RGD-8/2015

1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 3 2, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl RGD-61-2/15/IW/MW Gdańsk, 30.11.2015 r. DECYZJA RGD 8/2015 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 184), działając w imieniu Prezesa Urzędu Och r ony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postęp owania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w toku którego zo- stało uprawdopodobnione stosowanie przez przedsiębiorcę: PROGENIS Sp. z o.o. z sie- dzibą w Krakowie praktyk narus zających zbiorowe interesy konsume n tów poleg a jących na stosowaniu we wzorcu umowy zatytułowanym Umowa o świadczenie usługi profilak- tyczno – terapeutycznej w zakresie preparatyki i przechowywania komórek macierzy s- tych z krwi pępowinowej postanowień o treści : 1. Progenis nie odpowiada za zakażenie krwi pępowinowej podczas jej pobier ania w szpitalu, 2. W przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań wynik a jących z treści niniejszej umowy, za które odpowiedzialność ponosi Progenis, Progenis za- płaci karę umowną odpowiadającą równowartości 10 – krotności (dziesięciokrotności) wynagrodzenia zapłaconego Prog e nis z tytułu Umowy, do dnia wyrządzenia szkody, 3. Progenis nie odpowiada za utratę komórek macierzystych, jeżeli przyczyną tej utraty były zdarzenia niezależne od Progenis, a w szczególności działanie siły wyższej, lub przyczyny, które w tej chwili nie są znane ze względu na obecny stan wiedzy me- dycznej, 4. Strony zgodnie ustalają, że korespondencja wysłana dwukrotnie listem pol econym na ostatnio podany adres do korespondencji uznana zostaje jako dor ę czona, wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o któ- rym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postepowania cywil- nego (Dz. U. z 2014 r . poz. 101, z późn. zm. ), c o może stanowić n aruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i kon sumentó w, oraz po złożeniu zobowiązania przez PROGENIS Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie , do pod jęcia działań zmierzających do usunięcia skutków naruszenia, polegaj ą cych na: wysłaniu do wszystkich klientów Spółki, z którymi zostały zawarte objęte postępowa- niem umowy zawierające , zgodnie z orzeczeniami Sądu Okręgowego w Warszawie – Sąd u Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt: XVII A mC 996/09, XVII AmC 997/09, XVII AmC 998/09, XVII AmC 999/09), cztery klauzule umowne uznane za niedozwolone – pi- semnego oświadczenia, zawierającego informację w zakresie nieważności przedmioto- wych klauzul i wyłączenia ich stosowania, nakłada się na przed siębiorcę : PROGENIS Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie obowiązek wykonania zo bowiąza nia, w terminie do 60 dni od dnia uprawomocnienia decyzji. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 3 2, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 184) nakłada się na przedsiębior- cę PROGENIS Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, obowiązek przedłożenia, w terminie 90 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji , informacji/dokumen tów potwierdzających wykonanie zo bowiązania, o którym mow a w punkcie I. sentencji decyzji, tj.:  przekazania przykładowych kopii oświadczeń skiero wanych do konsumentów zgodnie z treścią zobowiązania wraz z dowodem ich nadania, potwierdzają- cego dor ę czenie tego oświadczenia dotychczasowym klientom Spółki , z któ- rym i zawarte zostały umowy zawierające postanowienia niedozwolone wska- zane w punkcie I. sentencji decyzji, celem wykazania realizacji złożonego zobowiąza nia. UZASADNIENIE [1] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadził na przełomie 2014 i 2015 roku po stępowanie wyjaśniające (sygn.: RGD-405-69/14/15/IW) mające na celu wstępne ustalenie, czy postanowienia stosowanych przez przedsiębiorcę PROGENIS Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie wzorców umów i innych dokumentów, dotyczących świa d czenia usług prof ilaktyczno – terapeutycznych w zakresie prepa- ratyki i przechowy wania komórek macierzystych z krwi pępowinowej, nie naruszają chronionych pra wem interesów konsumentów w sposób uzasadniający podjęcie działań określonych w ustawie o ochronie konkurencji i kon sumentów . [2] W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Progenis Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie (zwana dalej: Progenis, Spółką, przedsiębiorcą) przekazała Prezesowi Urzędu wzorzec zatytułowany Umowa o świadczenie usługi profila ktyczno – tera- peutycznej w zakresie preparatyki i przechowywania komórek maci erzystych z krwi pępowinowej , stosowany w latach 2013 – 2015. [3] Analiza wzorca Umowy o świadczenie usługi profila ktyczno – terapeutycznej w za- kresie preparatyki i przechowywania komórek maci erzystych z k rwi pępowinowej stosowanego przez Spółkę do końca lutego 2015 r., wykazała, iż zawiera on posta- nowienia przywołane w sentencji niniejszej decyzji , które na podstawie prawomoc- nych wyroków Sądu Okręg owego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt: XVII AmC 996/09, XVII AmC 997/09, XVII AmC 998/09, XVII AmC 999/09, zostały w dniu 11 kwietnia 2011 r. w pisane do rejestru postanowień wzo r ców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postepo- wania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm. ) [zwany dalej rejestrem], odpowiednio pod pozycjami: 2282, 2283, 2284, 2285. Klauzule te ujęte zo stały w rejestrze , o którym mowa powyżej, w związku z wniesieniem powództw przez Stowarzyszenie Towarzystwo Lexus z siedzibą w Poznaniu przeciwko PROGENIS Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie i uprawomocni e niem się wydanych w tym przedmiocie orzeczeń SOKiK. Pozyskany w postępowaniu wyjaśniającym materiał dowodowy, wskazywa ł, że s tosowanie przez PROGENIS Sp. z o.o. w obrocie z konsumentami wzorców umów, w których znajdują się postanowienia, wpisane na podstawie pra- womocnych orzeczeń SOKiK - wydanych wobec tej Spółki - do rejestru postanowień wzor ców umowy uznanych za niedozwolone, może zostać uznane za działanie bez- prawne. [4] Mając na uwadze dokonane ustalenia , Prezes Urzędu wszczął przeciwko przedsię- biorcy, w dniu 15 kwietnia 2015 r., postanowieniem nr 76, postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy ko nsument ów , polegających na stosowaniu we wzorcu Umowy o świadczenie usługi profila ktyczno – terapeutycznej w zakresie preparatyki i przechowywania komórek maci e rzystych z krwi pępowinowej posta- 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 3 2, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nowień wpisanych do r ejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwo- lone, o kt ó rym mowa w art. 479 45 k.p.c. , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen tów. [5] Postanowieniem nr 86 z dnia 15 kwietnia 2015 r. zaliczono w poczet dowodów w po stępowaniu w sprawie prakt yk naruszających zbiorowe interesy konsumentów pozyskane w trakcie przepro wadzonego postępowania wyjaśniają cego dokumenty załączone do pisma Spółki z dnia 5 grudnia 2014 r., tj. KRS i wzorzec umowny zaty- tułowany Umowa o świadczenie usługi profila ktyczno – terapeutycznej w zakresie preparatyki i przechowywania komórek maci e rzystych z krwi pępowinowej , stoso- wany w latach 2013-2014. Ponadto, postanowieniem nr 146 z dnia 24 września 2015 r. w poczet dowodów w postępowaniu poprzedzającym wydanie przedmiotowej de- cyzji zaliczono uzyskane przez Prezesa UOKiK w toku postępowania wyjaśniającego, dokumenty załączone do pisma Spółki z dnia 20 lutego 2015 r., tj. wzorzec umowy zatytułowany Umowa o świadczenie usługi profila ktyczno – terapeutycznej w zakre- sie preparatyki i przechowywania komórek maci e rzystych z krwi pępowinowej , sto- sowany po wejściu w życie ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawa ch konsumenta (Dz. U. z 2014 r. poz. 827). [6] Ustosunkowując się do postawionych zarzutów, Spół ka w piśmie z dnia 28 kwietnia 2015 r ., stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie z dnia 15 kwietnia 2015 r. o wszczęciu postę powania, przyznała, iż we wzorcach umów stosowanych w poprzednich latach przez Spółkę znalazły się cztery klauzule umowne, które zgodnie z treścią orzeczeń Sądu Okręgowe go w Warszawie – Sąd Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów (sygn. akt: XVII AmC 996/09, XVII AmC 997/09, XVII AmC 998/09, XVII AmC 999/09), zostały uznane za niedozwolone i zakazane zostało ich wykorzy- stanie. Przedsiębiorca wskazał, że „Powyższa okoliczność zaistniała na skutek błę- dów organizacyjnych, zmiany obsługi prawnej oraz niestety zapewne nieuwagi. […] Podkreślenia wymaga jednak, iż niezwłocznie po uświadomieniu sobie powyższej okoliczności i nawet przed wszczęciem postępowania przez Prezesa Urzędu Ochro ny Konkurencji i Konsumentów w tym zakresie, powstały błąd został usunięty i wszyst- kie cztery klauzule zostały z umów usunięte i nie są stosowane. Spółka oświadczyła także, że „ W trakcie dotychczasowej działalności Spółki od momentu wydania w/w orzeczeń przez Sąd do czasu wyeliminowania przedmiotowych klauzul z umów – żadna z tych klauzul, zgodnie z posiadaną przez Spółkę wiedzą, nie była wykorzy- stywana , nie była przedmiotem roszczeń, nie stanowiła przeszkody w ewentualnym dochodzeniu przez Klientów przysługujących im praw oraz nie została zastosowana przez Progenis w jakimkolwiek celu niezgodnym z interesem konsumenta. W związ- ku z faktem stosowania spornych klauzul Spółka nie osiągnęła z tego tytułu żadnych korzyści majątkowych. Błędne pozostawienie przedmiotowych zapisów nie spowo- dowało żadnych niekorzystnych skutków w stosunku do żadnego z klientów Spółki, którzy podpisali umowy zawierające zakwestionowane zapisy” . [7] Spółka w piśmie z dnia 29 lipca 2015 r. oraz uzupełniająco w piśmie z dnia 1 paź- dziernika 2015 r., wniosła o wydanie w sprawie decyzji w trybie art. 2 8 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie kon kurencji i konsumentów, składając propozy- cję zobowią zania do podjęcia działań zmierzających do usunięcia skutków powsta- łych naruszeń , poprzez wysła nie do wszystkich klientów Spółki, z którymi zostały zawarte objęte postępowaniem umowy zawierające , zgodnie z orzeczeniami Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt: XVII AmC 996/09, XVII AmC 997/09, XVII AmC 998/09, XVII AmC 999/09), cztery klauzule umowne uznane za niedozwolone – pisemnego oświadczenia, zawierające- go informację w zakresie nieważności przedmiotowych klauzul i wyłączenia ich sto- sowania. 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 3 2, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl M AJĄC NA UWADZE ZEBRANY MATERIAŁ DOWODOWY , P REZES U RZĘDU USTALIŁ CO NASTĘPUJE : [8] Progenis Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Krakowie wpisana została do rejestru przedsiębiorców , prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Krako- wa - Śródmieścia w Krakowie , XI Wydział Gosp o darczy Krajowego Rejestru Sądowe- go, pod numerem KRS: 0000177116. Przedmiot działalności Spółki jako przedsię- biorcy obejmuje m.in.: działalność w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego oraz prace badawczo-rozwojowe w dziedzinie nauk przyrodniczych i technicznych. [9] W zakresie prowadzonej działalności gospodarczej związanej ze świadczeniem usług medycznych, Spółka zawiera z konsumentami umowy z wy korzystaniem wzorcó w umowy. Za ustaleniem takim prze mawia fakt, iż przedłożone przez przedsiębiorcę dokumenty wykorzystywane do zawierania umów z konsumentami , spełniają kryte- ria pozwalające na ich klasyfika cję jako wzorce umowy, tj. charakteryzują się na- stępującymi cechami: są jedn ostronnie przygotowane przez przedsiębiorcę w celu masowego zawierania umów w obrocie konsumenckim; stanowią zbiór postanowień umowy obejmujących powt a rzalne stany faktyczne; określają w sposób jednolity treść zawieranych w przyszł o ści umów; nie zawierają indywidualizujących danych w celu określenia podmiotu lub przedmiotu umowy i tym samym przeznaczone są na użytek prz y szłych umów . [10] We wzorcu zatytułowanym Umowa o świadczenie usługi profila ktyczno – terapeu- tycznej w zakresie preparatyki i przechowywania komórek maci erzystych z krwi pępowinowej , przedsi ę biorca sto sował postanowienia, które zostały uznane w przez SOKiK w postępowaniac h prowadzonych przeciwko Progenis Sp. z o.o. za niedozwolone, o treści:  Progenis nie odpowiada za zakażenie krwi pępowinowej podczas jej pobier ania w szpitalu (wyrok SOKiK z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt: XVII AmC 996/09, pozycja w rejestrze 2282),  W przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań wynik a ją- cych z treści niniejszej umowy, za które odpowiedzialność ponosi Progenis, Pro- genis zapłaci karę umowną odpowiadającą równowartości 10 – krotności (dzie- sięciokrotności) wynagrodzenia zapłaconego Prog e nis z tytułu Um owy, do dnia wyrządzenia szkody (wyrok SOKiK z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt: XVII AmC 997/09, pozycja w rejestrze 2283),  Progenis nie odpowiada za utratę komórek macierzystych, jeżeli przyczyną tej utraty były zdarzenia niezależne od Progenis, a w szczególności działanie siły wyższej, lub przyczyny, które w tej chwili nie są znane ze względu n a obecny stan wiedzy medycznej (wyrok SOKiK z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt: XVII AmC 998/09, pozycja w rejestrze 2284),  Stron y zgodnie ustalają, że korespondencja wysłana dwukrotnie listem pol eco- nym na ostatnio podany adres do korespondencji uznana zostaje jako dor ę czo- na, (wyrok SOKiK z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt: XVII AmC 999/09, pozycja w rejestrze 2285). W OPARCIU O USTALONY STAN FAKTYCZNY P REZES U RZĘDU ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE : Interes publiczny: [11] Podstawowym warunkiem determinującym rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie ustalenie, czy na skutek działań przedsiębiorcy zagrożony został interes publicznoprawny. St o- sownie bowiem do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , za- sadniczym jej celem jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznopr awnym ochrony interesów przedsię- 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 3 2, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl biorców i kons ument ó w. Interpretacja pojęcia interesu publicznoprawnego, wymaga odniesienia do ukształtowanego w tym zakresie orzecznictwa, zgodnie z którym n a- ruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce, gdy skutkami dzi ałań sprzecznych z przepisami pra wa dotknięty został „szerszy krąg uczestników rynku”, a także, gdy działania te wywołują na rynku inne niekorzystne zjawiska (por. wyrok Sądu Na j- wyższego, III SK 40/07, z dnia 5 czerwca 2008 r.) . W przedmiotowym aspekcie, wa- runkiem koniecznym do zastosowania ustawy jest, aby działanie przedsiębiorcy , któremu zarzucono naruszenie jej przepisów , stanowiło potencjalne zagrożenie i n- teresu publicznego, nie zaś je dnostki lub grupy. [12] Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma cha rakter publicznoprawny, al- bowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy skorzystali lub mogli skorzystać z oferty Spółki dotyczącej zawarcia umowy w oparciu o wzorce zawierające postanowienia, które na mocy wyroków SOKIK po rozpoznani u spraw przeciwko Progenis Sp. z o.o., zostały uznane za niedozwolone. Objęte za- rzutem działanie przedsiębiorcy wymierzone jest w sz e roki krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do członków określonej zbiorowości tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez przedsiębiorcę usług w zakresie preparatyki i przechowywania komórek macierzystych z krwi pępowino- wej . W tym stanie rzeczy uznać należy, że w niniejszej sprawie możliwość zagroże- nia interesu publicznoprawnego uza sadnia ocenę zachow ania na rynku Spółki Proge- nis w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsume n tów. [13] W postępowaniu poprzedzającym wydanie niniejszej decyzji, Spółce postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumentów. [14] Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zak azane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe intere sy konsumen- tów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególn o- ści:  stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru posta nowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępow ania cywilne- go;  naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i peł- nej informacji;  nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem o chronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsię- biorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem st o- sowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykaz ania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące prz e słanki:  oceniane zachowanie jest podejmowane przez podmiot będący przedsiębi or- cą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsume n tów,  zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawnośc i,  praktyka godzi w zbiorowe interesy konsu mentów. Status przedsiębiorcy: [15] Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za przedsi ę- biorcę uważa się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 u st. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 584) wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 3 2, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl prawną , której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca we wła- snym imieniu działalność gospodarczą. W przedmiotowej sprawie strona postępowania posiada status przedsiębiorcy . Pro- genis działa w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wpisaną do rej estru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzącą we własnym imi eniu działalność gospodarczą , która obejmuje m.in. usługi w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego. W konsekwencji, d ziałania Progenis Sp. z o.o. mogą podlegać kontroli dokonywanej w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumen tów. [16] Podstawę prawną wydania przedmiotowej decyzji stanowi przepis art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 powołanej usta wy, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, że został naruszony zakaz, o którym mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego zakazu zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia lub usunięcia jego skutków, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. W przypadku, gdy przedsiębiorca zaprzestał naruszania zakazu, o którym mowa w art. 24 i zobowiąże się do usunięcia skutków tego naruszenia, zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio . [17] Wykładnia przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsume n tów wyraźnie wskazuje, iż dopuszczalność wydania decyzji w oparciu o przedmiotowy przepis ustawy wymaga łącznego spełnienia przesłanek w postaci :  uprawdopodobnienia w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbio rowe interesy konsumentów, że przedsiębiorca naruszył zakaz, o któr ym mowa w art. 24,  zobowiązania się przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia lub usunięcia jego skut- ków . [18] Uprawdopodobnienie, iż przedsiębiorca naruszył zakaz, o którym mowa w art. 24 oznacza , iż równolegle uprawdopodobnienia wymagają przesła nki tego zakazu okre- ślone przepisem art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stąd też do wydania decyzji zobowiązującej konieczne jest:  uprawdopodobnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów,  upra wdopodobnienie bezprawności działań przedsiębiorcy,  złożenie zobowiązania przez przedsiębio r cę. Uprawdopodobnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów : [19] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje wprost pojęcia zbior o- wych interesów konsumentów . W tym zakresie również niezbędne jest p omocnicze odniesienie się do aksjologii ustawy oraz stanowiska judykatury. [20] Wskazówki do inte r pretacji przedmiotowego pojęcia zawiera przepis art. 24 ust. 3 ustawy , który wskazuje, iż nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma ind y- widualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 roku (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizow a- nych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu po d- miotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułow a- nie: „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” , należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsume n- tów, których interesy zostały naruszone ni e decyduje o tym, czy dana praktyka na- 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 3 2, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl rusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy ko n- sumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosun ku do indywidu- alnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zach o- wania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodni e z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naru- szenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, m a- jących status konsumentów. [21] Ponadto, n ależy przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. [22] W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Progenis Sp. z o.o. dotyczy zbio rowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Praktyka zarzucona Spółce, może być wymierzona we wszystkich tj. aktualnych i przyszłych usługobiorców Spół ki. W ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane działa- nia Progenis Sp. z o.o. mogą godzić w rzeczywistych jej klientów, z którymi zawarto umowy na podstawie stosowanych wzorców, jak ró w nież w potencjalnych kontra- hentów. Nie ulega zatem wątpliwości, iż praktyki Progenis Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie mogą prowadzić do naruszenia zbior owego inte resu konsumentów . Uprawdopodobnienie b ezprawnoś ci działań: [23] Przesłankę w postaci bezprawnoś ci działania przedsiębiorcy , Prezes Urzędu wywo- dzi z naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie kon kurencji i konsumentów. Zgodnie z przytoczonym przepisem przez praktykę n aru szającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne dzi a łanie przedsiębiorcy, w szczególności: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozw o lone, o którym mow a w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks po stępowania cywilnego . B ezprawność praktyki objętej przedmiotem niniejszej decyzji dotyczy identyczności postano wień wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. i postano- wień wzorców umów stosowanych przez Progenis Sp. z o.o. [24] Mając na względzie stan faktyczny sprawy , której dotyczy przedmiotowe rozstrzy- gnięcie, należy wskazać, że wpis postanowienia wzorca umowy do rejestru posta- nowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone obliguje d o niestosowania ta- kiego postanowienia we wzorcu umów zawieranych z konsumentami przez przedsię- biorcę , w stosunku do którego zapadł prawomocny wyrok sądowy w tym przedmio- cie. Bezsporna zatem jest moc wiążąca wyroków SOKiK w stosunku do przedsiębior- cy, który był stroną postępowania o uznanie postanowienia wzorca umowy za nie- dozwolone, zakończonego wpisem tego postanowienia do rejestru. [25] Dokonując wykładni przepisu art. 24 ust. 2 pkt 1 u.o.k.k., należy zaznaczyć, że praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów stanowi m.in. stosowanie po- stanowień wzorców umowy, których brzmienie jest identyczne z klauzulą wpisaną do rejestru. Tym bardziej, praktyk ą naruszającą zbiorowe interesy konsumentów będzie dalsze zamieszczanie we wzorcach umowy klauzul o identycznym brzmie- niu jak ta, która została wpisana w rejestrze , przez przedsiębiorcę, przeciwko któ- remu wydano wyrok w postępowaniu o uznanie postanowienia za niedozwolone . 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 3 2, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [26] Podkreślenia wymaga, że stosowanie przez przedsiębiorcę postanowienia wzorca umowy wpisanego do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwo- lone stanowi samodzielną przesłankę bezprawności. Sąd Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (XVII Ama 51/03, Wokanda 2005, nr 4, s. 58) wskazał, że „ w oparciu o art. 23a ust. 2 [obecnie art. 24 ust. 2 pkt 1 u.o.k.i.k. ] można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisa- ne do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. ” 1 . Wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści już wpisanej do rejestru klau- zul abuzywnych stanowi wystarczającą przesłankę do uznania bezprawności działa- ni a tego przedsiębiorc y. [27] W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu zakwestionował stosowane przez Progenis Sp. z o.o. po stanowienia o treści:  Progenis nie odpowiada za zakażenie krwi pępowinowej podczas jej pobier ania w szpitalu,  W przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań wynik a ją- cych z treści niniejszej umowy, za które odpowiedzialność ponosi Progenis, Pro- genis zapłaci karę umowną odpowiadającą równowartości 10 – krotności (dzie- sięciokrotności) wynagrodzenia zapłaconego Prog e nis z tytułu Umowy, do dnia wyrządzenia szkody,  Progenis nie odpowiada za utratę komórek macierzystych, jeżeli przyczyną tej utraty były zdarzenia niezależne od Progenis, a w szczególności działanie siły wyższej, lub przyczyny, które w tej chwili nie są znane ze względ u na obecny stan wiedzy medycznej,  Strony zgodnie ustalają, że korespondencja wysłana dwukrotnie listem pol eco- nym na ostatnio podany adres do korespondencji uznana zostaje jako dor ę czo- na. Wszystkie wyżej wymienione postanowienia ujęte zo stały w rejestrze na podstawie wyroków SOKiK z dnia 9 września 2009 r. , odpowiednio o sygnaturach akt: XVII AmC 996/09 , XVII AmC 997/09 , XVII AmC 998/09 , XVII AmC 999/09, w związku z wniesie- niem powództw przez Stowarzyszenie Towarzystwo Lexus z siedzibą w Poznaniu przeciwko PROGENIS Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie i uprawomocni e niem się wy- danych w tym przedmiocie orzeczeń SOKiK . [28] W postępowaniu poprzedzającym wydanie przedmiotowej decyzji, przedsiębiorca przyznał, że wzorce umów stosowane w poprzednich latach (do lutego 2015 r.) przez Spółkę zawierały cztery klauzule, które zgodnie z treścią orzeczeń SOKiK (sygn. akt: XVII AmC 996/09, XVII AmC 997/09, XVII AmC 998/09, XVII AmC 999/09) zostały uznane za niedozwolone i zakazane zostało ich wykorzystywanie przez Pro- genis Sp. z o.o. Za uprawdopodobnione zatem należy uznać, iż w o bowiązując ych u przedsiębiorcy , już po wydaniu powołanych wyżej wyroków SOKiK , wzorcach za- stosowano zakwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia w brzmieniu iden- tycznym z postanowieniami wpisanymi do rejestru w wyniku przeprowadzenia przez SOKiK post ę powa ń przeciwko Progenis Sp. z o.o. Spółka natomiast, w związku z prawomocnym orzeczeniem niedozwolonego charakteru postanowień wskazanych w sentencji decyzji i zakazaniem przez Sąd ich wykorzystywania przez przedsię- biorcę, była zobowiązana do ich usunięcia ze stosowanych wzorców umowy. [29] Progenis Sp. z o.o. utrzymywała w obrocie wzorzec umowy zawierający postano- wienia, których treść odpowiada klauzu lom już wpisan ym do rejestru w wyniku po- stępowań o uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone, w których po- 1 Por. M. Sieradzka, Komentarz do art. 24 ustawy o ochronie konku rencji i konsumentów, (w:) K. Kohutek, M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, LEX 2014 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 3 2, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zwanym był a Spółka. W związku z tym, podkreślając, iż art. 24 ust. 2 pkt 1 u.o.k.k. formułuje samoistną przesłankę bezprawności, za uprawdopodobnione przyjąć nale- ży naruszenie przez Spółkę Progenis zakazu określonego powołanym przepisem art. 24 u.o.k.k. Uwzględniając powyższe, uprawdopodobniono stosowanie praktyk i naruszając ej zbiorowe interesy konsumentów w świetle art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z OBOWIĄZANIE PRZEDSIĘBIORCY : [30] Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w to- ku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, że został naruszony zakaz, o którym mowa w art. 24, a prz edsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego zakazu zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naru- szenia lub usunięcia jego skutków, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, zobo- wiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. W przypadku, gdy przedsię- biorca zaprzestał naruszania zakazu, o którym mowa w art. 24 i zobowiąże się do usunięcia skutków tego naruszenia, zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio . [31] W toku przeprowadzonego postępowania przedsięb iorca przedstawił zobowiązanie do podjęcia określonych działań zmierzających do usunięcia skutków zarzucanego naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 u.o.k.k. Zgodnie z wyjaśnieniami przedsiębiorcy i zebranym w postępowaniu materiałem dowodowym, Spółka wdrożyła dnia 23 lute- go 2015 r. nowy wzorzec umowy świadczenia usług profilaktyczno -terapeutycznych w zakresie preparatyki i przechowywania komórek macierzystych z krwi pępowino- wej, z którego usunięto zakwestionowane klauzule. Jak podała Progenis Sp. z o.o. , we wniosku o wydanie decyzji zobowiązującej, „ niezwłocznie po uświadomieniu so- bie faktu, iż w umowie Spółki znajdują się zapisy, które winny być wyeliminowane z obrotu zgodnie z w/w orzeczeniami Sądu, nawet przed wszczęciem postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w tym zakresie, powsta- ły błąd został przez Spółkę usunięty i wszystkie cztery klauzule zostały z umów wy- eliminowane i nie są już stosowane ”. W zwi ązku z zaprzestaniem naruszania zakazu stosowania wpisanych do rejestru posta nowień wzorców umowy uznanych za niedo- zwolone , Progenis zobowiązała się do usunięcia skutków zaistniałych naruszeń po- przez wysłanie do wszystkich klientów Spółki, z którymi zostały zawarte objęte po- stępowaniem umowy zawierające , zgodnie z orzeczeniami Sądu Okręgowego w War- szawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt: XVII AmC 996/09, XVII AmC 997/09, XVII AmC 998/09, XVII AmC 999/09), cztery klauzule umowne uznane za niedozwolone – pisemnego oświadczenia, zawierającego informację w zakresie n ieważności przedmiotowych klauzul i wyłączenia ich stosowania . Spółka przedłożyła wraz z propozycją zobowiązania projekt oświadczenia, które będzie kierowane do k onsumentów w związku z zawartą umową o świadczenie usług me- dycznych w zakresie preparatyki i p rzechowywania komórek macierzystych z krwi pępowinowej. Jak wskazała Progenis Sp. z o.o. zaproponowane przez nią zobowią- zanie obejmujące dystrybucję stosownego oświadczenia w pełni umożliwi usunięcie skutków powstałych naruszeń. [32] Progenis Sp. z o.o. wsk azał a , że złożone zobowiązanie wykona w terminie do 60 dni od dnia uprawomocnienia wydanej w przedmiotowej sprawie decyzji. Uzasadniając zakreślony termin na wykonanie zobowiązania, Spółka wyjaśniła, iż „ jest to termin wynikający z konieczności dokładnego zidentyfikowania wszystkich objętych postę- powaniem umów, przygotowania przesyłki oraz jej dystrybucji do Klientów Spółki objętych postępowaniem. Znaczna ilość umów oraz wola dokładnego i bezbłędnego wykonania zobowiązania będzie wymagała pełnego zaangażowa nia oddelegowanych 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 3 2, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl do tego pracowników, jak również po zakończeniu przez w/w osoby prac – na wdro- żeniu wewnętrznej procedury kontroli wykonanej przez nich pracy. Zaproponowany termin jest więc terminem realnym i możliwym do realizacji przy uwzględnieniu sp ecyfiki działalności Spółki i istniejących zasobów kadrowych i technicznych ”. [33] Zdaniem Prezesa UOKiK działania objęte zobowiązaniem złożonym przez Progenis Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, zmierzają do wyelimino wania trwających skutków naruszenia, jakieg o dopuścił się przedsiębiorca. Jak w ynika z przedstawionego przez Spółkę zobowiązania, zaprzestała ona naruszania zakazu określonego w art. 24 ust. 1 pkt 2 u.o.k.k. i od tego momentu zarzucane jej praktyki nie oddziałują negatywnie na zbiorowe interesy kon sumentów. Spółka, w związku z uprzednim usunięciem z wzorców umowy zakwestionowanych postanowień, złożyła zobowiąza- nie, które dotyczy eliminacji negatywnych skutków bezprawnego działania przed- siębiorcy. Prezes Urzędu, uznał również zaproponowany termin na wykonanie zo- bowiązania za możliwy do przyjęcia, uwzględniając przedstawione przez Spółkę w tym zakresie uzasadnienie. W tej sytuacji Prezes Urzędu postanowił jak w punkcie I sentencji niniejszej dec y- zji. [34] Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konku rencji i konsumentów, w dec y- zji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, Prezes UOKiK nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zob o- wiązań. Przedsiębiorca z obowiązany został do przedłożenia w termini e 90 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji , informacji/dokumentów potwierdzających wy- ko nanie zobowiązania, tj.:  przekazania przykładowych kopii oświadczeń skiero wanych do konsumentów zgodnie z treścią zobowiązania wraz z dowodem ich nadania, potwierdzają- cego dor ę czenie tego oświadczenia dotychczasowym klientom Spółki , z któ- rymi zawarte zostały umowy zawierające postanowienia niedozwolone wska- zane w punkcie I. sentencji decyzji, celem wykazania realizacji złożonego zobowiązania . W związku z tym orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. POUCZENIE: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywi l- nego (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 101), od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwoł a nie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konk u rencji i Konsumentów w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumen tów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumen tów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek