RKR-12/2017

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www .uokik.gov.pl P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MAREK NIECHCIAŁ RKR - 61 0 - 50 7 /1 6 /PP - 18 /1 7 K raków, dnia 29 grudnia 201 7 r. DECYZJA Nr R KR - 12 /2017 Stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 16 lute go 2007 r. o ochronie ko nkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 229 , z późn. zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu wobec Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S . A . z siedzibą w Warszawie , - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - I. na podstawie art. 27 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe int eresy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedstawieni e przez Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S . A . z siedzibą w Warszawie w komunikacie dla prasy informacji dotyczących wynikó w promocji prowadzonej pod nazwą "UniLokata PLUS dopłata" na tle informacji o wynikach zrealizowanych przez subfundusz UniLokata w zakresi e pozyskiwania nowych środków w okresie tej promocji w sposób wprowadzający konsumentów w błąd, co do rzeczywistej ska li zainteresowania przeprowadzoną promocją i liczby zawartych w jej ramach umów, a przez to mogący zniekształcać wyobrażenie konsumentów na temat atrakcyjności inwestycji w jednostki uczestnictwa w subfunduszu i wpływać na ich decyzje inwestycyjne, co sta nowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z 2017 r, poz. 2070 ) , oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dni em 12 kwietnia 2016 r.; II. na podstawie art. 27 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkure ncji i konsumentów, naruszenie przez Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S . A . z siedzibą w Warszawie obowiązku udzielania kons umentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w materiałach upowszechnianych w ramach promocji prowadzonych p od nazwami: "UniLokata PLUS dopłata" oraz "UniLokata PLUS 1 % więcej", odnoszących się do przyszłych wyników oferowanej inwest ycji w jednostki uczestnictwa w subfunduszu UniLokata, poprzez: a) zaniechanie zawarcia w komunikatach reklamowych zamieszczanych w p ortalu społecznościowym Facebook ostrzeżenia o tym, że przedstawiane prognozy osiągnięcia zysku lub określonej stopy zwrotu z inwestycji nie stanowią gwarancji Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 2 z 48 przyszłego wyniku a inwestycja może wiązać się z utratą części zainwestowanych środków, b) zaniecha nie ujawnienia w komunikatach reklamowych zamieszczanych w portalu społecznościowym Facebook informacji o tym, że wyniki inwestycji mogą być pomniejszone o pobrane opłaty manipulacyjne i podatki, c) przekazanie informacji, o których mowa w lit. a i b, na stro nie internetowej urządzonej dla celów promocji w domenie unilokataplus.pl w komunikacie umieszczonym w dolnej części strony, sporządzonym z zastosowaniem czcionki odbiegającej wielkością i wyrazistością od czcionki zastosowanej w pozostałej części przekazu , w sposób mogący utrudniać zauważenie tych informacji i zapoznanie się z nimi, wbrew wymogom wynikającym z § 43 ust. 4 pkt 3 i 4 w zw. z § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu, trybu oraz warunków prowad zenia działalności przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 538) oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania : z dniem 21 grudnia 2016 r. w zakresie opisanym w lit. a i b oraz z dniem 10 stycznia 2 0 17 r. w zakresie opisanym w lit c ; III. na podstawie art. 27 ust. 4 w zw. z art. 26 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie konku rencji i konsumentów nakłada się na Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S . A . z siedzibą w Warszawie obowiązek publikacji , na koszt tego przedsiębiorcy: a) oświad czenia o następującej treści: " Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie informuje, że Prezes UOKiK decyzją nr RKR - …./2017 z dnia ….. stwierdził stosowanie przez Towarzystwo praktyk naruszających zbiorowe interesy kon sumentów w związku z działaniami informacyjnymi i reklamowymi prowadzonymi w ramach promocji: "UniLokata PLUS dopłata" oraz "UniLokata PLUS 1% więcej". Decyzja jest prawomocna, treść decyzji dostępna jest na stronie internetowej Towarzystwa, www.union - inve stment.pl." w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia niniejszej decyzji , w jednym wydaniu ogólnopolskiego dziennika specjalistycznego poświęconego gospodarce , ekonomii, praw u , o średnim jednorazowym nakładzie w wysokości co najmniej 5 tysięcy egzempla rzy (np. Puls Biznesu, Parkiet Gazeta Giełdy, Rzeczpospolita) , na jednej z pierwszych pięciu stron wydania w module poziomym, w sposób określony poniżej: – w ramce czarną czcionką Times New Roman lub podobną, nie mniejszą niż 13 punktów, – czcionką pogrubi oną (bold) zostaną przedstawione fragmenty: „ Prezes UOKiK (…) stwierdził stosowanie przez Towarzystwo praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów " , b) całości niniejszej decyzji (bez informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa lub innych inform acji prawnie chronionych, w tym d anych osobowych), przez okres 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji , na stronie internetowej Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S . A . z siedzibą w Warszawie (w momencie wydawania niniejs zej decyzji jest to strona pod adresem www.union - investmen t .pl), przy czym treść decyzji powinna być dostępna za pomocą hiperłącza (linku) widocznego w górnej części strony głównej i każdej z podstron, a tekst hiperłącza powinien wyglądać następująco: napi s " Promocje: UniLokata Plus dopłata" Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 3 z 48 oraz "UniLokata PLUS 1 % więcej" – prawomocna DECYZJA UOKiK " w kolorze czerwonym, czcionką Times New Roman lub podobną , wielkości co najmniej 13 pkt , c) oświadczenia o treści wskazanej w lit. a w komunikacie ( poście ) zamie szczonym w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia niniejszej decyzji, na profilu przedsiębiorcy prowadzon ym pod nazwą "Union - Investment TFI S.A." w portalu społecznościowym Facebook, w którym zwrot " decyzją nr RKR - …./2017 z dnia ….. " powinien stanow ić hiperłącze (link) do niniejszej decyzji , opublikowanej w sposób wskazany w lit. b. , przy czym powyższe obowiązki powinny być zrealizowane z zastosowaniem następujących zasad: - w przypadku zmiany nazwy przedsiębiorcy, jego przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, powyższe obowiązki publikacyjne powinny być zrealizowane odpowiednio przez lub za pośrednictwem danego przedsiębiorcy lub jego następcy prawne go, ze wskazaniem nazw dawnej i nowej, w przypadku zmi any adresu strony internetowej lub profilu w portalu społecznościowym , należy niniejsze rozstrzygnięcie zastosować odpowiednio do strony internetowej lub profilu funkcjonujących w dacie uprawomocnienia się niniejszej decyzji, - w razie zmiany treści senten cji decyzji lub jej uzasadnienia przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub sąd powszechny, w zakresie podlegającym obowiązkowi publikacji, należy obowiązek ten wykonać w stosunku do zmienionej treści decyzji. IV. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nakłada się na Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S . A . z siedzibą w Warszawie : 1) w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ww. ustawy , w zakresie opisanym w pkt I. sent encji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 70 143 ,00 zł (słownie: siedemdziesiat tysięcy sto czterdzieści trzy złot e 0 0/100), płatną do budżetu państwa; 2) w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ww. ustawy, w zakresie opisany m w pkt II . sentencji ninie jszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 25 179, 00 zł (słownie: dwadzieścia pięć tysięcy sto siedemdziesiąt dziewięć złotych 00/100), płatną do budżetu państwa; V. na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencj i i konsumentów w zw. z art. 83 tej ustawy w zw. z art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: D z.U. z 2017 r. poz. 1257) postanawia się obciążyć Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyj nych Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie kosztami postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w wysokości 55,80 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 80 /100 ) oraz zobowiązać do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurenc ji i Konsumentów. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 4 z 48 UZASADNIENIE W okresie od kwietnia do grudnia 2016 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: "Prezes Urzędu", " organ ochrony konsumentów ") przeprowadził, z urzędu, w związku z informacjami powziętymi w ramach bieżąc ego monitorowania działań reklamowych podejmowanych przez podmioty działające na rynku finansowym, postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy w związku z działaniami podejmowanymi w ramach promocji prowadzonych pod nazwami: "UniLokata PLUS dopłata" oraz "UniLokata PLUS 1 % więcej", dotyczącymi oferty n abycia jednostek uczestnictwa w subfunduszu UniLokata nastąpiło naruszenie uzasadn iające wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ustalenia do konane w toku postępowania wyjaśniającego dały podstawę do sformułowania zarzutów naruszenia ustawy o ochron ie konkurencji i konsumentów, w związku z działaniami związanymi z prowadzeniem i reklamowaniem powyższych promocji. Postanowieniem nr RKR - 147/2016 w dniu 16 grudnia 2016 r. wszczęte zostało wobec Towarzystwa postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , polegających na: 1) przedstawieniu w komunikacie dla prasy informacji dotyczących wyników promocji prowadzonej pod nazwą " UniLokata PLUS dopłata" na tle informacji o wynikach zrealizowanych przez subfundusz UniLokata w zakresie pozyskiwania nowych środków w okresie tej promocji w sposób mogący wprowadzać konsumentów w błąd, co do rzeczywistej skali zainteresowania przeprowadz oną promocją i liczby zawartych w jej ramach umów, a przez to zniekształcać wyobrażenie konsumentów na temat atrakcyjności inwestycji w jednostki uczestnictwa w subfunduszu i wpływać na ich decyzje inwestycyjne, co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową , o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 3) oraz naruszać art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentó w, 2) naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w materiałach upowszechnianych w ramach promocji prowadzonych pod nazwami: "UniLokata PLUS dopłata" oraz "UniLokata PLUS 1 % więcej", odnoszących się do przyszłych wyn ików oferowanej inwestycji w jednostki uczestnictwa w subfunduszu UniLokata, poprzez: a) zaniechanie zawarcia w komunikatach reklamowych zamieszczanych w portalu społecznościowym Facebook ostrzeżenia o tym, że przedstawiane prognozy osiągnięcia zysku lub okre ślonej stopy zwrotu z inwestycji nie stanowią gwarancji przyszłego wyniku a inwestycja może wiązać się z utratą części zainwestowanych środków, b) zaniechanie ujawnienia w komunikatach reklamowych zamieszczanych w portalu społecznościowym Facebook informacji o tym, że wyniki inwestycji mogą być pomniejszone o pobrane opłaty manipulacyjne i podatki, c) przekazanie informacji, o których mowa w lit. a i b, na stronie internetowej urządzonej dla celów promocji w domenie unilokataplus.pl w komunikacie umieszczonym w d olnej części strony, sporządzonym z zastosowaniem czcionki odbiegającej wielkością i wyrazistością od czcionki zastosowanej w pozostałej części przekazu, w sposób mogący utrudniać zauważenie tych informacji i zapoznanie się z nimi, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 5 z 48 co mogło być niezgodne z § 43 ust. 4 pkt 3 i 4 w zw. z § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu, trybu oraz warunków prowadzenia działalności przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 538) oraz naruszać art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Postanowieniem nr RKR - 148/2016 w dniu 16 grudnia 2016 r. zaliczono w poczet dowodów w niniejszym postępowaniu dokumenty, wyja ś nienia i inne dowody uzyskane w toku postępowania wyjaśniaj ą cego. Pism e m z dnia 16 grudnia 2016 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania i sformułowanych w nim zarzutach. Pismem z dnia 10 stycznia 2017 r. Towarzystwo ustosunkowało się do przedstawionych zarzutów. W piśmie tym Towarzystwo poinformowało, że z aniechało zakwestionowanych praktyk, złożyło propozycję działań mających na celu usunięcie skutków zarzucanych naruszeń oraz zawnioskowało o wydanie decyzji zobowiązującej do wykonania tych działań. W piśmie Towarzystwo również zastrzegło informacje stanow iące tajemnice przedsiębiorstwa. Pismem z dn. 3 marca 2017 r. Prezes Urzędu poinformował Towarzystwo , że nie przewiduje wydania w niniejszej sprawie decyzji zobowiązującej. Przy piśmie z dn. 27 września 2017 r. Prezes Urzędu przedstawi ł Towarzystwu szczeg ółowe uzasadnienie zarzutów sformułow anych w niniejszym postępowaniu, w którym poinformował stronę o ustaleniach poczynionych w toku postępowania. W wyznaczonym terminie, pismem z dn. 16 października 2017 r. Towarzystwo ustosunkowało się do szczegółowego u zasadnienia zarzutów, wnioskując o umorzenie postępowania w całości, jako bezprzedmiotowego, podnosząc, że jego działania nie wyczerpywały znamion nieuczciwej praktyki rynkowej ani nie naruszyły obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełn ej informacji. Kwestionując zasadność przedstawionych zarzutów Towarzystwo podniosło, że: - informacja prasowa , będąca przedmiotem pierwszego z zarzutów, nie wprowadzała w błąd, co do atrakcyjności inwestycji w jednostki uczestnictwa subfunduszu, lecz dot yczyła zrealizowania celów marketingowych promocji, którymi było zainteresowanie konsumentów możnością dokonywania inwestycji w fundusze zarządzane przez Towarzystwo . "Sukces" promocji prezentowan y w komunikacie prasowym należy rozumieć jako "masowość", "p opularność", " zainteresowanie " konsumentów subfunduszem UniLokata, a nie jako sukces finansowy w postaci napływu środków do subfunduszu, - informacja będąca przedmiotem komunikatu prasowego nie mogła wpływać na podejmowane przez konsumentów decyzje o przys tąpieniu do promocji, gdyż została opublikowana już po zakończeniu promocji, - nie doszło do naruszenia obowiązku udzielania konsumentom rzeteln ej , prawdziwej i pełnej informacji w zakresie wskazanym w drugim ze sfo r mułowanych zarzutów . Urząd oparł swe ust alenia w tym zakresie wyłącznie na jednym elemencie promocji, to jest na publikacjach m a rketingowych w portalu Facebook , a pominął okoliczność, że wszystkie wymagane prawem informacje znajdowały się w innych elementach struktury promocji, to jest na stroni e internetowej promocji oraz w systemie transakcyjnym Towarzystwa , - wymagane informacje rzeczywiście były sporządzone przy zastosowaniu mniejsz ej czcionki niż pozostałe informacje zamieszczone na stronie promocji, jednak informacje te miały charakter " sk alowalny " , to jest umożliwiaj ą cy ich powiększenie na ekranie komputera lub urządzenia mobilnego , Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 6 z 48 - w systemie transakcyjnym, za pośrednictwem którego konsumenci nabywali jednostki uczestnictwa subfunduszu, zamieszczane były wszystkie wymagane informacje. K ażda osoba przystępująca, w tym również w ramach promocji, do funduszy zarządzanych przez Towarzystwo, musi potwierdzić zapoznanie się z klauzulami za w ierającymi stosowne pouczenia. Sposób przyjmowania zapisów na jednostki uczestnictwa subfunduszu, składan ych zarówno za pośrednictwem systemu transakcyjnego, jak i osobiście , uniemoż liwia złożenie zapisu bez przekazania przez Towarzystwo wszystkich wskazanych w przepisach informacji i zastrzeżeń. Jednostki uczestnictwa w subfunduszu nie mogą być nabyte na ryn ku wtórnym, a jedynie za pośrednictwem Towarzystwa lub działającego na jego zlecenie dystrybutora , w związku z czym każda nabywająca je osoba jest informowana o ryzykach związanych z taką inwestycją. Ustosunkowanie się do stanowiska i wniosków Towarzystwa znajduje się w dalszej części uzasadnienia decyzji, w punktach dotyczących poszczególnych kwestii rozważanych w ramach postępowania administracyjnego. Prezes Urzędu ustalił, co następuje Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie jest spółką prawa handlowego wpisaną do rejestru przedsiębiorców KRS prowadzonego przez Są d Rejonowy dla m. st. Warszawy pod numerem 0000050329 . Towarzystwo zarządza funduszem inwestycyjnym pod nazwą UniFundusze Fundusz Inwestycyjn y Otwarty. W ramach tego funduszu wyodrębnionych jest szereg subfunduszy. Jednym z nich jest subfundusz pod nazwą UniLokata (dalej: "subfundusz", "UniLokata"). Z godnie z prospektem informacyjnym głównymi kategoriami lokat subfunduszu są dłużne papiery wart ościowe i instrumenty rynku pieniężnego, w tym również nabywane zagranicą. Oferta subfunduszu jest skierowana do inwestorów, którzy mają co najmniej 3 - miesięczny horyzont inwestycyjny i akceptują niskie ryzyko inwestycyjne. Indywidualna stopa zwrotu uczest nika subfunduszu z inwestycji jest uzależniona od wartości jednostki uczestnictwa w momencie jej zbycia oraz w momencie jej odkupienia przez f undusz oraz od wysokości pobranych przez f undusz opłat manipulacyjnych. Stawki opłat manipulacyjnyc h ustalane są w Tabeli Opłat. W okresie objętym analizowanym postępowaniem stawki opłat manipulacyjnych ustalone były na poziomie 0 %. W okresie luty - marzec 2016 r. Towarzystwo prowadziło promocję pod nazwą „UniLokata plus dopłata". W promocji mogły wziąć udział osoby, które spełniły (łącznie) następujące warunki: - w okresie od dnia 8 lutego do dnia 31 marca 2016 r. zarejestrowały się na urządzonej dla celów promocji stronie internetowej w domenie unilokataplus.pl, podając swoje imię, nazwisko, adres e - mail, numer telef onu komórkowego, i zaakceptowały regulamin promocji, - w okresie od dnia 8 lutego do 31 marca 2016 r. otworzyły rejestr (rachunek na którym ewidencjonowane są w formie elektronicznej posiadane przez daną osobę jednostki uczestnictwa) za pomocą formularza e lektronicznego udostępnionego na stronie internetowej (w domenie union - investment.pl) lub w punkcie obsługi klienta oraz dokonały w tym okresie wpłaty tytułem nabycia jednostek uczestnictwa w subfunduszu w wysokości 10 000 zł, - w okresie od dnia 4 kwietni a 2016 r. do dnia 12 lipca 2016 r. nie dokonały żadnego odkupienia ww. jednostek ani ich zamiany lub konwersji, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 7 z 48 - nie miały w dniu 8 lutego 2016 r. otwartych rejestrów z zapisanymi na nich jednostkami uczestnictwa w funduszach zarządzanych przez Towarzystw o i w okresie promocji otworzyły pierwszy rejestr w subfunduszu UniLokata, - podały dane na stronie unilokataplus.pl tożsame z danymi podanymi we wniosku o otwarcie rejestru subfunduszu UniLokata. Maksymalna liczba uczestników promocji była ograniczona do 1 000 . W przypadku przekroczenia liczby chętnych o zakwalifikowaniu do udziału w promocji miała decydować kolejność dokonania wpłat tytułem nabycia jednostek uczestnictwa. Organizator zastrzegł sobie przy tym prawo zwiększenia liczby uczestników promocji. Osoby, które przystąpiły do promocji i spełniły jej warunki, w tym nie dokonały zbycia jednostek uczestnictwa przez wskazany okres 100 dni były uprawnione do nagrody w wysokości 100 zł netto. Nagroda miała być wypłacona uczestnikom przez Towarzystwo w form ie zakupu na ich rzecz jednostek uczestnictwa w subfunduszu o wartości 100 zł, w terminie 30 dni od daty zakończenia okresu promocji. Towarzystwo zobowiązało się pokryć z własnych środków podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconej w ten sposób ucze stnikom promocji nagrody. [karty nr 53 - 55, regulamin promocji] W okresie kwiecień - maj 2016 r. Towarzystwo prowadziło kolejną promocję , pod nazwą "UniLokata plus 1 % więcej". Promocja ta określana była również w mediach jako "przedłużenie" (lub 2 etap) po przedniej promocji. Promocja ta odbywała się na podobnych zasadach, jak poprzednia, z następującymi różnicami: - okres rejestracji w promocji, dokonywanej za pomocą strony internetowej w domenie unilokataplus.pl ustalony został od dnia 1 kwietnia 2016 r. d o 31 maja 2016 r., natomiast okres promocji, w którym nie można zbyć nabytych jednostek, ustalony został od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia 8 września 2016 r. włącznie, - wprowadzono możliwość wpłaty na warunkach promocyjnych kwoty w wysokości 10 000 zł lu b w wysokości 100 000 zł. Kwota nagrody, w wysokości 1 % od wpłaconej kwoty wynosi ła , odpowiednio: 100 zł lub 1000 zł, - wprowadzony został dodatkowy bonus w wysokości 0,5 % za każdą kolejną osobę (łącznie do 5 osób), która przystąpi do promocji z poleceni a danego uczestnika promocji, - maksymalna liczba uczestników promocji ograniczona została do 200 - w odniesieniu do wpłat na kwotę 10 000 zł oraz 50 – w odniesieniu do wpłat na kwotę 100 000 zł. [karty nr 56 - 59, regulamin p romocji ] Dla celów powyższych p romocji prowadzona była w domenie unilokata.pl strona internetowa o adresie https://unilokataplus.pl/indywidualny . [karty nr 128 - 133 , wydruki treści s trony internetowej] Towarzystwo przeprowadziło jes zcze dwie kolejne promocje, pod nazwą "UniLokata PLUS 1 % więcej" z wykorzystaniem strony internetow ej w domenie unilokataplus.pl o adresie https://unilokataplus.pl/new : - w okresie od 1 listopada 2016 r. do 8 l utego 2017 r. z okresem rejestracji do dn. 31 października 2016 r . , - w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 10 kwietnia 2017 r., z okresem rejestracji do dn. 29 grudnia 2016 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 8 z 48 Promocje były prowadzone na podobnych zasadach, jak poprzednie, z tym, że przewidz iane zostały w nich bonusy w trzech wysokościach (100 zł, 500 zł oraz 1000 zł), w zależności o d wysokości zainwestowanego na p r omocyjn y ch warunkach kapitału (odpowiednio: 10 000 zł, 50 000 zł lub 100 000 zł). [karty nr 434 - 440, regulaminy promocji , wydruk strony internetowej ] Według wyjaśnień Towarzystwa sposób przeprowadzenia promocji oraz informowania o niej nie był przedmiotem skarg ze strony uczestników promocji (nie wpłynęła ani jedna) . Towarzystwo poinformowało również, że w toku postępowania przepro wadziło telefoniczne badanie satysfakcji na 31 uczestnikach pr o mocji (na 156) , poprzez zadanie na ten temat pytań w rozmowach telefonicznych przeprowadzonych przez konsultanta z uczestnikami , a wynik ankiety potwierdził, że promocja spełniła oczekiwania uc zestników, materiały promocyjne były dla nich jasne i zrozumiałe i że poleciliby oni promocję innym osobom. [kart a nr 396 , wyjaśnienia Towarzystwa, płyta cd 5 , przykładowe nagrania ] Obrót zrealizowany przez Towarzystwo w 2016 roku wyniósł [ ] , w tym przychody z tytułu zarządzania przez nie subfunduszem UniLokata wyniosły [ ] (tj. [ ] obrotu ogółem). Towarzystwo zrealizowało w roku 2016 zysk netto w wysokości [ ] . [karty nr 394, 397 - oświadczenie i sprawozdanie finansowe Towarzystwa] ustalenia dotyczące praktyki, o której mowa w pkt I. sentencji W dniu 11 kwietnia 2016 r., a więc tuż po zakończeniu okresu przystępowania do promocji "UniLokata PLUS dopłata" Towarzystwo podało do pu blicznej wiadomości, za pośrednictwem agencji obsługującej je w zakresie public relation, na stronie internetowej w domenie partnersi.com.pl , komunikat pod tytułem " Sukces w promocji na UniLokatę. Teraz można uzy skać nawet 1,5 % więcej. " informujący o sukcesie tej promocji, oraz o jej przedłużeniu, w formie kolejnej promocji pod nazwą "UniLokata PLUS 1 % więcej". Treść tego, k omunikat u był a również uprzednio, w dn. 8 kwietnia 2016 r. , przekazan a redakcjom wydawnic tw: "Parkiet" i "Puls Biznesu", oraz dziennikarzowi ekonomicznemu Maciejowi Samcikowi. W związku z przekazanymi w komu n ikacie informacjami opublikowane zostały artykuły: - "Promocja Uniona strzałem w dziesiątkę" – w ogólnopolski m dziennik u poświęcony m gos podarce, giełdzie papierów wartościowych i rynkowi kapitałowemu , "Parkiet Gazeta Giełdy", w dn. 9 kwietnia 2016r., - "Union wystawił kolejny wabik" – w ogólnopolskim dzienniku poświęconym biznesowi, gospodarce i giełdzie "Puls Biznesu" , w dn. 11 kwietnia 2 014 r., - "Dawali 100 zł za studniową inwestycję, teraz zapłacą nawet 1500 zł. Fundusze kontra banki" – na blogu internetowym poświęconym finansom osobistym , prowadzonym pod nazwą "Subiektyw nie o finansach", w dn. 11 kwietnia 2016 r. [kart a nr 360 , artykuł y prasowe ] Komunikat prasowy Towarzystwa zawiera ł informację o tym, że promocja "UniLokata Plus dopłata" "odniosła sukces " oraz że okazała się "strzałem w dziesiątkę" , w związku z czym Towarzystwo postanowiło ją powtórzyć. W komunika cie , posługujący m się Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 9 z 48 w części omawiającej wyniki promocji terminami: "nowi klienci" oraz "nowi inwestorzy" , zamieszczona została informacja że " w lutym i marcu 2016 r. do subfunduszu napłynęły nowe środki (z tytułu nabyć) w wysokości 285,88 mln zł. W rezultacie na koniec marca aktywa subfunduszu wzrosły do 1,65 mld." . Komunikat suger ował również, że promocja cieszyła się " tak dużym zainteresowaniem ", że Towarzystwo zdecydowało się na powtórzenie, czy też przedłużenie, promocji. Sposób podania tej informacji może sugerować, że wśród p otencjalnych inwestorów znajdowało się sporo osób, które były zainteresowane nabyciem jednostek uczestnictwa w subfunduszu na warunkach promocyjnych, ale nie zdołały wziąć udziału w promocji, z nieokreślonego powodu – co może sugerować, że duża lic zba zainteresowanych udziałem w promocji nie zdołała wziąć w niej udziału z powodu upływu terminu składania zgłoszeń lub wyczerpania limitu rachunków promocyjnych. Tymczasem w rzeczywistości do promocji przystąpiło tylko [ ] osób (regulamin przewidywał limit 1 000), a środki które napłynęły w ramach promocji stanowi ły łącznie kwotę [ ] - czyli tylko ok. [ ] ze wzmiankowanej w komunikacie kwoty 285,88 mln zł nowych środków, które napłynęły w tym okresie do subfunduszu. Wskazana w komunikacie kwota środków jest zresztą nieprawidłowa, co później zostało sprostowane przez Towarzystwo – kwota napływu nowych środków w tym okresie wyniosła 26 0 ,99 mln. W dniu 10 sierpnia 2016 biuro prasowe Towarzystwa zamieściło komunikat zawierający sprostowanie w t ym zakresie. Rozbieżność w tym zakresie nie ma istotnego znaczeni a w niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę rozmiar rozbieżności oraz charakter omyłki i k westia ta (podanie kwoty 285,88 mln zamiast 26 0 , 99 mln zł) nie jest przedmiotem zarzutu sformułowanego w niniejszym postępowaniu. Kwota napływu nowych środków do subfunduszu odpowiada kwocie środków , które wpłynęły z tytułu nabyć (sprzedaży) jednostek uczestnictwa . Podany "napływ" pomija jednak kwotę środków, które w tym samym okresie zostały wycofane przez inwestorów z subfunduszu, w wyniku odkupienia przez Towarzystwo jednostek uczestnic twa i ich umorzenia (określaną dalej dla uproszczenia wywodu, na zasadzie analogii do terminu "napływ" - "odpływem" środków). Kwota środków, które odpłynęły w tym samym okre sie z subfunduszu wyniosła [ ] . Zatem rzeczywisty napływ środków do subfunduszu w okresie wskazanym w komunikacie prasowym, napływ "netto" - to jest pomniejszony o odpływ - wyniósł ok. [ ] , z czego tylko [ ] nastąpiło w ramach promocji . Natomiast komunikat prasowy przekazuje te informacje w sposób sugerujący, że napływ nowych środków był ponad [ ] większy i że nastąpił on w całości lub zdecydowanej większości w ramach przeprowadzonej promocji . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 10 z 48 [ płyta cd1, screen: 2016 - 04 - 28 at 15 - 20 - 45.jpg ] Ustalenia dokonane w toku przeprowadzonego postępowania wskazują, że k wota środków napływających/odpływających do/z subfunduszu w okresie mie sięcy luty - marzec 2016 r. nie odbiegała od normalnego poziomu fluktuacji tych parametrów. Jednostki uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym na bieżąco są zbywane i nabywane i cały czas panuje w tym zakresie pewna fluktuacja związana z tym, że część inwestoró w w danym okresie (np. miesiącu) decyduje się otworzyć lub zamknąć inwestycję w te jednostki. W miesiącach luty - marzec 2016 r. można wręcz zauważyć zjawisko przeciwne do zasugerowanego w komunikacie, dotyczące napływu (netto) środków do subfunduszu. W tym okresie nie tylko nie nastąpił zwiększony napływ środków, ale nastąpiło odwrócenie trendu, utrzymującego się nieprzerwanie przez co najmniej kilkanaście miesięcy poprzedzających promocję, w którym to okresie subfundusz odnotowywał w każdym miesiącu znaczne nadwyżki napływających do niego środków, nad środkami odpływającymi. Na przykład w analogicznym okresie dwóch miesięcy, bezpośrednio poprzedzającym okres promocji – tj. grudnia 2015 r. i stycznia 2016 r. - kwota środków komunikat Towarzystwa w serwisie www.partnersi.com.pl Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 11 z 48 które napłynęły do funduszu wyniosł a [ ] . Saldo środków które napłynęły do subfunduszu w okresie luty - marzec 2016 r. było [ ]. Spadkowa tendencja zarysowała się jeszcze wyraźniej w kolejnych miesiącach. Zgodnie z półrocznym i rocznym sprawozdaniem sub funduszu wartość aktywów netto subfunduszu zmalała w stosunku do poziomu z końca marca 2016 roku (1,65 mld) ok. 7 % na koniec czerwc a 2016 (tj. do poziomu 1,53 mld zł) i o ok. 33 % na koniec 2016 roku (tj. do poziomu 1,11 mld zł). [karty nr 369 - 375, płyta cd 3, i 4] Napływ, odpływ, saldo napływu (napływ pomniejszony o odpływ) środków do subfunduszu. oprac. UOKiK na podst. danyc h Towarzystwa Przytoczone wyżej dane pozwalają na konkluzję, że informacje rozpropagowane przez Towarzystwo, sugerujące że promocja odniosła duży sukces i miała istotny udział w napływie nowych środków do subfunduszu, nie odpowiadają rzeczywistości. Tak ie natomiast wrażenie mógł odnieść odbiorca opublikowanego przez Towarzystwo komunikatu. Przypuszczenie to znajduje potwierdzenie w tym, w jaki sposób komunikat został zinterpretowany i następnie zrelacjonowany w mediach komentujących wyd arzenia na rynkach finansowych, w przywołanych artykułach , opublikowanych z inicjatywy Towarzystwa i na podstawie przekazanych przez nie informacji . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 12 z 48 Parkiet Puls Biznesu Subiektywnie o finansach [płyta cd4, pliki "Parkiet.pdf, "Puls Biznesu.pdf", karty 441 - 444 – wydruki ] Artykuły zredagowane , na podstawie informacji przekazanych im przez Towarzystwo , przez publicystów komentujących aktualne wydarzenia na rynku finansowych wskazują, że zostali oni wprowadzeni w błędne przeświadczenie co do skali sukc esu przeprowadzonej promocji oraz jej wpływu na wyniki spr zedaży jednostek uczestnictwa w subfunduszu. W tych artykułach nieprawdziwy przekaz płynący z komunikatu Towarzystwa został nawet wzmocniony, zapewne w dobrej wierze, poprzez wyciągnięcie z jego tre ści wniosków i dopowiedzenie na tej podstawie informacji, które nie były literalnie zawarte w komunikacie Towarzystwa, niemniej zostały w nim zasugerowane. I tak np. w artykule zamieszczonym w Parkiecie dopowiedziane zostało, że kwota pozyskanych nowych śr odków w wysokości 286 mln zł stanowi kwotę "netto". Informacja o tym, że kwota ta jest kwotą "netto" nie pada wprost w komunikacie Towarzystwa, sugeruje to kontekst, w jakim została przekazana – "W lutym i marcu do UniLokaty napłynęły nowe środki (z tytułu nabyć) w wysokości 285,8 mln. W rezultacie na koniec marca akt ywa subfunduszu wzrosły do 1,65 mld". Wzrost aktywów subfunduszu następuje wyłącznie w wyniku napływu środków "netto" (to jest napływu pomniejszonego o odpływ) i stąd zestawienie tych dwóch par ametrów liczbowych w naturalny sposób sugeruje taką właśnie ich interpretację. Zwraca na to uwagę autor bloga "Subiektywnie o finansach", zauważając, że oceniając Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 13 z 48 wpływ promocji na stan aktywów funduszu kwotę napływu środków należy pomniejszyć o kwotę odpł ywu środków. Wyciąga on natomiast - również naturalnie nasuwający się – wniosek (błędny), że na udział w promocji musiało zdecydować się kilka tysięcy osób (w rzeczywistości, jak już wskazano – [ ] ), skoro napływ nowych środków w świetle komunikatu Tow arzystwa spowodowany był promocją, która odniosła duży sukces. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego tej praktyki Towarzystwo podniosło, że komunikat prasowy posługuje się sformułowania mi "sukces", "strzał w dziesiątkę", "duże zainteresowanie", jednakże w ża dnym miejscu nie wskazuje, że chodzi o sukces finansowy w postaci napływów do funduszu. Celem promocji nie było osiągnięcie jednorazowych (w trakcie trwania promocji) wpływów do subfunduszu, ale zainteresowanie konsumentów inwestowaniem w fundusze inwestyc yjne, kt óry to zamiar w ocenie Towarzystwa został rzeczywiście zrealizowany. Jako dowód na odniesienie sukcesu w realizacji tak zdefiniowanego celu promocji Towarzystwo przedłożyło wykres ilustrujący iloś ć wyszukiwań internetowych hasła "unilokata" na prze strzeni 2016 roku, sporządzony za pomocą usługi Google Trends. W ocenie Towarzystwa wskaźnik ten "zdecydowanie wzrósł w okresie prowadze nia promocji", co świadczy o wzroście zainteresowania ko n sumentów. [karty nr 494 - 502, stanowisko Towarzystwa z dn. 16 października 2017 r., przedłożony wydruk wykresu usługi Google Trends] Przedmiotem zarzutu sformułowanego w niniejszym postępowaniu jest wprowadzenie w błąd odbiorców informacji przekazanych przez Towarzystwo co do skali zainteresowania inwestorów ofertą p romocyjna Towarzystwa, wyrażonego liczbą osób które zdecydowały się skorzystać z tej oferty. Towarzystwo zakwestionowanym komunikatem prasowym poinformowało o sukcesie przeprowadzonej promocji na tle informacji o dużym napływie środków finansowych do subfu nduszu i wzroście jego aktywów, a nie na tle informacji o wzroście liczby internetowych wyszukań hasła "unilokata". Ten aspekt wskazywany przez Towarzystwo nie ma znaczenia dla oceny jego zachowania, niemniej ustalenia dokonane przez organ ochrony konsumen tów podważają wiarygodność i prawdziwość twierdzeń Towarzystwa również w tym zakresie. W dn. 20 października 2017 r. wygenerowano za pomocą usługi Google Trends raport dotyczący wskaźnika ilości wysz u kiwań internetowych hasła "unilokata" dla okres u od dn. 1 lipca 2015 r. do dn. 30 czerwca 2016 r. Analiza wykresu obrazującego częstotliwość wyszukiwań prowadzi do wniosków odmiennych, niż przedstawion e na tej podstawie przez Towarzystwo. W ykres wskazuje , że w okresie promocji (zaznaczonym na wyk resie kolorem ż ółtym) nie miał miejsca istotny wzrost ilości wyszukiwań. P rzeciwnie, c zęstotliwość wysz u kiwań dokonywanych w okresie I kwartału 2016 roku (w którym miała miejsce promocja) była niższa , niż w okresie poprzedzającego go IV kwartału 2015 roku . Przedstawiony przez Towarzystwo wykres nie obejmuje okresu poprzedzającego promocję , Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 14 z 48 prezentuje jedynie okres promocji w zestawieniu z późniejszym okresem, w którym nastąpił dalszy spadek liczby wyszukiwań hasł a "unilokata" . [karty nr 517 - 519, notatka z opracowania w ykres u usługi Google Trends ] W postępowaniu Towarzystwo przedłożyło także, jako dowód "na okoliczność zainteresowania mediów sposobem prowadzenia promocji Unilokata Plus Dopłata " artykuł pt. " Jak zachęcić Polaków do oszczędzania? ", zamieszczony na blogu T.Publicewicza pn. "Fundusze to nie wszystko". W ocenie Towarzystwa artykuł ten zawiera bardzo pozytywną opinię eksperta ds. marketingu i funduszy inwestycyjnych na temat promocji, co świadczy o zrealizowaniu przez Towarzystwo jej celu. Towarzystwo wskazał o fragment artykułu w brzmieniu: " Przykład #2: Stówka w prezencie . Na niecodzienne w tej branży podejście postawiło Union Investment TFI, proponuj ąc inwestorom dodatkowy bonus w wysokości 100 zł. Promocja dotyczy nowych klientów i funduszu UniLokata inwest ującego w obligacje przedsiębiorstw o najwyższej wiarygodności kredytowej. Należy wpłacić do niego 10 tys. zł i utrzymać inwestycję przez 100 dni. Można je wycofać przed terminem, jednak wówczas nie otrzymujemy bonusu i zyskujemy tyle, ile wypracował fundu sz do dnia wypłaty. Union to towarzystwo prowadzące prawdopodobnie najlepszą komunikacje inwestycyjną na polskim rynku. Jednym z elementów owej komunikacji są cele stawiane przed poszczególnymi funduszami. Cel inwestycyjny funduszy pieniężnych i dłużnych n a 2016 r. to 2 – 3%, co oznacza, że w skali roku razem z bonusem można zarobić 3 - 4%. " Organ ochrony konsumentów oceniając powy ższy artykuł zwraca uwagę, że w żadnym razie nie potwierdza on twierdzenia Towarzystwa, że przeprowadzona przez nie promocja odnio sła sukces , w jakimkolwiek wymiarze . Wskazany artykuł , datowany na dzień 26 lutego 2016 r., został opublikowany w początkowym okresie promocji i nie odnosi się do jej rezultatów , które oczywiście na tym etapie nie są znane . Zawarta w artykule pozytywna wzm ianka na temat dotychczasowej komunikacji inwestycyjnej Towarzystwa ma charakter ogólny, nie odnoszący się do promocji "UniLokata Plus dopłata" i oczywiście nie obejmuje przyszłych działań Towarzystwa związanych z prezentacją informacji o wynikach tej prom ocji, w tym zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu. Autor artykułu zwraca w nim jedynie uwagę na "niecodzienność" zastosowanego przez Towarzystwo instrumentu promocyjnego. Prezes Urzędu zwraca natomiast uwagę, że w tym samym artykule autor podaje przy kład innej promocji, przeprowadzonej przez inne towarzystwo funduszy inwestycyjnych ( Przykład #1 ), zakończonej sukcesem. Skuteczność tej promocji oceniona jest przez eksperta wyłącznie w wymiarze finansowym, w odniesieniu do wielkości pozyskanych w ramach promocji środków ( "Efe kt? Towarzystwo, które przez 11 miesięcy 2015 r. aż 9 razy notowało odpływy gotówki w sumie tracąc 200 mln zł, w samym grudniu pozyskało 220 mln zł nowych środków.") . Okoliczność ta może stanowi ć wskazówkę , jak w kręgach specjalistów i osób zainteresowanych funduszami Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 15 z 48 inwestycyjnymi rozumie się "sukces" funduszu lub jego promocji. Wskazany przez Towarzystwo dowód świadczy o tym , że Towarzystwo mogło i powinno mieć świadomość, że również sukces promocji , ogłosz o ny w taki sposób , jak w zakwestionowanym komunikacie, zostanie zinterpretowany w wymiarze finansowym. [karty nr 494 - 501, 503 - 505 - stanowisko Towarzystwa z dn. 16 października 2017 r., artykuł ] Towarzystwo przedłożyło ponadto opinię językoznawcy pt. "Opinia językoznawcza na te mat informacji prasowej Union Investment z 11 kwietnia 2016 roku pt. Sukces promocji na UniLokatę. Teraz można zyskać nawet 1,5 % więcej" . Celem opinii , sporządzonej na zlecenie Towarzystwa, było "ustalenie, czy informacja prasowa firmy Union Investment mo gła wprowadzać dziennikarzy oraz czytelników w błąd, sugerując, że promocja UniLokaty przyniosła firmie sukces finansowy". [karty nr 494 - 501, 503 - 505 - stanowisko Towarzystwa z dn. 16 października 2017 r., opinia] Główny wniosek sformułowany w ww. opin ii brzmi: "Lingwistyczna analiza informacji o UniLokacie pozwala stwierdzić, że przekaz ten w miejscach strategicznych (tytuł i lid) komunikuje 'sukces' UniLokaty, jednak nie narzuca finansowej interpretacji owego pojęcia. Początkowa interpretacja słowa 's ukces'jest otwarta (nieokreślona), jednak w kolejnych partiach tekstu jest ona dookreślana przez znaczenia i wartości inne, niż finansowe. Dominuje w nich społeczne i edukacyjne rozumienie 'sukcesu'. Ostatecznie więc tekst informuje, że sukces UniLokaty mi ał przede wszystkim charakter symboliczny, a nie finansowy. Organ ochrony konsumentów zwraca uwagę, że w całym komunikacie prasowym jedynym fragmentem odnoszącym się do aspektów "edukac yjnych " jest wzmianka o tym , że celem promocji jest z achęcenie klien tów do " pogłębienia wiedzy " na temat funduszy inwestycyjnych. Zawierające je zdanie brzmi: " Celem promocji „UniLokata PLUS 1% więcej" jest zachęcenie klientów indywidualnych oraz firm, które dotychczas miały styczność wyłącznie z lokatami bankowymi do pogł ębienia swojej wiedzy na temat funduszy inwestycyjnych i zainwestowania środków za ich pośrednictwem . " D eklarowanym w komunikacie celem promocji było zatem nie samo "pogłębienie wiedzy" o funduszach inwestycyjnych przez konsumentów, lecz pogłębienie wiedzy następujące w związku z ulokowaniem środków w tą formę inwestycji . W ko n kluzji przedłożonej opinii jej autor stwierdza, że: "Mylne (tj. inne niż deklarowane przez Towarzystwo w ramach przyjętej linii obrony w niniejszym postępowaniu ) odczytanie intencj i zawartych w tekście byłoby możliwe, ale nie wynika ł oby ono ze struktury tekstu czy doboru słów, tylko z powierzchownej, ograniczającej się właściwie do przeglądania nagłówków tekstu, lektury." Konkluzja ta jest oczywiście sprzeczna z faktami , a zatem nie prawdziwa . Ustalenia przytoczone w uprzedniej części uzasadnienia wskazują, że informacje przekazane przez Towarzystwo zostały odczytane przez profesjonalnych komentatorów, wykazujących się szczegółową (z pewnością nie "powierzchowną " ) znajomością warunków promocji oraz komunikatu prasowego Towarzystwa , jako sukces w wymiarze finansowym (" nie ma wątpliwości, że po raz pierwszy od dawna jakiemuś funduszowi inwestycyjnemu udało się dotrzeć do jaźni posiadaczy oszczędności i skłonić ich do przeniesienia niemał ych pieniędzy z banków " , " krajowi inwestorzy postanowili wpłacić prawie 290 ml zł, a aktywa funduszu rozrosły się do 1,7 mld zł. A że sukces smakuje, więc towarzystwo postanowiło promocje wydłużyć (…)" ). Towarzystwo nie dokonywało spro stowania tych doniesi eń zawartych w artykuł ach opublikowanych na podstawie przekazanych przez nie informacji. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 16 z 48 ustalenia dotyczące praktyki, o której mowa w pkt I I. sentencji Dla celów przeprowadzenia promocji Towarzystwo urządziło i wykorzystywało stronę internetową w dom enie unilokata plus .pl . Na stronie tej zainteresowane osoby mogły zarejestrować się i zgłosić chęć przystąpienia do udziału w promocji. Sfinalizowanie udziału w promocji wymagało także następnego zarejestrowania się w serwisie transakcyjnym Towarzystwa, w d omenie union - investment.pl. Ponadto, od 2009 r. Towarzystwo prowadzi swój profil w portalu społecznościowym Facebook (nazwa konta: "Union Investment TFI S.A."). Z pomocą tego profilu prowadzi komunikację, w dużej mierze o charakterze reklamowym, w mediach społecznościowych. Oficjalny profil Towarzystwa w portalu jest obserwowany przez ponad 11 tysięcy (wg stanu na sierpień 2017 roku) zarejestrowanych użytkowników serwisu, a zamieszczane w tym profilu informacje są dostępne również dla użytkowników niezareje strowanych. Z arówno na stronie w domenie unilokata plus .pl jak i w portalu Facebook Towarzystwo kierowało do potencjalnych klientów informacje upowszechniane w celu reklamy promocyjnej oferty. ustalenia ad pkt II.a W okresie trwania promocji " UniLokata P LUS dopłata" , Towarzystwo zamieściło na stronie internetowej m.in. następujące informacje wskazujące na wysokość prognozowanej stopy zwrotu z inwestycji w jednostki uczestnictwa w subfunduszu UniLokata na warunkach promocyjnych: [karta nr 1 28 - 129 , wydruk strony ] Konstruując tą informację Towarzystwo założyło, że subfundusz UniLokata zrealizuje założony przez Towarzystwo cel inwestycyjny na rok 2016 w postaci wzrostu wartości jednostek uczestnictwa o 2 - 3 % w skali roku. Stopę zwrotu w tej wysokośc i zwiększono o 3,65 punktów procentowych, odpowiadających dodatkowej, zannualizowanej, stopie zwrotu z tytułu korzyści przyznawanej na warunkach promocyjnych, w postaci jednostek uczestnictwa w subfunduszu UniLokata o wartości 100 zł. Stopa zwrotu w tej wysokości była wykorzystana do przekazywania przez Towarzystwo informacji o łącznej stopie zwrotu z inwestycji dokonywanej na warunkach promocyjnych (uwzględniającej również realizację założonego celu inwestycyjnego), jako kształtującej się na poziomie 5, 65 - 6,65 %. Stopa zwrotu w tej wysokości została wykorzystana przez Towarzystwo w przekazie reklamowym prezentującym inwestycję na warunkach promocyjnych jako alternatywę dla lokat bankowych. Informację taką Towarzystwo zamieściło także wśród informacji zamieszczanych w portalu Facebook, w postaci komunikatu reklamowego, zawierającego hasło o treści: "Realna alternatywa dla lokat bankowych! Od 5,65 do nawet 6,65 % w skali roku? Wygląda super!". Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 17 z 48 Pretekstem do opublikowania komunikatu i posłużeniem się w nim hasłem o takiej treści było zamieszczenie w nim odnośnika do artykułu sponsorowanego przez Towarzystwo, zamieszczonego na blogu "Finanse bardzo osobiste", prowadzonym przez Marcina Iwucia. Artykuł zawierał w tytule tezę sformułowaną w formie przypuszc zenia ("Realna alternatywa dla lokat bankowych?"), podczas gdy w odsyłającym do niego wpisie w portalu Facebook posłużono się zwrotem o charakterze stwierdzenia, konkluzji, poprzez zastąpienie znaku zapytania znakiem wykrzyknika ("Realna alternatywa dla lo kat bankowych!"). Tytuł artykułu na blogu zawierał ponadto zdanie: "Prawie 5 % w skali roku", które we wpisie w portalu Facebook zastąpiono podtytułem "Od 5,65 % do nawet 6,65 % w skali roku? Wygląda super!". Stwierdzenie, że przyszła stopa zwrotu z reklam owanej inwestycji będzie kształtowała się we wskazanym przedziale, nie było konkluzją wynikającą z tego artykułu (jak sugeruje komunikat w portalu Facebook) lecz przytoczeni em przez autora artykułu informacji zamieszczonych przez Towarzystwo na stronie uni lokat aplus.pl, od którego autor rozpoczął analizę oferty promocyjnej. Komunikat zamieszczony w serwisie Facebook , sformułow any w formie zniekształconego i wyjętego z kontekstu cytatu z artykułu sponsorowanego, niewątpliwie ma charakter informacji odnosząc ej się do przyszłego wyniku inwestycji, rozpowszechnianej w celu reklamy. nagłówek artykułu na blogu "Finanse bardzo osobiste" komunikat Towarzystwa w portalu Facebook [ płyta cd1, zrzuty ekranu ] Polemizując z zarzutami postawionymi w niniejszy m postępowaniu Towarzystwo podniosło, że "wbrew temu, co twierdził Urząd w artykule znalazła się konkluzja stanowiąca odpowiedź na pytanie zadane w tytule artykułu, którą to konkluzją posłużyło się Towarzystwo w żaden sposób nie zniekształcając jej treści" . Organ ochrony konsumentów wskazuje, że twierdzenie Towarzystwa na ten temat mija się z prawdą. Artykuł nie zawiera twierdzenia, że promocyjna in westycja zapewni stopę zwrotu w wysokości 5,65 % do 6,65 %, lecz że "przy skorzystaniu z tej promocji mogę spo dziewać się zysku porównywalnego z bankową lokatą oprocentowaną 5 % w skali roku" . Konkluzja co do wysokości spodziewanej stopy zwrotu wskazuje ją zatem na poziomie niższym (o 0,65 - 1,65 punktu procentowego) , niż poziom wskazany w reklamie Towarzystwa odwoł ującej się w z niekształcony sposób do artykułu sponsorowanego . Autor bloga dokonując w artykule z dnia 5 sierpnia 2016 r. analizy ex post opłacalności przykładowej inwestycji dokonanej przez niego w subfundusz na warunkach promocyjnych oszacował Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 18 z 48 rzeczywiśc ie zrealizowaną stopę zwrotu z tej inwestycji na 4,83 % w skali roku. Ponadto, stwierdzenie, że sam poziom stopy zwrotu z inwestycji w fundusz może być atrakcyjny lub porównywalny z poziomem stopy zwrotu z lokat bankow ych , nie jest równoznaczne z wnioskiem , że inwestycja ta jest "realną alternatywą" (pod każdym względem) wobe c lokat bankow ych . Produkty te różnią się bowiem innymi cechami, w tym ryzykiem i pewnością osiągnięcia zakładanej stopy zwrotu. Autor bloga wskazał w powołanym artykule na te różnice, m.in. zamieszczając w nim wzmiankę: "W przeciwieństwie do lokat bankowych, fundusze nie mogą zagwarantować nam konkretnej stopy zwrotu, bo ona zależy od tego, jakie zyski przyniosą instrumenty wchodzące w skład portfela funduszu. ", uzupełnioną dodatkowo os trzeżeniem: " Uwaga: na Facebooku czytelnicy zwrócili mi uwagę na to, że zbyt mało ewidentnie podkreśliłem, że jest to fundusz zawierający w swoim portfelu przede wszystkim obligacje wyemitowane przez firmy oraz listy zastawne, a nie papiery skarbowe. I fak tycznie, po wczytaniu się ponownie w tekst stwierdzam, że to mogło nie być ewidentne. Dlatego uzupełniam tę informację, aby nie było żadnych wątpliwości: 95% to dł użne instrumenty korporacyjne i listy zastawne, choć nie bez powodu określane w karcie fundus zu jako bezpieczne " . [dowód: płyta CD 2 przedłożona p rzez Towarzystwo, artykuł ] W kolejn ych promocjach pod nazwą "UniLokata PLUS 1 % więcej", Towarzystwo zaprzestało już prezentowania dodatkowego bonusa w formie zannualizowanej (jako "3,65 % extra w sk ali roku"), przedstawiając go jako "dodatkowy 1 % " . [karta nr 130 - 131 , wydruk strony ] W portalu Facebook Towarzystwo rozpowszechniało w okresie luty - grudzień 2016 r. również szereg innych komunikatów, reklamujących promocje. Informacje i hasła reklam owe zawarte w tych komunikatach formułowane były z użyciem w odniesieniu do przyszłego wyniku reklamowanej inwestycji określenia "zysk", np.: - "odbierz dodatkowe 1 % zysku, oprócz zysku wypracowanego przez UniLokatę", - "wystarczy że wpłacisz 10 000 zł na UniLokatę, a oprócz wypracowanego zysku odbierzesz dodatkowy 1 %". [ płyta cd1, zrzuty ekranu, karty nr 93, 107 – wydruki] Stosowanie określenia "zysk" w informacji rozpowszechnianej w celu reklamy na temat oferowanej inwestycji stanowi odniesienie do j ej przyszłego wyniku. Inwestycja może przynieść wynik dodatni (zysk) lub ujemny (stratę). Określanie przyszłego wyniku terminem "zysk" jest równoznaczne z prognozą, że wynik ten będzie dodatni, czyli że stopa zwrotu z tej inwestycji będzie miała wartość wi ększą niż 0 %. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 19 z 48 komunikaty Towarzystwa zamieszczane w portalu Facebook [płyta cd1, zrzuty ekranu] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 20 z 48 Po wszczęciu postępowania wyjaśniającego Towarzystwo ograniczyło liczbę komunikatów reklamowych, zamieszcz a ny ch w portalu Facebook, zawie rający ch odniesienia do przyszłego wyniku reklamowanej inwestycji w kolejnych organizowanych przez nie promocjach pod nazwą "UniLokata PLUS 1 % więcej" , stosując raczej zamiast nich komunikaty o charakterze reklamy wizerunkowej . Ostatni komunikat reklamuj ący możliwość udziału w promocji został zamieszczony w dniu 20 grudnia 2016 r oku, co potwierdza deklarowane przez Towarzystwo zaniechanie stosowania zakwestionowanej praktyki związanej z rozpowszechnianiem tych komunikatów z dniem 21 grudnia 2016 roku. Sub fundusz inwestuje aktywa w krótkoterminowe instrumenty dłużne charakteryzujące się niską zmiennością. Inwestycja ta nie daje jednak pewności, że przyniesie zysk. Z inwestycją w jednostki uczestnictwa w subfunduszu wiąże się szereg ryzyk: - ryzyko kredyto we - związane z kondycją finansową emitentów dłużnych papierów wartościowych wchodzących w skład portfela inwestycyjnego subfunduszu. Ryzyko jest związane z czasową lub trwałą utratą zdolności emitentów do terminowej realizacji zobowiązań związanych z emit owanymi papierami wartościowymi, - ryzyko płynności - związane z brakiem możliwości efektywnego przeprowadzenia transakcji mającej za przedmiot instrument finansowy bez istotnego wpływu na cenę jej realizacji, - ryzyko kontrahenta - ryzyko niewywiązania si ę kontrahenta z zawartej umowy, co może w rezultacie spowodować wahania (w tym spadek) wartości jednostek uczestnictwa subfunduszu, - ryzyko operacyjne lub ryzyko związane z przechowywaniem aktywów - ryzyko bezpośredniej lub pośredniej straty wynikającej z niewłaściwych lub zawodnych procesów wewnętrznych systemów kontrolnych, ludzi i systemów informatycznych lub też ze zdarzeń zewnętrznych. Aktywa subfunduszu przechowywane są u Depozytariusza i w bankach. Nienależyta kontrola nad aktywami może doprowadzić do wahania ceny jednostki uczestnictwa subfunduszu, - ryzyko związane z zawieraniem przez fundusz na rachunek subfunduszu umów mających za przedmiot instrumenty pochodne, w tym niewystandaryzowane instrumenty pochodne, które mogą wpływać na wahania (w tym spadki) wartości jednostek uczestnictwa subfunduszu. Ryzyka te są wymienione w prospekcie informacyjnym funduszu oraz w dokumencie "Kluczowe informacje dla Inwestorów", sporządzanymi i udostępnianymi klientom przy prowadzeniu zapisów na jednostki uczestni ctwa, stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnym (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 157, z późn. zm). [płyta cd2, kluczowe informacje dla inwestorów] W okresie pr omocji pod nazwą "UniLokata PLUS 1 % więcej" nastąpił, z dnia 29 lipca 2016 r. na dzień 1 sierpnia 2016 r., skokowy spadek wartości jednostki uczestnictwa o 0,14 zł, spowodowan y decyzją Towarzystwa o odzwierciedleniu w wycenie jednostek ryzyka kredytowego i niepewności co do realizacji przyszłych przepływów finansowych z obligacji wyemitowanych przez spółkę Action S.A. poprzez dokonanie odpisu aktualizującego wartość tych obligacji odpowiednio do poziomu 80% wartości nominalnej obligacji oraz 0 % nal eżnych odsetek. Wobec tej spółki , której obligacje stanowiły 0,43% aktywów subfunduszu, otwarte zostało w dniu 1 sierpnia 2016 r. postępowanie sanacyjne. W dniu 3 listopada 2016 r. (już poza okresem promocji objętym wykresem) Towarzystwo dokonało Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 21 z 48 kolejnego odpisu aktualizującego wartość tych obligacji, odpowiednio do poziomu 50% wartości nominalnej obligacji oraz 0 % należnych odsetek. Zdarzenie to wskazane zostaje jako przykład, że ryzyka związane z inwestycjami w jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych m ają charakter realny i faktycznie czasem ziszczają się . stopa zwrotu z inwestycji w jednostki uczestnictwa w subfunduszu Unilokata w okresie promocji " UniL okata PLUS 1 % więcej" w całym roku 2016 na podst. https://www.union - investment.pl/fundusze - inwestycyjne/unilokata Dzięki wysokiej dywersyfikacji lokat ziszczenie się ryzyka związanego z pojedynczym kontrahentem, jak w tym przypadku, nie wywarło dotkliwego skutku d la inwestorów. Niemniej, prezentowany w reklamach subfunduszu "cel inwestycyjny" na rok 2016 w postaci stopy zwrotu z inwestycji w jednostki uczestnictwa w wysokości "2 - 3 %" w skali roku nie został zrealizowany w okresie promocji. Stopa zwrotu z tytułu sam ego wzrostu wartości jednostek uczestnictwa w okresie promocji "UniLokata PLUS 1 % więcej" (od. dn. 1 czerwca 2017 r. do dn. 8 września 2017 r.) wyniosła 0,43 %, co odpowiada stopie zwrotu w wysokości 1,59 % w wymiarze rocznym. W okresie promocji pod nazwą "UniL okata PLUS dopłata" tego rodzaju negatywne zdarzenia nie miały miejsca, niemniej stopa zwrotu z inwestycji w jednostki uczestnictwa (pomijając w tym miejscu składnik stanowiący promocyjną dopłatę) również została zrealizowania w wysokości niższej od prezentowanego celu inwestycyjnego na rok 2016, to jest w wysokości 0,54 % w okresie promocji, co odpowiada stopie zwrotu w wysokości 1,97 % w wymiarze rocznym. Wysokość stopy zwrotu z jednostek uczestnictwa w subfunduszu w całym okresie 2016 r. wyniosła 1 ,78 %, co również plasuje ten wynik poniżej założonego na rok 2016 celu inwestycyjnego subfunduszu (od 2 do 3 %), prezentowanego w reklamie, jako składnik stopy zwrotu z inwestycji. Na stronie promocji w domenie unilokataplus.pl Towarzystwo zamieściło i nformacje, zawierające m.in. następujące ostrzeżenie: Przedstawiane informacje finansowe dotyczą wskazanego okresu w przeszłości i nie gwarantują podobnych wyników w przyszłości. (…) Brak gwarancji osiągnięcia celów inwestycyjnych subfunduszy; możliwość zm niejszenia wartości, w tym utraty części zainwestowanych środków. Ostrzeżenie o takiej możliwości nie było natomiast zamieszcz ane w komunikatach reklamowych publikowanych przez Towarzystwo w portalu Facebook. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 22 z 48 ustalenia ad pkt II.b Zgodnie z postanowien iami statutu Towarzystwa, przy zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa pobiera ono opłaty manipulacyjne (art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 statutu) . Skala i wysokość stawek opłat manipulacyjnych ustalana jest przez Towarzystwo w tabelach opłat (art. 21 ust. 2 i art. 22 ust. 3 statutu). Zwolnienie z opłat manipulacyjnych za zbycie i odkupienie jednostek uczestnictwa lub obniżenie ich stawek może nastąpić m.in. w okresie kampanii promocyjnej Towarzystwa lub f unduszu lub s ubfunduszu (art. 22 ust. 4 pkt 1 s tatutu). Wysokość opłat manipulacyjnych pobieranych przy zbywaniu lub odkupywaniu jednostek uczestnictwa w s ubfunduszu nie może przekroczyć 5,00 % środków odpowiednio: wpłacanych lub wypłacanych z tego t ytułu (art. 50 ust. 1 i 3 statutu). Parametry dotycz ące zyskowności inwestycji w jednostki uczestnictwa w subfunduszu UniLokata prezentowane były przez Towarzystwo w informacjach kierowanych do klientów przy założeniu bieżącej wysokości opłat manipulacyjnych – czyli że nie są one pobierane. Na przyszły wyni k inwestycji w subfundusz UniLokata może mieć jednak wpływ również opłata, które ewentualnie zostanie pobrana w przyszłości przed wypłaceniem zainwestowanych środków – to jest opłata manipulacyjna z tytułu odkupienia jednostek uczestnictwa. Zasady funkcjon owania Towarzystwa i subfunduszu UniLokata, a także warunki promocji, nie gwarantują posiadaczom jednostek uczestnictwa, w tym nabytym na warunkach promocyjnych, że Towarzystwo nie pobierze od nich w przyszłości, przed zamknięciem inwestycji, opłaty manipu lacyjnej z tytułu odkupienia jednostek uczestnictwa. Towarzystwo, posiada możliwość wprowadzenia – w drodze zmiany tabeli opłat – opłaty za odkupienie jednostek uczestnictwa w wysokości przewidzianej w statucie, to jest do 5 % wypłacanych środków. Stopa zw rotu z inwestycji, przedstawiana w prognozowanej wysokości 5,65 - 6,65 %, byłaby mniej atrakcyjna dla inwestora w przypadku pomniejszenia wyniku inwestycji o 5 % opłatę manipulacyjną. Jeżeli Towarzystwo może pobrać od inwestora 5 % opłatę za odkupienie jedno stek uczestnictwa, wówczas inwestor powinien liczyć się z możliwością, że opłata ta zostanie pobrana i być o tym należycie poinformowanym. Towarzystwo ujawnia natomiast możliwość pobrania opłat manipulacyjnych w dokumencie "Kluczowe informacje dla Inwestor ów": [płyta cd2, kluczowe informacje dla inwestorów] W toku postępowania Towarzystwo wyjaśniło, że : - w Tabeli opłat obowiązującej w okresie promocji stawka opłaty za nabycie jednostek uczestnictwa w subfunduszu wynosiła 0 %, a posiadacze jednostek uczestnictwa byli zwolnieni z ponoszenia opłat za otwarcie subrejestru oraz opłat za odkupienie jednostek u czestnictwa, - o bciążenia uczestników subfunduszu UniLokata nie zmieniały się w tym zakresie od 2012 roku, - Towarzystwo nie planowało, by uczestnicy subfunduszu UniLokata, w tym uczestnicy promocji, mieli ponosić ww. koszty związane z nabywaniem i odkupywaniem jednostek Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 23 z 48 uczestnictwa oraz otwieraniem rejestrów. "Taka polityka Towarzystwa jest związana z profilem funduszu UniLokata (niskie ryzyko oraz p otencjalnie niższy zysk), który zdaniem Towarzystwa uzasadnia stałe minimalizowanie kosztów ponoszonych przez klientów", - zmiany stawek opłat manipulacyjnych w ramach stawek maksymalnych dokonywane są na podstawie uchwały Zarządu Towarzystwa i wchodzą w ż ycie z dniem wskazanym w ogłoszeniu o dokonaniu zmian. "Towarzystwo ogłasza nową tabelę opłat niezwłocznie po dokonaniu jej zmiany przez Zarząd Towarzystwa w sposób umożliwiający uczestnikom zapoznanie się z jej treścią przed wejściem w życie" , - d o odkupi enia jednostek uczestnictwa ma zastosowanie stawka wynikająca z Tabeli opłat obowiązującej na dzień odkupienia jednostek uczestnictwa, ich posiadacz może ustalić wysokość opłaty za odkupienie na podstawie Tabeli opłat zamieszczonej na stronie internetowej Towarzystwa. [karty nr 35 - 37, wyjaśnienia Towarzystwa] Tryb zmiany wysokości stawek opłat manipulacyjnych pobieranych przez Towarzystwo , w granicach stawek maksymalnych przewidzianych statutem (5 %) , nie zawiera , zapewnionych w sposób sformalizowany , gwar ancji dla uczestników promocji , że w okresie niezbędnym do wycofania kapitału zaangażowanego na warunkach promocyjnych nie zostaną wprowadzone opłaty manipulacyjne. Tryb zmiany wysokości stawek opłat manipulacyjnych także nie zawiera , zapewnionych w sposób sformalizowany, postanowień zapewniających powiadomi e nie konsumentów z wyprzedzeniem umoż liwiaj ą cym zamknięcie inwestycji, o zamiarze wprowadzenia opłaty za odkupienie jednostek uczestnictwa. Na stronie internetowej promocji w domenie unilokataplus.pl To warzystwo zamieściło informacje, zawierające m.in. następujące ostrzeżenie: Prezentowane wyniki nie uwzględniają opłat manipulacyjnych związanych z lokowaniem w dany subfundusz oraz podatków. Wyniki mogą być pomniejszone o pobrane opłaty manipulacyjne i na leżne podatki. Informacja o możliwości pobrania opłat manipulacyjnych nie była natomiast zawierana w reklamach zamieszczanych w portalu Facebook. ustalenia ad pkt II.c Na stronie promocji w domenie unilokataplus.pl Towarzystwo zamieściło komunikat (not ę prawną) , zawierający m.in. informacje, o których mowa w pkt II.a i II.b sentencji niniejsze j decyzji , o treści (stan na dzień 28 kwietnia 2016 r.): Stopa zwrotu subfunduszu UniLokata na 30 grudnia 2015 r. za 1 miesiąc wyniosła 0,11%, za 3 miesiące 0,40%, za 6 miesięcy 0,89%, za rok (i od początku roku) 2,12, za 2 lata 5,34%, za 3 lata 9,24 %, a od dostosowania struktury portfela (1 lutego 2012 r.) 15,06 %. Cel inwestycyjny funduszy pieniężnych i dłużnych zarządzanych przez Union Investment TFI S.A. na 201 6 r. to 2 – 3%. TFI nie gwarantuje osiągnięcia celu inwestycyjnego. Przyznana uczestnikom promocji nagroda określona w artykule 2 pkt 4 regulaminu podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych przepisami Ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.). Koszt podatku zostanie poniesiony przez organizatora. Organizator programu naliczy i pobierze podatek dochodowy od osób fizycznych. Niniejszy materiał jest u powszechniany w celu reklamy lub promocji usług Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 24 z 48 świadczonych przez Union Investment TFI S.A. Przedstawiane informacje finansowe dotyczą wskazanego okresu w przeszłości i nie gwarantują podobnych wyników w przyszłości. Prezentowane wyniki nie uwzględniają o płat manipulacyjnych związanych z lokowaniem w dany subfundusz oraz podatków. Wyniki mogą być pomniejszone o pobrane opłaty manipulacyjne i należne podatki. Brak gwarancji osiągnięcia celów inwestycyjnych subfunduszy; możliwość zmniejszenia wartości, w tym utraty części zainwestowanych środków. Możliwe lokaty ponad 35% wartości aktywów subfunduszu w papiery wartościowe emitowane, poręczane lub gwarantowane przez Skarb Państwa albo Narodowy Bank Polski, w papiery wartościowe emitowane, poręczane lub gwaranto wane przez: Australię, Austrię, Belgię, Bułgarię, Czechy, Cypr, Danię, Estonię, Finlandię, Francję, Grecję, Hiszpanię, Holandię, Irlandię, Islandię, Japonię, Kanadę, Koreę Południową, Litwę, Luksemburg, Łotwę, Maltę, Meksyk, Niemcy, Norwegię, Nową Zelandię , Polskę, Portugalię, Rumunię, Słowację, Słowenię, Stany Zjednoczone, Szwajcarię, Szwecję, Turcję, Węgry, Wielką Brytanię, Włochy oraz Europejski Bank Inwestycyjny i Bank Światowy (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju). Prospekty informacyjne, Kluczowe i nformacje dla Inwestorów, tabele opłat, dane o ryzyku inwestycyjnym i podatkach dostępne są na stronie www.union - investment.pl. Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działa na podstawie decyzji Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (ob ecnie: Komisja Nadzoru Finansowego) z dnia 1 czerwca 1995 r., nr decyzji KPW - 4073 - 1 \ 95. [karty nr 134 - 135, wydruki ] Zamieszczając powyższe informacje na stronie internetowej zastosowano rozwiązania utrudniające zauważenie zawierającego je komunikatu oraz zapoznanie się z jego treścią, poprzez jednoczesne : - zamieszczenie komunikatu na samym dole strony, podczas gdy formularz umożliwiający konsumentowi zarejestrowanie się w promocji zamieszczony był górnej części strony, - zastosowanie czcionki w małym ro zmiarze, w stosunku do pozostałych treści zamieszczonych na stronie, oraz niskiej wyrazistości ze względu na krój i kolor czcionki oraz kolor tła, na którym zamieszczono tekst komunikatu. Odnośnie rozmiaru czcionek zastosowanych do przekazania informacji na stronie internetowej promocji Towarzystwo wyjaśniło, że wszelkie treści "prezentowane były w sposób skalowany, tzn. umożliwiający powiększenie każdej prezentowanej treści, zarówno na kom p uterach, jak i urządzeniach mobilnych. Ponadto , wszystkie prezento wane materiały zawierały lub odsyłały do noty prawnej informują c ej m.in. o ryzyku inwestycyjnym oraz o braku gwarancji osiągnięcia celów inwestycyjnych". Z dokonanych ustale ń wynika, że zamieszczona na stronie promocji n ota prawna była sporządzona z zas tosowaniem czcionki odbiegającej wielkością i wyrazistością od czcionki zastosowanej w pozostałej części przekazu. Oceny adekwatności rozwiązań graficznych i typograficzn ych zastosowanych do przekazania określonych informacji na stronie internetowej należy dokonać z uwzględnieniem sposobu prezentacji pozostałych Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 25 z 48 informacji na tej stronie. Tekst noty prawnej na stronie unilokataplus.pl sporządzony był z zastosowaniem najmniejszej rozmiarem cz c ionki, spośród u ż ytych na stronie, podczas gdy teksty zawierające informacje o charakterze reklamowym sporządz o ne były czcionką w rozmiarze stanowiącym od 1 25 % do 4 00 % rozmiaru tej czcionki . Nawet sąsiadujący bezpośrednio z notą prawną tekst informujący o wykorzystywaniu na stronie plików cookies , sporządzony był czcio nką w rozmiarze większym o 25 % . W informacjach reklamowych zastosowano głównie odmianę fontu cechującą się większą grubością kreski (Frutiger Bold) , podczas gdy tekst noty prawnej sporządzony był z użyciem odmiany czcionki cechującej się mniejszą grubośc ią kreski (Frutiger Light). Tekst noty prawnej zamieszczony został ponadto z użyciem czcionek w jaśniejszym , wyblakłym kolorze (o kodzie szesnastkowym #869FBB ), podczas gdy informacj e reklamowe sporządzone były z zastosowaniem liter w ciemniejszym , bardzie j nasyconym kolorze (o kodzie szesnastkowym #00477A ). Sporządzony w ten sposób tekst noty prawnej zamieszczony był na białym tle na samym dole strony, w części niewidocznej bez przewinięcia strony oraz oddalonej od formularza wypełnianego przez konsumenta w celu rejestracji . Łączne zastosowanie tych rozwiąza ń mogło utrudniać zauważenie przez konsumenta noty prawnej i istotności zawartych w niej informacji, a także zniechęcać do uważnego zapoznania się z nimi lub utrudniać ich lekturę. W toku postępowania Towarzystwo przedłożyło spis klauzul zamieszczonych w serwisie transakcyjnym, jako dowód na udzielanie przez nie uczestnikom promocji rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji odnoszącej się do przyszłych wyników oferowanej inwestycji w jednostki uczestnic twa subfunduszu. Rejestracja w systemie wymaga wypełnienia przez klienta krótkiego tzw. testu odpowiedniości MIFID. W ramach tego testu klient odnosi się ( zaznaczając opcję TAK/NIE) do następujących twierdzeń: "Proszę zaznaczyć stwierdzenia, z którymi Pan/ Pani się zgadza: - fundusze inwestycyjne różnią się oczekiwanym zyskiem oraz poziomem ryzyka inwestycyjnego (TAK/NIE) , - fundusze inwestycyjne nie gwarantują osiągnięcia zysku, a historyczne wyniki funduszy nie stanowią gwarancji uzyskania podobnych wynik ów w przyszłości (TAK/NIE) , - zalecany okres inwestowania zależy od wybranego funduszu (TAK/NIE) , - podstawowym źródłem wiedzy na temat funduszu inwestycyjnego otwartego j est prospekt informacyjny. (TAK/NIE) " W ramach testu odpowiedniości klient udziela także, zaznaczając odpowiednie pola wyboru, informacji dotyczących rodzajów dokonywanych przez niego inwestycji w okresie ostatnich 5 lat oraz wielkości przeznaczonych na nie kwot, oraz rodzajów jego wiedzy w zakresie inwestowania. Klient jest informowany, że podanie danych w teście odpowiedniości jest dob rowolne, a odmowa ich udzielenia nie może spowodować odmowy zbycia jednostek uczestnictwa. W informacji o wyniku testu odpowiedniości klient zostaje poinformowany , że w świetle przekazanych przez niego w t eście informacji w ocenie podmiotu przyjmującego zlecenie nabywanie jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych stanowi usługę odpowiednią (w przypadku wyniku pozytywnego) lub nieodpowiednią (w przypadku wyniku negatywnego) dla klienta. W przypadku odmo wy wypełnienia testu odpowiedni o ści klient jest informowany, że podmiot przyjmujący zlecenie nie jest w stanie dokonać oceny, czy jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych są odpowiednią dla ni e go inwestycją. Złożenie zlecenia nabycia jednostek uczest nictwa wymaga złożenia, przez zaznaczenie odpowiedniego pola w systemie transakcyjnym, oświadczenia o treści: "Niniejszym oświadczam, że treść aktualnych: Statutu, Prospektu Informacyjnego, Kluczowych informacji dla inwestorów oraz Informacji dla Klienta A FI dotyczących Subfunduszy/Funduszy, których dotyczy niniejsze zlecenie, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 26 z 48 dyspozycja lub wymienionych w umowie, jest mi znana, jak również ją akceptuję. Aktualna treść Prospektu Informacyjnego Funduszu, Kluczowych Informacji dla Inwestorów, Informacji dla K lienta AFI, Tabela Opłat, dane o ryzyku inwestycyjnym i podatkach dostępne są na stronie www.union - investment.pl" W toku postępowania Towarzystwo dokonało , z dniem 10 stycznia 2017 r. modyfikacji sposobu graficznej prezentacji noty prawnej na stronie pro mocji, polegającej na zwiększeniu o ok. 40% rozmiaru czcionki i zastosowaniu odmiany fontu o takiej samej grubości i kolorze kreski , jak w zastosowanym do przekazania informacji o charakterze reklamowym, znacząco poprawiając widoczność i czytelność komunik atu. Komunikat został ponadto podzielony na akapity wyodrębniające części dotyczące poszczególnych aspektów oraz poprawiony został w nim redakcyjnie, na bardziej przejrzyst y , przekaz istotnych dla konsumenta ostrzeżeń i i nformacji, o których mowa w pkt II a i I I b. Prezes Urzędu zważył, co następuje naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu prowadzona jest w interesie publicznym. Interwencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do r ozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. Niniejsze postępowanie d otyczy działań informacyjno - reklamowych podejmowanych przez Tow a rzystwo w związku z prowadzeniem promocji organizowanych pod nazwą "UniLokata PLUS dopłata" oraz "UniLokata PLUS 1 % więcej". W opinii Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publiczno prawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy mogli stać się odbiorcami przekazu informacyjnego kierowanego przez Towarzystwo do publicznej wiadomości - to jest doniesień medialnych i komentarzy ukształtowanych na podstawie o ficjalnego komunikatu biura prasowego Towarzystwa, oraz wpisów o charakterze reklamowym zamieszczonych w oficjalnym profilu Towarzystwa w popularnym portalu społecznościowym . Kwestionowane w niniejszym postępowaniu działania Towarzystwa nie dotyczą interes ów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale mogły dotyczyć nieokreślonego z góry kręgu adresatów, a zatem mogły naruszać interes publiczny. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż każde naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem w niniejszej sprawie uzasadnione było podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów . naruszenie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 27 z 48 stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do treści art. 24 ust. 2 tej ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy, w tym w szczególności naruszanie obo wiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji oraz nieuczciwe praktyki rynkowe. Do dnia 17 kwietnia 2016 r., to jest do czasu zmiany brzmienia tego przepisu będącej następstwem wejścia w ż ycie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zm ianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1634), praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów zdefiniowana była jako godzące w nie bez prawne działanie przedsiębiorcy. W niniejszej sprawie b ezprawność działania przedsiębiorcy polega na sprzeczności jego zachowania z prawem, to jest przepisami zawartymi w odrębnych aktach normatywnych. Wskazana z miana brzmienia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozostaje bez wpływu na ocenę p raktyk zakwestionow anych w niniejszym postępowaniu , jeśli idzie o zaistniałe przesłanki wskazując e na naruszenie zawartego w tym przepisie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym dla stwierdzenia stosowa nia przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zachodzi w niniejszej sprawie konieczność stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorcę art. 24 ustawy. Wymaga to wykazania łącznego zaistnienia następujących przesłanek: - kwestio nowane zachowania są działaniami przedsiębiorcy, - zachowania te są sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami , - zachowania te godzą zbiorowe interesy konsumentów. status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pod pojęciem przedsiębiorcy należy m.in. rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 201 7 r., poz. 2168 ). S tosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalnoś ci gospodarczej, przedsiębiorcą jest m.in. osoba prawna, wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Stroną prowadzonego postępowania jest przedsiębiorca prowadzący we własnym imieniu działalność gospodarczą, działający w formie spółki akcyjne j , to jest będący osobą prawną, wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Tym samym Towarzystwo przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów , a jego działania mo gą podlegać ocenie pod kątem naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. sprzeczność z prawem lub dobrymi obyczajami Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów sankcjonowane jest zachowanie przedsiębiorc y sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaje natomiast pozostają klauzulą generalną, kt óra podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 28 z 48 obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zak azy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. W niniejszej sprawie przedmiot rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu będzie obejmował o wykazanie , że w ustalonym stanie fa ktycznym działanie Towarzystwa było sprzeczne z normami prawnymi wynikającymi z przepisów : - ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym – w odniesieniu do praktyki, o której mowa w pkt I sentencji , - rozporządzenia w sprawie sposobu, trybu oraz warunków prowadzenia działalności przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych - w odniesieniu do praktyki, o której mowa w pkt II sentencji . naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Ustawa o ochronie konku rencji i konsumentów nie definiuje „zbiorowego interesu konsumentów”, ograniczając się jedynie do sprecyzowania (art. 24 ust. 3), że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Przez godzenie w zbiorowe interesy konsumentów (które może polegać zarówno na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów, jak i na samym zagrożeniu ich naruszenia) należy rozumieć narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę obejmującą tak dz iałania, jak i zaniechania. Oceniając działanie przedsiębiorcy przez pryzmat definicji zawartej w art. 24 ust. 2 ww. ustawy, należy ustalić, czy jego działania mogą naruszać interesy nieoznaczonego kręgu potencjalnych klientów. Tego typu naruszenie wystąpi wówczas, gdy działania przedsiębiorcy dotyczą zbiorowości i mogą dotknąć każdego potencjalnego klienta, czyli gdy są powszechne. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, zgodnie z którym naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy po tencjalną daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach. Interes konsumentów należy przy tym rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę za zasługujący na ochronę i za bezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, że określenie stałego, czy zamkniętego katalogu interesów konsumentów nie jest ani możliwe, ani zasadne. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest powiązane z naruszaniem interesów gospodarczyc h konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak i prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego dokonywanych czynności. Przejawem tego może być m. in. prawo do uzyskania przez konsumenta od p rzedsiębiorcy pełnej i rzetelnej informacji . Zdaniem Prezesa Urzędu zakwestionowane działania Towarzystwa mogły naruszać interesy nieoznaczonego kręgu konsumentów. W przypadku praktyki będącej przedmiotem pierwszego zarzutu z działaniami tymi mógł się zetknąć każdy potencjalny inwestor , poszukujący w prasie oraz w internecie informacji z zakresu finansów osobistych, a w szczególności na temat możliwości ulokowania swoich oszczędności. W przypadku drugiej z praktyk jej zasięg oddziaływania był zasadniczo ograniczony do licznej, c o Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 29 z 48 najmniej wielotysięcznej, grupy osób korzystających z informacji rozpowszechnianych za pośrednictwem serwisu Facebook , niemniej zamieszczane w nim informacje były dostępne również dla niezarejestrowanych w tym serwisie użytkowników internetu . W ocenie P rezesa Urzędu rozpowszechnianie informacji za pośrednictwem tego medium również może oddziaływać na bliżej nieo znaczoną zbiorowość konsumentów, W rozpatrywanej sprawie mamy więc do czynienia z działani a m i godzącym w zbiorowe interesy konsumentów. prakty ka , o której mowa w pkt I . sentencji Odnosząc się do pierwszej z zakwestionowanych praktyk należy ocenić, czy działani a Towarzystwa związane przedstawienia w komunikacie dla prasy informacji dotyczących wyników promocji prowadzonej pod nazwą "UniLokata PL US dopłata" na tle informacji o wynikach zrealizowanych przez subfundusz UniLokata w zakresie pozyskiwania nowych środków w okresie tej promocji stanowi ło nieuczciwą praktykę rynkow ą. W tym celu należy ocenić, czy działanie to stanowiło rozpowszechnianie i nformacji w sposób mogący wprowadzać w błąd i czy działanie to w jakikolwiek sposób spowodowało lub mogło s powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej skorzystania z oferty Towarzystwa, której inaczej by nie podjął. W myśl art.4 us t. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie ry nkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. W myśl przepisu art. 4 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się m.in. pr aktykę rynkową wprowadzającą w błąd. Praktyki wprowadzające w błąd nie podlegają ocenie w świetle przesłanek określonych w przywołanym wcześniej przepisie art. 4 ust. 1 ustawy . Praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął (art. 5 ust. 1 ustawy ). Może to być każda praktyka, która w jakikolwiek sposób wywołuje skutek w postaci co n ajmniej możliwości wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta, do któreg o jest skierowana lub dociera i która ze względu na swoją zwodniczą naturę może zniekształcić jego zachowanie rynkowe. Wprowadzające w błąd działanie może polegać także na rozpowszech nianiu prawdziwych informacji w sposób mogący wprowadzać w błąd, poprzez wytworzenie w umyśle konsumenta mylnego przekonania , co do transakcji, w którą chce się zaangażować. Owo zniekształcenie procesu decyzyjnego konsumenta, w przypadku praktyk wprowadzaj ących w błąd przez działanie, polega głównie na podawaniu fałszywych lub mylących informacji dotyczących produktu lub sposobu jego prezentacji albo wprowadzenia na rynek. Dla prawidłowego zinterpretowania celu tej ustawy należy wskazać, iż aby uznać działa nie za wprowadzające w błąd nie musi ono faktycznie spowodować, iż przeciętny konsument podejmie decyzję której przy braku wprowadzenia w błąd by nie podjął, wystarczy już samo wystąpienie takiej możliwości . Z a kwestionowana jako nieuczciwa praktyka rynkowa przed się biorcy podlega ocenie z punktu widzenia ustalonego modelu przeciętnego konsu menta. Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 8 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym za przeciętnego konsumenta uznaje się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 30 z 48 uważny i ostrożny. Oceny tych cech dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zide ntyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. W niniejszej sprawie rekonstruow any model przeciętnego konsumenta dotyczy osoby korzystającej z internetu, posiadającej wolne środki finansowe w wysokości co najmniej 10 000 zł oraz poszukującej bezpiecznej formy ich ulokowania, która nie korzystała dotąd z usług Towarzystwa. Potencjalni klienci Towarzystwa posiadający te cechy tworzą nieokreślony, niedający się wyodrębnić z góry krąg osób. Wskazanie na takie cechy jak dostateczne poinformowanie, uwaga oraz ostrożność określa pewien zespół cech mentalnych konsumenta, polegający na tym, że z jednej strony możemy wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, lecz z drugiej strony nie możemy uznać, że jego wiedza jest kompletna i profes jonalna. Kwestionowane działanie Towarzystwa ukierunkowane były głównie na osoby, k tóre nie miały dotąd do czynienia z inwestowaniem w fundusze inwestycyjne, natomiast prawdopodobnie miały do czynienia z lokatami bankowymi. Lokaty bankowe cechują się stosunkowo wysokim i porównywalnym poziomem bezpieczeństwa oraz pewności osiągnięcia zał ożonego z góry wyniku inwestycji. Zakwestionowane działania Towarzystwa mogły oddziaływać na przeciętnego konsumenta poprzez manipulację przekazem odwołującym się do społecznej oceny atrakcyjności oferowanego mu produktu inwestycyjnego. Wywołanie wrażenia, że produkt ten jest śmiało, powszechnie i masowo akceptowany przez innych inwestorów mogło wpłynąć na postrzeganie tego produktu przez przeciętnego konsumenta. W szczególności mogło to wpłynąć na podwyższenie subiektywnej oceny konsumenta bezpieczeństwa i nwestycji i prawdopodobieństwa osiągnięcia zakładanych korzyści, a przez to zwiększyć jego skłonność do podjęcia decyzji o skorzystaniu z oferty Towarzystwa. W ramach postępowania dokonano także oceny, czy opublikowanie oraz przekazanie mediom masowego prz ekazu przez Towarzystwo zakwestionowanego komunikatu prasowego stanowi rozpowszechnianie informacji w sposób mogący wprowadzać w błąd. W pierwszej kolejności Prezes Urzędu wskazuje, że działanie polegaj ą ce na opublikowaniu zakwestionowanego komunikatu na stronie internetowej biura prasowego obsługującego Towarzystwo w zakresie public relations oraz przekazaniu go wydawnictwom prasowym i autorowi bloga internetowego o tematyce ekonomicznej wyczerpuje znamiona praktyki ryn kowej. Przez praktykę rynkową, stos ownie do art. 2 pkt 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczc i w y m praktykom rynkowym , rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z pr omocją lub nabyciem produktu przez konsumenta . Produktem jest natomiast, zgodnie z pkt 3 powyższego przepisu , każdy towar lub usługa, w tym nieruchomości, prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych. Nie ulega wątpliwości, że kwestionowane dz iał a nie Towarzystwa było bezpośrednio związane z promocją jego produktu . Przekazany mediom komunikat prasowy ma char a kter oświadczenia lub informacji handlowej, rozpowszechnionego w ramach marketingu produktu Towarzystwa. Działanie to było docelowo skierow ane do konsumentów, poprzez informacje rozpowszechnian e na podstawie komunikatu Towarzystwa przez środki masowego przekazu, powielając e informacje źródłowe przekazywane im przez profesjonalnych uczestników rynku i agregujące je w sposób umożliwiający konsu mentom dogodne zapoznanie się z tymi informacjami . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 31 z 48 Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 26 stycznia 2006 r. ( sygn. akt V CSK 83/05 ) podkreślił, że reklamą jest każda wypowiedź skierowana do potencjalnych konsumentów, odnosząca się do towarów, usług, a także przedsiębiorcy oferującego towary lub usługę, mająca na celu zachęcenie i skłonienie adresatów do nabywania towarów lub korzystania z usług . Zdaniem Sądu zachęta może być wyrażona bezpośrednio, np. przez użycie określeń odpowiadających konkretnym czynnośc iom, w wyniku których nastąpi zbyt towarów lub usług albo pośrednio - przez stworzenie sugestywnego obrazu towarów i usług , a także samego przedsiębiorcy. Przyjmuje się że poj ę cie zachowań przedsiębiorcy , które można określić jako marketing i reklamę należ y rozumieć szeroko (np. wyrok SOKiK z dn. 4 września 2015 r. sygn. akt X VII AmA 139/13 ) czy nawet bardzo szeroko (np. wyrok SOKiK z dn. 18 grudnia 2015 r. sygn. akt XVII AmA 138/14 ). Okoliczności przytoczone w części poświęconej ustaleniom dotyczącym sta nu faktycznego wskazują, że Towarzystwo przekazało informacje dotyczące wyników promocji w sposób mogący wprowadzać w błąd odbiorców tych informacji, co do dokonanej przez rynek oceny atrakcyjności inwestycji w jednostki uczestnictwa w subfunduszu . Określe ni a użyte w odniesieniu do wyników pierwszej z przeprowadzonych promocji , jak "sukces" czy "strzał w dziesiątkę" są nieadekwatne do rzeczywistego wyniku tej promocji, mierzonego ilością osób które do niej przystąpiły. Określenia te, choć nieprecyzyjne i tr udno poddające się falsyfikacji , są niewątpliwie nieadekwatne do rzeczywistego wyniku promocji, który trudno ocenić jako sukces. Limit ilości rachun k ów promocyjnych ustalony przez organizatora promocji został wykorzystany tylko w ok. [ ] , a ilość środk ów które napłynęły w ramach promocji stanowiły mniej niż [ ] środków, które napłynęły w tym okresie do subfunduszu. Sposób przekazu informacji na ten temat w komunikacie prasowym towarzystwa mógł natomiast sugerować, że liczba osób zainteresowanych ud ziałem w promocji była wyższa niż ustalony limit, a ilość środków które napłynęły w ramach promocji spowodowała znaczny wzrost aktywów subfunduszu. Powyższe okoliczności wskazują, że zorganizowana przez Towarzystwo promocja nie przyniosła rezultatu w post aci przyciągnięcia kapitału ulokowanego przez konsumentów na lokatach bankowych. Nikłe zainteresowanie konsumentów inwestycjami w jednostki funduszu był o przewidywane przez innych uczestników rynku, których sceptycyzm co do powodzenia tej formy promocji sy gnalizowany był m.in. w przytoczonym artykule prasowym (str. 12): " Rywale, choć Unionowi kibicowali, to jednak nie dawali promocji dużych szans na powodzenie, tłumacząc, że obecnie żadna siła nie przekona Polaków do inwestowania w TFI. " Towarzystwo natomia st, zakwestionowanymi działaniami, podjęło próbę przedstawienia informacji o wynikach przeprowadzonej promocji w sposób sugerujący zrealizowanie sukcesu w wymiarze finansowym. Pozwoliłoby mu to na uzyskanie pozytywnego efektu marketingowego oraz wizerunkow ego , co być może m o gł o by się przełożyć następnie na poprawę wyników finansowych ( zwiększenie sprzedaż y jednostek uczestnictwa) . Wyjaśnienia Towarzystwa, w świetle których promocja faktycznie odniosła zamierzony przez nie sukces w postaci samego zainteresow ania konsumentów reklamowaną ofertą, które nie przełożyło się na skorzystanie z tej oferty , stanowią wyłącznie linię obrony przedsiębiorcy stanowiącą próbę uniknięcia konsekwencji uznania jego działań za praktykę wprowadzającą w błąd . Prezes Urzędu zwraca uwagę, że również wynik promocji w postaci samego zainteresowania konsumentów, które nie przełożyło się na skorzystanie z oferty Towarzystwa, również trudno byłoby uznać za jako "sukces" . W ręcz przeciwnie – świadczyłoby to o tym, że wprawdzie Towarzystwu u dało się skierować podejmowany m i działaniami reklamowymi uw agę konsumentów na swoją ofertę i wyrazili nią zainteresowanie, przejawiające się uzyskiwaniem dalszych informacji na temat oferty . Jeżeli jednak pomimo tych okoliczności, sprzyjających intensyfika cji sprzedaży, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 32 z 48 konsumenci w znikomej liczbie zdecydowali się na skorzystanie z reklamowej oferty, oznaczałoby to, że po bliższym zapoznaniu się z ofertą nie uznali jej za atrakcyjną. D ziałanie Towarzystwa polegało na nieuczciwym wywarciu wpływu na treść d oniesień dotyczących jego oferty sformułowanych przez fachowych komentatorów rynku finansowego, co oddziaływało na docelowych odbiorców tych doniesień, rozpowszechnianych w mediach masowych, to jest konsumentów. Przekazywanie informacji, że dany towar cies zy się dużym zainteresowaniem i znajduje licznych nabywców na rynku, jest jedną z metod wywierania wpływu na konsumentów, wykorzystywanych w sprzedaży 1 . Wykorzystuje ona, znaną z nauk społecznych, regułę "społecznego dowodu słuszności", w świetle której "p odstawą wielu decyzji jednostki są często poglądy i zachowania innych. Widać to zwłaszcza w reklamach, gdzie dostarcza się odbiorcom niezliczone ilości dowodów na to, że inni (im jest ich więcej, tym lepiej) już kupili, używają i są zadowoleni z użytkowani a danego produktu czy usługi." 2 Ta metoda stymulowania sprzedaży bazuje na przekonaniu konsumentów, że zachowując się tak samo jak inni zachowają się poprawnie, w sytuacji gdy nie są do końca przekonani o potrzebie dokonania zakupu . Po otrzymaniu informacj i, w rodzaju np. że „wielu lu dzi już zakupiło ten towar”, „w bieżącym roku odnotowano gwałtowny wzrost sp rzedaży oferowanego towaru”, „w ostatnim okresie ten towar sprzedawał się najlepiej, dosłownie jak ciepłe bułeczki” konsumenci są bardziej skłonni prze konać samych siebie , że kupując dany produkt zachowają się poprawnie , gdyż inni też tak postąpili i odrzuca ją tkwiące w nich ostatnie obawy przed zakupem . Nie jest to właściwy sposób podejmowania decyzji inwestycyjnych, niemniej część konsumentów – potencj alnych inwestorów - może kierować się popularnością danego produktu inwestycyjnego, zakładając, że został on przeanalizowany przez innych nabywców (być może bardziej zorientowanych i kompetentnych) a wyniki tej analizy wypadły korzystnie. Dodatkowym czynni kiem mogącym wpłynąć na zachowanie konsumentów jest oddziaływanie tzw. reguły "niedostępności", która wyraża tendencję do przypisywani a większej wartości tym możliwościom, które stają się dla ludzi niedostępne. D zieje się tak wówczas, gdy niedostępność poj awiła się niedawno oraz wtedy, gdy pojawia się konkurencja o te trudno dostępne dobra. Ofert a promocyjna Towarzystwa miała charakter limitowany, tak co do ilości ( maksymalnej liczby rachunków promocyjnych) , jak i czasu w którym można było z niej skorzystać (ograniczony okres przystępowania do promocji), co wobec sugerowanego przez Towarzystwo bardzo dużego zainteresowania promocją mogło oddziaływać na proces decyzyjny konsumenta, rozważającego skorzystanie z oferty, zagrożonej niedostępnością. Oceniając moż liwość potencjalnego wpływu zakwestionowanej formy przekazu na proces decyzyjny konsumenta, należy podkreślić , że nawet ponadprzeciętnie dociekliwy konsument, dokładając zaawansowanych starań, nie byłby w stanie zweryfikować twierdzeń Towarzystwa na temat rzekomego powodzenia , jakim cieszył się wśród konsumentów oferowany im produkt inwestycyjny. W toku postępowania Towarzystwo zastrzegło, że przekazywane przez nie na żądanie Prezesa Urzędu informacje dotyczące liczby zgłoszeń do promocji, liczby otwieranyc h rejestrów, zbyć i odkupień jednostek uczestnictwa w subfunduszu w okresie promocji stanowią tajemnicę przedsi ę biorstwa oraz że podjęło kroki zmierzające do zachowania ich w poufności. Zarówno konsumenci , jak i komentatorzy byli w tym zakresie uzależnieni od informacji przekazanych im przez Towarzystwo. 1 https://uokik.gov.pl/aktualnosci.php?news_id=11954&print=1 2 A. Dziedziczak - Foltyn, "Od wpływu sp ołecznego do manipulacji (socjomanipulacji i psychomanipulacji)", ABC nr 114730. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 33 z 48 Prezes Urzędu ocenia również jako nieuczciwie zmanipulowany sposób przekazu informacji o napływie nowych środków do subfunduszu, polegający na podaniu kwoty napływu środków do subfunduszu z pom inięciem kwot y odpływu środków , a w powiązaniu przyczynowo - skutkowym z informacją o zwiększeniu wartości aktywów subfunduszu. M o g ło to, niezgodnie z prawdą , sugerować, że podana kwota napływu jest kwotą "netto". To z kolei mogło zniekształcić wyobrażenie potencjalnych inwestorów na temat skali wzrostu aktywów subfunduszu i jego aktualnej sytuacji . Tymczasem w okresie promocji trwający od wielu miesięcy trend wzrostowy wartości aktywów subfunduszu uległ odwróceniu i w miesiącu marcu 2016 aktywa subfunduszu po raz pierwsz y , od co najmniej kilkunastu miesięcy zmalały wskutek przewagi odpływu środków nad ich napływem , o czym Towarzystwo musiało posiadać wiedzę w momencie formułowania zakwestionowanego komunikatu . W tym samym czasie Towarzystwo podejmowało starania o przyciąg nięcie kapitału konsumentów, którzy nie mieli dotąd do czynienia z inwestowaniem w fundusze inwestycyjne, podczas gdy wśród dotychczasowych posiadaczy jednostek uczestnictwa wz rastała skłonność do zamykania inwestycji w sub fundusz. Działanie takie mogło wp ływ ać na skłonność do podjęcia przez konsumentów decyzji inwestycyjnych o przeciwnym kierunku , niż decyzje inwestorów bardziej doświadczonych, w tym instytucjonalnyc h (tzw. smart money ), opierających swoje decyzje na pogłębionej, szczegółowej i profesjonal nej analizie. Działanie Towarzystwa mogło również potencjalnie oddziaływać na decyzje konsumentów, niebędących potencjalnymi uczestnikami promocji, lecz inwestorami już posiadającymi jednostki ucze s tnictwa w subfunduszu. Wywołan i e wrażenia, że inwestycja w subfundusz cieszy się dużą popularnością, mogło się przekładać na podwyższenie oceny wizerun ku subfunduszu również w oczach dotychczasowych posiadaczy jednostek uczestni ctwa i wpływać na ich decyzję o kontynuowaniu inwestycji. W analizowanym przypadku nie stwierdzono przesłanek wskazujących, że konsumenci, którzy podjęli decyzje o przystąpieniu do promocji , ponieśli szkodę majątkową z tego tytułu w postaci uszczuplenia zainwestowanych środków finansowych . Okoliczność ta nie wyklucza jednak możliwości ani z asadności napiętnowania stosowania tego rodzaju praktyk , zważywszy, że mogą być one wykorzyst yw ane – przez Towarzystwo lub innych przedsiębiorców - również w sytuacjach, w których przełożą się na realne straty tych konsumentów, którzy podjęli decyzje inwes tycyjne pod wpływem zabiegów zniekształcających wyobrażenie na temat reklamowanej oferty. Sama próba (usiłowanie) wprowadzenia w błąd konsumentów stanowi wystarczającą przesłankę do uznania podjętych w ramach tego działań przedsiębiorcy za nieuczciwą prakt ykę rynkową, bez względu na to, na ile okazały się one skuteczne. Wyjaśnienia Towarzystwa zmierzające do wykazania w niniejszym postępowaniu, że przeprowadzona promocja, pomimo że okazała się porażką w wymiarze finansowym/sprzedażowym, odniosła sukces w wy miarze "edukacyjnym i społecznym" oraz "symbolicznym" ocenia się jako niewiarygodne, stanowiące wyłącznie linię obrony przedsiębiorcy mającą na celu uniknięcie odpowiedzialności z tytułu stwierdzonego naruszenia. Wskazana przez Towarzystwo okoliczność, że zakwestionowane działania związane ze sposobem przedstawienia informacji o wynikach promocji miały miejsce już po zakończeniu tej promocji, w związku z czym "nie mogły wpłynąć na podejmowane przez konsumentów decyzje odnośnie przystąpienia do promocji "Uni Lokata PLUS dopłata" ani na zachowania konsumentów tym okresie " również nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że po zakończeniu tej promocji Towarzystwo zorganizowało kolejną promocję pod podobną nazwą "UniLokata PLUS 1 % więcej", przedstawi o ną w komunikacie dla prasy, opublikowanym w początkowym okresie przyjmowania zapisów do promocji, jako Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 34 z 48 "powtórzenie " lub "odświeżenie", a określaną również w komentarzach medialnych jako "przedłużenie" zakończonej promocji. Zakwestionowane działanie Towarzystw a mogło w szczególności mieć potencjalny wpływ na decyzj e konsumentów dotyczące skorzystania z kolejnych organizowanych przez nie promocji. Sztucznie wykreowane wrażenie popularności produktu inwestycjnego oferowanego na warunkach promocyjnych mogło równie ż znaleźć przełożenie na podwyższenie oceny atrakcyjności samego produktu, oferowanego na warunkach standar d owych, np. co do jego bezpieczeństwa. Ocena możliwego wpływu zakwestionowanych działań Towarzystwa na decyzje konsumentów dokonana została oczywiśc ie w odniesieniu do przyszłych, a nie poprzedzających te działania, zachowań konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu , z uwagi na to, że zakwestionowane działanie w sposób istotny mogło wpłynąć na decyzję konsumentów dotyczącą przystąpienia do funduszu inwes tycyjnego , której inaczej by nie podjęli, należy uznać iż Towarzystwo dopuścił o się nieuczciwej praktyki rynkowej, godzącej w zbiorowy interes konsumentów, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Działania związane z poinformowaniem mediów o wynikach pierwszej z przeprowadzonych promocji, pod nazwą "UniLokata PLUS dopłata", podejmowane były przez Towarzystwo w dniach od 8 do 11 kwietnia 2016 r. W związku z tym uznaje się, że praktyka została zaniec hana z dniem 12 kwietnia 2016 r. Wobec powyższego orzeczono jak w pkt I. sentencji. praktyk a , o któr ej mowa w pkt II. sentencji Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu, trybu oraz warunków prowadzenia d ziałalności przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 538), zwanego dalej rozporządzeniem: § 42 ust. 1 Informacje kierowane przez towarzystwo do klientów lub potencjalnych klientów, w tym informacje upowszechniane przez towarzystwo w celu reklamy lub promocji świadczonych usług, powinny być rzetelne, nie mogą budzić wątpliwości ani wprowadzać w błąd. Informacje upowszechniane przez towarzystwo w celu reklamy lub promocji świadczonych przez nie usług są w sposób niebudzący wątpliwości oznaczane jako informacje upowszechniane w celu reklamy lub promocji usług. § 43 ust. 4 pkt 3 i 4 Informacje, o których mowa w § 42 ust. 1, mogą się odnosić do wyników przyszłych, jeżeli: - są oparte na wynikach brutto i ujawniają wpływ, jaki na te wyniki będą miały prowizje, opłaty i inne ob ciążenia związane z daną usługą, - zawierają wyraźne ostrzeżenie, że przedstawiane prognozy nie stanowią gwarancji przyszłych wyników . Powyższe rozporządzenie było wydane na podstawie dyspozycji zawartej w art. 48a u stawy o funduszach inwestycyjnych (…). W dniu 4 czerwca 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 615) , któr ą dokonano zmiany brzmienia m.in. treści tego prze pisu . Zgodnie z art. 62 ustawy zmieniającej dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie m.in. upoważnienia zawartego w powołanym przepisie art. 48a zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tego prz episu , nie dłużej jednak , niż przez 12 miesięcy od dnia Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 35 z 48 wejścia w życie ustawy zmieniającej . Wobec braku wydania nowych przepisów wykonawczych rozporządzenie utraciło moc z dniem 5 czerwca 2017 r. Okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę bezprawności n aruszeń zaistniałych w okresie obowiązywania uchylonego rozporządzenia . Informacje kierowane przez T owarzystwo do klien tów lub potencjalnych klientów w celu promocji inwestycji w zarządzany przez nie subfundusz nie spełniały wynikających z niego wymogów. W dniu 20 lipca 2017 r. Minister Finansów i Rozwoju wydał rozporządzenie w sprawie sposobu, trybu oraz warunków prowadzenia działalności przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych (Dz. U. poz. 1444 ) , które weszło w życie z dniem 18 sierpnia 2017 r . Rozporząd zenie to zawiera te same wymogi w odniesieniu do przekazu reklamowego i informacji kierowanych do inwestorów , które wynikały z przytoczonych przepisów rozporządzenia z 2013 r. (przepisy § 4 2 ust. 1 oraz § 43 ust. 4 pkt 3 i 4 obydwu rozporządzeń mają tożsam e brzmienie). Prezes Urzędu uznał za niezbędne podjęcie w tym przypadku interwencji w tym zakres ie w ramach posiadanych kompetencji biorąc pod uwagę w szczególności okolicznoś ć, że działa nia reklamow e , w ramach których miał o miejsce naruszenie były kier owane do konsumentów nieposiadających doświadczenia w inwestowaniu w fundusze inwestycyjne, posiadających natomiast doświadczenie i przyzwyczajenia (np. porównywanie wysokości oprocentowania) związane z przechowywaniem oszczędności na lokatach bankowych . P rezes Urzędu bierze również pod uwagę okoliczność, że działania te dot yczyły produktu inwestycyjnego oferowanego pod nazwą zawierającą człon "lokata", mogącą wywoływać skojarzenia z lokatą bankową i polegały na przedstawianiu oferowanego produktu jako "alt ernatywy" dla lokat bankowych . Konieczność dokładania szczególnej uwagi przy przygotowywaniu i publikowaniu informacji reklamowych dotyczących funduszy inwestycyjnych była sygnalizowana również przez Komisję Nadzoru Finansowego (dalej: "Komisja"). W wyst ąpieniu Przewodniczącego Komisji skierowanym do zarz ądzających funduszami (zn. DFI/IV/4037/62/1/2014/49/TS z dnia 20 marca 2014 r.) zwrócono uwagę m.in. na wątpliwości jakie budzi praktyka przedstawiania funduszy inwestycyjnych, jako charakteryzujących się bardzo wysokim poziomem bezpieczeństwa, w sposób sugerujący brak występowania jakichkolwiek ryzyk w działalności prowadzonej przez te fundusze. Obserwowane są również przypadki prezentowania inwestycji w jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, jak o substytutu dla lokat bankowych. Takie podejście, zdaniem Urzędu, może wprowadzać w błąd uczestników i potencjalnych uczestników funduszy, w kontekście brzmienia art. 19 ust. 2 Ustawy, zgodnie z którym przy określaniu celu inwestycyjnego należy w statucie zastrzec, że fundusz inwestycyjny nie gwarantuje jego osiągnięcia. Mając na względzie, iż immanentną cechą polityki inwestycyjnej realizowanej przez fundusze inwestycyjne jest prowadzenie jej przy założeniu pewnego poziomu ryzyka, za nieuprawnione oraz wp rowadzające w błąd uczestników i potencjalnych uczestników funduszu należy uznać posługiwanie się, w odniesieniu do funduszy posiadających w rzeczywistości istotne zaangażowanie w papierach wart ościowych w y e mitowanych przez przedsiębiorstwa (cechujących si ę ograniczoną możliwością upłynnienia w każdym momencie po cenie wynikającej z ksiąg rachunkowych funduszu), sformułowaniami sugerującymi brak występowania ryzyka w działalności prowadzonej przez fundusz inwestycyjny, bardzo wysoki poziom bezpieczeństwa re alizowanej polityki inwestycyjnej, wysoki poziom płynności portfela inwestycyjnego, możliwość wycofania środków przez inwestora w dowolnym momencie lub charakter zbliżony do lokaty bankowej. [karty nr 413 - 415 , pismo Komisji ] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 36 z 48 W tym samym wystąpieniu Kom isja zwróciła się do zarządzających funduszami inwestycyjnymi m. in. o przeprowadzenie szczegółowego przeglądu informacji reklamowych w zakresie prezentacji informacji dotyczących ryzyka związanego z uczestnictwem w funduszu. Powyższe okoliczności pozwa lają na ocenę, że zarządzający subfunduszem mieli, a z pewnością powinni mieć, świadomość, że przy formułowaniu komunikatów reklamowych kierowanych do konsumentów należy dochować szczególną staranność w zakresie poinformowania konsumentów o specyfice rekla mowanego produktu inwestycyjnego. Naruszenie, będące przedmiotem tego zarzutu, dotyczy obowiązków informacyjnych jednoznacznie wynikających z przepisów prawa (rozporządzenia). Dotyczy ono w szczególności przekazania informacji dotyczących cech oferowane go produktu inwestycyjnego, którymi różni się on od lokat bankowych. W przypadku lokaty bankowej zachodzi znikome ryzyko niezrealizowania celu inwestycyjnego (oprocentowanie jest określone z góry), utraty zaangażowanych środków (przynajmniej do wysokości g warantowanej przez fundusz gwarancyjny), czy pomniejszenia wynik u inwestycji o opłat y manipulacyjn e. W informacjach reklamowych kierowanych do klientów lub potencjalnych klientów Towarzystwa w serwisie Facebook informacje o tych ryzykach w ogóle nie były z awarte, natomiast na stronie internetowej promocji informacje na ten temat były przekazywane w sposób utrudniający zapoznanie się z nimi, co również uchybia obowiązkowi rzetelnego przedstawienia tych informacji klientom, czego wymagają przepisy rozporządz enia . Zgodnie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, a przez praktykę taką rozumie się sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowani e przedsiębiorcy, godzące w te interesy, m.in. poprzez naruszeni e obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji . T owarzystwo kierując do potencjalnych klientów informacje w celu reklamy dopuściło się naruszenia ciążąc y ch na nim obowiązków informacyjnych wynikających z § 42 ust. 1 i § 43 ust. 4 pkt 3 i 4 rozporządzenia , co zostanie ocenione jako godzące w interes konsumentów naruszenie tego obowiązku . Odnosząc się do argumentacji podnoszonej przez Towarzystwo, że informacje pom inięte w reklamie były przekazywane konsumentom w "inny sposób", to jest poprzez zamieszczenie stosownych informacji i oświadczeń w systemie transakcyjnym oraz na stronie internetowej urządzonej dla celów promocji, w sposób skalowalny , to jest umożliwiając y ich powiększenie, w związku z czym nie miało miejsca narusz e nie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, Prezes Urzędu uznaje, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zarzut sfor mułowany w odniesieniu do drugiej z praktyk zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu, w odróżnieniu od pierwszej z praktyk, nie dotyczy stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych, w związku z czym nie podlega ocenie w świetle przesłanek określonych w ust awie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Przy ocenie działania przedsiębiorcy w związku z tą praktyką przesłanka możliwości wpływu stwierdzonego naruszenia na podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy nie ma rozstrzygaj ącego znaczenia. Bezprawność wskazanego działania w tym przypadku wynika z jego sprzeczności z określonymi normami wynikającymi z przepisów regulujących sposób prowadzenia danej działalności. W tym przypadku działanie Towar zystwa było niezgodne z wymagania mi określonymi na podstawie delegacji Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 37 z 48 ustawowej przez właściwego ministra w drodze rozporządzenia. Zgodnie z tymi wymaganiami to bezpośrednio w informacjach kierowanych w celu reklamy do potencjalnych klientów powinny być zawarte wskazane zastrzeżenia i in formacje. Prezentowane przez Towarzystwo stanowisko, w świetle którego przekazanie tych informacji "w innych sposób" wyłącza bezprawność zakwestionowanego działania i możliwość przypisania mu znamion naruszenia obowiązków informacyjnych jest nieprawidłowe. Stanowi ono w istocie polemikę przedsiębiorcy z zasadnością ustalonych z woli ustawodawcy norm prawnych. Normy te wymagają, aby pewne szczególnie istotne informacje zostały wyłowione z natłoku innych informacji zawartych w obszernych dokumentach stosowany ch w obrocie z konsumentami i przekazane w określony, czytelny, łatwo dostępny dla odbiorcy , sposób. Ustawodawca obciąża obowiązkiem zadbania o to profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego. Charakter naruszenia stwierdzonego w pkt II . niniejszej decy zji można porównać np. do naruszenia obowiązków informacyjnych związanych z reklamą kredytów konsumenckich, wynikających z regulujących je przepisów szczegółowych. Zaniechanie podania w reklamie kredytu konsum enckiego wymaganej informacji o rzeczywistej ro cznej w stopie oprocentowania lub całkowitym koszcie kredytu oceniane jest jako naruszenie ciążących na kredytodawcy obowiązków informacyjnych względem konsumentów, nawet jeżeli informacje te przekazywane są konsumentom w inny sposób lub na innym etapie (n p. w umowie lub w formularzu informacyjnym). Okoliczność, że wskazane informacje były podawane w nocie prawnej na stronie internetowej promocji również nie niweluje stwierdzonej nieprawidłowości. W szczególności informacje te powinny być zawarte bezpośredn io w przekazie reklamowym, a nie w formie odesłania do odrębne j witryny internetowej . Ponadto na stronie promocji informacje te były zamieszczone w sposób utrudniający zapoznanie się z nimi ze względu na zastosowane rozwiązania graficzne i typograficzne ( t ekst sporządzony drobnym drukiem, w wyblakłym kolorze, zlokalizowany w na dole strony . Okoliczność, że po dołożeniu pewnych starań klient może odszukać i powiększyć (o ile potrafi) tekst noty prawnej a następnie zapoznać się z nim, nie usprawiedliwia stoso wania tego rodzaju utrudnień. W szczególności przed zapoznanie się z danymi istotnymi informacjami klient odwiedzający stronę nie wie , że na danej stronie znajdują się istotne informacje i że po winien ich poszukiwać. Informacje t e powinny być zauważalne i czytelne bez konieczności dodatkowych zabiegów ze strony konsumenta. Działania Towarzystwa zakwestionowane w związku z tą praktyką wyczerpują w ocenie Prezesa Urzędu znamiona naruszenia obowiązku udzielania kons umentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej inform acji , co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1. i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Komunikaty reklamowe dotyczące promocji prowadzonych pod nazwami: "UniLokata PLUS dopłata" o raz "UniLokata PLUS 1 % więcej" a zawierające odniesienia do przyszłych wyników z inwestycji w subfundusz, zamieszczane były na bieżąco w serwisie Facebook w okresie do dn. 20 grudnia 2016 r. Po tym okresie Towarzystwo zaniechało publikowania tego rodzaju komunikatów, w związku z powyższym uznaje się, że praktyka ta została zaniechana z dniem 21 grudnia 2016 r. w zakresie okr eślonym w lit. a i b drugiego z zarzutów. Co do naruszenia dotyczącego informacji zamieszczanych na stronie w domenie unilokataplus.p l, Towarzyst wo udokumentowało, że w dniu 10 stycznia 2017 r. dokonało zmian na stronie promocji skutkujących poprawą widoczności i czytelności informacji zawartych w nocie prawnej, w związku z czym przyjmuje się, że praktyka została zaniechana z tą datą w zakresie wskazanym w lit. c drugiego z zarzutów. Wobec powyższego orzeczono, jak w pkt II . sentencji. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 38 z 48 odniesienie się do wniosków strony Usto sunkowując się do przedstawionych zarz utów Towarzystwo w piśmie z dn. 10 stycznia 2017 r. poinformowało, że za niechało wskazanych przez Prezesa Urzędu praktyk oraz zobowiązało się do usunięcia wywołanych przez nie skutków poprzez opublikowanie w dzienniku "Puls Biznesu" sprostowania o treści zaproponowanej przez Towarzystwo. Towarzystwo jednocześnie wniosło o wyda nie przez Prezesa Urzędu decyzji zobowiązującej je do wykonania tego zobowiązania w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji. Towarzystwo uzasadniając swój wniosek podniosło, że w niniejszej sprawie kumulatywnie nastąpiły przesłanki, o których mowa w a rt. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , umożliwiające wydanie decyzji zobowiązującej, to jest: - uprawdopodobnienie w toku postępowania , że przedsię biorca stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, - zobowiązanie się przez prze dsiębiorcę do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia lub usunięcia skutków naruszenia . Towarzystwo podniosło także, że okoliczności sprawy przemawiają za zastosowaniem przez Prezesa Urzędu wnioskowanego rozstrzygnięcia. Towarzystwo wskazało w szczególności, że żadna z osób, które przystąpiły do promocji 'UniLokata PLUS dopłata" oraz "UniLokata PLUS 1 % więcej" nie poniosła szkody majątkowej. Co więcej, uczestnicy promocji osiągnęli zysk z inwestycji dokonanych na warunka ch promocyjnych, na który składał się zarówno wzrost wartości jednostek uczestnictwa, jak i dopłata dokonana na warunkach promocyjnych. Towarzystwo podkreśliło również, że żadna z osób uczestniczących w promocji nie czuła się wprowadzona w błąd i nie złoży ła z tego tytułu skargi do Towarzystwa ani do organu nadz o r u , w tym do Prezesa Urzędu. Okoliczności te w ocenie Towarzystwa "niwelują praktykę kierowania nieprawidłowej informacji do nieograniczonego kręgu adresatów" i powinny zostać wzięte pod uwagę. Towa rzystwo podniosło, że przy rozpatrywaniu wniosku o wydanie decyzji zobowiązującej powinny być wzięte pod uwagę takie okoliczności, jak: - recydywa (ponowne naruszenie zbiorowych interesów konsumentów) - charakter i liczba naruszeń, - powszechność praktyki naruszającej zbiorowe konsumentów. W odniesieniu do powyższych aspektów Towarzystwo podkreśliło, że postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów jest prowadzone przeciwko niemu po raz pierwszy w trakcie jego dwudziestoletni ej historii. Charakte r i liczba naruszeń są nieznaczne, co wskazuje, że naruszenie nie miało charakteru powszechnego. Towarzystwo wskazało także na dotychczasową praktykę Prezesa Urzędu w zakresie wydawania decyzji na podstawie art. 28 ustawy. Jako przyk łady decyzji zobowiązujących Towarzystwo wskazało decyzje nr DDK - 14/2016 z dnia 2 czerwca 2016 roku oraz nr RKT - 10/2013 z dnia 23 września 2015 roku , którymi Prezes Urzędu zaakceptował złożone przez przedsiębiorców propozycje działań zmierzających do zakoń czenia uprawdopodobnionych naruszeń oraz usunięcia ich skutków. W opinii Towarzystwa w wyniku uprawdopodobnionych praktyk w tamtych sprawach konsumenci ponieśli szkody majątkowe, a Prezes Urzędu dopuścił w nich wydanie decyzji zobowiązujących. W ocenie Tow arzystwa świadczy to o tym, że tym bardziej dopuszczalne jest wydanie decyzji zobowiązującej w niniejszym postępowaniu, dotyczącym praktyk, w których następstwie konsumenci nie ponieśli szkody majątkowej. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 39 z 48 Po otrzymaniu informacji, że Prezes Urzędu nie prz ewiduje wydania decyzji zobowiązującej w niniejszym postępowaniu, Towarzystwo podniosło w piśmie z dn ia 20 marca 2017 roku , że stanowi to działanie dyskryminacyjne wobec niego, jest sprzeczne z dotychczasową praktyką Urzędu oraz narusza zasadę równego tra ktowani a . Na poparcie swojego stanowiska Towarzystwo odwołało się do orzecznictwa, w tym do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2016 r. (sygn. akt III SK 54/15), w którym Sąd stwierdził m.in. że dopuszczalne jest uznanie zarzutu niezastosowania art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za zasadny, jeżeli organ ochrony konsumentów nie wydał decyzji zobowiązującej wbrew wypracowanym w swojej praktyce orzeczniczej standardom postępowania. Analogicznie należy traktować sytuację, w której or gan nie wydał takiej decyzji wbrew zasadom, do respektowania których zobowiązał się w stosunku do uczestników rynku wskutek ewentualnego upublicznienia wszelkiego rodzaju wyjaśnień, wytycznych, zaleceń, i tym podobnych dokumentów przybliżających uczestniko m rynku sposób wykładni i stosowania publicznoprawnych reguł ochrony konsumentów. Możliwe jest również uwzględnienie za rzutu naruszenia art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez jego niezastosowanie, w przypadku wykazania naruszenia zasady równego traktowania przedsiębiorców dopuszczających się tożsamych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (w szczególności kwestionowanych w postępowaniach wszczynanych w wyniku przeglądu poszczególnych segmentów rynku). Towarzystwo wskazało ta kże ogólnie wyroki zapadłe w sprawach o sygnaturze III SK 53/14 oraz III SK 21/15 . Zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów j eżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodo bnione że został naruszony zakaz stosowania praktyk narusza j ących zbiorowe interesy konsumentów , a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego zakazu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia nar uszenia lub usunięcia jego skutków, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. W przypadku gdy przedsiębiorca zaprzestał naruszania tego zakazu i zobowiąże się do usunięcia skutków tego naruszenia, zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio. Z brzmienia powyższego przepisu wynika, iż wydana na jego podstawie decyzja ma char a kter uznaniowy, w związku z czym Prezes Urzędu nie ma obowiązku wydania decyzji zobowiązującej w odniesieniu do wszystkich prakt yk wskaz anych w postanowieniu o wszczęciu postępowania dotyczącego naruszenia zbior owych interesów konsumentów i w każdym przypadku, gdy wniesie o to przedsiębiorca. Przepis ten nie nakłada na organ ochrony konsumentów obowiązku wydania decyzji zobowiązującej, a j edynie stwarza mu prawną możliwość wydania takiej decyzji . W niniejszej sprawie Prezes Urzędu postanowił nie korzystać z takiej możliwości. Odnosząc się do wniosku Towarzystwa o wydanie decyzji zobowiązującej oraz zarzutów dotyczących odmownego rozpoznani a tego wniosku, organ ochrony konsumentów wskazuje na następujące aspekty. Odwołanie Towarzystwa do wskazanych przypadków wydania decyzji zobowiązujących w innych sprawach nie zasługuje na uwzględnienie w niniejszej sprawie. Przedmiotem zobowiązań zaprop onowanych, przyjętych i nałożonych na przedsiębiorców w tych sprawach były działania, których skutkiem miały być rzeczywiste i wymierne korzyści majątkowe dla konsumentów których dotyczyły zakwestionowane praktyki, w postaci ograniczenia poniesionych przez nich w związku z tym kosztów. Przyjęcie zobowiązania w tych sprawach było uzasadnione przesłanką bezpośredniej poprawy sytuacji kręgu Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 40 z 48 konsumentów. Przesłanka taka nie zachodzi w niniejszej sprawie, a praktyka Towarzystwa ma inny charakter i skutki, niż pr aktyki będące przedmiotem wskazanych przez nie decyzji . Zobowiązanie zaproponowane przez Towarzystwo miało inny charakter i nie przekładało się na bezpośrednią poprawę sytuacji konsumentów. Sprawy będące przedmiotem wskazanych przez Towarzystwo decyzji dot ycz yły zupełnie innego rodzaju zagadnień (tzw. kredytów frankowych oraz polisolokat) i podmiotów (banku oraz towarzystw a ubezpieczeń ) niż w niniejszym postępowaniu ( dotyczącym działań reklamowych i in formacyjnych dotyczących jednostek uczestnictwa w fundus zu inwestycjny m ). Wydane w tamtych sprawach rozstrzygnięcia nie ustanawiają w związku z tym w żaden sposób standardu postępowania , który miałby znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie . Odmowa przyjęcia zobowiązania w niniejszym postępowaniu nie stoi też w sprzeczności z żadnymi zasad ami , do respektowania których Prezes Urzędu zobowiązał się w stosunku do uczestników rynku , w tym upublicznionymi wyjaśnie niami , wytyczny mi lub zaleceniami dotyczącymi wykładni i stosowania publicznoprawnych reguł ochrony kons umentów . Zakwestionowanie w niniejszym postępowaniu określonych działań Towarzystwa nie jest również wynikiem zastosowania nowej wykładni przepisów, która byłaby odmienna od dotychczas owej praktyki organu w tego rodzaju sprawach . Powołane przez stronę stan owisko Sądu Najwyższego, wskazujące na dopuszczalność uznania w postępowaniu odwoławczym w pewnych sytuacjach zarzutu niezastosowania art. 28 ustawy, dotyczy takich właśnie okoliczności, które nie zachodzą w niniejszej sprawie. Formułowany przez Towarzys two z arzut naruszenia ustanowionego standardu postępowania uznaje się wobec powyższego za bezpodstawny. W p rzeciwnym przypadku należałoby uznać, że wydanie przez Prez e sa Urzędu jednej decyzji zobowiązującej ustanowiło by precedens wyłączający na zawsze pra wo Prezesa Urzędu do oceny i decydowania, na zasadzie uznania administracyjnego , o zasadności zastosowania w danym przypadku takiego rozstrzygnięcia. Przedstawione przez Towarzystwo rozumowanie oraz zarzut dyskryminacji i nierównego traktowania oparte na t akiej samej argumentacji mogłyby być podnoszone przez każdą stronę każdego postępowania toczącego się przed Prezesem Urzędu, której propozycja zobowiązani a została odrzucona. W ocenie Prezesa Urzędu argumentacja Towarzystwa jest w tym zakresie chybiona . O dnosząc się do samej propozycji zobowiązania, złożonej przez Towarzystwo, Prezes Urzędu zwraca uwagę, że również treść komunikatu, którego publikację Towarzystwo gotowe było zlecić, wzbudzi ła jego zastrzeżenia. W szczególności proponowany komunikat zawiera ł informację w brzmieniu: "Union Investment TFI SA ("Towarzystwo") niniejszym informuje, iż w informacji prasowej Towarzystwa z dnia 11 kwietnia 2016 r. (…) zostały zamieszczone informacje dotyczące wyników promocji "UniLokata plus dopłata", które mogły su gerować, iż wyłącznie w wyniku promocji do subfunduszu UniLokata wpłynęło 285,8 mln zł. Tymczasem podana kwota dotyczyła wszystkich wpływów do subfunduszu w okresie luty - marzec, a ponadto kwota rzeczywistych wpływów do subfunduszu w tym okresie wynosiła 26 1,99 mln zł." Różnica pomiędzy błędnie wskazaną kwotą 285,8 mln zł a prawidłową kwotą 261,99 mln zł była pominięta przy ocenie naruszenia i została już wcześniej sprostowana przez Towarzystwo w osobnym komunikacie opublikowanym przez nie w toku postępowani a. Proponowana treść komunikatu mogła natomias t sugerować, niezgodnie z prawdą, że to rozbieżność między tymi kwot ami została oceni o na w niniejszym post ę powaniu jako naruszenie. Proponowany komunikat, eksponując tą , stosunk owo mało istotną, różnicę pominął jednocześnie sprostowanie informacji w istotn iejszym zakresie, a mianowicie, że wskazana w komunikacie z dnia 11 kwietnia 2016 r. wielkość środków które napłynęły w okresie promocji nie uwzględnia odpływu środków który nastąpił w tym samym okresie, a kwot a Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 41 z 48 napływu netto nowych środków była w rzeczywistości [ ] niższa. Proponowany komunikat również nie wskazywał w sposób jasny informacji o tym, że napływ środków w ramach promocji miał znikomy udział w całkowitym napływie środków do fundusz u we wskaza n y m okres ie . Proponowany komunikat o graniczał się w tym zakresie do zdawkowej infor m acji, że "podana kwota dotyczy ł a wszystkich wpływów do subfunduszu" . Prezes Urzędu uznał, że w omówionych okoliczności ach niniejszej sprawy działania zapropon owane przez Towarzystwo w ramach złoż o nego zobowiązania nie prowadzą do realizacji celu wydania decyzji, o której mowa w art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Uwzględnienie przez Prezesa Urzędu wniosku przedsiębiorcy o wydanie decyzji zobowi ązującej ma charakter fakultatywny. Prezes Urzędu uznał, że nie jest uzasadnionym rozstrzygnięcie niniejszej sprawy w takiej formie . Podniesiona przez Towarzystwo argumentacja, że odmowa wydania w tej sytuacji decyzji zobowiązującej, wobec wydania takich d ecyzji w stosunku do innych przykładowo wskazanych przedsiębiorców, których praktyki wyrządziły realne szkody konsumentów , może stanowić działania dyskryminacyjne, jest nietrafiona i nie zostanie uwzględniona. W tym stanie faktycznym i prawnym, mając rów nież na względzie powyższe rozważania związane z celami wynikającymi z niniejszego postępowania, Prezes Urzędu uznał, że niezasadne jest przyjęcie zaproponowanego przez przedsiębiorcę zobowiązania. Towarzystwo złożyło ponadto wniosek o dopuszczenie dowo du z zeznań świadka, w osobie Dyrektora Departamentu Marketingu i Komunikacji Towarzystwa "na okoliczność zamiarów Towarzystwa w związku z prowadzeniem promocji pod nazwą ' UniLokata Plus Dopłata ' , przedmiotu, charakteru i zakresu informacji Towarzystwa opu blikowanej w dn. 11 kwietnia 2016 r., w szczególności, jakim zainteresowaniem cieszyła się promocja i czy odniosła sukces", oraz przeprowadzenie w tym celu rozprawy administracyjnej. Organ ochrony konsumentów uznał, że nie jest zasadnym przeprowadzenie teg o rodzaju dowod u . W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 84 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w sprawach dotyczących dowodów, w postępowaniu stosuje się przepisy od art. 47 - 85 tej ustawy, a w zakresie nieuregulowanym w tych prz episach odpowiednio art. 227 - 315 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks postępowania cywilnego. Oznacza to, że Prezes Urzędu w prowadzonym przez siebie postępowaniu dowodowym może korzystać z e środków dowodowych wskazanych w tych przepisach, w tym taki ch, jak dowód ze świadków. Zastosowanie konkretnego środka dowodowego jest w gestii Prezesa Urzędu, który przeprowadza dany dowód z urzędu lub też na wniosek strony. Organ ten , podobnie jak sąd , nie jest związany wnioskiem strony o przeprowadzenie konkretn ego dowodu. Dopuszczając konkretny wniosek dowodowy kieruje się przede wszystkim zasadnością tego wniosku oraz ekonomiką postępowania. Mając powyższe na uwadze rozpatrując wniosek o dokonanie przesłuchania wskazanego pracownika Prezes Urzędu uznał za nieza sadne przychylenie się do tego wniosku przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 258 k.p.c. strona obowiązana jest dokładnie oznaczyć fakty, które mają być stwierdzone zeznaniami poszczególnych świadków i wskazać tych świadków. W niniejszej sprawie Towarzystwo zawnio skowało o przesłuchanie swojego pracownika "na okoliczność zamiarów Towarzystwa w związku z prowadzeniem promocji (…), przedmiotu, charakteru i zakresu informacji Towarzystwa opublikowanej w dn. 11 kwietnia 2016 r., w szczególności, jakim zainteresowaniem cieszyła się promocja i czy odniosła sukces", a także "na okoliczność tego, czy konsumenci zostali wprowadzeni w błąd i czy podjęliby decyzję o przystąpieniu do promocji". Teza dowodowa we wniosku nie wskazuje konkretnych faktów, zdarzeń, istotnych dla nin iejszej sprawy, które miałyby być stwierdzone zeznaniami świadka. Wyjaśnienia doty czące okoliczności wskazanych w swoim wniosku dowodowym Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 42 z 48 Towarzystwo mogło złożyć i złożyło w formie pisemnej w toku postępowania . Zakwestionowana praktyka p olegała na próbie wprowadzenia w błąd odbiorców informacji przekazan ych przez Towarzystwo po już zakończeniu promocji, co do jej sukcesu w wymiarze finansowym . Ewentualne zamiary Towarzystwa związane z promocją nie mają znaczenia dla oceny wydźwięku i potencjalnego oddziały wania na odbiorców skierowanego po jej zakończeniu przekazu informującego o jej wynikach . Okoliczności sprawy dotyczące zainteresowania promocją , które przełożyło się na liczbę zawartych umów , zostały ustalone w sposób wymierny i obiektywny na podstawie da nych liczbowych przedłożonych przez Towarzystwo. Przedmiot, charakter i zakres zakwestionowanego komunikatu dla prasy może natomiast zostać poddany ocenie bezpośrednio na podstawie jego niespornej treści, znajdującej się w aktach sprawy. Ocena ta, podobnie jak ocena możliwości wprowadzenia w błąd konsumentów, nie należy do świadka. Dlatego też , kierując się zasadą ekonomiki post ę powania , uznano za nie celowe przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka w osobie wskazanego pracownika Towarzystwa. o bowiąz e k złożenia oświadczenia oraz publikacji decyzji Zgodnie z art. 26 ust. 2 i 3 w związku z art. 27 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urzędu może zobowiązać prz edsiębiorcę do złożenia oświadczenia o określonej treści i formie , a także nakazać przedsiębiorcy publikację na jego koszt decyzji w całości lub w części, z zaznaczeniem, czy decyzja ta jest prawomocna . W niniejszej sprawie Prezes Urzędu zdecydował o na łożeniu na stronę obowiązku publikacji oświadczenia informującego o stwierdzonych naruszenia, w mediach, w których doszło do rozpowszechnienia nieprawidłowego przekazu informacyjnego związanego z przeprowadzanymi przez Towarzystwo promocjami, to jest w pra sie codziennej o odpowiednim nakładzie, o profilu związanym z gospodarką, ekonomią lub prawem (jak np. dzienniki "Puls Biznesu" , "Parkiet Gazeta Giełdy" czy "Rzeczpospolita"), a także za pośrednictwem profilu Towarzystwa, prowadzonego w portalu społecznośc iowym Facebook. W ocenie organu ochrony konsumentów właściwym miejscem publikacji tego rodzaju oświadczenia jest dziennik o zasięgu ogólnopolskim o średnim jednorazowym nakładzie w roku poprzedzającym publikację oświadczenia (na podstawie danych zestawiany ch przez Związ ek Kontroli Dystrybucji i Prasy ) przekraczającym 5 tys. egzemplarzy. Środek ten, w ocenie Prezesa Urzędu , pozwoli zrealizować przede wszystkim cele edukacyjne decyzji. D zięki temu wiedza o rozstrzygnięciu będzie mogła dotrzeć do konsumentów , a także innych przedsiębiorców działających w branży. Wśród konsumentów komunikat tej treści powinien zwiększyć ich świadomość i ostrożność względem przekazów reklamowych. Przedsiębiorcy natomiast, w tym zarządzający funduszami inwestycyjnymi, będą mogl i z kolei dowiedzieć się o negatywnych konsekwencjach naruszania praw konsumentów, co odegra funkcję wychowawczą i prewencyjną. Zakres obowiązków publikacyjnych jest proporcjonalny do możliwości przedsiębiorcy i wagi naruszeń. Należy w szczególności zwr ócić uwagę, że przekazane przez Towarzystwo informacje w komunikacie dla prasy znalazły odzwierciedlenie w artykułach opublikowanych w prasie ogólnopolskiej . Uzasadnia to przekazanie informacji o stwierdzonym naruszeniu w podobny sposób. Podobnie ma się rz ecz z informacjami o charakterze reklamowym, przekazywanymi przez Towarzystwo za pośrednictwem profilu Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 43 z 48 w portalu Facebook. Przekazanie za pomocą tego samego kanału informacyjnego informacji o stwierdzonym naruszeniu, wraz z odnośnikiem do treści decyzji za mieszczonej na stronie Towarzystwa, stanowi adekwatny do naruszenia obowiązek, którego realizacja nie będzie uciążliwa dla strony , a jednocześnie zrealizuje funkcję edukacyjną decyzji. W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w punkcie I II . sentencji . kara pienię żna Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 % obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym ro k nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy. Obrót zrealizowany przez Towarzystwo w 2016 roku wyniósł [ ] , co oznacza, że kary pieniężne nakładane ni niejszą decyzją nie mogą być wyższe niż kwota [ ] , za każde ze stwierdzonych naruszeń. Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ustawy , ma charakter fa kultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. W niniejszej sprawie z tego uprawnienia Prezes Urzędu ma zamiar skorz ystać. W ocenie Prezesa Urzędu , zasadnym jest w niniejszej sprawie wymierzenie kary pieniężnej z uwagi na cele prewencji indywidualnej i ogólnej, jak również cel represyjny. Nałożenie kary pieniężnej służyć będzie zatem jako środek odstraszający Tow a rzy stwo od stosowania podobnych praktyk w przyszłości (prewencja indywidualna). Rozstrzygnięcie o karze ma również być sygnałem dla innych profesjonalnych uczestników rynku finansowego, że tego typu działania nie mogą być podejmowane - pod rygorem sankcji fin ansowej (prewencja ogólna). Kara pieniężna spełni również funkcję represyjną, to znaczy stanowić będzie dolegliwość dla strony niniejszego postępowania uzasadnioną stwierdzeniem naruszenia interesów konsumentów. Zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o ochroni e konkurencji i konsumentów kara pieniężna może być nałożona w przypadku , gdy do naruszenia przepisów tej ustawy do szło co najmniej nieumyślnie. Zgodnie z art. 111 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , wysokość nakładanej kary pieniężne j ustalana jest z uwzględnieniem w szczególności okoliczności naruszenia przepisów tej ustawy oraz uprzedniego naruszenia, a także okresu, stopnia i skutków rynkowych naruszenia przepisów ustawy , przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia. Przy ustalaniu wysokoś ci kar pieniężnych brane są również pod uwagę okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie. Zgod nie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po je go wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wś ród zamkniętego katalogu okoliczności obciążają cych art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 44 z 48 w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobn ego naruszenia oraz umyślność naruszenia. kara z tytułu stosowania praktyki, o której mowa w pkt I. sentencji W pkt IV.1 sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałożył na Towarzystwo karę pieniężną na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochroni e konkurencji i konsumentów z tytułu naruszenia stwierdzonego w pkt I. sentencji. W ocenie Prezesa Urzędu zasadnym jest nałożenie kary pieniężnej z tego tytułu z uwagi na cele prewencji indywidualnej i ogólnej, jak również cel represyjny. Specyfika stwierd zonej praktyki – polegającej na określonym zachowaniu związanym z przekazaniem informacji - sprawia, że utrudniona lub niemożliwa była reakcja organu ochrony konsumentów w trakcie trwania praktyki. Nałożenie kary pieniężnej wobec stwierdzenia ex post zaist niałych nieprawidłowości służyć będzie jako środek odstraszający przed dopuszczaniem się manipulacji przekazem informacji w przyszłości, zarówno przez Towarzystwo jak i innych profesjonalnych uczestników rynku produktów o charakterze inwestycyjnym. Zgodni e z powołanym przepisem art. 106 ust. 1 ustawy kara pieniężna może być nałożona jedynie w przypadku gdy do naruszenia przepisów tej ustawy doszło co najmniej nieumyślnie. W ocenie Prezesa Urzędu działanie Towarzystwa w przypadku tej praktyki było umyślne. Prezentując informację o wyniku przeprowadzonej promocji i jej rzekomym sukcesie oraz wpływie na wielkość sprzeda ż y i stan aktywów funduszy Towarzystwo musiało zdawać sobie sprawę, że wydźwięk przekazywanych informacji jest nieadekwatny do rzeczywistych re z ul t atów i sposób ich przekazania może wprowadzić konsumentów w błąd co do dokonanej przez rynek oceny atrakcyjności oferowanego im produktu . R ozpowszechnianie prawdziwych informacji w sposób mogący wprowadzać w błąd również stanowi nieuczciwą praktykę r ynkową i Towarzystwo, jako profesjonalista w obrocie rynkowym powinno mieć tego świadomość . Ze względu na jej specyfikę praktyk a była ograniczona w czasie i obejmowała okres dni 8 - 11 kwietnia 2016 r., w którym Towarzystwo podejmowało działania związane z przekazaniem mediom informacji o organizowanych promocjach i opublikowaniem komunikatu prasowego na ten temat. Stwierdzone naruszenie nie doprowadziło do spowodowania istotnego uszczerbku majątkowego dla konsumentów , co nie wyłącza zasadności nałożenia ka ry pieniężnej z tego tytułu, niemniej zostało uwzględnione w wymiarze kary, przy miarkowaniu jej wysokości . Należy podkreślić, iż Prezes Urzędu dokonując oceny, czy mamy do czynienia ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów ustala , czy bezprawna praktyka przedsiębiorcy narusza zbiorowe interesy konsumentów, przy czym pod tym pojęciem rozumie się także ich potencjalne naruszenie, w oderwaniu od skutków. Praktyki takie, jak reklama wprowadzająca w błąd, z reguły jedynie zagrażają int eresom konsumentów i nałożenie sankcji z tytułu ich stosowania jest uzasadnione bez względu na to, czy zagrożenie to zrealizowało się w postaci realnych skutków praktyki dla indywidualnych konsumentów. Ziszczenie się skutków praktyki w postaci uzyskania pr zez przedsiębiorcę znacznych korzyści kosztem wymiernych strat finansowych (ekonomicznych) konsumentów, gdyby miało miejsce, zostałoby uwzględnione przy podejmowaniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej i jej wysokości , jako okoliczność obciążająca, wpływaj ąca na jej podwyższenie. Szkodliwość stwierdzonej praktyki polegała na potencjalnym wpływie na postrzeganie p rzez konsumentów oferowanego im produktu inwestycyjnego , jako bardziej atrakcyjnego pod względem zyskowności i bezpieczeństwa w porównaniu z innymi formami lokowania Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 45 z 48 oszczędności, poprzez nieuczciwe wywołanie wrażenia jego masowej - na większą skalę niż to miało miejsce w rzeczywistości - akceptacji przez innych uczestników rynku , . Stwierdzona praktyka miała charakter naruszenia zachodzącego na etap ie przedkontraktowym. Uwzględniając okres, stopień i skutki rynkowe jej stosowania Prezes Urzędu ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę dla dalszych ustaleń wysokości kary, na poziomie odpowiadaj ą cym [ ] obrotu zrealizowanego przez Towarzystwo w roku poprzedzającym, to jest w wysokości 179 854,28 zł. Dokonując dalszej gradacji ustalonej kwoty bazowej Prezes Urzędu wziął pod uwagę okoliczność, że stwierdzone w niniejszym postępowaniu naruszenie ze strony przedsiębiorcy nastąpiło tylko w związku z zarządzaniem subfunduszem UniLokata. Przychody z tej działalności generują stosunkowo niewielki udział w przychodach Towarzystwa ogółem, w związku z czym uznano za uzasadnione obniżenie kwoty bazowej, w relacji do której ustalono wysokość kary pieniężnej , o 70 %, to jest do poziomu 53 956,28 zł . Na dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy w niniejszej sprawie występują okoliczności obciążające oraz łagodzące . Jako ok oliczność łagodząca uwzględniono okoliczność zaniechania praktyki ( - 20 %) przed wszczęciem postępowania (co jednak wynikało z charakteru praktyki i okresu jej trwania), a także aktywne współdziałanie z Prezesem Urzędu ( - 10 %) , przyczyniające się do sprawnego przeprowadzenia postępowan ia. Z Jako okoliczność obciążającą uwzględ niono umyślność naruszenia (+50 %) oraz stosunkowo duży zasięg oddziaływania zakwestionowanego przekazu reklamowego (+10 %) , biorąc pod uwagę ogólnokrajowy zasięg i masowy charakter środków przekazu, w których komunikat został zrelacjonowany. Biorąc łączni e pod uwagę okoliczności łagodzące i obciążające Prezes Urzędu uznał za uzasadnione obniżyć wymiar kary ustalony na pop rzednim etapie o dalsze 3 0 %. W wyniku powyższych kalkulacji kara pieniężna z tytułu naruszenia, o którym mowa pkt I. sentencji został a ustalona w wysokości 70 143 ,00 zł. Kara pieniężna w tej wysokości ustalona jest na poziomie odpowiadającym [ ] obrotu przedsiębiorcy oraz stanowiącym [ ] maksymalnego wymiaru kary pieniężnej , dopuszczalnego przepisem art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Kara w tej wysokości jest, w ocenie Prezesa Urzędu , proporcjonalna do potencjału finansowego przedsiębiorcy oraz adekwatna do wagi i charakteru naruszeń. Kara w powyższej wysokości pozwoli zrealizować funkcję represyjną , tj. dolegliwość z tytułu działań uznanych za wprowadzające w błąd, jak również funkcje prewencji indywidualnej i ogólnej (zniechęcania względem podejmowania podobnych praktyk w przyszłości przez tego przedsiębiorcę, jak i innych uczestników rynku. Wobec powyższego orzeczono jak w pkt I V .1 sentencji. kara z tytułu stosowania praktyki, o której mowa w pkt II. sentencji W pkt I V . 2 sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu nałożył na Towarzystwo karę pieniężną na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z tytułu naruszenia stwierdzonego w pkt II. sentencji. W ocenie Prezesa Urzędu zasadnym jest nałożeni e kary pieniężnej z tego tytułu z uwagi na cele prewencji indywidualnej i ogólnej, jak również cel represyjny. Nałożeni e kary pieniężnej wobec stwierdzenia ex post zaistniałych nieprawidłowości służyć będzie jako środek odstraszający przed Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 46 z 48 dopuszczaniem się manipulacji przekazem informacji w przyszłości, zarówno przez Towarzystwo jak i innych profesjonalnych uczestników ry nku produktów o charakterze inwestycyjnym. Zgodnie powołanym przepisem art. 106 ust. 1 ustawy kara pieniężna może być nałożona jedynie w przypadku gdy do naruszenia przepisów tej ustawy doszło co najmniej nieumyślnie. W przypadku tego naruszenia brak jes t podstaw, aby uznać, że miało ono charakter umyślny. Okoliczność ta nie wyłącza istnienia po stronie Towarzystwa czynnika winy, gdyż jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinno zapewnić zgodność podejmowanych przez siebie działań z przepisam i regulującymi prowadzoną przez nie działalność w odniesieniu do każdego z wykorzystywanych kanałów reklamowo - informacyjnych. Szkodliwość stwierdzonej praktyki wiąże się z naruszeniem prawa konsumenta do uzyskania rzetelnej i pełnej informacji w kierowanyc h do niego komunikatach reklamowych, co może zaburzyć jego postrzeganie oferowanego produktu oraz skłonić go do podjęcia dalszych działań mających na celu skorzystanie z reklamowanej oferty . W ocenie organu ochrony konsumentów, zasadnym jest w niniejszej s prawie wymierzenie kary pieniężnej z uwagi na cele prewencji indywidualnej i ogólnej, jak również cel represyjny. Stwierdzona praktyka była ograniczona w czasie i obejmowała okres od lutego do grudnia 2016 r., przy czym kwestionowane komunikaty reklamowe w serwisie Facebook zamieszczane były głównie w okresie do kwietnia 2016 r. Stwierdzone naruszenie nie doprowadziło do spowodowania istotnego uszczerbku majątkowego dla konsumentów, co nie wyłącza zasadności nałożenia kary pieniężnej z tego tytułu, niemniej zostało uwzględnione przy miarkowaniu jej wysokości. Zaniechanie wymaganego przepisami poinformowania konsumentów w przekazie reklamowym o ryzykach z jakimi wiąże się oferowana inwestycja może zagrażać ich interesom również w sytuacji, gdy później ryzyka te nie zrealizują się lub zrealizują się w niewielkim stopniu, gdyż nie zmienia to faktu, że konsumenci byli na te ryzyka wyeksponowani. Należy podkreślić, iż Prezes Urzędu dokonując oceny, czy mamy do czynienia ze stosowaniem praktyki naruszającej zbiorow e interesy konsumentów ustala, czy bezprawna praktyka przedsiębiorcy narusza zbiorowe interesy konsumentów, przy czym pod tym pojęciem rozumie się także ich potencjalne naruszenie, w oderwaniu od skutków. Praktyki takie, jak reklama wprowadzająca w błąd, z reguły jedynie zagrażają interesom konsumentów i nałożenie sankcji z tytułu ich stosowania jest uzasadnione bez względu na to, czy zagrożenie to zrealizowało się w postaci realnych skutków praktyki dla indywidualnych konsumentów. Ziszczenie się skutków pr aktyki w postaci uzyskania przez przedsiębiorcę znacznych korzyści kosztem wymiernych strat finansowych (ekonomicznych) konsumentów, gdyby miało miejsce, zostałoby uwzględnione przy podejmowaniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej i jej wysokości , jako oko liczność obciążająca, wpływająca na jej podwyższenie. Stwierdzona praktyka miała charakter naruszenia zachodzącego na etapie przedkontraktowym. Uwzględniając okres, stopień i skutki rynkowe jej stosowania Prezes Urzędu ustalił kwotę bazową, stanowiącą pods tawę dla dalszych ustaleń wysokości kary, na poziomie odpowiadającym [ ] obrotu zrealizowanego przez Towarzystwo w roku poprzedzającym, to jest w wysokości 119 902,85 zł. Dokonując dalszej gradacji ustalonej kwoty bazowej Prezes Urzędu wziął pod u wagę okoliczność, że stwierdzone w niniejszym postępowaniu naruszenie ze strony przedsiębiorcy nastąpiło tylko w związku z zarządzaniem subfunduszem UniLokata. Przychody z tej działalności generują stosunkowo niewielki udział w przychodach Towarzystwa ogół em, w związku z czym uznano za uzasadnione obniżenie kwoty bazowej, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 47 z 48 w relacji do której ustalon o wysokość kary pieniężnej , o 70 %, to jest do poziomu 35 970,86 zł . Na dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy w niniejszej sprawie występują okoliczności obciążające oraz łagodzące. Jako ok oliczność łagodząc ą uwzględniono zaniechanie praktyki ( - 20 %) w toku postępowania oraz aktywne współdziałanie z Prezesem Urzędu ( - 10 %) , przyczyniające się do jego sprawnego przeprowadzenia. Zasięg oddziaływ ania zakwestionowanej praktyki, odpowiednio do liczby potencjalnych odbiorców komunikatów reklamowych rozpowszechnianych w serwisie Facebook, ocenia się w tym przypadku jako dużo mniejszy, niż to miało miejsce w przypadku pierwszej z praktyk . Zasięg oddzia ływania praktyki oraz umyślność naruszenia nie zostały w przypadku drugiego ze stwierdzonych naruszeń potraktowane przy ustalaniu wymiary kary jako okoliczności obciążające . Biorąc pod uwagę oko l iczności łagodzące Prezes Urzędu uznał natomiast za uzasadnio ne obniżyć wymiar kary ustalony na poprzednim etapie o dalsze 3 0 %. W wyniku powyższych kalkulacji kara pieniężna z tytułu naruszenia, o którym mowa pkt I I. sentencji została ustalona w wysokości 25 179,60 zł. Kara pieniężna w tej wysokości ustalona jes t na poziomie odpowiadającym [ ] obrotu przedsiębiorcy oraz stanowiącym [ ] maksymalnego wymiaru kary pieniężnej , dopuszczalnego przepisem art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara w tej wysokości jest, w ocenie Prezesa Ur zędu , proporcjonalna do potencjału finansowego przedsiębiorcy oraz adekwatna do wagi i charakteru naruszeń. Kara w powyższej wysokości pozwoli zrealizować funkcję represyjną, tj. dolegliwość z tytułu działań uznanych za wprowadzające w błąd, jak również fu nkcje prewencji indywidualnej i ogólnej (zniechęcania względem podejmowania podobnych praktyk w przyszłości przez tego przedsiębiorcę, jak i innych uczestników rynku). Wobec po wyższego orzeczono jak w pkt IV . 2 sentencji. Zdaniem Prezesa Urzędu, orzeczon e kary są adekwatne do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przez p rzedsiębiorcę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w termini e 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Oc hrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. koszty postępowania Art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje, ż e jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest zobowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 ww. ustawy, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodz e postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Należy zauważyć, że ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera wyczerpujących regulacji dotyczących rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Art. 83 tej ustawy stan owi jednak, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 264 § 1 Kodeksu postępowania Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie pl. Szczepański 5 < 31 - 011 Kraków tel. 12 421 75 79 < faks 12 421 74 98 krakow@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl s trona 48 z 48 administracyjnego , jedno cześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Natomiast stosownie do dyspozycji przepisu art. 263 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - do kosztów postępowania zalicza się m.in. koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Niniejsze postępowanie zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu w pkt I - II sentencji stwierdził naruszenie przepisów usta wy o ochronie konkurencji i konsumentów. Koszt y niniejszego postępowania stanowią wydatki związane z korespondencją prowadzoną w trakcie niniejszego postępowania , na kwotę 55,80 zł. Wobec powyższego postanowiono, jak w pkt V. sentencji. Koszty postępowan ia przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Oc hrony Konkurencji i Konsumentów : NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . pouczenie Stosownie do treści art. 81 ust . 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j.: Dz.: U. z 2016 r., poz. 1822, z późn. zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie , za pośred nictwem Preze sa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencj i i Konsumentów w Krakowie, pl. Szczepański 5, 31 – 011 Kraków , do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dni a jej doręczenia. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt V . rozstrzygnięcia niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu post ępowania cywilnego i art. 264 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stronie przysługuje zażalenie , za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Oc hrony Konkure ncji i Konsumentów w Krakowie, p l. Szczepański 5 , 31 – 011 Kraków , do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. z upoważnienia Prezesa Urzędu O chrony Konkure ncji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Krakowie Waldemar Jurasz