RGD-8/2020

1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl Wersja jawna RGD.610.3 .19/PC Gdańsk, 09 października 2020 r. DECYZJA NR RGD - 8 /2020 Po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 20 20 r. poz. 1076 i 1086 ) – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie przedsiębiorcy M&K Promoteam LLC z siedzibą w Cheyenne w Stanach Zjednoczonych Ameryki, polegające na stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mow a w art. 7 pkt 14 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2 007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2070), poprzez założenie, prowadzenie i propagowanie programu partnerskiego „Team - Coin” w oparciu o regulamin programu partnerskiego „Team - Coin”, w ramach którego konsument dokonuje zakupu „pozycji” w zamian za możliwość uzyskania korzyści materialnych w postaci wynagrodzenia lub prowizji określonych we wskazanym powyżej regulaminie, które to korzyści są uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia nowych członków (konsumenta ) do systemu – co może stanowić system promocyjny typu piramida, o którym mowa w art. 7 pkt 14 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2070) i tym samym wyczerpywać przesłanki art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkuren cji i konsumentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1076 i 1086 ). i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. II. N a podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentó w ( Dz. U. z 20 20 r. poz. 1076 i 1086 ) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 20 20 r. poz . 256 i 695 ) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – obciąża się przedsiębiorc ę M&K Promoteam LLC z siedzibą w Cheyenne w Stanach Zjednoczonych Ameryki, kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interes y konsumentów w kw ocie 21,90 zł (sło wnie: dwadzieścia jeden złotych i dziewięćdziesiąt groszy ) i zobowiązuje się do zwrotu tych kosztów Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. P REZES URZĘDU OCHRONY KONKUREN CJI I KONSUMENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl UZASADNIENIE [1] Pr ezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( dalej także : „Prezes Urzędu” lub „Prezes UOKiK”) , po otrzymaniu sygnałów rynkowych, przekazanych przez Komisję Nadzoru Finansowego, postanowieniem z dnia 8 lutego 2018 r. wszczął postępowanie wyjaśniające w s prawie ustalenia, czy zasady funkcjonowania i korzystania przez inwestorów, w tym konsumentów, z platformy www.e - promoteam - cykler.com oraz www.team - coin.com nie prowadzą do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów oraz przepisów ustawy o ochronie konkur encji i konsumentów lub innych ustaw chroniących interesy konsumentów (sygn. RGD.405.3.18). [2] Wyniki analizy materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego, wykazały istnienie podstaw do postawienia zarzutu naruszenia zakazu, o którym mowa w przepisie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji o konsumentów ( Dz. U. z 20 20 r. poz. 1076 i 1086 , dalej także: u.o.k.i.k.) . W związku z tym, Prezes Urzędu wszczął przeciwko przedsiębiorcy , postanowieniem z dn ia 17 maja 2019 r. ( dalej także: „ Postanowienie ”) , postępowanie w sprawie praktyk i naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 7 pkt 14 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sier pnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2070) (dalej także: u.p.n.p.r .) poprzez założenie, prowadzenie i propagowanie programu partnerskiego „Team - Coin” w oparciu o regulamin programu partnerskiego „Team - Coin”, w ramach którego konsument dokonuje zakupu „pozycji” w zamian za możliwość uzyskania korzyści materialnych w postaci wynagrodzenia lub prowizji określonych we wskazanym powyżej regulaminie, które to korzyści są uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia nowych c złonków (konsumenta) do systemu. [3] Jednocześnie, postanowieniem z dnia 17 maja 2019 r., w poczet dowodów wskazanego postępowania zaliczono następujących materiał dowodowy zebrany w toku ww. postępowania wyjaśniającego: (…) [4] Korespondencja zawierająca oba ww. postanowienia została wysłana do przedsiębiorcy zgodnie z adres ujawnionym w rejestrze przedsiębiorców . K orespondencja wysłana na adres spółki M&K Promoteam LLC z siedzibą w Cheyenne to jest: 1621 Central Ave Cheyenne, WY 82001 USA) , k tóry to ujawnion o w odpowiednim rejestrze dla stanu Wyoming w Stanach Zjednoczonych Ameryki została zwrócona z adnotacją: „need name or suite number” (potrzeb n a nazwa lub numer lokalu). [5] Z uwagi na powyższe , Prezes UOKiK pismem z dnia 17 października 2019 roku pono wnie wystąpił do przedsiębiorcy , wysy łając korespondencję na wskazany wyżej adres, który to n ie uległy zmianie w rejestrze przedsiębiorców o d czasu wysłania wcześniejszej dokumentacji . Korespondencja skierowana do spółki M&K Promoteam LLC zo stała podjęta, jednakże przedsiębiorca nie ustosunkował się do stawianego zarzutu. 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl [6] Pismem z dnia 17 września 2020 r. Prezes UOKiK zawiadomił stronę postępowania o zakończeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz możliwości zapoz nania się z aktami sprawy. Spółka nie skorzystała z przysługującego uprawnienia. M AJĄC NA UWADZE ZEBRA NY MATERIAŁ DOWODOWY , P REZES U RZĘDU USTALIŁ CO NAS TĘPUJE : [7] M&K Promoteam LLC z siedzibą w Cheyenne w Stanach Zjednoczonych Ameryki (dalej także: „Promo tea m”) założyła, prowadziła i propagowała program partnerski „ Team - Coin ”, którego zasady zostały umieszczone na stronie internetowej znajdującej się pod adresem: https://www.team - coin.com (dalej także: „Program”). Promoteam (Limited Liability Company – Domestic) jest zarejestrowana w odpowiednim rejestrze przedsiębiorców stanu Wyoming w Stanach Zjednoczonych Ameryki pod numerem zgłoszenia: 2017 - 000739267. [8] Do udziału w Programie są zachęcani polscy konsumenci, o czym świadczy m.in. treść regulaminu oraz filmik promujący Program pn: „ Jak działa program Team - Coin ”, umieszczony na stronie internetowej pod adresem: https://www.team - coin.com . Z treści materiału wynika, że podstawą uczestnictwa w programie jest re jestracja przez stronę internetową i wykup co najmniej jednej „pozycji” w cenie 0,005 BTC (Bitcoin), przy czym uczestnik Programu może dziennie kupić do 30 „pozycji”. Wspomniane „pozycje” szeregowane są w swoistej „kolejce” (zgodnie z tzw. „algorytmem lini owym”), zaś wynagrodzenie przyznawane jest tej „pozycji”, która znajduje się na początku „kolejki”. Warunkiem uprawniającym do wspomnianego wynagrodzenia jest natomiast zakup dwóch nowych „pozycji”, które zostaną ustawione na końcu „kolejki”. [9] Samo w ynagrodzenie za udział w Programie wynosi 160% ceny zakupionej „pozycji”, to jest 0,008 BTC, i jest dzielone na dwie części. Jedna z nich – o wartości 0,003 BTC zostaje przelana na „Saldo Główne”, druga – warta 0,005 BTC podlega automatycznej reinwestycji i trafia na koniec „kolejki”. Wskazać przy tym należy, że przy zakupie nowej „pozycji” lub reinwestycji dokonywanej przez osobę już uczestniczącą w Programie pobierane są opłaty, które trafiają automatycznie na konto Promoteam (jest to 10% ceny zakupu „poz ycji” nazywane „kosztami administracyjnymi”) oraz na saldo główne osoby, która zaprosiła nowego użytkownika do udziału w Programie (kolejne 10% ceny zakupu nowej „pozycji” lub reinwestycji). Z kolei 80% ceny zakupu pozycji ma być przekazywane na poczet wyn agrodzenia użytkownika, którego pozycja jest na początku „kolejki”. Wysokość wypłaty nie może być mniejsza niż 0,006 BTC. [10] W Programie przewidziano również tzw. „Saldo operacyjne”, z którego nie można wypłacać pieniędzy i służy ono jedynie do zakupu nowych „pozycji”. Zgodnie z treścią filmu promującego Program, „ aby zachować stabilność, długowieczność Programu”, Promoteam nałożyła na uczestników programu obowiązek dokonania raz w miesiącu zakupu przynajmniej 1 nowej „pozycji” (tzw. „aktywacja miesięcz na”), przy czym jej niedokonanie oznacza, że system automatycznie zabiera partnerowi 1 najwyższą „pozycję” oczekującą na wynagrodzenie. [11] Dodatkowo uczestnicy programu partnerskiego, którzy zapraszali innych uczestników do Programu, mogli otrzymywać dodatkowe wynagrodzenie z tytułu prowizji od zakupionych prze z nowych uczestników pozycji. Oznacza to, że uczestnik programu 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl partnerskiego „Team - Coin”, bez dokonania inwestycji poprzez zakup „pozycji”, mógł otrzymywać wynagrodzenie w postaci prowizji od za kupionych przez nowych użytkowników prowizji, którzy zarejestrowali się do Programu za pośrednictwem linku afiliacyjnego. ( zrzut z ekanu – fra g m ent filmiku promującego „ Jak działa program Team - Coin ” ) ( zrzut z ekanu ze strony internetowej: www.tea m - coin.com ) 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl [12 ] Wyniki analizy zgromadzonych dowodów wykaza ły, że działania Przedsiębiorcy są bezprawne oraz stanowią przejawy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W OPARCIU O USTALONY STAN FAKTYCZNY PREZES URZĘDU ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE: A d I sentencji decyzji Interes publiczny: [13 ] Podstawowym warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania pr zedsiębiorcy – naruszające przepisy tej ustawy – stanowią potencjalne zagrożenie dla interesu publicznego. Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zasadniczym jej celem jest określenie warunków rozwoju i ochrony konk urencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Interpretacja pojęcia interesu publicznoprawnego, wymaga odniesienia do ukształtowanego w tym zakresie orzecznictwa, zgodnie z którym naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce, gdy naruszenie będzie skierowane do szerokiego, nieokreślonego kręgu podmiotów 1 . W opisywanej sytuacji mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowego interesu konsumentów stanowiącego „rodzaj” („część”) interesu publiczn ego, a zatem nie służącego ochronie indywidualnego (prywatnego) interesu poszczególnych osób, lecz pewnego, nieokreślonego kręgu podmiotów. W przedmiotowym aspekcie, warunkiem koniecznym do zastosowania ustawy jest, aby działanie przedsiębiorcy, któremu za rzucono naruszenie jej przepisów, stanowiło potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. [14 ] Przedmiotowa decyzja dotyczy oceny Prezesa Urzędu w prz edmiocie działań przedsiębiorcy Promoteam, które dotykają nieograniczonego krę gu adresatów p osiadających status konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli, s ą lub mogą być klientami spół k i . Interes publicznoprawny p rzejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż każde naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Interes publicznoprawny zawiera się w związku z tym w ochronie praw kon sumentów, do których ww. strony postępowania kierują swoją ofertę. Ochrona konsumentów podejmowana w trybie postępowania przed Prezesem Urzędu nie dotyczy więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale szerszego kręgu konsumentów, których dotykają bezpośrednio działania ww. spół k i , i których sytuacja jest w tym zakresie podobna. Zatem w rozpatrywanej sprawie uzasadnione było podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przew idzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy ww. ustawy, a dotyczące jej postępowanie jest prowadzone w interesie publicznym. 1 V ide: w yrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 pa ździernika 2012 r., sygn.: VI ACa 1319/11 . 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl Stat us przedsiębiorcy: [15 ] Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 201 9 r. poz. 1292 ze zm. ) . Sto sownie do art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców przedsiębiorcą jest m. in. osoba prawna wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Zgodnie natomiast z art. 3 tej ustawy, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, w ykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Promoteam (Limited Liability Company – Domestic) jest zarejestrowana w odpowiednim rejestrze stanu Wyoming w Stanach Zjednoczonych Ameryki pod numerem zgłoszenia: 2017 - 000739267. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy ustawy mają zastosowanie w przypadku stosowania przez przedsiębiorców praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli ta praktyka wywołuje lub może wywoływać skutki na terytorium Rzeczypospol itej Polskiej. W przedmiotowej sprawie należy wskazać, ż e spółka wykonuje we własnym imieniu działalność gospodarczą, zaś ich praktyka wywołuje lub może wywoływać skutki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Sprzeczność zachowania przedsiębiorcy z praw em: [16 ] Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działań lub zaniechań przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obo wiązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaje natomiast pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest j ednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. [17 ] Ustawodaw ca w art. 24 ust. 2 u.o.k.i.k. nie definiuje, ani też nie wskazuje konkretnie jakiego rodzaju zachowanie przedsiębiorcy stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Dla stwierdzenia zignorowania zakazu stosowania praktyk naruszających zbioro we interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 u.o.k.i.k. należy wykazać sprzeczność zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami. W rozpatrywanej sprawie, przedmiotem rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu jest ocena, czy w ustalonym stani e faktycznym Przedsiębiorcy dopuścili się działań bezprawnych, związanych z przekroczeniem zakazu ustanowionego w przepisach ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, co z kolei narusza przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 u . o . k . i . k. Przywołany pr zepis stanowi, że za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy, w szczególności nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji . [ 18 ] Prze dmiotem zarzut u postawionego Przedsiębiorcy jest stosowanie praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 u.o.k.i.k., polegającej na stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej poprzez założenie, prowadzenie i propagowanie programu partnerskiego „Team - C oin” w oparciu o regulamin programu partnerskiego „Team - Coin”, w ramach 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl którego konsument dokonuje zakupu „pozycji” w zamian za możliwość uzyskania korzyści materialnych w postaci wynagrodzenia lub prowizji określonych we wskazanym powyżej regulaminie, któ re to korzyści są uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia nowych członków (konsumenta) do systemu – co stanowi system promocyjny typu piramida, o którym mowa w art. 7 pkt 14 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom r ynkowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2070) . [ 19 ] Art. 3 u . p . n . p . r . zakazuje stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych, przez które rozumie się działania lub zaniechania przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności re klamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Pojęcie produktu ma znaczenie szerokie i obejmuje także usługi (art. 2 pkt 3 u . p . n . p . r . ). Działanie Przedsiębiorcy polegające na oferowaniu, w ramach prog ramu partn erskiego „Team - Coin” możliwości otrzymania korzyści materialnych w przypadku spełnienia określonych wymogów, mieści się w przedstawionym powyżej pojęciu praktyki rynkowej. [ 20 ] W myśl art. 7 pkt 14 u.p.n.p.r., nieuczciwą praktyką rynkową w każdych okolicz nościach jest praktyka rynkowa wprowadzająca w błąd polegająca na założeniu, prowadzeniu lub propagowaniu systemu promocyjnego typu piramida, w ramach którego konsument wykonuje świadczenie w zamian za możliwość otrzymania korzyści materialnych, które są u zależnione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów. Wykładnia przepisu art. 7 u . p . n . p . r . każe przyjąć, iż wszystkie praktyki wymienione w zamieszczonym w nim katalogu stanowią, w każdych okolicznościach, nieuczciwe praktyki rynkowe wprowadzające w błąd. Powyższe oznacza z kolei, że zakwalifikowanie stosowanej przez Przedsiębiorcę praktyki rynkowej do katalogu praktyk wymienionych w art. 7 u . p . n . p . r . powoduje ex lege uznanie jej za nieuczc iwą praktykę rynkową wprowadzającą w błąd bez konieczności uprzedniego wykazywania spełnienia przez nią przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 u . p . n . p . r . 2 , tj. sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz istotnego zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętneg o konsumenta. W kontekście przywołanych przepisów, aby uznać, że działania Promoteam stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, zakazaną przepisami ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, należy wykazać, że:  p rzedsiębiorca utworzył , prowadzi ł lub propa gował system promocyjny;  w ramach tego systemu konsument musi wykonywać świadczenie za możliwość (obietnicę) uzyskania korzyści materialnych;  korzyści te uzależnione są przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od spr zedaży czy konsumpcji produktów . W przedmiotowej sprawie wszystkie ww. przesłanki zostały spełnione, co zostało opisane poniżej. Stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów: [21 ] Przepis art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczc iwym praktykom rynkowym stanowi, że za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę rynkową 2 Tak: M. Sieradzka, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz, Komentarz do art. 7 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym , LEX; R. Stefanicki, Komentarzu do ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym , wydanie I, LexisNexis, s.tr 365 - 366. 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl wprowadzającą w błąd oraz agresywną praktykę rynkową, a także stosowanie sprzecznego z prawem kodeksu dobrych praktyk . Należy przy tym wskazać, ż e art. 7 ww. ustawy zawiera katalog praktyk rynkowych wprowadzających w błąd, uznawanych za nieuczciwe w każdych okolicznościach. Zgodnie z art. 7 pkt 14 tej ustawy za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się m. in. zakładanie, prowadzenie lub propagowanie systemów promocyjnych typu piramida, w ramach których konsument wykonuje świadczenie w zamian za możliwość otrzymania korzyści materialnych, które są uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów . Wskazać przy tym należy, że przedmiotowy przepis jest implementacją pr awa unijnego, to jest pkt 14 Załącznika I dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniając a dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.Urz. UE L 149 s. 22). Zgodnie z art. 5 ust. 5 wspomnianej dyrektywy wykaz wskaza ny w niniejszym Załączniku obowiązuje jednolicie we wszystkich państwach członkowskich . Co do kwestii nielegalności piramid w prawie Stanów Zjednoczonych Ameryki Prezes Urzędu odniesie się w dalszej części decyzji. [22 ] Prezes Urzędu wskazuje ponadto, ż e stosowne przepisy unijne stanowiące i mplementację art. 7 ust. 14 u.p.n.p.r. były przedmiotem interpretacji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej , w wyroku z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie 4finance (C - 515/12), w którym Trybunał Sprawiedliwości wy mienił następujące przesłanki charakteryzujące system typu piramida: 1) po pierwsze, by przystępujący do takiego systemu wpłacali świadczenie finansowe (pkt 23 i 26 ww. wyroku): należy przy tym zauważyć, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie wypo wiedział się o sposobie pobierania przedmiotowego świadczenia, a jedynie o tym, że każdą kwotę wpłaconą na rzecz systemu promocyjnego przez przystępującego należy postrzegać – niezależnie od jej wysokości – jako świadczenie w rozumieniu pkt 14 załącznika I do dyrektywy 2005/29; 2) po drugie, istnienie związku między świadczeniami wpłacanymi przez nowo przystępujących członków a wynagrodzeniem pobieranym przez istniejących członków (pkt 27 ww. wyroku): Trybunał zauważył także, że system ma strukturę piramidy, jeśli składa się z różnych poziomów, zaś na szczycie znajduje się podmiot prowadzący, a nadto pozyskiwanie nowych członków następuje w sposób zbiorowy i wykazuje wzrost wykładniczy; do poczynienia takich ustaleń niezbędne jest wykazanie, że wynagrodzenie wypłacane na rzecz obecnych członków systemu jest uzależnione przede wszystkim od świadczeń wykonywanych przez nowo pozyskiwanych członków. Stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazuje, że w systemie typu piramida nie ma obowiązku wpro wadzania innych osób do systemu jednak jest to warunek konieczny do otrzymania wynagrodzenia (uzyskania korzyści materialnych) z takiego systemu, gdyż zgodnie z definicją ustawową jest ono uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów. 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl [ 23 ] Zdaniem Prezesa Urzędu działania przedsiębiorcy dotyczące Programu wskazują na założenie, prowadzenie oraz propagowanie systemu promocyjnego typu piramida. Aby działania przedsiębiorcy mogły zost ać uznane za nieuczciwą praktykę rynkowa, o której mowa w przywołanym wyżej przepisie, koniecznym jest wypełnienie łącznie następujących przesłanek tj.: 1) przedsiębiorca musi utworzyć, prowadzić lub propagować określony system promocyjny: Z organizowany prze Promoteam Program , został stworzony w celu motywowania uczestników do promocji projektu, w wyniku czego uzyskują oni profity, które wynikają z algorytmu liniowego. Działania te były podejmowane w celu zachęcania innych osób do przystąpienia do Programu, ud ziału w nim i dokonywaniu określonych wydatków (m.in. zakupu tzw. „pozycji”); 2) w ramach systemu konsument musi wykonywać świadczenie za możliwość (obietnicę) uzyskania korzyści materialnych: Rozważając niniejszą przesłankę, koniecznym jest rozstrzygnięcie, czy osoby, do których wyżej wskazani przedsiębiorcy kierują ofertę udziału w opracowanym modelu zarobkowym, posiadają przymiot konsumenta. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że oferta, oprócz podmiotów prowadzących działalność gospodarcz ą, kierowana jest także do osób fizycznych posiadających zdolność do czynności prawnych. Zgodnie z art. 22 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.) : Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębio rcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Konsument może zostać u czestnikiem Programu poprzez samodzielną rejestrację lub za pośrednictwem linku referencyjnego innego użytkownika. W przypadku samodziel nej rejestracji zostaje on przypisany automatycznie do zarejestrowanego wcześniej u czestnika Programu. Strona postępowania – jako organizat or Programu – zachęca do nabywania tzw. „pozycji”, które mają gwarantować stały i cykliczny zysk. Świadczeniem, w zamian za które obiecywana jest korzyść majątkowa jest właśnie zakup „pozycji”. Uczestnik Programu, przy spełnieniu wymogu w postaci zakupu co najmniej jednej nowej „pozycji” raz w miesiącu, miał zagwarantow ane wynagrodzenie w wysokości 0,008 BTC z każdej „pozycji”, która została „zamknięta”. Oznacza to, że zakupiona „pozycja” znalazła się na końcu algorytmu liniowego. 0.003 BTC miało trawić do Salda Głównego, zaś 0,005 BTC było przeznaczone na automatyczną reinwestycję i zakup „pozycji”. Ponadto, co zosta ło o pisane powyżej, uczestnik Programu mógł czerpać dodatkowy dochód w przypadku zakup u przez poleconego przez niego innego Uczestnika „pozycji”. Prowizja od zakupu każdej „pozycji” dla osoby polecającej wynosiła 1 0 %. 3) Korzyści te uzależnione są prze de wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży czy konsumpcji produktów . 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl Istotą omawianej praktyki rynkowej jest utworzenie struktury (programu partnerskiego opartego na algorytmie liniowym) i propozycja zachęcania innych d o udziału w tym systemie, której to propozycji towarzyszy obietnica korzyści w zamian za pozyskanie kolejnego uczestnika. Takie cechy posiad a Program organizowany przez Promoteam. Wynagrodzenie i profity dla uczestników Programu, w tym konsumentów, są uzal eżnione od nabywania nowych „pozycji” przez przystępujących do Programu partnerów. Wypłata wynagrodzenia jest uzależniona od zakupu nowych „pozycji” przez kolejnych uczestników. Każdy uc zestnik może wykupić dziennie 3 0 pozycji, każda o warto ści 0,005 BTC . Uczestnik Programu jest również motywowany przez organizatorów do zachęcania nowych użytkowników do przystąpienia do Programu poprzez zapewnienie otrzy mania dodatkowych profitów tj. 10 % wartości każdej zakupionej przez nowego uczestnika „pozycji”. Jak zo stało opisane powyżej, oprócz dodatkowych profitów wynikających z rejestracji nowego uczestnika za pośrednictwem linku referencyjnego, wypłata wynagrodzenia jest uzależniona od tzw. „zamknięcia pozycji”, co w praktyce oznacza umieszczenie zakupionej „pozy cji” – na początku „kolejki” w wyniku dołączania do systemu i zakupu przez innych uczestników nowych „pozycji”. Opisany przez organizatorów sposób działania Programu wskazuje, że kapitał na wypłatę wynagrodzenia i prowizji dla Uczestników pochodzi z zaku pu nowych „pozycji”. Wypłata wynagrodzenia, zgodnie z podanymi przez organizatorów opisem, następowała w przypadku zamknięcia „pozycji”, czyli gdy dana „pozycja” znalazła się na końcu kolejki. C e lem utrzymania „pozycji,” która znajdowała się najbliżej końc a kolejki był natomiast obowiązek comiesięcznego nabywania co najmni ej 1 nowej pozycji o wartości 0,005 BTC . W przeciwnym wypadku „pozycja” ulegała usunięciu. Oznacza to, że działalność Programu i wypłata wynagrodzenia była uzależniona od napływu nowego k apitału pochodzącego ze sprzedaży kolejnych „pozycji”. ( zrzut z ekanu – fra g m ent filmiku promującego „ Jak działa program Team - Coin ” ) 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl [ 24 ] Zważywszy na fakt, iż organizator piramidy ma swoją siedzibę w Stanach Zjednoczonych Ameryki, informacyj nie Prezes Urzędu wskazuje, że tego rodzaju przedsięwzięcia są zabronione także na gruncie prawa amerykańskiego. I tak zgodnie z § 45 (sekcja 5) (a) (1) ustawy o Federalnej Komisji Handlu (Federal Trade Commission Act) bezprawne są działania lub praktyki h andlowe, które są nieuczciwe lub wprowadzają w błąd ( unfair or deceptive acts or practices in or affecting commerce, are hereby declared unlawful ). Nadto, jak wynika z wytycznych wydanych przez Federalną Komisję Handlu, w tym z dokumentu zatytułowanego „S tanowisko w zakresie wprowadzania w błąd” 3 , czy praktyki orzeczniczej w tym zakresie 4 , odpowiedni organ federalny Stanów Zjednoczonych Ameryki uznaje systemy typu piramida za nielegalne i stosuje odpowiednie sankcje z tego tytułu. [25 ] Prezes Urzędu wskaz uje dodatkowo, że w literaturze przedmiotu pojawiło się wiele zróżnicowanych definicji pojęcia „piramida finansowa” 5 . W polskich przepisach nie zostało przy tym zdefiniowane pojęcie piramidy finansowej w rozumieniu całościowego modelu prowadzenia działalno ści gospodarczej – pojęcie „system promocyjny typu piramida” odnosi się do konstrukcji modeli sprzedaży. Według M. Pachuckiego piramida finansowa to struktura, w której zysk uczestnika jest uzależniony od późniejszych wpłat innych osób, będących niżej w s trukturze piramidy 6 . Podobną definicję „piramidy finansowej” prezentuje amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (U.S. Securities and Exchange Commission, dalej także: „SEC”), zgo dnie z którą jest to oszustwo inwestycyjne, które zakłada wypłatę r zekomych zysków istniejącym inwestorom z funduszy wniesionych przez nowych inwestorów. SEC wskazuje przy tym, że inicjatorzy przedsięwzięcia, bazując na schemacie Ponziego (czyli najbardziej klasycznym przykładzie piramidy, przyp. Prezesa UOKiK), skupiają się głównie na zwerbowaniu nowych uczestników tak, aby dotychczasowi uczestnicy byli zadowoleni z inwestycji 7 . P. Masiukiewicz podkreśla, że pomimo różnic, przedstawiane definicje „piramidy finansowej” mają wiele cech wspólnych, przede wszystkim istnieniu inicjatora – założyciela piramidy, który przez obietnicę zysków zachęca do uczestnictwa w strukturze. Autor ten proponuje następującą definicje: „działalność przedsiębiorstwa finansowego, p olegającą na przyjmowaniu środków finansowych, w celu inwestowania z wysoką stopą zwrotu (cel deklarowany); cel ten jednak nie jest realizowany w ogóle lub w dostatecznym stopniu, co powoduje spiralę strat ” 8 . Doręczenie pism: [ 26 ] Zgodnie z art. 40 § 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania adm inistra cyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 i 695 , dalej także: k.p.a.) 3 FTC Policy Statement on Deception z 14 października 1983 r. dostępne na: https://www.ftc.gov/system/files/documents/public_statements/410531/831014deceptionst mt.pdf 4 Nakaz (Stipulated Order) opublikowany 2 października 2019 r. w sprawie prowadzonej przeciwko AdvoCare International L.P. dostępny na: https://www.ftc.gov/system/files/documents/cases/stipulated_order_advocare.pdf 5 P. Antonowicz, Ł. Szarmach, Teor ie i praktyka funkcjonowania piramidy finansowej versus studium przypadku upadłości Amber Gold, „Zarządzanie i Finanse” 2013, nr 1/2; 6 M. Pachucki, Piramidy i inne oszustwa na rynku finansowym. Poradnik klienta usług finansowych , Komisja Nadzoru Finansowe go, Warszawa 2012, s. 6 i nast., 7 P. Masiukiewicz , Piramidy Finansowe. Teoria, Regulacje, Praktyka , PWN, Warszawa 2015, s. 14, 8 P. Masiukiewicz, ibidem , s. 15 i nast., 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej , innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczy pospolitej Polskiej i nie działa za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W razie niewskaza nia pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Treść art. 40 § 4 k.p.a., który w przywołanej formie obowiązuje od 3 lipca 2019 roku, w momenc ie kierowania do Przedsiębiorcy pierwszego wezwania brzmiał a inaczej 9 , jednak w niniejszej sprawie nie wpływa to na obowiązek strony postępowania administracyjnego posiadającej siedzibę w Stanach Zjednoczonych Ameryki do ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia sprawy lub co najmniej pełnomocnika do doręczeń zamieszkałego w Rzeczpospolitej Polskiej. [2 7 ] W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu w piśmie skierowanym do ujawnionej w odpowiednim rejestrze siedziby Promoteam w Stanach Zjednoczonych Ameryki, które zostało doręczone, poinformował o sk utkach braku ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego na terenie Rzeczpospolitej Polskiej lub wskazania pełnomocnika do doręczeń. Tym samym zachodzą podstawy do przyjęcia, że kierowane do Promoteam pisma pozostawione w aktach sprawy również zostały skutecznie doręczone. [2 8 ] Mając na uwadze powyższe, w ocenie Prezesa Urzędu, korzyści gwarantowane przez organizatora Programu dla uczestników są uzależnione przede wszystkim od wprowadzania nowych osób do struktury. W konsekwencji nal eży stwierdz ić, iż działanie przedsiębiorcy związane z naruszeniem przepisów prawa oraz stosowaniem nieuczciwej praktyki rynkowej wskazują na naruszenie interesów konsumentów w wymiarze zbiorowym. [ 29 ] Wobec powyższego, orzeczono jak w pkt I sentencji de cyzji. Ad II sentencji decyzji [ 30 ] Zgodnie z art. 80 ustawy u.o.k.i.k. Prezes UOKiK rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. [ 31 ] Natomiast stosownie do art. 77 ust. 1 u.o.k.i.k., j eżeli w wyniku postępowania stwierdzono naruszenie jej przepisów, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. 9 Art. 40 § 4 k.p.a . w brzmieniu do 2 lipca 2019 r.: Strona, która nie ma miejsca za mieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej i nie działa za pośrednictwem kon sula Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej . 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl [ 32 ] Zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się między innymi koszty doręczenia stronom pism urzędowych. [ 33 ] Stosownie natomiast do art. 264 § 1 k.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz ter min i sposób ich uiszczenia. [3 4 ] Postępowanie zakończone niniejszą decyzją zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes UOKiK stwierd ził naruszenie przez Promoteam przepisów u.o.k.i.k. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespon dencją prowadzoną przez Prezesa UOKiK w toku przedmiotowego postępowania , które wynosiły 21,90 zł . [3 5 ] Mając powyższe na uwadze, Prezes UOKiK orzekł, jak w pkt II sentencji decyzji. [3 6 ] Ww. koszty należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnien ia się decyzji na podany rachunek bankowy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek POUCZENI A: I. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postę powania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm., dalej także: k.p.c. ) , od niniejszej decyzj i przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warsza wie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. II. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt III sentencji decyzji, na podstawie art. 264 § 2 k.p.a. w zw. z art. 83 i art. 81 ust. 5 u.o.k.i.k. w zw. z art. 479 32 § 1 k.p.c., stronie przysługuje pra wo wniesienia zażalenia do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konku rencji i Konsumentów w Gdańsku. III. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w spraw ach cywilnych ( Dz.U. z 2020 r. poz. 755), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsu mentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł, a zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu - w kwocie 500 zł. IV. Zgodnie z art. 103 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawn ej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie V. Zgodnie z art. 105 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyz nanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. VI. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od ko sztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku 80 - 824 Gdańsk, ul. Podwale Przedmiejskie 30 tel./fax : 58 – 346 29 32, 346 29 33, 301 51 75 e - mail gdansk@uokik.gov. pl www.uokik.gov.pl kosztów sądowych, może się domagać ustanowieni a adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądow ych lub osobno, na p iśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Otrzymuje: 1. MK PROMOTEAM LLC 1621 Central Ave Cheyenne WY 82001 (Wyoming, USA) 2. a/a