spłaty zobowiązania. Jak wyjaśniła S półka , opłata przygotowawcza służyła do pokry cia kosztów m.in. weryfikacji tożsamości pożyczkobiorcy, badania jego zdolności kredytowej, czynności pośredników i sprzedawców, czy czynności zmierzające do pozyskania pożyczkobiorcy (akcje marketingowe, reklamy itp.). Przedsiębiorca przedstawił również p rzykładowe zestawienia kosztów poniesionych w roku 2017 i wyliczony, uśredniony koszt podjętych działań weryfikacyjnych, przypadający na jedną umowę produktu OPTIMA NOVA 2.0 , wynoszący … zł. Spółka podkreśliła, iż koszt ten przewyższa najwyższą opłatę przy gotowawczą, pobierana w wypadku pożyczki w wysokości przekraczającej … zł, przy czym średnia pożyczka w ww. produkcie mieściła się w przedziale … zł, a opłata przygotowawcza wynosiła wówczas … zł. Zdaniem s półki art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim wyróżnia koszty dotyczące okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy (koszty zależne od czasu obowiązywania umowy) oraz koszty, które nie dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy (koszty niezależne od czasu obowiązywania umowy). O i le koszty zależne od czasu obowiązywania umowy powinny zostać obniżone, w razie wcześniejszej spłaty, to koszty które nie dotyczą okresu skracanego nie podlegają tej regulacji. [7] Niezależnie od stanowiska w sprawie zarzutów P rzedsiębiorca poinformował, iż od 8 grudnia 2017 r. nie prowadzi działalności w zakresie udzielenia pożyczek, zarówno kredytów konsumenckich, jaki i dla podmiotów gospodarczych i nie zamierza wznowić tej działalności w najbliższej przyszłości. [k.254] 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Ponadto, zgodnie z udzielonymi inform acjami na dzień 27 sierpnia 2018 r. było w trakcie wykonywania …. umów pożyczek , przy czym ok. … % to umowy, których okres obowiązywania nie upłynął natomiast … % to umowy, które z powodu braku spłaty lub znacznych opóźnień w spłacie znajdują się na etapie w indykacji. [k.274 ]. P ismem z dnia 29 maja 2019 r. Spółka skorygowała , że w wypadku produktu OPTIMA NOWA 2.0 , na dzień udzieleni a informacji , ok. … umów jest w trakcie wykonywania, z tego … umów jest regularnie spła cana , a wobec … umów prowadzone są działania windykacyjne. [8] OPTIMA wyraziła również wolę zobowiązania się do usunięcia skutków uprawdopodobnionych naruszeń oraz przedstawiła wstępną koncepcję tego zobowiązania , jednak ostatecznie , z uwagi na brak akceptacji przedstawionej koncepcji przez Prezesa UOKiK, pismem z dnia 21 listopada 2018 r. oświadczenie o zamiarze podjęcia zobowiązania w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zostało przez przedsiębiorcę wycofane. [k.281] [9] Pismem z dnia 17 maja 201 9 r. Prezes Urzędu przedstawił s półce szczegółowe uzasad nienie zarzutów (dalej: „SUZ”), umożliwiając P rzedsiębiorcy, przed wydaniem decyzji , ustosunkowanie się do ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej. [10] W związku z przedstawionym SUZ , OPTIMA, pismem z dni a 4 czerwca 2019 r., ponownie przedstawi ł a stanowisko co do postawionych zarzutów . [11] W odniesieniu do pierwszego zarzutu S półka wskazała, że opis stanu faktycznego dotyczy przede wszystkim uwzględnienia w całkowitej kwocie kredytu także skredytowanych koszt ów prowizji tymczasem zarzut dotyczy powodowania nieuzasadnionego wzrost u zadłużenia pożyczkobiorców. Zdaniem OPTIMA przedstawiony stan faktyczny sprawy nie zawiera oceny wysokości kosztów, w tym pozao dsetkowych , w kontekście nieprzekraczania dopuszczonego prawem limitu, określonego zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim, w brzmieniu obowiązującym w okresie od 11 marca 2016 r. do 22 lipca 2017 r. [12] Spółka wyjaśniła również , że przedstawione w piś mie z dnia 28 czerwca 2018 r. dane dotyczycące produktu POŻYCZ KA REFINANSUJĄCA zostały przedstawione jedynie informacyjn i e. Natomiast w wypadku tego produktu koszty pożyczki również wchodziły w skład całkowitej kwoty pożyczki. [13] OPTIMA wskazała także, że zawarcie Aneksu 1 w produktach: OPTIMA COMFORT, OPTIMA DIRECT i POŻYCZKA REFINANSUJĄCA, nie miało charakteru obligatoryjnego. Produkty te były oferowane również w kanale dystrybucji pożyczek przez pośredników finansowych, którzy zwyczajowo oferują klientom produkty różnych pożyczkodawcó w. Klient dokonując wyboru oferty OPTIMA przedstawionej przez pośrednika, nie miał obowiązku zawarcia Aneksu. [14] Zdaniem P rzedsiębiorcy przepisy ustawy o kredycie konsumenckim obowiązujące w okresie od 11 marca 2016 r. do 22 lipca 2017 r. nie zabraniały ustal ania wysokości maksymalnych, pozaodsetkowych kosztów przy uwzględnieniu w kwocie kredytu również skredytowanych kosztów, skoro więc przepisy ustawowe nie wprowadziły takiego zakazu , działania P rzedsiębiorcy w tym zakresie nie mogą być kwalifikowane jako be zprawne. OPTIMA podkreśliła, że dopiero zmiana przepisów ustawy o kredycie konsumencki m , obowiązująca od 22 lipca 2017 r. wprowadza ograniczenie co do wyłączenia skredytowanych kosztów z całkowitej kwoty kredytu. [15] OPITMA podniosła również, że wskazane w SUZ orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie , wydane w sprawie o sygn aturze VI ACa 560/16 a dot yczące działalności s półki, zapadło 15 lut ego 2017 r., w tym czasie S półka nie ofertowała już przedmiotowych produktów. 1 Zgodnie z treścią Aneksu pożyczkobiorca wyrażał zgodę na sfinansowanie zapłaty kwoty prowizji z całkowitej kwoty pożyczki a Spółka dokonywała stosownego potrącenia. 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Także, przywołany w SUZ wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) o sygnaturze C - 377/14 nie rozstrzyga kwestii limitowania kosztów kredytu ale dotyczy obowiązku informacyjnego i liczenia RRSO. [16] W swym stanowisku S półka zakwestionowała również możliwość kwalifikowania jej działań jako nieuczciwej praktyki rynkowej , bowiem aby dane działanie było tego rodzaju praktyk ą koni e cznym jest wykazanie spełnienia zarówno przesłanki sprzeczności z dobrymi obyczajami , jak i zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta w sposób istotny. Jeżeli więc klienci OPTIMA/pożyczkobiorcy byli informowani o fakcie za płaty kosztów w wyniku ich potrą cenia z kwoty kredytu do wypłaty to ta czynność nie mogła zniekształ cić ich zachowania. [17] Spółka nie zgodziła się również z kwalifikacją postępowania jako sprawy o charakterze publicznym, dotyczącej ochrony interesów konsumentów, w tym dotychczasowych oraz przyszłych klientów kredytodawcy , bowiem z uwagi na zaniecha nie działalności finansowej przez s półkę żaden konsument nie zostanie w przyszłości jej klientem. [18] Odnosząc się do drugiego zarzutu S półka podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, iż opłata przygotowawcza stanowiła wynagrodzenie z tytułu czynności związanych z udzieleniem pożyczki , stąd koszt ten nie był rekalkulowany w wypadku wcześniejszej spłaty. Jednocześnie, z daniem P rzedsiębiorcy , w ątpliwości interpretacyjne dot yczące art. 49 ust. 1 ukk wykluczają możliwość przypisania umyślności działania s półki, w zakresie ww. zarzutu. [19] Prezes UOKiK zawiadomił s półkę o zakończeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz o możliwości zapoznan ia się z aktami sprawy , pismem z dnia 20 września 2019 r . Spółk a skorzystała z przysługującego jej uprawnienia . P REZES U RZĘDU USTALIŁ I ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJ E : [20] OPTIMA Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS:0000355315. Spółka jest również wpisana - pod nr RIP00059 - do rejestru instytucji pożyczkowych, prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego. Jak wynika z do konanych ustaleń, OPTIMA, do dnia 7 grudnia 2017 r. oferowała kredyty konsumenckie za pośrednictwem Internetu, telefonicznie lub przy współpracy z pośrednikami finansowymi, działającymi w różnych miejscowościach w kraju [k.7 - 10]. Interes publiczny: [21] Podstawowym warunkiem koniecznym do uruchomienia proce dur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorc y – naruszające przepisy tej ustawy – stanowią potencjalne zagrożenie dla interesu publi cznego. Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zasadniczym jej celem jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie pub licznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i kon sument ó w. Interpretacja pojęcia interesu publicznoprawnego, wymaga odniesienia do ukształtowanego w tym zakresie orzecznictwa, zgodnie z którym naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z przepisami prawa dotknięty został „szerszy krąg uczestników rynku”, a także, gdy działania te wywołują na rynku inne niekorzystne zjawiska (por. wyrok Sądu Najwyższego, III SK 40/07, z dnia 5 czerwca 2008 r.). W przedmiotowym aspekcie, warunkiem koniecznym do zastosowania ustawy je st, aby 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl działanie przedsiębiorcy , któremu zarzucono naruszenie jej przepisów, stanowiło potencjalne zagrożenie in teresu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. [22] Przedmiotowe postępowanie dotyczy działań pożyczkodaw cy OPTIMA , które dotykać mogą nieograniczonego kręgu adresatów, posiadających status konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli, są lub mogą być klientami s pół ki . Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsume ntów, co oznacza, iż każde naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Interes publicznoprawny zawiera się w związku z tym w ochronie praw konsumentów, do których s półk i kierują swoje oferty . Ochrona konsumentów podejmowana w trybie postępowania przed Prezesem Urzędu nie dotyczy więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale szerszego kręgu konsumentów, których dot ykają bezpośrednio działania s pó ł ki , i których sytuacja jest w tym zakresie podobna. Zatem w rozpatrywanej sprawie uzasadnione było podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Wprawdzie p rzedsiębiorca oświadczył, iż z dniem 8 grudnia 2017 r. zaprzestał udzielania pożyczek i nie ma w planach podjęcia tej działalności w przyszłości jednak nadal jest wpisany zarówno do KRS jak i do rejestru instytucji pożyczkowych , prowa dzonego przez KNF, co zdaniem Pre zesa U rzędu powoduje , że nie może całkowicie wykluczyć, iż w przyszłości przedsiębiorca nie będzie oferował kredytów konsumenckich. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy ww . ustawy, a dotyczące jej postępowanie jest prowadzone w interesie publicznym. Status przedsiębiorcy: [23] Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r. poz. 646 zm. ) za przedsiębiorcę uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Zgodnie natomiast z art. 3 tej ustaw y działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. W przedmiotowej sprawie stroną postępowania jest przedsiębiorc ą prowadzący m we własnym i mieniu działalność gospodarczą w formie spół ki z ograniczoną odpowiedzialnością , będąc a osob ą prawn ą , wpisan ą do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Tym samym OPTIMA przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów , a jej działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Sprzeczność zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami: [24] Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów sankcjonowane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaje natomiast pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku pr awnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikające z dobrych obyczajów , określających zasad y współżycia społecznego . 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [25] Ustawodawca w art. 24 ust. 2 uokik nie wskazuje precyzyjn i e jakiego rodzaju zachowanie przedsiębiorcy stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Dla stwierdzenia naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 uokik wystarczy wykaz anie sprzeczności zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami. W rozpatrywanej sprawie, przedmiotem rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu jest udowodnienie, że w ustalonym stanie faktycznym OPTIMA dopuściła się działań bezprawnych, związanych z naru szeniem przepisów ustawy o kredycie konsumenckim , co w konsekwencji wypełnia przesłanki art. 24 ust. 2 uokik, jak również, iż działania przedsiębiorc y prowadzą do przekroczenia zakazu ustanowionego w art. 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym , co z kolei narusza przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik. Ad pkt I. sentencji decyzji: [26] W postępowaniu poprzedzającym wydanie przedmiotowej decyzji, Prezes Urzędu zakwest ionował działania s półki polegające na p owodowaniu nieuzasadnionego wzrostu zadłużenia pożyczkobiorców , którym oferowano pożyczki w ramach produktów OPTIMA COMFORT, OPTIMA DIRECT , poprzez określanie maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, ustalanych w ten sposób, że w całkowitej kwocie kredytu , oprócz udostępnio nej i przekazanej konsumentowi do dyspozycji kwoty pożyczki , uwzględniano także kwotę skredytowanej prowizji, co może wypełniać przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie art. 7 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1357), z dniem 11 marca 2016 r., w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim po art. 36, wprowadzono przepis y art. 36a – 36d, któr e przewid ują m.in., że w umowach o kredyt konsumencki pozaodsetko we koszty kredytu nie mogą być wyższe niż ich maksymalna wysokość , ustalana wg. wzoru: 𝑀𝑃𝐾𝐾 ≤ ( 𝐾 × 25%) + ( 𝐾 × 𝑛 / 𝑅 × 30% ) w którym poszczególne symbole oznaczają: 𝑀𝑃𝐾𝐾 – m aksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, 𝐾 – całkowitą kwotę kredytu, 𝑛 – okres spłaty wyrażony w dnia ch, 𝑅 – liczbę dni w roku. Pozaodsetkowe koszty kredytu, w całym okresie kredytowania nie mogą być także wyższe od całkowitej kwoty kredytu. Jednocześnie, zgodnie z definicjami zawartymi w art. 5 ustawy o kredycie konsumenckim, w wersji obowiązującej również w czasie, którego dotyczy rozpatrywana sprawa tj. w okresie od 8 marca do 31 grudnia 2016 r.:  całkowity koszt kredytu – obejmuje wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy;  pozaodsetkowe koszty kredytu - to wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek;  całkowita kwota kredytu - to suma wszystkich środków pieniężnych, które 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt; 2  całkowitą kwotę do zapłaty stanowi sumę całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu. W okresie od 8 marca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. P rzedsiębiorca oferował konsumentom następujące produkty: 1) OPTIMA COMFORT (przy wykorzystaniu w sprzedaży w terenie wzorca oznaczonego … ); 2) OPTIMA DIRECT (przy wykorzystaniu w sprzedaży w terenie wzorca oznaczonego … ); 3) OPTIMA DI RECT (przy wykorzystaniu w sprzedaży w sieci placówek własnych s półki wzorca oznaczonego … ); 4) OPTIMA DIRECT (przy wykorzystaniu w sprzedaży przez pośredników wzorca oznaczonego … ); 5) POŻYCZKA REFINANSUJĄCA (przy wykorzystaniu w sprzedaży w terenie wzorca ozna czonego … ). Jak wyjaśnił P rzedsiębiorca ww. produkty zostały wprowadzone w następstwie zmiany przepisów ustawy o kredycie konsumenckim i w związku z wprowadzeniem przepisu określającego maksymalny próg pozaodsetkowych kosztów kredytu. Pożyczki w produktach OPTIMA COMFORT, OPTIMA DIRECT oraz POŻYCZKA REFINANSUJĄCA nie były oprocentowane. Jedynym kosztem jaki ponosił pożyczkobiorca w związku z pożyczką była prowizja określona w umowie i pobierana w dniu jej zawarcia. Jak wskazała S półka , prowizja stanowiła jej wynagrodzenie z następujących tytułów: … Do każdej umowy pożyczki w produktach OPTIMA COMFORT, OPTIMA DIRECT oraz POŻYCZKA REFINANSUJĄCA dołączany był formularz F - 10, zawierający Wniosek klienta o dokonanie potrącenia kwoty prowizji z wypłacanej całkowitej kwoty pożyczki oraz Aneks, który był integralną częścią umowy. Zgodnie z treścią Aneksu pożyczkobiorca wyrażał zgodę na sfinansowanie zapłaty kwoty prowizji z całkowitej kwoty pożyczki a S półka dokonywała stosownego potrącenia. Jed nocześnie, w § 3 Aneksu strony określały pozostałą kwotę do spłaty pożyczki oraz ustalały, że z chwilą dokonania potrącenia doszło także do udostępnienia pożyczkodawcy kwoty należnej z tytułu udziel onej pożyczki, w wysokości równ ej kwocie prowizji. Zawarci e Aneksu nie należało do swobodnego uznania/wyboru kredytobiorcy, ale było warunkiem koniecznym do uzyskania pożyczki. Przykład systemu udzielania pożyczek przez OPTIMA zawiera przedstawione niżej zestawienie danych umowy pożyczki OPTIMA DIRECT, zawartej w dniu … i ich analiza 3 . Parametry pożyczki Wartości Uwagi Całkowita Kwota do Zapłaty [zł] 5.273,60 § 2.6 umowy 3.436,80 + 1.836,80 = 5.273,60* C ałkowita Kwota Pożyczki [zł] 3.436,80 § 2.1 umowy C ałkowity Koszt Pożyczki [zł] – Prowizja [zł] 1.836,80 § 2.2. umowy. Pobierana w całości w dniu zawarcia umowy, stanowi 53,45% Całkowitej Kwoty Pożyczki Kwota pożyczki wypłacona [zł] 1.600,00 § 3 aneks nr 1 3.436,80 – 1.836,80 = 1.600,00 2 Zgodnie z wyrokiem TSUE C - 377/14 całkowita kwota kredytu nie może uwzględniać kredytowanych kosztów kredytu. Podobne stanowisko wyraził również Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku VI ACa 560/16. 3 Umowa stanowi załącznik nr 6 do pisma s półki z dnia 28.02.17, w sprawie RGD. 643 - 1/17 . 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Kwota skredytowanych kosztów (prowizja) potrącanych z kwoty pożyczki przewyższa kwotę kredytu faktycznie udzielonego/wypłaconego pożyczkobiorcy. Odsetki [zł] 0,00 nieoprocentowana Rata [zł]/m - c 286,40 286,40 x 12 = 3.436,80 Całkowity koszt pożyczki 1.836,80 + wypłacona kwota pożyczki 1.600,00 zł = 3.436,80 Inne koszty/ubezpieczenie [zł] - Oprocentowanie [%] 0,00 RRSO [%] 399,99 Ilość rat [m - cy] 12 Pozaodsetkowe koszty pożyczki PKK [zł] 1.836,80 Wartość Prowizji MPKK - 1 [zł] 1.890,14 Obliczenie dokonane dla Całkowitej Kwoty Kredytu, określonej w umowie. MPKK - 2 [zł] 879,95 Obliczenie dokonane dla Kwoty pożyczki faktycznie wypłaconej. * całkowita kwota do zapłaty stanowi sumę całkowitej kwoty pożyczki oraz całkowitego kosztu pożyczki jednak faktyczne zobowiązane konsumenta w związku z zawartą umową - na co wskazuje ilość i wysokość określnych rat spłaty - stanowiło sumę całkowitego kosztu pożyczki oraz kwoty pożycz ki do wypłaty. Poniżej przedstawiono wysokość maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu (MPKK), obliczonych dla całkowitej kwoty kredytu określonej w umowie ( MPKK - 1 ) oraz ustalonych w oparciu o kwotę kredytu wypłaconą kredytobiorcy ( MPKK - 2 ). MPKK - 1 = (3.436,80 x 25%) + (3.436,80 x 364,9999/365 x 30%) = 859,20 + 1.030,94 = 1.890,14 zł Wartość faktycznie ustalonej i pobranej prowizji (1.836,80 zł) była niższa od MPKK – 1. MPKK – 2 = (1.600 zł x 25%) + (1600 zł x 364,9999/365 x 30%) = 400,00 + 479,95 = 879,95 zł Wartość faktycznie ustalonej i pobranej prowizji (1.836,80 zł) jest wyższa niż MPKK - 2. Gdyby należna s półce prowizja została ustalona w oparciu o wartość pożyczki faktyczn ie wypłaconej, to MPKK wyniosłaby 879,95 zł, a całość zobowiązania pożyczkobiorcy, stanowiącego sumę kwoty udzielonej pożyczki (1.600 zł) i prowizji (879,95 zł) stanowiłaby co najwyżej wartość 2.479,95 zł, zamiast 3.436,80 zł (1.600 + 1836,80). Co więcej zawyżenie limitu kosztów skutkuje również tym, że całkowita kwota kredytu do wypłaty jest niższa, niż ustalone koszty, co może wskazywać, że kwota kosztów nie została ustalona należycie i w rzeczywistości przekracza ła próg maksymalny, delimitowany przepisami ustawy. Zdaniem Prezesa Urzędu opracowany i stosowany przez s półkę system udzielania pożyczek w ramach produktów OPTIMA COMFORT oraz OPTIMA DIRECT, prowadził do ustalania zawyżonych, pozaodsetkowych kosztów kredytu poprzez wyznaczanie maksymalnej ich wysokości w oparciu o wartości całkowitej kwoty kredytu, obejmującej nie tylko kwotę kredytu faktycznie wypłacanego klientowi, czyli kwotę pożyczki, którą zainteresowany był pożyczkobiorca, ale również kwotę całkowitych kosztów, obejmującą wartość prowizji, co w efekcie doprowadziło do zawyżenia zadłużenia konsumentów z tytułu zawartej umowy oraz co mogło w sposób istotny zniekształcić zachowanie rynkowe przecięt n ego konsumenta, który nieświadomie 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zawrze niekorzystną dla siebie umowę. Tym samym, w ocenie Prezesa Urzędu, działanie s półki wypełnia ło przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowy m . Nie jest w związku z tym relewantny a rgument s półki, że konsumenci/kredytobiorcy nie byli wprowadzani w błąd bowiem procedura udzielania pożyczek, jak i dokumenty prezentowane pożyczkobiorcom gwarantowa ły pełne zrozumienie ich treści a fakt zapłaty kosztów, w wyniku „potrącenia” środków z kwoty kredy tu , był przez klientów znany i akceptowan y . W ocenie Prezesa Urzędu samo zrozumienie przez konsumentów treści dokumentów nie oznacza, że działania przedsiębiorcy były uczciwe. Prezes Urzędu ponownie podkreśla, że przedmiot zarzutu związany jest przed e wszystkim z doprowadzeniem do wzrostu ogólnego zadłużenia konsumenta w związku z zawartą umową pożyczki poprzez ustaleni e kwoty prowizji w oparciu o kwotę kredytu obejmującego także skredytowane koszty , zamiast w oparciu o kwotę kredytu faktycznie wypłaco nego. Matematycznie, wyższa podstawa obliczenia kosztów ustalonych jako procent danej wartości daje większy wynik , a tym samym skutkuje większym obciążeniem konsumentów . System ustalenia przez s półkę kosztów z tytułu zawartej umowy skutkował częstokroć tym , że część kosztowa kredytu przewyższała kwotę do wypłaty a t akie działanie niewątpliwie nie może zostać uznane za zgodne z dobrym obyczajem. Zauważyć również należy, że OPTIMA znała stanowisko Prezesa Urzędu wyrażone w podobnej sprawie dot yczącej działa lności s półki odnośnie tego, że wszystkie koszty związane z udzieleniem kredytu powinny zostać umieszczone jedynie w całkowitym koszcie kredytu , zamiast w całkowitej kwocie kredytu 4 . Stanowisko to zostało potwierdzone także wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt VI A Ca 560/16, w uzasadnieniu którego S ąd podniósł m.in.: nie ulega wątpliwości, że powód [tu: S półka OPTIMA] prezentował również błędną informacje o całkowitej kwocie kredytu obliczonej przy założeniu, że p owinna ona uwzględniać kredytowane koszty kredytu…koszty związane z udzieleniem kredytu nie mogą stanowić części „całkowitej kwoty kredytu” w rozumieniu art. 5 pkt 7 u.k.k. nawet wówczas, gdy kredytodawca udziela kredytu przeznczonego na poniesienie tych k osztów. W konsekwencji, całkowita kwota kredytu obejmuje jedynie tę kwotę, która została faktycznie oddana do swobodnej dyspozycji konsumenta. Reasumując, Prezes Urzędu stoi na stanowisku, że niezależnie od faktu kredytowania kosztów , ich wysokość w rozpat rywanej sprawie powinna być ustalona jedynie w oparciu o wielkość kredytu faktycznie wypłaconego kredytobiorcy/konsumentowi. W tym miejscu warto także przywołać wyrok TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie C - 377/14, że (…) całkowita kwota kredytu w rozu mieniu art. 3 lit. l) i art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 nie obejmuje żadnych kwot, których przeznaczeniem jest wywiązanie się ze zobowiązań podjętych w ramach odnośnej umowy o kredyt, takich jak koszty administracyjne, odsetki, opłata za udzielenie kredyt u, czy wszystkie inne typy kosztów, które musi ponosić konsument (…). W konkluzji tego orzeczenia TSUE stwierdza, że (…) całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnionych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawc ę z pokryciem kosztów związanych przez kredytodawcę z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacane konsumentowi 5 . Także zdaniem Prezesa Urzędu, jeżeli koszty kredytu są kredytowane , to powinny być uwzględniane jedynie po stronie całkowitego kosztu kredytu, w przeciwnym razie dojdzie do zafałszowania i błędnego ukazania proporcji pomiędzy kosztami a kwotą uzyskanego kredytu. 4 P or. decyzja nr RBG 10/2014, z dnia 22 maja 2014 r. 5 Pkt 91 wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie C - 377/14 . 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym praktyka r ynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowania rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu , w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Pojęcie dobrych obyczajów nie zostało w prawie zdefiniowane, ale podobnie jak zasady współżycia społecznego, jest przedmiotem wielu orzeczeń sądowych oraz opracowań doktryny 6 . Wskazuje się w nich, że dobre obyczaje to uczciwe zasady postępowania i ustalone zwyczaje w ujęciu etyczno - moralnym, a na ich treść składają się elementy etyczne i socjologiczne kształtowane przez oceny moralne i społeczne stanowiące uzupełnienie porządk u prawnego. W wyroku z dnia 16 stycznia 2013 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 5406/11, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, definiując pojęcie dobrych obyczajów wskazał, że poprzez dobre obyczaje rozumiemy pewien powtarzalny wzorzec zachowań, który je st aprobowany przez daną społeczność lub grupę. Są to pozaprawne normy postępowania, którymi przedsiębiorcy winni się kierować. Ich treści nie da się określić w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjm owanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tymi praktykami życia gospodarczego. Wszystkie one podlegają zmianom w ślad za zmieniającymi się ideologiami politycznymi i społeczno - gospodarczymi oraz przewartościowaniami moralnymi . W szczególności zaś, dobre obyczaje to normy postępowania polecające nienadużywania w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi ekonomicznej. Naruszenie dobrego obyczaju to naruszenie standardów przyzwoitości oraz zachowania niegodziwe w sensie moralnym i niewątpliwie takie cechy miało działanie, które prowadziło do zwiększenia zadłużenia konsumenta poprzez ustalenie wielkości kosztów w oparciu o kwotę kredytu powiększoną o skredytowane koszty, miast ustaleni a kwoty kosztów jedynie w opa rciu o wartość kredytu wypłaconego. Takie działanie mogło również zniekształcić zachowanie rynkowe konsumenta, który nie mając wiedzy w jaki sposób zostaje ustalona kwota kosztów kredytu (określenie ich maksymalnego poziomu) mógł zdecydować o akceptacji propozycji zawarcia umowy, nawet jeśli w innych okolicznościac h lub działając świadomie uznał by tę ofertę za niekorzystną . Podkreślić także należy, że działania przedsiębiorcy naruszające dobre obyczaje godzą również w interesy przeciętnego konsumenta, kt órego przeciętność polega na tym, że z jednej strony można wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, lecz z drugiej strony , nie można uznać, że jest to wiedza kompletna i profesjonalna i że konsument – mimo tej ogólnej orientac ji w rzeczywistości – ma prawo pewnych rzeczy nie wiedzieć. W przedmiotowej sprawie przyjąć należy, że - co do zasady - OPTIMA nie przeznaczała swoich produktów dla szczególnej, konkretnej osoby, czy zbiorowości osób, ale kierowała swoją ofertę do niedookr eślonej grupy osób fizycznych, konsumentów, którzy zawierali umowę w celu bezpośrednio niezwiązanym z działalnością gospodarczą. Model przeciętnego konsumenta, w tej sprawie nie odnosi się więc do szczególnej grupy konsumentów, mającej określ o ne cech y wspó lne. Adresatem działań przedsiębiorcy była każda osoba, która była zainteresowana i mogła skorzystać z jego oferty. Są to więc konsumenci przeciętni, którzy wprawdzie potrafią zrozumieć kierowane do nich informacje oraz umieją podjąć - w oparciu o ten prze kaz - świadomą decyzję co do oferty i produktów jednak zazwyczaj nie mają ani dostatecznej wiedzy specjalistycznej, ani też czasu, czy potrzeby aby weryfikować 6 Przykładowo wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 13 listopada 1991 r., I ACr 411/91, Wokanda 19 92/4, J. Szwaja w: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – Komentarz, Warszawa 2000, str. 122 - 133, R. Stefanicki, Dobre obyczaje w prawie polskim, Przegląd Prawa Handlowego, 2002/5 . 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl w sposób wnikliwy daną umowę i jej warunki. Dodatkowo, przeciętny konsument tj. każda osoba, któ ra rozważa sfinansowanie swoich potrzeb kredytem, ma prawo przypuszczać, że jej kontrahent/kredytodawca, będący profesjonalistą przygotowując swoja ofertę będzie działał zgodnie z przepisami prawa i dobrymi obyczajami. Mieszczący się w tym modelu konsument korzysta z oferty przedsiębiorcy w dobrej wierze i oczekuje, że działania przedsiębiorcy będą sumienne i uczciwe. Dodatkowo, o dnosząc się do argumentów P rzedsiębiorcy, przedstawionych po zapoznaniu się z SUZ, Prezes Urzędu wskazuje , jak niżej: W odpowiedzi na SUZ OPTIMA podnosi, że przedstawiony przez Prezesa Urzędu stan faktyczny sprawy nie zawiera oceny wysokości kosztów, w tym pozao dsetkowych , w kontekście nieprzekraczania dopuszczonego prawem limitu, określonego zgodnie z ustawą o kredycie kon sumenckim w brzmieniu obowiązującym w okresie od 11 marca 2016 r. do 22 lipca 2017 r. Prezes U rzędu podkreśla w związku z tym , że istotą postawionego spółce zarzutu jest doprowadzenie do nieuzasadnionego wzrostu zadłużenia pożyczkobiorców , w związku z usta leniem wysokości pozaodsetkow y ch kosztów kredytu w oparciu o kwotę kredytu obejmującą skredytowane koszty , miast w oparciu o kwotę kredytu rzeczywiście udzielonego pożyczkobiorcy. W ten sposób doszło do sztucznego zawyżenia poziom u kwoty kosztów, a tym sam ym i do zwiększenia zobowiązania konsumenta w związku z zawarciem umowy, co zostało wykazane. OPTIMA wskazała także, że zawarcie Aneksu w produktach: OPTIMA COMFORT, OPTIMA DIRECT i POŻYCZKA REFINANSUJĄCA, nie mi ało charakteru obligatoryjnego. Zdaniem Prezesa Urzędu argument s półki nie ma znaczenia w kontekście stanu faktycznego, który wskazuje, że w wypadku każdej umowy w ww. produktach Aneks został zawarty. Założenie, że zawarcie przez klienta Aneksu było - w ka żdym wypadku - jego niezależną decyzją byłoby równoznaczne z przyjęciem, że w każdym wypadku pożyczkobiorca dokonał świadomego wyboru skorzystania z zawarcia Aneksu, chociaż w rzeczywistości wiązało się to z wyższymi kosztami pożyczki . Również twierdzenie , że przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, obowiązujące w okresie od 11 marca 2016 r. do 22 lipca 2017 r., nie zabraniały ustalania wysokości maksymalnych, pozaodsetkowych kosztów przy uwzględnieniu w kwocie kredytu również skredytowanych kosztów, w związku z czym działania p rzedsiębiorcy w tym zakresie nie mogą być kwalifikowane jako bezpra wne, zdaniem Prezesa Urzędu jest bezzasadne. Praktyka s półki wskazuje, że działał a ona z pełną premedytacją wykorzystując przepisy prawne w sp osób zapewniający wię ksze korzyści z tytułu zawartej umowy, kosztem jej klientów . W żadnym razie nie można uznać za zgodnego z dobrym obyczajem działania, które powodowało, że koszty kredytu przewyższały kwotę, którą klient otrzymał do swojej dyspozycji. Co więcej, Spółka miał a świadomość jak tego rodzaju działanie jest oceniani e przez Prezesa Urzędu , jednak nie zmieniła swoje j praktyki, aż do ostate cznego rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Apelacyjny w Warszawie ( sygn . VI ACa 560/16 ) . Spółka twierdzi także, że skoro klienci OPTIMA/pożyczkobiorcy byli informowani o fakcie zapłaty kosztów w wyniku ich potr ą cenia z kwoty kredytu do wypłaty , to ta czynność nie mogła zniekształcić ich zachowania, tym samym kwestionuje możliwość kwalifikowania jej działań jako nieuczciwej praktyki rynkowej . Zdaniem Prezesa Urzędu zniekształcenie zachowania konsumenta w tej sprawie nie wynikało z braku wiedzy nt. faktu potrącenia kosztów z kwoty pożyczki ale z braku wiedzy, że wysokość kosztów została zawyżona. P rzeciętny konsument, zainteresowanym kredytem , nie ma ani dostatecznej wiedzy , ani też możliwości zweryfikowania , na etapie zawierania umowy, w jaki sposób wysokość kosztów jest 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ustalana przez przedsiębiorcę. Oferta s półki , z uwagi na rezygnację z oprocentowania , mogła się wydaw ać bardziej at rakcyjna, niż była w rzeczywistości. [27] Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu , jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy, wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania. Natomiast w myśl treści art. 27 uokik , w wypadku gdy przedsiębior ca za przestał stosowania danej praktyki , Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Ciężar udowodnienia okoliczno ści umożliwiających stwierdzenie zaniechania stosowani a praktyki spoczywa jednak na przedsiębiorcy. Prezes Urzędu , uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy , postanowił o uznaniu praktyki określonej w punkcie 1) postanowienia nr 27 z dnia 22 maja 2018 r., w wypadku produktów OPTIMA COMFORT i OPTIMA DIRECT za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdził zaniechanie jej stosowania , ostatecznie z dniem 1 stycznia 2017 r. Produkty te były bowiem oferowane, odpowiednio : OPTIMA COMFORT – do 24 grudnia 2016 r. a OPTIMA DIRECT - do końca grudnia 2016 r . Jednocześnie niemal wszystkie umowy zostały już wykonane, stąd orzeczono jak w pkt I sentencji decyzji . Ad pkt II . sentencji decyzji: [28] Przedmiote m zarzutu z punktu 2) postanowienia nr 27 z dnia 22 maja 2018 r. jest stosowani e praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na nieobniżaniu, w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki OPTIMA NOVA 2.0, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednią wartość pobranej opłaty przygot owawczej, przypadającej na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu, co narusza art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim i co może godzić w zbiorowe interesy konsumentów. W okresie od 1 grudnia 2016 r. do 7 grudnia 2017 r. OPTIMA oferowała konsumen tom produkt OPTIMA Nova 2.0., którego przedmiot stanowiły pożyczki gotówkowe w kwocie od … do … zł, udzielane na okres od … do … miesięcy. W związku z zawartą umową pożyczkobiorca ponosił następujące koszty : odsetki, comiesięczną prowizję oraz opłatę przygot owawczą. Zgodnie z definicją opłaty przygotowawczej (§ 1 h i 2.3 umowy pożyczki OPTIMA NOVA 2.0 ) jest to jednorazowa opłata należna z tytułu czynności związanych z udzieleniem pożyczki, wymagalna w chwili zawarcia umowy i pobierana poprzez jej potrącenie z kwoty pożyczki, na co pożyczkobiorca wyraża zgodę. Jak wyjaśnił P rzedsiębiorca w toku postępowania przed Prezesem Urzędu opłata przygotowawcza stanowi wynagrodzenie s półki z tytułu czynności związanych z udzieleniem pożyczki takich jak np. … Opłata ustalona była jako wartość progowa:  próg I – w wysokości … zł, jeśli wysokość pożyczki mieściła się w przedziale od … do … zł,  próg II – w wysokości … zł, jeśli wysokość pożyczki mieściła się w przedziale od … do … zł,  próg III – w wysokości … zł, jeśli wysokość pożyczki mieściła się w przedziale od … do … zł,  próg IV – w wysokości … zł, jeśli wysokość pożyczki mieściła się w przedziale od … zł. Zgodnie z warunkami umowy ww. pożyczki (§ 9.4 umowy), w wypadku wcześniejszej spłaty, pożyczkobiorcy przysługu je prawo pomniejszenia całkowitego kosztu pożyczki o te koszty, które dotyczą okresu, o który jest skracany czas obowiązywania umowy, nie dotyczy to jednak opłaty przygotowawczej, która nie ulega pomniejszeniu 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl bowiem zgodnie z treścią umowy jest to opłata należna z tytułu czynności związanych z udzieleniem pożyczki i zawarciem umowy Art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi, że w przypadku spłaty całości, czy części kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega o bniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Zdaniem Prezesa Urzędu 7 treść przywołanego art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim należy interpretować w ten sposób, że w wypadku wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego następuje obniżenie wszystkich możliwych kosztów takiego kredytu, niezależnie od ich charakteru i czasu ich faktycznego poniesi enia , z tym jednak zastrzeżeniem, iż redukcja ta ma charakter proporcjonaln y, tj. odnosi się do okresu od dnia faktycznej spłaty kredytu do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie. W treści analizowanego przepisu pojawia się sformułowanie „ całkowit y koszt kredytu ”, co Prezes Urzędu uznaje za sumę wszystkich kosztów, które kre dytobiorca jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt tj. w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki, marże, a także koszty usług dodatkowych za wyjątkiem tych kosztów , które ustawodawca wprost wyłączył w przepisach, a więc jedynie wartość opłat notarialnych (art. 5 pkt 6 in fine ustawy o kredycie konsumenckim). Chociaż w opinii s półki art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim wyróżnia koszty dotyczące okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy (koszty zależne od czasu obowiązywania um owy) oraz koszty, które nie dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy (koszty niezależne od czasu obowiązywania umowy), to zdaniem Prezesa Urzędu stanowisko takie nie jest zasadne. Przyjęcie podziału/rozróżnienia kosztów byłoby sprzeczne z definicją ustawową całkowitego kosztu kredytu konsumenckiego, a także niespójne z konstrukcją ustawy o kredycie konsumenckim, jej istotą, celem i założeniami 8 . Okoliczność, iż opłata przygotowawcza jest elementem całkowitego kosztu kredytu, nie jest przy t ym kwestionowana przez s półkę. Art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim jednoznacznie wskazuje, że rekalkulacja (redukcja) kosztów odnosi się nawet do tych kosztów, które już zostały poniesione przez konsumenta. Brak jest przy tym prawnie określonego przedmiotowego wyłączenia spod kosztów podlegających redukcji określonych opłat jako jednej z kategorii kosztów. Powyższe stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w brzmieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 2 3 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz. Urz. UE L. Nr 133 z 22.5.2008, s. 66 ze zm.), którego implementację stanowią art. 48 i art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z art. 16 ust. 1 D yrektywy: Konsument ma prawo w każdym czasie spłacić w całości lub w części swoje zobowiązania wynikające z umowy o kredyt. W takich przypadkach jest on uprawniony do uzyskania obniżki całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przy padające na pozostały okres obowiązywania umowy . W zdaniu drugim wskazanego ustępu dyrektywa stwierdza więc w sposób jasny i niebudzący żadnych wątpliwości, że konsument jest uprawniony do uzyskania obniżki całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązywania umowy . Zgodnie z Dyrektywą obniżeniu podlegają nie tylko odsetki, ale również wszelkie pozostałe koszty, mieszczące się w definicji całkowitego kosztu kredytu. 7 Wskazana w dalszej części postanowienia interpretacja przepisu zos tała przedstawiona również w Stanowisku Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim.https://rf.gov.pl/pdf/Stanowisko_UOKiK_RzF_1605016.pdf. 8 Tak E. Rutkowska - Tomas zewska, Redukcja koszów kredytu konsumenckiego a przedterminowa jego spłata w świetle art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim, [w:] Studia prawno - ekonomiczne. t. C, 2016, s. 172. 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Ponadto motyw 20 preambuły Dyre ktywy oraz art. 3 lit. g ) i art. 16 ust. 1 ww. aktu prawnego odnoszą się do pojęcia „całkowitego kosztu kredytu” a drugi z przywołanych przepisów zawiera legalną jego definicję , zgodnie z którą obejmuje on : wszystkie koszty łącznie z odsetkami, prowizjami, podatkami oraz wszelkimi innymi opłatami, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, które to koszty znane są kredytodawcy, z wyjątkiem kosztów notarialnych; uwzględniane są tu także koszty usług dodatkowych związanych z umową o kredyt, w szczególności składki z tytułu ubezpieczenia, jeżeli, dodatkowo, zawarcie umowy dotyczącej usługi jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach . Prezes UOKiK zaznacza, że treść wskazanych przepisów wyraźnie wska zuje, że intencją prawodawcy unijnego było, aby konsument miał prawo do stosownego obniżenia wszelkich kosztów związanych z kredytem. Nie przypadkiem w definicji „całkowitego kosztu” wskazano, że obejmuje on „wszystkie koszty”, włącznie z kosztami „usług dodatkowych” związanych z umową o kredyt. W przepisach ujęto przy tym, że ww. usługami dodatkowymi mogą być składki z tytułu ubezpiecze nia, jednak zestawienie tych kosztów ma charakter otwarty („w szczególności”). Na uwagę zasługuje przy tym, fakt, że koszty które nie wchodzą w skład całkowitego kosztu to koszty notarialne i to wylistowanie ma charakter zamknięty . Podkreślenia wymaga też fakt, że brzmienie art. 16 Dyrektywy nie uległo zmianie od początku jej obowiązywania. Na marginesie należy dodać, że zgodnie z motywem 8 p reambuły ww. Dyrektywy: W celu zapewnienia zaufania konsumentów ważne jest, by rynek ten oferował wystarczający pozio m ochrony konsumentów. W związku z tym należy umożliwić, aby swobodny przepływ ofert kredytowych odbywał się na optymalnych warunkach, zarówno dla tych, którzy kredyty oferują, jak i dla tych, którym są one potrzebne, przy właściwym uwzględnieniu specyficz nych sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich. Również, zgodnie z opinią Rzecznika Generalnego z dnia 23 maja 2019 r. , wydaną w sprawie C - 383/18 - dotyczącej wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożonego przez Sąd Rejonowy Lublin - Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku - a rtykuł 16 ust. 1 w związku z art. 3 lit. g) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/ 48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy konsument dokonał przedterminowej spłaty, obniżka, do której jest on uprawniony, może dotyczyć kosztów, których kwota nie jest zależna od długości trwania umowy o kredyt . Jednakże państwo członkowskie nie może ograniczyć tej obniżki – a sąd krajowy nie może tak interpretować przepisów krajowych – tylko do kwoty kosztów zaoszczędzonych przez instytucję kredytową w wyniku przedterminowej spłaty . Treść opinii wskazuje jednoz nacznie, że w wypadku wcześniejszej spłaty konsument może oczekiwać również i stosownego obniżenia kosztów, nawet jeśli nie są one związane z okresem trwania umowy/rozliczane w czasie. Warto również zwrócić uwagę na treść uzasadnienia rządowego projektu u stawy o kredycie konsumenckim (druk sejmowy 3596 9 ), w którym czytamy: Ustawodawca wspólnotowy kwestie rozliczeń i skutków przedterminowej spłaty kredytu uregulował w art. 16 ust. 1 dyrektywy 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki. Zgodnie z przyjęt ą regulacją konsument ma prawo do uzyskania obniżki (zredukowania) całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązywania umowy. Należy zatem zapewnić właściwą implementację tego przepisu do polskie go porządku prawnego. Należy wprowadzić zasadę proporcjonalnej redukcji kosztów. Uniemożliwi to kredytodawcom obchodzenie przepisów ustawy poprzez rozkładanie konsumentom 9 Dostępny na stronie: http://orka.sejm.gov.pl/Druki6ka.nsf/0/B4B27381EFB96612C12577E400477207/$file/ 3596.pdf. 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl rat w taki sposób, że w pierwszym okresie kredytowania spłacie podlegać będą jedynie odsetki lub odsetki i tylko nieznaczna część kapitału. Także , zgodnie z najnowszym orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości, wyrok z dnia 11 września 2019 r. w sprawie C - 383/18, a rtykuł 16 ust. 1 dyrektywy 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki należy interpretować w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżenia całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta. Prezes Urzędu wskazuje na ewentualne konsekwencje odmi ennej interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim, niż przedstawiona. Skutkiem uznania, że pewna część kosztów, w razie wcześniejszej spłaty kredyt u , jest wyłączona z konieczności proporcjonalnego zwrotu, może stać się podstawą do rezygnacj i przez kredytodawcę z pobierania odsetek i umieszczenia/ukryci a wszystkich kosztów w opłacie, która nie podlega rekalkulacji. Identyczny pogląd wyraził Sąd Okręgowy w Łodzi III Wydział Cywilny Odwoławczy, w wyroku z dnia 7 czerwca 2017 r. (sygn. III Ca 10/17): S ąd stwierdził m.in., co następuje: W ostatnim jednak czasie szala wyraźnie przechyliła się na korzyść konsumentów, a asumpt ku temu wspólne dało stanowisko Rzecznika (...) i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 u stawy o kredycie konsumenckim wyrażone w maju 2016 r. Oba te podmioty zgodnie stwierdziły, że art. 49 ust. 1 ustawy należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego następuje obniżenie wszystkich możliwych kosztów ta kiego kredytu, niezależnie od ich charakteru i niezależnie od tego, kiedy koszty te zostały faktycznie poniesione przez kredytobiorcę, z tymże wyjątkiem, iż redukcja ta ma charakter proporcjonalny, tj. odnosi się do okresu od dnia faktycznej spłaty kredytu do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie. Przedstawione zapatrywanie rozwiewa zatem ostatecznie wszystkie dotychczasowe wątpliwości. Niniejszy Sąd Okręgowy też akceptuje ten pogląd, ponieważ ma on silne umocowanie jurydyczne. Ponadto w uzasadnieniu ww. wyroku sąd stwierdza, także: nie sposób się wiec zgodzić z forsowaną przez skarżący bank (...) koncepcją co do tego, że koszty kredytu dzielą się na dwie grupy. Po pierwsze chodzi o koszty, których wysokość została rozłożona w czasie, wobec czego zależą one od czasu obowiązywania umowy np. odsetki lub koszty ubezpieczeniowe. Natomiast drugi rodzaj kosztów ma charakter stały i nierozłożony w czasie, w związku z czym ich wysokość jest niezależna od długości obowiązywania umowy. Zaproponowany kierunek interpretacji nie jest przekonujący z dwóch powodów. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że taki podział kosztów nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w ustawie. Art. 49 ustawy mówi przecież o całkowitym koszcie kredytu, a więc o wszelkich kosztach, k tóre konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, nie wprowadzając w tym zakresie żadnych zróżnicowań czy wyłączeń. Po drugie, taka interpretacja przepisu umożliwiałaby jego łatwe obchodzenie. Zamiast pobierania odsetek, kredytodawcy mogl iby konstruować umowy kredytowe w taki sposób, że tylko w niewielkim stopniu, lub w ogóle nie pobieraliby odsetek, czy też prowizji z tytułu udzielonego kredytu, a więc wynagrodzenia z tytułu kapitału przekazanego kredytobiorcy, natomiast wynagrodzenie to ukryte by było pod tzw. opłatami przygotowawczymi, administracyjnymi itp. W ten sposób dochodziłoby do obejścia i naruszenia ratio legis art. 49 w związku z art. 5 pkt 6 ustawy. Już tyko na marginesie warto podkreślić, iż takie przypadki wcale nie są rzadk ie, gdyż odzwierciedlenie tego można znaleźć w praktyce orzeczniczej niniejszego Sądu . Reasumując, w ocenie Prezesa Urzędu, działanie s półki polegające na nieobniżaniu całkowitego kosztu kredytu w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie kredytu konsumenckiego dotyczącego produktu OPTIMA NOVA 2.0 o koszty opłaty przygotowawczej jest sprzeczne z art. 49 ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim. 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [29] Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu , jeżeli stw ierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 ustawy, wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania. Prezes Urzędu , uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy, postanowił o uznan iu praktyki określonej w punkcie 2 ) postanowienia nr 27 z dnia 22 maja 2018 r. – polegającej na nieobniżaniu, w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki OPTIMA NOVA 2.0, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednią wartość pobranej opłaty przygotowawczej przypadającej na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu – za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i godzącą w zbiorowe interesy konsumentów , stąd orzeczono jak w pkt I I sentencji decyzji . Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów: [30] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje „zbiorowego interesu konsumentów”, ograniczając się jedynie do sprecyzowania ( w art. 24 ust. 3), że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Przez godzenie w zbiorowe interesy konsumentów (które może polegać zarówno na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów, jak i na samym zagrożeniu ich naruszenia) należy rozumieć narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę obejmującą zarów no działania, jak i zaniechania. W oparciu o wykładnię przepisu art. 24 ust. 2 i 3 uokik, zbiorowy interes konsumentów rozumiany jest jako interes dotyczący ogółu (zbiorowości), zaś jego naruszenie ma miejsce, gdy s kutkami działań dotknięty jest pewien krąg uczestników rynku – konsumentów. Z tego względu zachowanie przedsiębiorcy godzące w zbiorowe interesy konsumentów jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do każdego z konsumentów – nie zaś jedy nie określonego konsumenta – i zagraża ono, przynajmniej potencjalnie, interesom każdego z członków zbiorowości konsumentów. Zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest przy tym bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Interes konsumentów należy przy tym rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę za zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Mając na względzie przytoczo ne wyżej uzasadnienie zarzutów stawianych s pół ce , należy stwierdzić, iż jej działania wskazują na naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Zgodnie ze stanem faktycznym przedmiotowej sprawy, S pół ka swoją ofertę kier owała i może kierować nadal do nieogra niczonego i bliżej n ieokreślonego kręgu konsumentów . Ad pkt III. sentencji decyzji – rygor natychmiastowej wykonalności : [31] Zgodnie z art. 103 uokik Prezes Urzędu może nadać decyzji w całości lub w części rygor natychmiastowej wykonalności, jeśli wymaga tego ważny interes konsumentów. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji w części u znającej praktykę stosowaną przez Spółkę za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów oraz odnoszącej się do nakazu zaniechania jej stosowania. Z przywołanego przepisu wynika, że o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności decyduje Prez es Urzędu. Okolicznością warunkującą zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest ważny interes konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu w niniejszej sprawie ważny interes konsumentów uzasadnia nałożenie rygoru natychmiastowej wykonalności w części do tyczącej pkt I I rozstrzygnięcia decyzji. [32] Przedmiotem ochrony w rozpatrywanej sprawie jest ważny interes konsumentów wyrażający się w prawie konsumenta do obniżenia, w przypadku przedterminowej 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl spłaty kredytu konsumenckiego, całkowitego kosztu kredytu o kos zty opłaty przygotowawczej, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Takie uprawnienie konsumenta wynika – co potwierdził TSUE w przywołanym wcześniej wyroku w sprawie C - 383/18 – wprost z przepisów prawa. W ocenie Prezesa Urzędu, t ylko natychmiastowe wykonanie przez OPTIMA obowiązku zaniechania zakwestionowanej niniejszą decyzją praktyki zagwarantuje pełną ochronę gospodarczych interesów konsumentów, którzy będą chcieli dokonać przedterminowej spłaty kredytów udzielonych przez Spółk ę, uzyskując tym samym prawo do zwrotu proporcjonalnej części opłaty przygotowawczej. W przeciwnym przypadku do czasu uprawomocnienia się niniejszej decyzji sprzeczna z prawem praktyka trwałaby nadal, dotykając konsumentów /kredytobiorców . Brak nałożenia ry goru może oznaczać więc skuteczną, z punktu widzenia Spółki, kontynuację stosowania praktyki. Wobec powyższego, natychmiastowe zaprzestanie opisanej praktyki ma decydujące znaczenie dla zapobieżenia naruszeniom interesów konsumentów. [33] Decydując o nałożeniu rygoru natychmiastowej wykonalności w niniejszej sprawie, Prezes UOKiK miał na uwadze to, że w związku z wyrokiem TSUE w sprawie C - 383/18, ostatecznie potwierdzone zostało, że wynikające z tego przepisu uprawnienie do obniżenia całkowitego kosztu kredytu o koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, obejmuje również koszty, których wysokość nie jest zależna od okresu obowiązywania umowy, takie jak opłata przygotowawcza. W tym stanie rzeczy, ważąc z jednej strony istotny interes konsumentów w postaci prawa do stosownego obniżenia całkowitego kosztu kredytu w przypadku jego przedterminowej spłaty, jak również konieczność szybkiego wyeliminowania trwających naruszeń tego interesu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę, że argumenty p odnoszone przez Spółkę celem wykazania zgodności jej działań z prawem, okazały się niezasadne, Prezes U rzędu uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi konieczność skorzystania z instrumentu prawnego określonego w art. 103 uokik. W tym stanie rzeczy , Prezes U rzędu orzekł jak w pkt I I I sentencji niniejszej decyzji. Ad pkt IV . sentencji decyzji - kara pieniężna: [34] Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 % obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy. [35] OPTIMA Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku osiągnęła w roku obrotowym , zakończonym 30 czerwca 2018 r. , obrót w wysokości … zł , obejmujący przychody z działalności operacyjnej oraz przychody finansowe. Stąd też kary pieniężne nakładane niniejszą decyzją nie mogą być wyższe niż kwota … zł za każde ze stwierdzonych naruszeń. [36] Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do konkretneg o zarzutu wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. W niniejszej sprawie, Prezes Urzędu przyjął, iż zasadne jest nałożenie kary pieniężnej z tytułu stosowania praktyki wska zanej w pkt I sentencji decyzji . [37] Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 ustawy o ochron ie konkurencji i konsumentów te okoliczności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stop ień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 usta wy o ochronie konkurencji i konsumentów). [38] Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu uwzględnia również okoliczności łagodzące oraz obciążające, które wystąpiły w sprawie. Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, o kolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania na ruszenia lub usunięci a jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność narusz enia. [39] Prezes Urzędu, kalkulując karę pieniężną w ramach niniejszego postępowania , uwzględni ł okoliczność, iż okres stosowania zakwestionowanych praktyk przekracza ł dwanaście miesięcy, co należy uznać za okres długotrwały. Ponadto, uwzględniony został zasięg naruszenia, mający charakter ponadlokalny. W zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia, Prezes Urzędu uwzględni ł , że stosowan a przez przedsiębiorc ę praktyk a naruszał a interesy konsumentów. Stopień naruszenia przez przedsię biorcę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów należy zakwalifikować jako znaczny. Kwestionowane działani e s pół ki uznane został o za sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, a także zakwalifikowane jako nieuczciwa praktyka rynkowa. Narusze ni e objęte przedmiotem postępowania dokonywane był o na etapie zawierania oraz wykonania kontraktu. Praktyk a zarzucan a przedsiębiorc y mogł a wywoływać skutki przede wszystkim w zakresie interesów ekonomicznych konsumentów. W przedmiotowej sprawie konsumenci, pod wpływem otrzymywanych informacji, mogli też podejmować konkretne, nie zawsze korzystne decyzje dotyczące zawarcia umowy. Oceniając stopień naruszenia uwzględnić należy także specyfikę rynku. Rynek, którego dotycz y naruszeni e będące objęte karą pieniężną , związany ze świadczeniem usług finansowych jest prawnie regulowany, podmiot który działa na tym rynku winien jest nie tylko znać odpowiednie przepisy prawne , ale także je stosować, ich przestrzegać i do nich się dostosować. Miarkując daną karę P rezes Urzędu rozważy ł , czy jej wysokość powinna podlegać modyfikacjom z uwagi na okoliczności łagodzące lub obciążające. [40] Prezes Urzędu w punk cie IV sentencji decyzji nałożył na s półk ę karę pieniężn ą z tytułu naruszenia związanego z powodowani em nieuzasadnionego wzrostu zadłużenia pożyczkobiorców  którym oferowano pożyczki w ramach produktów OPTIMA COMFORT, OPTIMA DIRECT  poprzez określanie maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, ustalanych w ten sposób, że w całkowitej kwoci e kredytu oprócz udostępnionej i przekazanej konsumentowi do dyspozycji kwoty pożyczki uwzględniano także kwotę skredytowanej prowizji, co wypełnia przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 upnp r. Prezes Urzędu, określając wym iar kar y , w zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia wziął pod uwagę fakt, że stosowana przez P rzedsiębiorcę praktyka orzeczona w punkcie I sentencji decyzji narusza ła interesy konsumentów w stopniu znacznym. Przedmiotowe działanie S pół ki uznane zostało za nieuczciwą praktykę rynkową mogącą prowadzić do zniekształcenia decyzji rynkow ej 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl konsumenta, który bez należy tej wiedzy nie dokonał np. innego wyboru. Praktyka ta mog ła wywoływać skutki w zakresie interesów ekonomicznych konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu działania w przedmiotowym zakresie były celowe i z a mierzone. Przedsiębiorc a skalkulował , iż taki sposób udzielania pożyczek przynosi mu dodatkowe korzyści i wymiern e przychody , dlatego nie można tych działań kwalifikować inaczej, niż umyślnych. Zdaniem Prezesa Urzędu przedsiębiorca działał w tym wypadku wyjątkowo nieetycznie, naruszając dobre obyczaje i przyczyniając się do pogłębienia i tak wielokrotnie trudnej sytuacji konsumentów, dla których nie zawsze zawarcie umowy kredytowej było tylko wyborem , ale często także i koniecznością. Działanie s pół ki, w tym zakresie, był y przemyślane i realizowane w celu uzyskania dodatkowych korzyści i wymiernych przychodów ko sztem jej klientów/pożyczkobiorców/konsumentów dlatego nie można tych działań uznać za przypadkowe . Uwzględniając powyższe, Prezes UOKiK uznał, że natura naruszenia uzasadnia ustalenie kwoty bazowej na poziomie …. % obrotu osiągniętego wskazanego w ww. pkt [3 5 ] decyzji dla praktyki ok reślonej w punkcie I sentencji decyzji . Z uwagi na umyślność praktyki podwyższono kwotę bazową kary o … %. natomiast z uwagi na zaniechani e praktyki obniżył wysokość kwoty bazowej kary o … %. W konsekwencji, za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy k onsumentów określonej w pkt I sentencji niniejszej decyzji, Prezes UOKiK ustalił karę w wysokości wynoszącej w zaokrągleniu 483.429 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąc trzy tysiące czterysta dwadzieścia dziewięć złotych), co stanowi ok. …. % o brotu przedsiębiorcy za rok 2018 oraz …. % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 uokik. W tych okolicznościach , orzeczono jak w punk cie IV sentencji decyzji. [41] Kar a pieniężn a w ustalonej wysokości jest adekwatn a do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmiern a do możliwości finansowych s pół ki , jak również powiązan a z obrotem realizowanym przez przedsiębiorc ę . Prezes Urzędu miarkując wysokość kar y uwzględnił, iż P rzedsiębiorc a dopuścił się naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w zakresie orzeczonych praktyk, po raz pierwszy. Ustalone kary pozwolą zrealizować funkcję represyjną tj. dolegliwość z tytułu kwestionowanych działań, jak również funkcję prewencji indywidualnej i ogólnej tj. zniechęcenia co do podejmowania podobnych praktyk w przyszłości przez przedsiębiorców , jak i inn ych uczestników rynku usług finansowych . Powyższe uzasadnia rozstrzygnięcie o karze, jak w punkcie I V sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa : N r 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Ad pkt V. sentencji decyzji - k oszty postępowania : [42] Zgodnie z art. 80 uokik , Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 ww. ustawy , jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, ob owiązany jest ponieść koszty postępowania. Podobnie w treści przepisu art. 264 § 1 k.p.a. wpro wadzono wymóg, zgodnie z którym jednocześnie z wydaniem decyzji organ 24 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. S tosownie natomiast do dyspozycji przepisu art. 263 § 1 k.p.a. - do kosztów postępowania zalicza się (…) również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. W wyniku wszczętego z urzędu po stę powania poprzedzającego wydanie przedmiotowej decyzji, zgodnie z punktem I i II jej sentencji, Prezes Urzędu, stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , co uzasadnia zobowiązanie strony do zapłaty kosztów postępowania. Kosztami postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną w jego toku z P rzedsiębiorcą , których wysokość kształtuje się na poziomie 58,60 zł (słownie: pięćdziesiąt osiem złotych 60/100 ) . Na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 uokik Prezes UOKiK wyznaczył stron ie termin 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na uiszczenie ww. kosztów postępowania , które należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Wars zawa : NR 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Wobec powyższego, orzeczono jak w punkcie V sentencji decyzji. Ad pkt V I . sentencji decyzji – ś rodki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów : [43] Zgodnie z art. 26 ust. 2 w związku z art. 26 ust. 1 a także art. 27 ust. 4 w związku z art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes U rzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu lub w przypadku stwierdzenia przez Prezesa Urzędu zaniechania stosowania praktyki , w szczególności zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji. Istotą opisywan ych w nin iejsz ej decyzji praktyk są działa nia o charakterze bezprawnym oraz naruszając e dobre obyczaje, dlatego, zdaniem Prezesa UOKiK, zasadnym jest zastosowanie środka, jakim jest publikacja oświadczenia informującego o decyzji Prezesa Urzędu , odnoszące j się do działalności Spółki . Przedsiębiorc a powin ien poinformować konsumentów o swo ich nieuczciw ych praktykach , w tym takich, które zaniechał, co spełni funkcję edukacyjną. Powyższy środek może mieć również znaczenie prewencyjne, zniechęcając również innyc h przedsiębiorców do podobnego rodzaju praktyk . Wśród konsumentów, informacja o decyzji dot ycząc ej P ożyczkodaw cy oraz możliwość zapoznania się z oceną jego działalności dokonaną przez Prezesa Urzędu, powin na zwiększyć wiedzę o przepisach chroniących prawa konsumentów . Przedsiębiorc y powinni natomiast dowiedzieć się o negatywnych konsekwencjach naruszania praw konsumentów, co poza wychowawczą spełni także funkcję prewencyjną. Z uwagi na powyższe argumenty Prezes Urzędu zobowiązał P rzedsiębiorcę do złożenia jednokrotnego oświadczenia, o treści : „ W związku z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaną w dniu 14 października 2019 r. nr RGD - 5 /2019 OPTIMA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku informuje, że stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na : 25 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1. nieobniżaniu, w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki OPTIMA NOVA 2.0, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednią wartość pobranej opłaty przygotowawczej przypadającej na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu  co narusza art . 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes UOKiK nak azał zani echanie stosowania tej praktyki, oraz praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na : 2. powodowaniu nieuzasadnionego wzrostu zadłużenia pożyczkobiorców, którym oferowano pożyczki w ramach produktów OPTIMA COMFORT i OPTIMA DIRECT - poprzez określanie maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu ustalanych w ten sposób, że w całkowitej kwocie kredytu, oprócz udostępnio nej i przekazanej konsumentowi do dyspozycji kwoty pożyczki, uwzględniano także kwotę skredytowanej prowizji  co wypełnia przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym stanowi praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes UOKiK stwierdził zaniechanie stosowania t ej praktyki. Decyzja Prezesa Urzędu nr RGD - 5/2019 z dnia 14 października 2019 r. dostępna jest pod adresem www.uokik.gov.pl ”. w następujący sposób : [1] czarną czcionką (kod szesnastkowy RGB #000000) ARIAL na białym tle (kod szesnastkowy RGB #ffffff), [2] tekst powyższego oświadczenia wyjustowany, [3] czcionką pogrubioną (bold) fragment: „ OPTIMA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gd ańsku informuje, że stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na nieobniżaniu, w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki OPTIMA NOVA 2.0, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednią wartość pobranej o płaty przygotowawczej przypadającej na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu ”, [4] w górnej części strony głównej domeny www.optima.pl i na każdej innej stronie internetowej przedsiębiorcy zastępującej tę stronę w przy szłości, bez możliwości zamknięcia informacji przez użytkownika; oświadczenie ma być widoczne przez cały czas, gdy użytkownik jest na stronie (oświadczenie nie może przybrać formy np. rotacyjnego banera czy slajdera), [5] c zcionka powinna odpowiadać wielko ści czcionki zwyczajowo używanej na ww. stronie internetowej, tekst umieszczony w ramce, o rozmiarze takim, aby była ona w całości wypełniona oświadczeniem, o którym mowa w niniejszym punkcie, z uwzględnieniem marginesu 2,5 cm z każdej strony, [6] fragment: „ Decyzja Prezesa Urzędu nr RGD - 5 /2019 ” będzie stanowić hiperłącze prowadzące do strony internetowej https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf; Zakres obowiązków publikacyjnych stanowiących wyraz usunięcia trwających skutk ów naruszenia zbior owych interesów konsumentów , w ocenie Prezesa Urzędu, jest proporcjonalny do możliwości P rzedsiębiorc y i wagi orzeczonych naruszeń polegających na uznaniu działań, o których mowa w punkcie I i II niniejszej decyzji za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów . Obowiązek publikacji oświadczenia , w formie i treści jw., w ocenie Prezesa UOKiK, nie jest także uciążliwy dla stron y niniejszego postępowania. Zdaniem Prezesa Urzędu konieczne jest skierowanie do konsumentów jasnego i zrozumiałego komunikatu który wskaże konsumentom przedmiot rozstrzygnięcia 26 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Prezesa UOKiK oraz wynikające z jego uprawomocnienia się skutki dla konsumentów, klientów OPTIMA . Zastosow anie takiego środka ma za zadanie usunięcie skutków stosowania przez Przedsiębiorc ę praktyk oraz poinformowanie indywidualnych konsumentów o skutkach decyzji, co może się przełożyć na podjęcie przez nich odpowiednich działań na drodze sądowej lub reklamacy jnej w celu odzyskania nadpłaconych kwot. Z tych też powodów Prezes Urzędu, w zakresie praktyki orzeczonej w pkt II sentencji niniejszej decyzji, dodatkowo zobowiązał Przedsiębiorc ę do przekazani a pisma za pośrednictwem przedstawicieli P rzedsiębiorc y albo listem pol econym w terminie miesiąca od d nia uprawomocnienia się niniejszej decyzji każdemu konsumentowi, który w okresie od 16 maja 2016 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji spłacił pożyczkę prze d terminem zakończenia zawartej umowy poż yczki, o treści: „ W związku z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaną w dniu 14 października 2019 r. nr RGD. 5/2019 OPTIMA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku informuje, że stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów polegającą na nieobniżaniu, w przypadku spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie pożyczki OPTIMA NOVA 2.0, całkowitego kosztu kredytu o odpowiednią wartość pobranej opłaty przygotowawcze j przypadającej na spłacaną wcześniej część kwoty kredytu , co jest niezgodne z art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim ( tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 993 ze zm. ) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów . Jednocześnie uprzejmie informuję, że w z wiązku z wcześniejszą spłatą przez Panią/Pana pożyczki w celu odzyskania nadpłaconej kwoty istnieje możliwość złożenia reklamacji wraz z podaniem numeru rachunku. Reklamację należy przesłać pocztą na adres :[P rzedsiębiorca uzupełni adres] lub drogą mailową na adres : [P rzedsiębiorca uzupełni adres mailowy ] ” . Ponadto , Prezes Urzędu nakazał Przedsiębiorcy – w ramach przysporzenia konsumenckiego – dokonanie zwrotu części opłaty przygotowawczej, proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy pożyczki w związku z jej wcześniejszą spłatą , konsumentom, którzy w okresie od dnia 16 maja 2016 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji spłacili pożyczkę w terminie wcześniejszym niż przewidziany w umowie i złożą reklamację, o której mowa w pkt VI.2) sentencji niniejszej decyzji. Ww. zwrotu OPTIMA Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Gdańsku dokona w terminie 30 (trzydziestu) dni od złożenia reklamacji na numer rachunku bankowego wskazany w reklamacji. W ocenie Prezesa Urzędu, w niniejszym stanie faktycznym OPTIMA nie podjęła żadnych czynności, które zapobiegłyby powstaniu lub zmierzały do usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W dalszym ciągu dysponuje ona środkami pob ranymi od konsumentów z tytułu nieobniżania w przypadku przedterminowej spłaty kredytu konsumenckiego całkowitego kosztu kredytu o koszty opłaty przygotowawczej, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy . Tym samym, w dacie wydania ni niejszej decyzji nieusunięte pozostają tak ekonomiczne, jak i pozaekonomiczne skutki dokonanych przez Spółkę naruszeń. Z uwagi na konieczność wyeliminowania wyżej wymienionych trwających skutków praktyki, za najbardziej adekwatny do stwierdzonego naruszen ia środek Prezes UOKiK uznał nakazanie przedsiębiorcy zwrotu konsumentom obniżonej kwoty całkowitego kosztu kredytu o koszty opłaty przygotowawczej, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy . 27 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W tym stanie rzeczy , orzec zono jak w punk cie V I sentencji decyzji. Ad pkt VI I . sentencji decyzji: [44] Zgodnie z punktem 1) postanowienia nr 27 z dnia 22 maja 2018 r. s pół ce postawiono zarzut stosowani a praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 u.o.k.k., polegającej na p owodowaniu nieuzasadnionego wzrostu zadłużenia pożyczkobiorców  którym oferowano pożyczki w ramach produktów OPTIMA COMFORT, OPTIMA DIRECT oraz POŻYCZKA REFINANSUJĄCA  poprzez określanie maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, ustalanych w ten s posób, że w całkowitej kwocie kredytu oprócz udostępnionej i przekazanej konsumentowi do dyspozycji kwoty pożyczki uwzględniano także kwotę skredytowanej prowizji, co może wypełniać przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 us tawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i godzić w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W wypadku ww. produktu POŻYCZKA REFINANSUJĄCA Prezes Urzędu , po rozpatrzeniu sprawy, uznał, że z uwagi na fakt, iż podstawą ustalenia wysokości prowizji był kwota kredytu w wysokości „do wypłaty”, to zarzut, którego istotą jest p owodowanie wzrostu zadłużenia pożyczkobiorców poprzez określanie maksymal nej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, w oparciu o wartość całkowitej kwoty kredytu uwzględniającej również kwotę skredytowanej prowizji, nie jest zasadny. W oparciu o materiał dowodowy sprawy Prezes Urzędu ustalił, że w wypadku tego produktu Prze dsiębiorca , mimo iż kredytował koszty to jednak wysokość prowizji była określana przy uwzględnieniu wyłącznie kwoty kredytu/zadłużenia. Godzi się także zauważyć, że oferta zawarcia umowy dot ycząca wymienionego produktu była kierowana wyłącznie do pewnej grupy jego klientów tj. do tych kredytobiorców, którzy zalegali ze spłatą zobowiązań i przedstawiana w celu umożliwienia im dokonania spłaty na innych/korzystniejszych warunkach i przywrócenia im sta tusu osoby terminowo regulującej swoje zobowiązania. [45] Zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, do postępowań przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zastosowanie mają przepisy us tawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi natomiast, że jeżeli z jakichkolwiek przyczyn postępowanie stało się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej umarza prowadzone postępowanie. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym artykule, będąca przesłanką jego umorzenia oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego. Ustalenie istnienia tej przesłanki s twarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji poprzez jego umorzenie, a wobec tego nie można wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym. Konsekwencją jednak wykazania przesłanki bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania jest wydanie decyzji o jego umorzeniu, które ma charakter obligatoryjny. Powyższe stanowisko znajduje równi eż uzasadnienie w orzecznictwie. Z godnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 1998 r. (sygn. akt I SA/Kr/1141/97) w myśl art. 105 § 1 K.pa., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeni u postępowania. Użycie przez ustawodawcę słowa „wydaje” a nie 28 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl „może wydać” oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Natomiast zgodnie z tezą wyroku Naczel nego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1995 r. (sygn. akt SA/Ldz. 2424/94), z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 § 1 Kpa) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytoryczneg o rozpatrzenia sprawy. [46] Postępowanie w sprawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, poprzedzające wydanie niniejszej decyzji, ujawniło przesłanki determinujące jego umorzenie wskutek braku materialnoprawnych podstaw do władczego rozstrzygnię cia o stosowaniu zarzucanej nieuczciwej praktyki rynkowej w wypadku produktu POŻYCZKA REFINANSUJĄCA . Prezes Urzędu uznał w związku z tym , iż zachodzi bezprzedmiotowość niniejszego postępowania, z uwagi na fakt, iż działania p rzedsiębiorcy , w tym wypadku , n ie mieszczą się w zakresie postawionego zarzutu. W tym stanie orzeczono, jak w punkcie V I I sentencji decyzji. POUCZENIA : I. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. 2019 poz. 1460) od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia , za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. II. Zgodnie z art. 127a. Kodeks postępowania administracyjnego w trakcie biegu terminu do wniesienia odw ołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna. III. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 264 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania admini strac yjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2018, poz. 2096 ze zmianami) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 81 ust. 5 tej ustawy i w związku z art. 479 32 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. ― Kodeks postępo wania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. 2019 poz. 1460), należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkure ncji i Konsumentów w Gdańsku w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. IV. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 201 9 r. poz. 785 ), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. V. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 785), zażalenie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 500 zł. 29 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl VI. Zgodnie z 103 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 785), Sąd może przyz nać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. VII. Zgodnie z art. 105 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 785) , wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. VIII. Stosownie do treści art. 1 17 § 3 i § 4 K.p.c. strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów s ądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Roman Jarząbek Dyrektora delegatury UOKiK w Gdańsku