RWR-7/2019

P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW DELEGATURA WE WROCŁA WIU Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel. 71 32 36 380 < faks 71 32 36 398 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl RWR . 610 . 4 . 2019 . MO Wrocław , 2 października 2019 r. DECYZJA Nr RWR 7 / 2019 I. Na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 369 z późn. zm. ) w związku z art. 27 ust. 1 tej ustawy oraz s tosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 tej ustawy , po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – działając w imieniu Prezesa Urzędu Oc hrony Konkurencji i Konsumentów - uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , zachowanie Fritz Group Spółka Akcyjna z siedzibą w Wadowicach, polegając e na zamieszczeniu na stronie internetowej www.fritzexchange.pl informacji o : prowadzeniu działalności kantorowej, wpisie do rejestru działalności kantorowej oraz spełnianiu kryteriów i norm stawianych przez Narodowy Bank Polski, a także logo Narodowego Banku Polskiego, co mogło wywoływać u konsume nta wrażenie, że działalność prowadzona za pośrednictwem ww. strony internetowej stanowi działalność kantorową w rozumieniu ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 679 z późn. zm.), a jako taka podlega kontroli Prezesa Naro dowego Banku Polskiego , co s tanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 2), w związku z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2070, z późn. zm.) , a w konsekwencji stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3) ww. ustawy o ochronie konkurencji konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 26 października 2018 r . II. N a podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 369 z późn. zm. ) w związku z art. 83 tej ustawy oraz w związku z art. 263 § 1 i 2 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm .) i stosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - działa jąc w imieniu Prezesa Urzędu Och rony Konkurencji i Konsumentów – postanawia się obciążyć Fritz Group S półka Akcyjna z siedzibą w Wadowicach kosztami postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 45,60 zł oraz zobowiązać do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel. 71 32 36 380 < faks 71 32 36 398 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Uzasadnienie Na skutek pisma otrzymanego od Narodowego Banku Polskiego, postanowieniem nr RWR - 39/2018 z 25 września 2018 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów [dalej: Prezes Urzędu lub Prezes UOKiK], wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające w celu wstępnego ustalenia, czy w związku z działaniami Fritz Group S półka Akcyjna z siedzibą w Krakowie (obecnie siedziba znajduje się w Wadowicach) [dalej: Spółka lub Fritz Group ] , polegającymi na zamieszczeniu na stronie internetowej www.fritzexchange.pl informacji o prowadzeniu działalności kantorowej, wpisie do rejestru działalności kantorowej oraz speł nianiu kryteriów i norm stawianych przez Narodowy Bank Polski, a także logo Narodowego Banku Polskiego, nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie postępowania wyjaśnia jącego, pismami z 25 września 2018 r., 22 listopada 2018 r. oraz 24 stycznia 2019 r. Prezes UOKiK wyst ą p i ł do Spółki, na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j . Dz. U. z 2019 r., poz. 369 ) [dale j: UoOKiK] o udzielenie informacji w sprawie. Spółka została ponadto poinformowana, że w ocenie Prezesa Urzędu mogła w prowadzać konsumentów w błąd, gdyż zamieścił a na ww. stronie internetowej informacje o prowadzeniu działalności kantorowej, wpisie do rejestru działalności kantorowej oraz spełnianiu kryteriów i norm stawianych przez Narodowy Bank Polski, a także logo Narodowego Banku Polskiego . W odpowiedzi, Spółka przekazała wnioskowane informacje pismami z 18 października 2018 r., 5 grudnia 2018 r. i 31 stycznia 2019 r. Jednocześnie z aprzeczył a , że podejmowane przez nią działania mogły skutkować wprowadzeniem konsumentów w błąd. Oświadczył a również , że informacje t e miały na celu jedynie przedstawienie wszystkich form prowadzonych działalności oraz podkreślenie doświadczenia w zakresie wymiany walut. W następstwie czynności podjętych w postępowani u wyjaśniającym , postanowieniem nr RWR - 14/2019 z 21 lutego 2019 r. , Prezes Urzędu wszcz ął postępowanie w sprawie w sprawie podejrzenia stosowania przez Fritz Group S.A. z siedzibą w Krakowie, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na zamieszczeniu na stronie internetowej www.fritzexchange.pl: info rmacji o prowadzeniu działalności kantorowej, wpisie do rejestru działalności kantorowej oraz spełnianiu kryteriów i norm stawianych przez Narodowy Bank Polski, a także logo Narodowego Banku Polskiego, co mogło wywołać u konsumenta wrażenie, że działalność prowadzona za pośrednictwem ww. strony internetowej stanowi działalność kantorową w rozumieniu ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe ( obecnie t.j. Dz.U. z 201 9 r. poz. 160 ) [dalej: PD] , a jako taka podlega kontroli Prezesa Narodowego Banku Polskie go - co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 2), w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2070 ), a w konsekwencji praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3) UoOKiK . Zawiadomieniem z 21 lutego 2019 r., poinformowano Spółkę o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsum entów. Spółka nie ustosunkowała się do postawionych zarzutów. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel. 71 32 36 380 < faks 71 32 36 398 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Pismem z 10 września 2019 r. Prezes UOKiK zawiadomił Spółkę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. N ie skorzystała ona jednak z tego uprawnienia. Prezes UOKiK ustalił, co następuje: Fritz Group S.A. jest przedsiębiorcą zarejestrowany m w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonym przez XI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego dla Krakowa Ś ródmieścia w Krakowie pod numerem KRS: 0000384708. Rejestracja w Krajowym Rejestrze Sądowym nastąpiła 27 kwietnia 2011 r. W toku przedmiotowego postępowania Spółka powiadomiła o zmianie siedziby wskazując, iż obecnie mieści się ona pod adresem ul. Trybunal ska 1/3, 34 - 100 Wadowice. dowód:  wydruk informacji dotyczącej Spółki, odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców, k. 67 - 70 ,  pismo Spółki z 10 maja 2019 r., k. 59 - 60. Przedmiotem działalności Spółki jest m.in. działalność holdingów finansowych oraz działalność kantorowa . Działalność kantorową, polegającą na kupnie i sprzedaży walut obcych, wykonuje w punktach pod adresami wskazanymi we wpisie do rejestru działalności kantorowej [dalej: Rejestr] z 25 maja 2011 r. , o numerze 9348/2011. dowód:  wydruk i nformacji dotyczącej Spółki, odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców, k . 67 - 70 ,  pismo Spółki z 18 października 2018 r., k. 22 - 25 ,  wydruk informacji dotyczącej Spółki z rejestru działalności kantorowej, znajdującej się pod adresem http://www.kantor.nbp.pl/, k. 66. Spółka prowadziła również działalność w zakresie internetowego kantoru wymiany walut, za pośrednictwem strony internetowej www.fritzexchange.pl . Z e świadczonych tą drogą usług mogli korzystać konsumenci, czego p otwierdz eniem jest m.in. § 4 ust. 7 „Regulaminu świadczenia usług za pośrednictwem platformy wymiany walut Fritz Exchange” wskazujący na dane, które musi podać osoba fizyczna nieprowadząca działalności gos podarczej podczas rejestracji na stronie, a także znajdujący się tam § 5 ust. 12, będący oświadczeniem składanym przez konsumenta w trakcie zawierania transakcji. dowód:  Regulamin świadczenia usług za pośrednictwem platformy wymiany walut Fritz Exchange, w wersji obowiązującej od 5 lutego 2017 r., k. 18 - 21,  pismo Spółki z 18 października 2018 r., k. 22 - 25. Z danych , jakie zaprezentowan e były n a ww. stronie internetowej wynika , iż w zakładce „O platformie”, w tekście „bezpieczeństwo”, pod hasłem „zaufanie”, Przedsiębiorca zamieścił znak graficzny Narodowego Banku Polskiego oraz informację o treści: „Fritz Groups S.A. jest zarejestrowane w Rejestrze Działalności Kantorowej NBP (nr. 9348/2011), co potwierdza, że spełniamy kryteria i normy stawia ne przez Narodow y Bank Polski”. Treść § 2 ust. 2 „Regulamin u świadczenia usług za pośrednictwem platformy wymiany walut Fr itz Exchange” wskazywała natomiast , że świadczona za pośrednictwem tej strony usługa wymiany walut prowadzona była przez „dostawcę”, tj. „Fritz Group Spółka Akcyjna z Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel. 71 32 36 380 < faks 71 32 36 398 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl siedzibą w Krakowie (…), prowadząca działalność kantorową w rozumieniu ustawy Prawo dewiz owe, wpisana do rejestru działalności kantorowej prowadzonego przez Narodowy Bank Polski pod numerem 9348/2011”. Powyższe dane były ogólnodostępne dla każdej osoby przeglądającej omawianą stronę internetową. dowód:  wydruk strony internetowej https://fri tzexchange.pl /o - platformie - szczegoly/bezpieczenstwo z 21 sierpnia 2018 r., k. 32 ,  R egulamin świadczenia usług za pośrednictwem platformy wymiany walut Fritz Exchange , w wersji obowiązującej od 5 lutego 2017 r., k. 18 - 21 ,  pismo Spółki z 5 grudnia 2018 r., k. 40 - 42 , Powyższe informacje znajdowały się na stronie https://fritzexchange.pl co najmniej od 5 lutego 2017 r. – w stosunku do postanowienia zamieszczonego w „Regulaminie świadczenia usług za pośrednictwem platformy wymi any walut Fritz Exchange” oraz od 21 sierpnia 2018 r. – w stosunku do pozostałych danych. Prezes UOKiK wystąpił do Fritz Group oraz do Prokuratury Okręgowej w Krakowie - prowadzącej postępowanie przygotowawcze wobec Spółki i OVH sp. z o.o. – podmiotu, na którego serwerach znajdowała się ww. stron a internetow a , o prz ekazanie informacji dotyczących okresu, w którym zamieszczone były powyższe informacje, a także o wskazanie ewentualnej modyfikacji ich treści od początku 2018 r. Podmioty te nie by ły jednak w stanie udzielić w tym zakresie odpowiedzi. dowód:  wydruk strony internetowej https://fritzexchange.pl/o - platformie - szczegoly/bezpieczenstwo z 21 sierpnia 2018 r., k. 32 ,  Regulamin świadczenia usług za pośrednictwem platformy wymiany walut Fritz Exchange, w wersji obowiązującej od 5 lutego 2017 r., k. 18 - 21 ,  pismo Spółki z 5 grudnia 2018 r., k. 40 - 42 ,  pismo Prokuratury Okręgowej w Krakowie Wydział II do Spraw Przestępczości Gospodarczej z 7 stycznia 2019 r., k. 43 - 44 ,  pismo Prokuratury Regionalnej w Krakowie Wydział II do Spraw Przestępczości Finansowo - Skarbowej z 18 stycznia 2019 r., k. 45 - 46 ,  pismo Sp ółki z 31 stycznia 2019 r., k. 47 - 49 ,  pismo OVH sp. z o.o. z 28 lutego 2019 r., k. 55 - 56. W prowadzonym postępowaniu zgromadzono dokumentację, z której wynika, że do Narodowego Banku Polskiego zgłaszali się konsumenci skarżący się na działalność prowadzoną przez Spółkę za pośrednictwem ww. strony internetowej. dowód:  kopia skargi […] z 2 0 czerwca 2018 r., k. 14 ,  kopia skargi […] z 2 sierpnia 2018 r. wraz z załącznikami, k. 8 - 9 ,  kopia skargi […] z 23 sierpnia 2018 r., k. 15 , Zgodnie z informacjami, które zamieszczone były na tej stronie 30 października 2018 r., działalność internetowego kantoru wymiany walut została zakończona z dniem 26 października 2018 r. dowód:  wydruk zrzutu ekranu strony internetowej https://fritzexchange.pl z 30 października 2018 r., k. 34. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel. 71 32 36 380 < faks 71 32 36 398 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Mając na względzie powyższe ustalenia faktyczne, Prezes UOKiK zważył, co następuje: Interes publiczny Stosownie do art. 1 ust. 1 UoOKiK, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Naruszenie interesu publicznego stanowi podstawę do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Interes publiczny zostaje naruszony w szczególności wówczas, gdy określonymi działaniami p rzedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska, powodując zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publiczny, gdyż wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, którzy mogli być narażeni na negatywne skutki działań stosowanych przez Spółkę. Tym samym, istniała podstawa do przeprowadzenia postępowania w sprawie . Zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Zgodnie z art. 24 ust. 1 UoOKiK zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Natomiast art. 24 ust. 2 UoOKiK stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy . D la uznania zachowania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszający ch zbiorowe interesy konsumentów należy zatem wykazać, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: 1. oceniane zachowanie musi być podejmowane przez przedsiębiorc ę w rozumieniu UoOKiK ; 2. zachowanie przedsiębiorcy jest sprzeczne z prawem lub dobrym i obyczajami; 3. zachowanie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie, ocena , czy zachowani e Spółki jest sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami musi zostać dokonana również w oparciu o art. 24 ust. 2 pkt 3) UoOKiK. Zgodnie z jego tr eścią, za zachowanie przedsiębiorcy niezgodn e z ww. zakazem należy uznać w szczególności nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji . Status przedsiębiorcy Fritz Group jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 UoOKiK. Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646, 1479, 1629, 1633 i 2212) . Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 ww. ustawy Pra wo przedsiębiorców, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Fritz Group jest spółką prawa handlowego wpisaną d o rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą. Tym samym, jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o och ronie konkurencji i konsumentów, a jej zachowanie podlega kontroli z punktu widzenia prze pisów tej ustawy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel. 71 32 36 380 < faks 71 32 36 398 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Bezprawność zachowania Spółki Na gruncie UoOKiK sankcjonowane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaj e natomiast pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku p rawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 1 . Rozważenia, przy ocenie możliwości przypisania przedsiębiorcy stosowan ia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, wymaga zatem kwestia, czy jego zachowanie było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. W ocenie Prezesa Urzędu, w niniejsz ym przypadku zachowanie Spółki należy uznać za sprzeczne z art. 3 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2070, z późn. zm.) [dalej: UoPNPR]. Przepis ten stanowi, iż zakazane jest stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych. Mają c na uwadze powyższe, konieczne jest w ykaza nie , iż w ustalonym stanie faktycznym Spółka dopuściła się stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej , a mianowicie działania uznanego za wprowadzające w błąd, polegającego na rozpowszechnianiu prawdziwych informacj i w sposób mogący wprowadzać w błąd, tj. zachowania określonego w art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 2), w związku z art. 4 ust. 2 UoPNPR . Analizę zachowania Spółki pod kątem stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej należy rozpocząć od art. 2 pkt 4) UoPNPR , definiującego pojęcie praktyki rynkowej. Zgodnie z tym przepisem, pod tym pojęciem rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Praktyka rynkowa nabiera nieuczciwego charakteru m.in. wtedy, gdy spełnione zostają przesłanki określone w art. 4 ust. 2 UoPNPR, który wskazuje, iż za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę rynkową wprowadzającą w błąd oraz agresywną praktykę rynkową, a także stosowanie sprzecznego z prawem kodeksu praktyk , przy czym praktyki te nie podlegają ocenie w świetle przesłanek określonych w art. 4 ust 1 UoPNPR. Praktykę rynkową uznaje się z a działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął – o czym stanowi art. 5 ust. 1 UoPNPR. Dokonanie oceny, czy dana praktyka jest nieuczciwą praktyką rynkową wymaga zatem odniesienia do adresata, którym jest przeciętny konsument. Zgodnie z art. 2 pkt 8 UoPNPR, pod pojęciem przeciętnego konsumenta rozumieć należy konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformo wany, uważny i ostrożny. Oceny tej powinno się dokonywać z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się 1 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt XVII AmA 45/07. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel. 71 32 36 380 < faks 71 32 36 398 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl jednoznacznie zidentyfikować gr upę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Wzorzec przeciętnego konsumenta nie jest stał y, zmienia się bowiem w zależności od okoliczności konkretnego przypadku. Należy jednocześnie podkreślić, że wskazanie na takie cechy jak dostateczne poinformowanie, uwaga i ostrożność określa pewien zespół cech mentalnych konsumenta (jego przeciętność) zn ajdujących wyraz w tym, że z jednej strony możemy wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, a z drugiej – nie możemy uznać, że jego wiedza jest kompletna i profesjonalna i że konsument nie ma prawa pewnych rzeczy nie wiedzieć. Przeciętny konsument nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie. Rozumie kierowane do niego informacje i potrafi je wykorzystać do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej produktu. Nie jest naiwny, ale nie potrafi też ocenić sytuacji tak j ak profesjonalista. Definicja przeciętnego konsumenta zamieszczona w UoPNPR jest wynikiem dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej [dalej: TSUE lub Trybunał]. Stopniowy rozwój orzecznictwa TSUE doprowadził do utrwalenia modelu kons umenta jako konsumenta rozważnego, przeciętnie zorientowanego, mającego prawo do rzetelnej informacji niewprowadzającej w błąd, zawierającej wszelkie niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia danego towaru. W świetle orzecznictwa Trybunału, pozio m percepcji i uwagi konsumenta różni się w zależności od tego, jakiego produktu dotyczy praktyka rynkowa oraz w jakich okolicznościach produkt ten jest nabywany 2 . W niniejszym przypadku, za przeciętnego konsumenta uznano osobę zainteresowaną wymianą walut za pośrednictwem strony internetowej prowadzonej przez Spółkę, któr a jest dostatecznie poinformowan a , uważn a i ostrożn a przy dokonywaniu analizy informacji tam zamieszczonych. Posiada również dostateczną wiedzę techniczną w zakresie zasad i rozwiązań stosowanych w ramach funkcjonowania internetowych kantorów wymiany walut . Nie można jednak od takiego konsumenta wymagać, aby miał wiedzę prawną, co do sposobu funkcjonowania rynku walutowego i obowiązujących na nim reguł nadzorczych . W tym zakresie będzie się on kierował informacjami przekazywanymi przez przedsiębiorcę , a czego potwierdzeniem w niniejszym przypadku są m.in. skargi kierowane przez konsumentów do NBP , wskazujące, że konsumenci wiązali funkcjonowanie kantoru wymiany walut online z nadzorem pr owadzonym przez Prezesa NBP . Wprowadzającym w błąd działaniem może być w szczególności rozpowszechnianie prawdziwych informacji w sposób mogący wprowadzać w błąd (art. 5 ust. 2 pkt 2) UoPNPR). Odnosić się ono może m.in. do cech produktu, w szczególności zezwoleń oraz ryzyka związanego z produktem (art. 5 ust. 3 pkt 2) UoPNPR) . W przedmiotowej sprawie , za takie działanie należy uznać zamieszczanie przez Spółkę na swojej stronie internetowej prawdziwych informacji, o których mowa w osnowie decyzji , tj. info rmacji o prowadzeniu działalności kantorowej, wpisie do rejestru działalności kantorowej oraz spełnianiu kryteriów i norm stawianych przez Narodowy Bank Polski, a także logo Narodowego Banku Polskiego – wskutek czego w niniejszym przypadku konsument zostaj e wprowadzony w błąd co do cech świadczonej przez Spółkę usługi . Zaznaczyć bowiem należy , że z godnie z art. 2 2 Por. C - 342/97 Lloyd Schuhfabrik Meyer Rec. 1999, s. I - 3819, pkt 26; C - 299/99 Philips Rec. 2002, s. I - 5475, pkt 63, a także wyroki z 2007 r. w sprawach C - 353/03 Nestle przeciwko Mars, pkt 25; T - 241/05 Procter & Gamble, pkt 43; T - 33/04 House of Donut Int, pkt 50 - 51. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel. 71 32 36 380 < faks 71 32 36 398 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ust. 1 pkt 19) ustawy z dnia 27 lip ca 2002 r. Prawo dewizowe ( t.j. Dz.U. z 201 9 r. poz. 160 z późn. zm.) [dalej: PD], działalnością kantorową jest regulowana działalność gospodarcza polegająca na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych oraz pośrednictwie w ich kupnie i sprzedaży. Definicję tę rozszerza art. 11 ust. 1 PD, który przewiduje, że działalność kantorowa jest działalnością regulowaną w rozum ieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców i wymaga wpisu do Rejestru. Wedle brzmienia art. 16 ust. 1 PD, organem prowadzącym Rejestr jest Prezes Narodowego Banku Polskiego [dalej: Prezes NBP] . Jednocześnie, pełni on również funk cję kontrolną wobec podmiotów prowadzących działalność kantorową, o czym stanowi art. 33 ust. 1 pkt 2) PD. Polega ona m.in. na tym, że Prezesowi NBP przysługuje kompetencja do przekazania kontrolowanej jednostce zaleceń pokontrolnych (art. 40 PD) oraz do wydania decyzji o zakazie wykonywania działalności kantorowej (art. 40c pkt 2) PD). W razie powstania w toku kontroli uzasadnionego podejrzenia popeł nienia wykroczenia lub przestępstwa przez kontrolowaną jednostkę lub inny podmiot, zgodnie z art. 41 PD, Prezes NBP powiadamia o tym fakcie właściwy organ. P rzepisy PD nie zawierają zaś uregulowań odnoszących się do zasad, na jakich może się dokonywać wymi ana walut za pośrednictwem kantorów internetowych. Definicja działalności kantorowej nie obejmuje zatem transakcji wykonywanych z wykorzystaniem Internetu, bez fizycznej wymiany walut. Prowadzenie kantorów internetowych nie jest tym samym uznawane za dział alność regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców i nie wymaga wpisu do Rejestru. Skutkuje to także tym, że działalność kantorów internetowych nie podlega kontroli Prezesa NBP . Wskazać więc należy, że Fritz Grou p prowadzi działalność kantorową w rozumieniu PD, niemniej jednak, dotyczy to jedynie działalności prowadzonej w lokalach, tj. miejscach wpisanych do Rejestru. I nformacje zamieszczone przez Spółkę b yły prawdziwe, aczkolwiek z uwagi na miejsce, w którym był y rozpowszechniane - mogły wprowadza ć konsumentów w błąd. U mieszczon e zostały na stronie internetowej, w miejscach które miały bezpośrednie odniesienie do działalności prowadzonej za jej pośrednictwem, podczas gdy de facto nie dotyczyły one działalności prowadzonej tą drogą. Co więcej, c zęść z nich u sytuowan o w tekście „bezpieczeństwo”, pod hasłem „zaufanie”, co miało na celu zaprezentowanie okoliczności świadczących o bezpieczeństwie przeprowadzanych transakcji. Wszystko to sprawiało, że k onsumenci mogli b yć w błędnym przekonaniu, i ż działalność prowadzona za pośrednictwem strony www.fritzexchange.pl podlega ochronie przewidzianej w przepisach PD. Przedstawione informacje mogły wywołać u nich wrażenie, że działalność ta jest bezpieczna, gdy ż spełnia wymogi ustawowe, a nad jej prawidłowym wykonywaniem czuwa organ państwowy , jakim jest Prezes NBP . Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, iż w ocenie konsumentów , działania podejmowane przez NBP służą efektywnemu zabezpieczeniu obrotu walutami oraz są przez nich obdarzone szczególnym zaufaniem . Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi przez Centrum Badań Opinii Społecznej, w okresie zbliżonym do terminu, w którym Prez es Urzędu otrzymał zawiadomienie o kwestionowanych praktykach Spółki, tj. we wrześniu 2018 r., działalność Narodowego Banku Polskiego została pozytywnie oceniona przez 55% badanych osób 3 . Zasadne jest przy tym uznanie, że k onsumenci wiązali funkcjonowanie kantoru wymiany walut online z nadzorem prowadzonym przez Prezesa NBP, o czym świadczą skargi adresowane do NBP. W konsekwencji, mogli podjąć decyzję o 3 Komunikat z badań do stępny jest pod adresem https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2019/K_044_19.PDF [dostęp online: 12 lipca 2019 r.]. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel. 71 32 36 380 < faks 71 32 36 398 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zawarciu z e Spółką umowy dotyczącej wymiany walut, której z kolei mogliby nie podjąć, gdyby mieli świadomość, że owa działalność nie jest objęta wspomnianym nadzorem . Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że zachowanie Spółki jest sprzeczne z zakazem określonym w art. 3 UoPNPR, gdyż stanowi nieuczciwą praktykę ry nkową, o której mowa w art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 2), w związku z art. 4 ust. 2 UoPNPR. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów Przepisy zawarte w U oOKiK nie zawierają definicji zbiorowego interesu konsumentów, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jes t nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów pewnej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, ja k i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Ochrona zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne w tym zna czeniu, że mogą dotknąć każdego konsumenta będącego lub mogącego być potencjalnie kontrahentem przedsiębiorcy. Przedmiotem ochrony są zatem interesy wszystkich aktualnych lub potencjalnych klientów – traktowanych jako grupa uczestników rynku zasługująca na szczególną ochronę (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt VI ACa 306/08). Stanowisko to potwierdzone zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu jednego z wyroków stwierdził, iż: „ nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymi ar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów ” 4 . Nie ulega wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Natomiast przez interes zbiorowy należy rozumieć interes dotyczący konsumentów, jako określonej zbiorowości. Dla stwierdzenia godzenia w zbiorowe interesy konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębior cy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Jak słusznie uznał Sąd Najwyższy w swoim rozstrzygnięciu „ przedmiotem ochrony nie jest indywidualny interes konsumenta, ani suma interesów indywidualnych k onsumentów, lecz interes zbiorowy. Zbiorowy to «odnoszący się do pewnej grupy osób lub zbioru rzeczy, właściwy jakiemuś zbiorowi, złożony z wielu jednostek, składający się na jakiś zbiór; gromadny, kolektywny, wspólny». Gramatyczna wykładnia pojęcia prakty ka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór ” 5 . Ponadto Sąd ten wskazał, że „ praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do 4 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2003 r., sygn. akt I CKN 504/01; 5 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt III SK 27/07; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel. 71 32 36 380 < faks 71 32 36 398 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że po tencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy ”. Stanowisko to jest szeroko popierane w najnowszym orzecznictwie 6 . Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale pr zede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. Nie jest zatem konieczne ustalenie, że którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki. Z akwestionowane w przedmiotowej decyzji zachowanie Fritz Group d otyczy wszystkich konsumentów, na rzecz których Spółka świadczyła usługi wymiany walut drogą elektroniczną. P raktyka ta mogła zatem dotyczyć nieokreślonego z góry kręgu adresatów . Na ruszen ie zbiorowych interesów konsumentów polega ło zaś na naruszeniu interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć m.in. prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu prawnego dokonyw anych czynności. Przejawem tego może być prawo do uzyskania przez konsumenta rzetelnej informacji o niejednolitych zasadach, którymi objęta jest działalność w zakresie wymiany walut, zależna od miejsca zawarcia umowy. Konsument powinien być jednoznacznie i rzetelnie poinformowany o ryzyku wiążącym się z wymianą walut drogą elektroniczną . Ma prawo przypuszczać, że informacje rozpowszechniane przez Spółkę na stronie internetowej są nie tylko prawdziwe, ale mają również zastosowanie do usług świadczonych za je j pośrednictwem. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że określona w sentencji niniejszej decyzji praktyka Fritz Group prowadziła do naruszeni a zbiorowych interesów konsumentów. Stwierdzenie zaniechania stosowania praktyk naruszających zbiorowe in teresy konsumentów. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 2 UoOKiK, nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26 UoOKiK, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 UoOKiK. W tym przypadku, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uzna niu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Ciężar udowodnienia okoliczności, o których mowa w ust. 1, spoczywa na przedsiębiorcy. W przedmiotowym postępowaniu, za dzień zaniechania omawianej praktyki uznaje się 26 października 2018 r . Za określeniem tej daty przemawia okoliczność, iż na stronie internetowej www.fritzexchange.pl zamieszczona została przez Spółkę informacja, zgodnie z którą znajdująca się tam platforma wymiany walut zakończyła z tym dniem działalność. Rozstr zygnięcie zamieszczone w pkt II Decyzji (k oszty postępowania ) Zgodnie z art. 80 UoOKiK, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 UoOKiK , jeżeli w wyniku postępowania organ ochrony konsumentów stwierdził naruszenie 6 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 wrześ nia 2013 r., sygn. VI ACa 67/13; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel. 71 32 36 380 < faks 71 32 36 398 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. W świetle natomiast art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) [dalej: KPA] w zw. z art. 83 UoOKiK , do kosztów postępowania zalicza się m.in. koszty dorę czenia stronom pis m urzędowych. Stosownie do art. 263 § 2 KPA w zw. z art. 83 UoOKiK organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Z kolei zgodnie z art. 264 § 1 KPA , jednocześnie z wy daniem decyzji organ administracji publicznej ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Postępowanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów UoOKiK . Do kosztów przeprowadzonego postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów zaliczono poniesione koszty doręczenia pism do Spół ki , Urzędu Skarbowego Kraków - Krowodrza oraz Sąd u Rejonowe go dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie , w wysokości 45,60 zł. Koszty niniejszego postępowania przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warsza wa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 w terminie 14 dni od uprawomocnienie się decyzji. Pouczenia Stosownie do treści art. 81 ust. 1 UoOKiK w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 201 9 r. p oz. 1 4 60 z późn. zm.) [dalej: KPC] – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Kons umentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach - zawartego w pkt II decyzji - na podstawie art. 264 § 2 KPA w zw. z art. 83 i art. 81 ust. 5 UoOKiK w związku z 479 32 § 1 i § 2 KPC, Przedsiębiorcy przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w spraw ach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 785 z późn. zm.) [U oKSwSC], odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Z kolei, zgodnie z art. 32 ust 2 tej ustawy zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie w kwocie 500 zł. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu pl. Strzelecki 25 < 50 - 224 Wrocław tel. 71 32 36 380 < faks 71 32 36 398 wroclaw@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Zgodnie z art. 103 UoKSwSC ust. 1 i 2 , Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Spółka handlowa powinna wykazać także, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki. Zgodnie z art. 105 ust. 1 UoKSwSC, wniosek o przyznanie zwoln ienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 KPC strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, m oże domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Urzędu we Wrocławiu Agnieszka Jacyszyn Otrzymuje: Fritz Group S.A. z siedzibą w Wadowicach ul. Trybunalska 1/3 34 - 100 Wadowice