RKR-17/2001

URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE 31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5 Tel. (0-12) 421-75-79, 421-74-98, Fax (0-12) 422-78-20 E-mail: krakow@uokik.gov.pl L.dz.: RKR-561w-024/01/DN- 1218/2001 Kraków, dn. 18 września 2001 r. Decyzja Nr RKR - 17/2001 Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie Na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122 poz. 1319) – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – odmawia się wszczęcia – na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Jaśle (Starostwo Powiatowe w Jaśle, Rynek 18) - postępowania antymonopolowego w sprawie uznania za ograniczającą konkurencję praktyki polegającej na naduŜywaniu przez Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Jaśle, przy ul. Piotra Skargi 86a pozycji dominującej na lokalnym rynku dostawy wody w sposób określony w art. 8 ust. 2 pkt 1 ww ustawy, poprzez zawyŜanie wysokości opłaty stałej pobieranej od odbiorców wody o koszt amortyzacji przyłączy wodociągowych. U z a s a d n i e n i e Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie wpłynął w dniu 12 lipca 2001 r. wniosek (znak: Rz.K.6341/12/01) Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Jaśle (zwanego dalej „Rzecznikiem”) o wszczęcie postępowania antymonopolowego przeciwko Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Jaśle (zwanemu dalej „Przedsiębiorstwo”). Zdaniem Rzecznika (wystęoującego w interesie odbiorców wody z terenu Jasła) Przedsiębiorstwo naduŜywa pozycji dominującej na lokalnym rynku dostawy wody i narusza art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów – zwanej dalej „ustawą o ochronie (...)” – poniewaŜ: - zobowiązuje odbiorców wody do nieodpłatnego przekazania na swój majątek przyłączy wodociągowych wybudowanych kosztem i staraniem tych odbiorców oraz - zawyŜa wysokość opłaty stałej za dostawę wody o koszt amortyzacji tych przyłączy. Po analizie informacji zawartych we wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów organ antymonopolowy uznał za konieczne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu wstępnego ustalenia, czy nastąpiło naruszenie przepisów ustawy uzasadniające 2 wszczęcie postępowania antymonopolowego. W oparciu o zebrany w powyŜszym trybie materiał dowodowy, organ antymonopolowy ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Jednym z warunków przyłączenia do miejskiej sieci wodociągowo-kanalizacyjnej w Jaśle, a tym samym zawarcia z Przedsiębiorstwem umowy o dostawę wody i odprowadzenie ścieków jest wybudowanie przez odbiorcę wody - z własnych środków - przyłącza wodociągowego, a następnie nieodpłatne przekazanie go na majątek Przedsiębiorstwa. Sposób ustalania opłat za dostawy wody na lokalnym rynku regulują „Zasady ustalania opłat za wodę z wodociągu i odprowadzanie ścieków do kanalizacji Gminy Miejskiej Jasła” (zwane dalej „Zasadami”) stanowiący załącznik do Uchwały Nr XI/147/99 Rady Miejskiej Jasła z dnia 30.09.1999 r. ze zmianami z dnia 28.09.2001 r. Zgodnie z pkt 3 Części II Zasad opłata za dostarczaną wodę jest dwuczłonowa i składa się z: - stałej opłaty eksploatacyjnej zaleŜnej od średnicy wodomierza, naliczanej miesięcznie dla poszczególnych przyłączy, - opłaty zmiennej, związanej bezpośrednio z ilością pobranej wody. Wysokość opłat ustalana jest przez Radę Miejską Jasła na wniosek Przedsiębiorstwa a jej podstawę stanowią planowane i uzasadnione roczne koszty utrzymania i eksploatacji urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych, powiększone o narzut z zysku nie wyŜszy niŜ 5%. Z kosztów tych – stosownie do pkt 14 Część II Zasad – (cyt.) „... wydziela się koszty słuŜące do ustalenia stałej opłaty eksploatacyjnej przyłącza, na które składają się uzasadnione koszty amortyzacji, utrzymania wodomierzy w zaleŜności od średnicy, obsługi odbiorców w zakresie odczytów wodomierzy, obliczania naleŜności, a takŜe czynności związanych z kontrolą wodomierzy, dotrzymania warunków umów i prawidłowości rozliczeń.” Zdaniem Rzecznika Przedsiębiorstwo - kalkulując wysokość opłaty stałej - uwzględniło takŜe elementy nie wymienione w cyt. wyŜej pkt 14 Zasad tj koszty utrzymania przyłączy. Na dowód Rzecznik przedłoŜył przesłaną mu odpowiedź Przedsiębiorstwa z dnia 5.04.2001 r. (znak: ZWK-R-1608/2001) zawierającą kalkulację opłaty stałej, która istotnie uwzględnia amortyzację przyłączy wodociągowych. Ostatecznie zarzut, iŜ Przedsiębiorstwo zawyŜa wysokość opłaty stałej (co powoduje nieuzasadniony wzrost kosztów poboru wody w grupie gospodarstw domowych zuŜywających niewielkie jej ilości) – naruszając tym samym art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) – Rzecznik oparł na przekonaniu, iŜ kalkulacja tej opłaty uwzględniak amortyzację przyłączy, tj składnik nie przewidziany w „Zasadach ustalania opłat...” (pismo Rzecznika z dnia 24.08.2001 r. znak: Rz.K.6341/12/01) Rzecznik podniósł ponadto, iŜ amortyzacja – stanowiąca składnik opłaty stałej – naliczana jest od przyłączy, które uprzednio zostały wykonane na koszt odbiorców, a następnie przyjęte nieodpłatnie przez Przedsiębiorstwo. W ten sposób odbiorca – uiszczając co miesiąc opłatę stałą - niejako zwraca Przedsiębiorstwu koszty, które wcześniej sam poniósł finansując i wykonując przyłącze. Rzecznik przytoczył takŜe przykład jednego z odbiorców wody, który nie przekazał w sposób formalny wykonanego przez siebie przyłącza, a mimo to przyłącz ten stanowi składnik majątku trwałego Przedsiębiorstwa i podlega amortyzacji. 3 Przedsiębiorstwo - odpowiadając na zarzuty Rzecznika - podało, iŜ wysokość opłaty stałej ustalona została w oparciu o kosztową kalkulację sporządzoną na podstawie ww. Uchwały Nr XI/147/99 Rady Miejskiej Jasła z dnia 30.09.1999 r. (z późn. zm.). Podkreśliło, iŜ zalicza amortyzację nieodpłatnie przejętych przyłączy do kosztów stanowiącej podstawę ustalenia wysokości stałej opłaty eksploatacyjnej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 1994 r. Nr 121, poz. 591 ze zm.) oraz ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych(Dz.U. z 2000 r. Nr 54 poz. 654 ze zm.). Przedsiębiorstwo wyjaśniło takŜe, iŜ przejmuje nieodpłatnie na swój majątek przyłącza wodociągowe wykonane przez odbiorców wody ze względów techniczno- eksploatacyjnych. W ocenie Przedsiębiorstwa takie rozwiązanie jest dla odbiorców korzystne, poniewaŜ eliminuje konieczność wykonania i utrzymania przez nich kosztownych studni wodomierzowych (niezbędnych w przypadku pozostawienia przyłącza na majątku odbiorcy wody), a takŜe obciąŜa kosztami utrzymania przyłączy dostawcę wody. Oceniając stan faktyczny organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje: W śietle art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...) – którego naruszenie Rzecznik zarzuca Przedsiębiorstwu – zakazane jest naduŜywanie pozycji domunującej na rynku właściwym polegające m. innymi na bezpośrednim lub pośrednim narzucaniu nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych. Orzecznictwo antymonopolowe przyjmuje, iŜ z naduŜyciem cenowym mamy do czynienia wówczas, gdy wymagana cena jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do wartości ekonomicznej produktu lub świadczenia lub teŜ istotnie narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń uczestników umowy. Zdaniem organu antymonopolowego opłata stała uwzględniająca koszty amortyzacji przyłączy stanowiących majątek Przedsiębiorstwa nie spełnia powyŜszych kryteriów. Art. 9 ust 1 powołanej przez Przedsiębiorstwo ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nakłada na podatników obowiązek naliczania amortyzacji środków trwałych w celu zapewnienia odtworzenia istniejącego majątku. Zasady dokonywania takich odpisów określone zostały w ustawie o rachunkowości. Nadto – zgodnie z treścią § 5 ust. 4 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych (Dz.U z 1997 r. Nr 6, poz. 35 ze zm.) – przedsiębiorcy uprawnieni są do dokonywania odpisów amortyzacyjnych takŜe od środków trwałych nabytych w drodze darowizny. W tym stanie rzeczy nie moŜna czynić Przedsiębiorstwu zarzutu narzucania nieuczciwych cen wyłącznie dlatego, iŜ swoje działania dostosowało do powszechnie obowiązujących przepisów i ponoszonych przez siebie kosztami amortyzacji przyłączy obciąŜyło odbiorców wody. Podstawą takiego zarzutu nie moŜe być równieŜ – co podnosi Rzecznik – ewentualne niedostosowanie kalkulacji opłaty stałej do treści Zasad uchwalonych przez Radę Miejską. Zdaniem organu antymonopolowego treść cytowanego wcześniej pkt 14 Zasad nie jest jednoznaczna. Zawarte w nim sformułowanie „ uzasadnione koszty amortyzacji” moŜe odnosić się do poprzedzającego słowa „przyłączy”, moŜe być takŜe rozumiane jako koszty amortyzacji uzasadnione z punktu widzenia obowiązujących i wyŜej przywołanych przepisów. JeŜeli jednak – w przekonaniu Rzecznika – intencja Rady Miejskiej było, aby opłata stała nie uwzględniała kosztów amortyzacji przyłączy przejętych na swój majątek przez Przedsiębiorstwo, winien – w celu doprowadzenia opłat do zgodności z tak rozumianymi 4 „zasadami” – wystąpić do Zarządu Miasta Jasła, któremu Rada powierzyła wykonywanie uchwały. Art. 85 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...) stanowi, iŜ Prezes UOKiK moŜe, w drodze decyzji, odmówić wszczęcia postępowania antymonopolowego, jeŜeli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa informacji wynika, Ŝe nie naruszono zakazu określonego m.in. w art. 8 ustawy, natomiast przed wydaniem takiej decyzji moŜe przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Mając na uwadze, iŜ postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w niniejszej sprawie nie potwierdziło – zdaniem organu antymonopolowego - zawartego we wniosku Rzecznika zarzutu, iŜ Przedsiębiorstwo – uwzględniając w kalkulacji opłaty stałej amotyzację przyłączy wybudowanych przez odbiorców na własny koszt – naruszyło tym samym art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...), naleŜało orzec jak na wstępie i odmówić wszczęcia postępowania antymonopolowego w powyŜszym zakresie. Jednocześnie organ antymonopolowy uznał za uzasadnione dokonać – w ramach odrębnego postępowania – oceny, czy przejmowanie przez Przedsiębiorstwo powyŜszych przyłączy nieodpłatnie nie narusza przepisów art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie (...). W tym celu postanowieniem nr RKR – 27/2001 z dnia 18.09.2001 r. organ antymonopolowy wszczął postępowanie antymonopolowe w tej sprawie. Stosownie do treści art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...), w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Krakowie Barbara du Vall Otrzymują: 1 . Pan Piotr Klimek Powiatowy Rzecznik Konsumentów Starostwo Powiatowe w Jaśle Rynek 18 38-200 Jasło 2. RKR a/a