RKR-23/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE RKR-411-3/2014/BR- 13/2014 Kraków, dn. 24 października 2014 r. DECYZJA Nr RKR- 23/2014 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz § 1 pkt 4, § 2 pkt 3 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 107 poz. 887) - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego z urzędu przeciwko Gminie Sułoszowa: I. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz.267 ze zm.), w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.) umarza się postępowanie wszczęte pod zarzutem stosowania przez Gminę Sułoszowa praktyki ograniczającej konkurencję polegającej na nadużywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Sułoszowa, z wyłączeniem miejscowości Wola Kalinowska w zakresie usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę, w związku z uzależnianiem przez Gminę Sułoszowa przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej od wykonania na własny koszt przez przyszłych odbiorców usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzenia ścieków części robót nie stanowiących - co do zakresu - prac związanych z budową przyłącza, o których mowa w art. 2 pkt 5 i 6 i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 ze zm.), tj.: wykonania włączenia (wcinki) do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, co mogłoby stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. II. Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.) po uprawdopodobnieniu , w toku postępowania antymonopolowego stosowania przez Gminę Sułoszowa praktyk ograniczających konkurencję polegających na nadużywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Sułoszowa, z wyłączeniem miejscowości Wola Kalinowska w zakresie usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę, w związku z : 2 1. Narzucaniem odbiorcom nieuczciwej stawki opłaty za przyłączenie do urządzenia wodociągowego i stawki opłaty za przyłączenie do urządzenia kanalizacyjnego wprowadzonej taryfą dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, ustalonej niezgodnie z § 5 pkt 7 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886) - co może stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2. Narzucaniem uciążliwych warunków umów o świadczenie usług dostawy wody przynoszących Gminie Sułoszowa nieuzasadnione korzyści w drodze posługiwania się w ich treści postanowieniem umownym, zgodnie z którym: „ W przypadku gospodarczo i społecznie uzasadnionym, oraz w czasie awarii wodociągowej usługodawca może zastosować ograniczenie w dostawie wody za co nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej ” - co może stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3. Narzucaniem uciążliwych warunków umów o świadczenie usług odprowadzania ścieków przynoszących Gminie Sułoszowa nieuzasadnione korzyści w drodze posługiwania się w ich treści postanowieniem umownym, zgodnie z którym: „ Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w odbiorze ścieków spowodowane przez konieczność usunięcia awarii ” - co może stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. oraz 4. po przyjęciu zobowiązania Gminy Sułoszowa do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym jej naruszeniom określonym w pkt II 1, 2, 3 niniejszej decyzji, poprzez: a) ustalenie opłat za przyłączenie zgodnie z § 5 pkt 7 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886), stosownie do art. 20 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 ze zm.) oraz § 7 w/w rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków . b) Wykreślenie z umów o świadczenie usług dostawy wody postanowienia o treści: „ W przypadku gospodarczo i społecznie uzasadnionym, oraz w czasie awarii wodociągowej usługodawca może zastosować ograniczenie w dostawie wody za co nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej ” i zastąpienie go postanowieniem o treści: „Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane niezawinioną przez Usługodawcę koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń i przyłączy wodociągowych”. 3 c) Wykreślenie z umów o świadczenie usług odprowadzania ścieków postanowienia o treści: „Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w odbiorze ścieków spowodowane przez konieczność usunięcia awarii ” ” i zastąpienie go postanowieniem o treści: „Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane niezawinioną przez Usługodawcę koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń i przyłączy kanalizacyjnych ” nakłada się na Gminę Sułoszowa obowiązek wykonania tych zobowiązań . III. Na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) ustala się terminy wykonania przez Gminę Sułoszowa zobowiązań , o których mowa w pkt II.4 sentencji niniejszej decyzji na dzień 1 stycznia 2015 r . IV. Na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.) nakłada się na Gminę Sułoszowa obowiązek złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętych zobowiązań, o których mowa w pkt II.4 niniejszej decyzji w terminie do dnia 15 stycznia 2015r. Sprawozdanie to winno zawierać w szczególności: 1. Wniosek o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków wraz z załącznikami, tj. tabelami A-H, dla taryfy, która wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2015 r.; 2. Informacje dotyczące liczby umów o świadczenie usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków zawartych z odbiorcami w oparciu o kwestionowane wzorce na dzień 31 maja 2014 r.; 3. Informacje dotyczące liczby odbiorców, którym doręczono do podpisania nowe umowy o świadczenie usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków uwzględniające wprowadzone we wzorcach umów zmiany wraz z dowodami ich dostarczenia; 4. Kopie 5 przykładowych umów o świadczenie usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków zawartych z odbiorcami w okresie od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji do dnia sporządzenia sprawozdania. Uzasadnienie W dniu 21 lipca 2014 r. postanowieniem nr RKR-123/2014 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Krakowie (zwany dalej „Prezesem UOKiK”) wszczął postępowanie antymonopolowe w związku z podejrzeniem nadużywania przez Gminę Sułoszowa pozycji dominującej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Sułoszowa, z wyłączeniem miejscowości Wola Kalinowska w zakresie usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę, polegającego na: 4 1. Uzależnieniu przez Gminę Sułoszowa przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej od wykonania na własny koszt przez przyszłych odbiorców usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzenia ścieków części robót nie stanowiących - co do zakresu - prac związanych z budową przyłącza, o których mowa w art. 2 pkt 5 i 6 i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu, tj.: wykonania włączenia (wcinki) do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, - co może stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów. 2. Narzucaniu odbiorcom nieuczciwej stawki opłaty za przyłączenie do urządzenia wodociągowego i stawki opłaty za przyłączenie do urządzenia kanalizacyjnego wprowadzonej taryfą dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, ustalonej niezgodnie z § 5 pkt 7 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886) – zwanego dalej rozporządzeniem taryfowym - co może stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3. Narzucaniu uciążliwych warunków umów o świadczenie usług dostawy wody przynoszących Gminie Sułoszowa nieuzasadnione korzyści w drodze posługiwania się w ich treści postanowieniem umownym, zgodnie z którym: „ W przypadku gospodarczo i społecznie uzasadnionym, oraz w czasie awarii wodociągowej usługodawca może zastosować ograniczenie w dostawie wody za co nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej ” - co może stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 4. Narzucaniu uciążliwych warunków umów o świadczenie usług odprowadzania ścieków przynoszących Gminie Sułoszowa nieuzasadnione korzyści w drodze posługiwania się w ich treści postanowieniem umownym, zgodnie z którym: „ Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w odbiorze ścieków spowodowane przez konieczność usunięcia awarii ” - co może stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wszczęcie postępowania poprzedziło przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (sygn. akt RKR-400-11/13/BR) mającego na celu wstępne ustalenie stosowanych na terenie Gminy Sułoszowa zasad zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków pod kątem określenia, czy nie nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy lub czy nie nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 5 Postanowieniem nr RKR-124/2014 z dnia 21 lipca 2014 r. zaliczone zostały w poczet dowodów informacje i dokumenty uzyskane przez Prezesa UOKiK w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym pod sygnaturą RKR-400-11/13/BR. Ustosunkowując się do zarzutów przedstawionych w postanowieniu o wszczęciu postępowania antymonopolowego, Gmina Sułoszowa w przypadku zarzutu określonego w pkt 1 postanowienia o wszczęciu postępowania antymonopolowego wyjaśniła, iż złożyła na etapie postępowania wyjaśniającego nieprecyzyjne wyjaśnienia. Gmina wykonuje na własny koszt włączenia do sieci zarówno wodociągowej, jak i kanalizacyjnej. Włączenia wykonuje bądź wykonawca inwestycji gminnej budowy sieci, bądź, w przypadkach indywidualnych podłączeń, Referat Gospodarki Komunalnej Urzędu Gminy Sułoszowa. W każdym z tych przypadków koszt włączenia pokrywa Gmina Sułoszowa. W zakresie zarzutu postawionego w pkt 2 postanowienia o wszczęciu postępowania antymonopolowego Gmina uznała stanowisko Prezesa UOKiK i zobowiązała się do zmiany zasad ustalania opłat za przyłączenie. Jak wskazała, aktualnie prowadzi prace przygotowawcze do zmiany taryfy na rok 2015. W ramach tych prac wyodrębnia koszty wykonania prób technicznych w celu ustalenia niezbędnych przychodów na potrzeby określenia nowej taryfowej opłaty przyłączeniowej. W przypadku zarzutu określonego w pkt 3 i 4 postanowienia o wszczęciu postępowania antymonopolowego Gmina uznała stanowisko Prezesa UOKiK. Poinformowała, iż od dnia 1 czerwca 2014 r. stosuje nowe wzorce umów, tj.: „Umowy o zaopatrzenie w wodę” i „Umowy o odprowadzanie ścieków”. W umowach tych kwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienia zastąpione zostały postanowieniami o treści:
„Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane niezawinioną przez Usługodawcę koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń i przyłączy wodociągowych”,
„Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane niezawinioną przez Usługodawcę koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń i przyłączy kanalizacyjnych”. Gmina wskazała ponadto, iż nowe wzorce umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków z odbiorcami usług, dla których usługodawcą jest Gmina Sułoszowa przyjęto Zarządzeniem nr 30/14 Wójta Gminy Sułoszowa z dnia 28 maja 2014 r. Zarządzenie to weszło w życie z dniem 1 czerwca 2014 r. Prowadzona jest aktualnie wymiana umów zawartych według wzorców zawierających kwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienia. Proces wymiany zostanie zakończony do dnia 31 grudnia 2014 r. Równocześnie Gmina Sułoszowa złożyła wniosek o wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dowód: pismo z dnia 5 sierpnia 2014 r. znak: GK.6320.23.2014). 6 W toku postępowania Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Na terenie Gminy Sułoszowa – z wyjątkiem miejscowości Wola Kalinowska – usługi w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków świadczy Gmina za pośrednictwem Urzędu Gminy Sułoszowa - Referatu Gospodarki Komunalnej. (dowód: pismo Gminy z dnia 7 czerwca 2013 r., znak: GK.7017.23.2013) Jak oświadczyła Gmina Sułoszowa, 42 odbiorców z terenu miejscowości Wola Kalinowska w zakresie dostawy wody jest obsługiwanych przez Zakład Wodociągi Gminne w Jerzmanowicach. (dowód: pismo Gminy z dnia 7 czerwca 2013 r., znak: GK.7017.23.2013). Gmina Sułoszowa na pytania Prezesa UOKiK:
Kto wykonuje włączenie (wcinkę) do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej?
Czy odbiorca usług może zlecić wykonanie wcinki dowolnemu przedsiębiorcy, czy też w Państwa Gminie jest określone, kto taką usługę wykonuje? wskazała, iż:
„ Wcinkę do sieci wodociągowej oraz sieci kanalizacyjnej wykonuje na zlecenie inwestora wybrany przez niego wykonawca ,
„ Odbiorca usług może zlecić wykonania wcinki dowolnemu wybranemu przez siebie wykonawcy ” . (dowód: pismo Prezesa UOKiK z dnia 14 maja 2013 r. znak: RKR-400-11/13/BR-2/13, pismo Gminy z dnia 7 czerwca 2013 r., znak: GK.7017.23.2013) Odpowiadając na zawiadomienie o wszczęciu postępowania antymonopolowego Gmina Sułoszowa wyjaśniła, iż mówiąc o inwestorze na etapie postępowania wyjaśniającego miała na myśli Gminę Sułoszowa. Na terenie Gminy Sułoszowa bowiem w trakcie wykonywania inwestycji budowy sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej wykonawca wybrany przez Gminę do wykonania inwestycji wykonuje równocześnie włączenia. Jak wskazała Gmina, przyszły odbiorca usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków może zlecić wykonanie włączenia wybranemu przez siebie wykonawcy, ale w praktyce rozwiązanie to nie jest stosowane przez odbiorców. (dowód: pismo Gminy z dnia 5 sierpnia 2014 r., znak: GK.6320.23.2014) Dodatkowo Gmina w dniu 15 września 2014 r. wyjaśniła, iż „ wcinkę do sieci wodociągowej jak i kanalizacyjnej wykonuje Wykonawca wyłoniony przez Gminę (Inwestora) w drodze postępowania o zamówienie publiczne w przypadku realizacji budowy lub modernizacji sieci wodociągowej jak i kanalizacyjnej. W trakcie opracowywania dokumentacji technicznej Gmina jako Inwestor zadania uwzględnia wszystkich potencjalnych odbiorców usług w trakcie realizacji zadania. Buduje sieć kanalizacyjną do granicy nieruchomości lub do studzienki położonej najbliżej domu przyłączającego się, pozostawiając kinetę wraz z zaślepionym wejściem dla przyłącza, a sieć wodociągową wraz z nawiertką i zasuwą umożliwiającą otwarcie lub zamknięcie wykonanego przez odbiorcę usług przyłącza. W przypadku kiedy na skutek podziału nieruchomości pojawi się „nowy” odbiorca usług wnoszący o przyłączenie do sieci wodociągowej „wcinkę” wykonują pracownicy referatu Gospodarki Komunalnej lub dowolny wybrany przez odbiorcę usług wykonawca, np. wykonawca przyłącza. Przypadki wykonania „wcinki” przez wykonawcę na zlecenie Odbiorcy usług są bardzo rzadkie. Niemniej jednak w takiej sytuacji odbiorca usług występuje do Gminy z roszczeniem o zwrot kosztów wykonania „wcinki”. W przypadku sieci kanalizacyjnej dotychczas nie przyłączyliśmy „nowych” odbiorców usług. Gdyby taka 7 sytuacja zaistniała, to procedura będzie taka jak w przypadku przyłączenia do sieci wodociągowej”. (dowód: pismo Gminy z dnia 15 września 2014 r., znak: GK.6320.23.2014) Gmina dodatkowo wyjaśniła, iż w piśmie z dnia 7 czerwca 2013 r., znak GK.7017.23.2013 mówiąc o inwestorze miała na myśli Gminę Sułoszowa ponieważ pismo to było redagowane w sytuacji realizowania przez Gminę zadania inwestycyjnego – budowa kanalizacji. W trakcie tego zadania Gmina Sułoszowa przyłączała do sieci kanalizacyjnej znaczną ilość nowych odbiorców. W tym samym okresie natomiast do sieci wodociągowej przyłączana była niewielka ilość odbiorców wody i dlatego też Gmina w odpowiedzi z dnia 7 czerwca 2013 r. pominęła informację dotyczącą tej grupy przyłączanych odbiorców, gdzie inwestorem w zakresie przyłącza jest przyszły odbiorca. (dowód: pismo Gminy z dnia 24 września 2014 r. znak: GK.6320.23.2014) Na terenie Gminy Sułoszowa obowiązuje „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Sułoszowa” zatwierdzony Uchwałą Rady Gminy Sułoszowa z dnia 11 października 2006 r. nr XLV/307/06 – zwany dalej Regulaminem (dowód: załącznik do pisma Gminy z dnia 7 czerwca 2013 r., znak: GK.7017.23.2013). W Regulaminie znalazły się między innymi następujące postanowienia:
§ 4 ust. 1 „ zawarcie umów o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków następuje na pisemny wniosek osoby, której nieruchomość została podłączona do sieci wod.-kan. będącej własnością Urzędu Gminy (…)”.
§ 23 ust. 1 „ Przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej odbywa się na pisemny wniosek osoby tak fizycznej jak prawnej, ubiegającej się o przyłączenie ”.
§ 23 ust. 3 „ Dostawca po otrzymaniu wniosku wydaje warunki techniczne na przyłącze nieruchomości w terminie 25 dni od daty otrzymania wniosku ”
§ 23 ust. 8 „ Nie spełnienie warunków wydanych w zezwoleniu na wykonanie przyłączy wod. – kan. oraz nie spełnienie wymagań technicznych zawartych w przedmiotowym projekcie spowoduje odmowę odbioru technicznego .”
§ 31 „ Dostawca ma prawo odmówić przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej jeśli przyłącze wykonano bez zgody bądź zostało wykonane niezgodnie z wydanymi warunkami technicznymi i dokumentacją techniczną, lub nieuzgodnioną dokumentacją techniczną z Dostawcą ”. Wydawane przez Gminę Sułoszowa do dnia 31 lipca 2014 r. „Warunki przyłączenia do sieci” zawierały w § 7 zapis „ Włączenie do sieci (wcinkę) oraz montaż wodomierza wykonuje Dostawca”. Z dniem 1 sierpnia 2014 r. Gmina Sułoszowa wprowadziła nowy wzorzec „Warunków przyłączenia do sieci”, w którym w § 7 doprecyzowała zapis w następujący sposób: „ Włączenie do sieci (wcinkę) oraz montaż wodomierza wykonuje na własny koszt Dostawca”. (dowód: załączniki do pisma Gminy z dnia 24 września 2014 r., znak: GK.6320.23.2014) Zgodnie z obowiązującymi na terenie Gminy Sułoszowa w okresie 1 stycznia – 31 grudnia 2013 r. taryfami za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków stawka opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych wynosiła 8 400 zł/ przyłącze netto, a za przyłączenie do urządzeń kanalizacyjnych 900 zł/przyłącze netto (dowód: Uchwała Rady Gminy Sułoszowa Nr XXI/156/2012). Ta sama wysokość stawek opłat za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych obowiązuje również w przypadku taryfy, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2014 r. (dowód: Uchwała Rady Gminy Sułoszowa Nr XXX/243/2013). Gmina Sułoszowa oświadczyła, iż stawki za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych obowiązują na niezmienionym poziomie od roku 2011. Po raz pierwszy zostały wprowadzone uchwałą Nr IV/12/10 z dnia 29 grudnia 2010 r. Nie ustala ona bowiem stawek opłat za przyłączenie na podstawie rzeczywistych przychodów wykonanych w roku obrachunkowym poprzedzającym wprowadzenie nowych taryf, a ustala je przyjmując jako niezbędne przychody iloraz planowanej ilości przyłączy jakie będą podłączane do danego rodzaju sieci w roku obowiązywania taryf i kosztu ustalonego w niżej przedstawionych kalkulacjach opracowanych w roku 2010. (dowód: pismo Gminy z dnia 15 września 2014 r., znak: GK.6320.23.2014) Jak oświadczyła Gmina Sułoszowa „ kwota opłat przyłączeniowych została opracowana w oparciu o ustalenia empiryczne – uśrednione wartości podczas opracowywania taryf na 2011 rok. Podczas ustalania taryf na kolejne lata składowe opłaty przyłączeniowej nie były przeliczane w oparciu o rzeczywiste przychody z kolejnych okresów obrachunkowych stąd pozostawały na tym samym poziomie ”. Przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne na terenie Gminy Sułoszowa posiadają różne długości, jak również różny stopień skomplikowania, co wymaga przy podłączaniu różnego czasu podłączania, jak i różnej ilości zużytych materiałów niezbędnych do przeprowadzania prób. (dowód: pismo Gminy z dnia 15 września 2014 r., znak: GK.6320.23.2014 i z dnia 24 września 2014 r. znak: GK.6320.23.2014) Gmina przedłożyła następującą kalkulację stawki opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych: Tabela 1 Jednostka miary Ilość Koszt jednostkowy wartość Warunki wstępne, uzgodnienia techniczne, zawarcie umowy – koszt wynagrodzeń z narzutami pracownika umysłowego godz. 2,00 50,00 100,00 Odbiór techniczny przyłącza, wizja na miejscu, spisanie protokołu itp. – koszty wynagrodzeń z narzutem pracownika z uprawnieniami godz. 2,00 50,00 100,00 Próba wodna szczelności sieci wodociągowej – koszt wynagrodzeń z narzutami pracownika fizycznego wykonującego próbę godz. 7,6 23,47 178,36 Dojazd do miejsca wykonania próby- średnio 9 km w jedną stronę km 18,00 0,84 15,04 Koszt wody zużytej do wykonania próby szczelności m 3 2,00 3,30 6,60 Razem koszty 400 W przypadku stawki opłaty za przyłączenie do urządzeń kanalizacyjnych Gmina przedłożyła następującą kalkulację: 9 Tabela 2 Jednostka miary Ilość Koszt jednostkowy wartość Warunki wstępne, uzgodnienia techniczne, zawarcie umowy – koszt wynagrodzeń z narzutami pracownika umysłowego godz. 3,00 50,00 150,00 Odbiór techniczny przyłącza, wizja na miejscu, spisanie protokołu itp. – koszty wynagrodzeń z narzutem pracownika z uprawnieniami godz. 4,00 50,00 200,00 Zamykanie przykanalika, w tym: koszt wynagrodzeń z narzutami pracownika fizycznego wykonującego próbę godz. 1,4 23,47 32,81 Korek odpływu – materiał jednokrotnego użycia` szt. 1 77,19 77,19 Dojazd do miejsca wykonania próby- średnio 9 km w jedną stronę km 18,00 0,84 15,04 Próba szczelności i napełnienie studzienki kanalizacyjnej wodą, w tym: Koszt wynagrodzeń z narzutami 2 pracowników fizycznych wykonujących próbę godz. 2x6,80 23,52 319,87 Zużycie paliwa na miejscu i amortyzacja sprzętu – użycie pompy, samochodu skrzyniowego, zespołu prądotwórczego m-g 2,01 21,91 44,03 Materiały – uszczelka gumowa płaska – materiały jednokrotnego użycia Szt. 2,00 4,72 9,44 Zawór wodny przelotowy z kurkiem spustowym szt. 0,2 62,10 12,42 Woda z rurociągów m 3 1,40 3,30 4,62 Dojazd do miejsca wykonania próby- średnio 9 km w jedną stronę, w tym samochodu skrzyniowego Km 18,00 2,50 45,00 Razem koszty 900,00 (dowód: pismo Gminy z dnia 2 sierpnia 2013 r., znak: GK.7017.23.2013) Przykładowe wysokości stawek za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych obowiązujące na terenie Polski: Tabela 3 Nazwa gminy Opłata brutto za przyłączenie do urządzeń wodociągowych w roku 2013 [zł/przyłącze] Procent jaki stanowi cena w danej miejscowości w stosunku do opłaty stosowanej przez Gminę Sułoszowa – 400 zł/przyłącze Opłata brutto za przyłączenie do urządzeń kanalizacyjnych w roku 2013 [zł/przyłącze] Procent jaki stanowi cena w danej miejscowości w stosunku do opłaty stosowanej przez Gminę Sułoszowa – 900 zł/przyłącze Polanica 246,00 61,50% 123,00 13,67% Wieliczka 312,68 78,17% 312,68 34,74% Rybnik 177,84 44,46% 124,96 13,88% Kudowa Zdrój 200,00 50,00% 100,00 11,11% Supraśl 223,56 55,89% 223,56 24,84% Tychy 200,88 50,22% - - Kudowa 200,00 50,00% 100,00 11,11% Wilamowice 162,00 40,50% 162,00 18,00% Nysa 74,02 18,5% 74,02 8,22% 10 Kroków 152,45 38,11% 132,96 33,24% Koło 113,40 28,35% 113,40 12,60% opłata średnia 187,53 46,88% 146,66 16,30% (dowód: http://mzk-polanica.pl/id_0302.html, http://www.zgk.wieliczka.eu/pl/22594/0/Stawki_oplat_za_przylaczenie_do_urzadzen_wodoci agowo-kanalizacyjnych.html, http://pwik-rybnik.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=201&Itemid=88, bip.ug-kudowazdroj.dolnyslask.pl/plik.php?id=435, http://www.suprasl.pl/strony/informacja-dla-klienta, http://www.rpwik.tychy.pl/pl,38,gmina-tychy.html, http://kzwik-kudowa.pl/rodzaje-cen-i-stawek.html, http://zwik.wilamowice.pl/artykul/taryfy, http://www.wikakwa.pl/main.php?x=1600&y=1200&sel=3, http://kpk.net.pl/taryfy.html, http://www.mzwik-kolo.pl/taryfy-opłat-za-wodę-i-ścieki.html) Gmina Sułoszowa odpowiadając na zawiadomienie o wszczęciu postępowania antymonopolowego wystąpiła z wnioskiem o wydanie, w zakresie zarzutu określonego w pkt 2 postanowienia o wszczęciu postępowania antymonopolowego, decyzji na podstawie art. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazała równocześnie, iż zobowiązuje się do przeprowadzenia ponownej, szczegółowej analizy kosztów przeprowadzania prób technicznych w celu zmniejszenia wysokości opłat za przyłączenie. Aktualnie Gmina Sułoszowa prowadzi prace przygotowawcze do zmiany taryfy na rok 2015. W ramach tych prac wyodrębnia koszty wykonania prób technicznych w celu ustalenia niezbędnych przychodów na potrzeby określenia nowej taryfowej opłaty przyłączeniowej. (dowód: pismo Gminy z dnia 5 sierpnia 2014 r., znak: GK.6320.23.2014 i z dnia 24 września 2014 r., znak: GK.6320.23.2014) Na terenie, gdzie Gmina Sułoszowa świadczy usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków stosowane były do dnia 31 maja 2014 r. dwa wzorce umów: „Umowa o dostawę wody” i „Umowa na odprowadzanie ścieków”. W oparciu o w/w wzorce Gmina zawierała z odbiorcami umowy na świadczenie usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę od roku 2009 i zbiorowego odprowadzania ścieków od roku 2006. W „Umowie o dostawę wody” zawarte było między innymi następujące postanowienie: § 3 ust. 2 „ W przypadku gospodarczo i społecznie uzasadnionym, oraz w czasie awarii wodociągowej usługodawca może zastosować ograniczenie w dostawie wody za co nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej ”. W przypadku „Umowy na odprowadzanie ścieków” w § 4 ust. 4 zawarte było następujące postanowienie: „ Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w odbiorze ścieków spowodowane przez konieczność usunięcia awarii ”. (dowód: pismo Gminy z dnia 7 czerwca 2013 r., znak: GK.7017.23.2013 wraz z załącznikami) 11 Odpowiadając na zawiadomienie o wszczęciu postępowania antymonopolowego Gmina Sułoszowa poinformowała, iż Zarządzeniem nr 30/14 Wójta Gminy Sułoszowa z dnia 28 maja 2014 r. przyjęto do stosowania w obrocie prawnym nowe wzorce umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków zawierane z odbiorcami usług, dla których usługodawcą jest Gmina Sułoszowa. Zarządzenie weszło w życie z dniem 1 czerwca 2014 r. W nowych wzorcach umów, tj. „Umowie o zaopatrzenie w wodę” i „Umowie o odprowadzanie ścieków” kwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienia zastąpione zostały postanowieniami:
§ 9 ust.1 pkt 1) „Umowy o zaopatrzenie w wodę” „Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane niezawinioną przez Usługodawcę koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń i przyłączy wodociągowych”.
§ 10 ust.1 pkt 1) „Umowy o odprowadzanie ścieków” „Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane niezawinioną przez Usługodawcę koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń i przyłączy kanalizacyjnych”. Od dnia 1 czerwca 2014 r. prowadzona jest również wymiana umów zawartych według wzorców zawierających kwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienia. Proces wymiany zostanie zakończony do dnia 31 grudnia 2014 r. Gmina Sułoszowa równocześnie wniosła o wydanie, w zakresie zarzutów określonych w pkt 3 i 4 postanowienia o wszczęciu postępowania antymonopolowego, decyzji na podstawie art. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. (dowód: pismo Gminy Sułoszowa z dnia 5 sierpnia 2014 r. znak: GK.6320.23.2014 wraz z załącznikami) W dniu 17 października 2014 r. Gmina Sułoszowa została zawiadomiona o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Strona nie skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami. Mając powyższe ustalenia na uwadze Prezes UOKiK zważył, co następuje: Interes publiczny W pierwszej kolejności konieczne jest stwierdzenie, że niniejsza sprawa ma charakter antymonopolowy, a zatem, iż w jej okolicznościach doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie przepisów tej ustawy wyłącznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie jest zatem, aby działania przedsiębiorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiły potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej „SOKiK”. W wyroku z dnia 27 czerwca 2001 r. (sygn. akt: XVII Ama 92/00) Sąd stwierdził, że „ interes publiczny w 12 postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W każdej sprawie winien on być ustalony i konkretyzowany co do swych wymagań. Organ administracji – Prezes Urzędu winien być w toku postępowania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dotykający ogółu a nie jednostki, czy też określonej grupy. A zatem podstawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy antymonopolowej winno być uprzednie stwierdzenie, że został naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy też grupy”. Podobnie na temat interesu publicznego SOKiK wypowiedział się w wielu innych wyrokach, np. z dnia 30 maja 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 80/00), z dnia 4 lipca 2001 r. (sygn. akt: XVII Ama 108/00), z dnia 6 czerwca 2001 r. (sygn. akt: XVII Ama 78/00). Powyższe stanowisko znalazło również potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 maja 2001 r. (sygn. akt: I CKN 1217/98) stwierdził, że „ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagrożona jest sama instytucja konkurencji” . W uzasadnieniu innego wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) Sąd Najwyższy dodał, iż naruszenie indywidualnego interesu (w powołanym wyroku – konsumenta), nie wyklucza dopuszczalności równoczesnego uznania, że dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu, jeżeli indywidualne pogwałcenie przepisów ustawy mogłoby w jakikolwiek sposób prowadzić do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywołują skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Również w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 lipca 2003 r. (sygn. akt: I CKN 496/01) Sąd Najwyższy zajął się tą kwestią i stwierdził, iż „ przy dokonywaniu oceny, czy doszło do naruszenia lub zagrożenia zasady wolnej konkurencji na rynku relewantnym, nie można poprzestać na zbadaniu sytuacji ewentualnego pokrzywdzenia bezpośrednich kontrahentów przedsiębiorcy dominującego na tym rynku. Potrzebne jest tu spojrzenie szersze, uwzględniające także to, w jaki sposób działania powodowego Przedsiębiorstwa odbijają się na interesach członków Spółdzielni, dotkniętych pośrednio działaniem powoda.(…) przy prawidłowo ustalonym rynku relewantnym, którym jest lokalny rynek zaopatrzenia w energię cieplną, działania powoda naruszają interes o charakterze ogólniejszym - publicznoprawnym…”. Z kolei w wyroku z dnia 5 czerwca 2008 r. (sygn. akt: III SK 40/07) Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że „ ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni istnienie mechanizmu konkurencji, jako optymalnego sposobu podziału dóbr w społecznej gospodarce rynkowej, zatem każde działanie wymierzone w ten mechanizm, godzi w interes publiczny ”. Przedmiotowe postępowanie podjęte zostało w interesie publicznym. Kwestionowane zasady prowadzenia działalności zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków stosowane były przez Gminę Sułoszowa w sposób powszechny. Tym samym analizowane praktyki wymierzone były w każdego przyszłego odbiorcę zainteresowanego korzystaniem z usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, tj. chcącego podłączyć się do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oraz podpisać umowy o świadczenie usług dostaw wody i odprowadzania ścieków. Przyjąć należy, że oceniane praktyki dotyczyły zarówno przedsiębiorców, jak i konsumentów – tj. osób fizycznych dokonujących czynności prawnych niezwiązanych bezpośrednio z ich działalnością gospodarczą lub zawodową. Wobec powyższego, uznać należy za udowodnione, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. 13 Strona postępowania Stosownie do treści art. 4 pkt 1 lit. a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod pojęciem przedsiębiorcy rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej a także: osobę fizyczną, osobę prawną, jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.), pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą. Właściwa dla przedsiębiorcy działalność gospodarcza to zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 w/w ustawy). Gmina, jest jednostką samorządu terytorialnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.) - zwanej dalej ustawą o samorządzie gminnym - posiadającą osobowość prawną. Do zadań własnych gminy należy w szczególności zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty wynikających z art. 7 tej ustawy, w tym między innymi z zakresu wodociągów i zaopatrzenia w wodę oraz kanalizacji (art. 7 ust. 1 pkt 3). Ponadto art. 3 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu stanowi, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Gmina Sułoszowa świadczy usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Sułoszowa, z wyłączeniem miejscowości Wola Kalinowska w zakresie usług dostawy wody, poprzez Urząd Gminy Sułoszowa – Referat Gospodarki Komunalnej. (dowód: pismo Gminy z dnia 7 czerwca 2013 r. znak GK.7017.23.2013). Biorąc pod uwagę, iż zadania własne gminy są traktowane jako zadania o charakterze użyteczności publicznej, należy przyjąć, iż wskazana powyżej działalność Gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków polega na świadczeniu usług o charakterze użyteczności publicznej. Tak więc Gmina Sułoszowa posiada przymiot przedsiębiorcy w rozumieniu cytowanego wyżej art. 4 pkt 1 a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy wykonywaniu za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej - Urzędu Gminy Sułoszowa – Referatu Gospodarki Komunalnej – opisanej wyżej działalności Gmina podlega zatem rygorom prawa antymonopolowego, a więc jej działania podlegają ocenie w aspekcie zakazów stosowania praktyk ograniczających konkurencję. Zarówno orzecznictwo SOKiK, jak i doktryna zgodnie uznają, że do działalności publicznej gminy w zakresie zaspokajania potrzeb wspólnoty, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - o ile wywołuje skutki praktyk monopolistycznych - ustawa antymonopolowa ma zastosowanie (tak: St. Gronowski, „Ustawa antymonopolowa. Komentarz”, CH BECK 1996, str. 37 i nast. oraz E. Modzelewska–Wąchal, „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”, Twigger 2002, str. 34 i nast.). 14 Tak więc do ocenianych działań Gminy Sułoszowa, jako przedsiębiorcy, znajdują zastosowanie przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Rynek właściwy Ponieważ istotą praktyk ograniczających konkurencję, określonych w art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców, Prezes UOKiK winien na wstępie ustalić rynek właściwy w danej sprawie, a następnie określić siłę rynkową jego uczestników. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje rynek właściwy jako rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji (art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Tak więc rynek właściwy produktowo obejmuje wszystkie towary, które służą zaspokajaniu tych samych potrzeb nabywców, mają zbliżone właściwości, podobne cechy i reprezentują podobny poziom jakości. Pojęcie towarów obejmuje natomiast rzeczy, również energię, papiery wartościowe i inne prawa majątkowe, usługi a także roboty budowlane (art. 4 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Niezbędnym elementem rynku właściwego jest także jego wymiar geograficzny, oznaczający konieczność wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, mające zastosowanie do określonych towarów, są jednakowe dla wszystkich konkurentów. Zatem, aby wyznaczyć rynek właściwy określoną działalność poddaje się analizie z punktu widzenia produktowego (asortymentowego), a także geograficznego. Gmina Sułoszowa prowadzi działalność polegającą na świadczeniu usług zbiorowego zaopatrzenia wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Sułoszowa, z wyłączeniem miejscowości Wola Kalinowska w zakresie usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę . Przedmiotowe usługi nie posiadają substytutów. Z powyższych względów uznać należy, iż rodzaj działalności prowadzonej przez Gminę Sułoszowa w omawianym zakresie oraz jej zasięg geograficzny wyznaczają w niniejszej sprawie wymiar produktowy i terytorialny rynku właściwego, o którym mowa w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Rynkiem właściwym w ujęciu produktowym jest wobec powyższego rynek usług polegających na dostarczaniu wody za pośrednictwem sieci wodociągowej i odprowadzaniu ścieków za pośrednictwem sieci kanalizacyjnej Należy dodatkowo zwrócić uwagę, iż każdy odbiorca tych usług musi zostać przed rozpoczęciem ich świadczenia przyłączony do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, a to wiąże się z koniecznością wcześniejszego wystąpienia z wnioskiem o wydanie „Warunków przyłączenia” do tych sieci, następnie wykonania przyłącza zgodnie z wydanymi warunkami. Kolejnym etapem jest odbiór przyłącza. Po pozytywnym dokonaniu odbioru następuje podłączenie nieruchomości do sieci i po uiszczeniu opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych podpisanie umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków. 15 Wszystkie wyżej wskazane etapy działań poprzedzające korzystanie z usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków zostały określone przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, a co za tym idzie należą do tego rynku właściwego w ujęciu produktowym. Analizując rynek właściwy pod względem geograficznym – z uwagi na technologię dostarczania wody i odprowadzania ścieków – należy wziąć pod uwagę, iż zakres rynku właściwego wyznacza zasięg istniejącej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej eksploatowanej przez Gminę Sułoszowa, za pomocą której świadczy ona swoje usługi. Ponadto tylko przedsiębiorca będący na danym terenie przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu może podejmować decyzje odnośnie zasad korzystania z infrastruktury wodociągowo- kanalizacyjnej. Tak więc rynkiem właściwym w ujęciu produktowym jest w niniejszej sprawie rynek zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, a rynkiem właściwym w ujęciu geograficznym jest Gmina Sułoszowa z wyłączeniem miejscowości Wola Kalinowska w zakresie usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Pozycja dominująca Art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera bezwzględny zakaz nadużywania pozycji dominującej na rynku właściwym. Aby zatem działania przedsiębiorcy zakwalifikować jako jedną z wymienionych w tym przepisie praktyk ograniczających konkurencję, należy uprzednio dowieść, że przedsiębiorca ten pozycję dominującą na rynku właściwym posiada. Przez pozycję dominującą – zgodnie z treścią art. 4 pkt 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa się, że przedsiębiorca posiada pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku przekracza 40%. Gmina Sułoszowa działa w warunkach monopolu naturalnego, gdyż jest właścicielem jedynej występującej na analizowanym obszarze sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Odbiorcy i przyszli odbiorcy wody i dostawcy ścieków z terenu działania Gminy Sułoszowa, z wyłączeniem mieszkańców miejscowości Wola Kalinowska w zakresie usług dostawy wody, poza usługami zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków świadczonymi przez Gminę, nie mają alternatywnego źródła zaopatrzenia. Wynika to z uwarunkowań zarówno o charakterze prawnym, jak i technologicznym i organizacyjnym, gdyż świadczenie usług wodociągowych i kanalizacyjnych wymaga dysponowania odpowiednią infrastrukturą techniczną, co stwarza istotną barierę kosztową dla podjęcia działalności w tej dziedzinie. Zgodnie z istniejącym orzecznictwem, aby nowe źródło zaopatrzenia mogło być uznane za alternatywne w stosunku do posiadanych musi spełniać wymóg natychmiastowej dostępności bez ponoszenia nakładów inwestycyjnych (tak: wyrok SOKiK z dnia 31 maja 2000 r., sygn. akt: XVII Ama 44/00 ). Takie źródło dostaw wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Sułoszowa, z wyłączeniem miejscowości Wola Kalinowska w zakresie usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę, nie występuje. 16 W związku z powyższym Gmina Sułoszowa samodzielnie decyduje o zakresie wydawanych warunków przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, taryfowych cenach i stawkach opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz warunkach umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków, co wynika zarówno z przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, jak i z zapisów Regulaminu. To bowiem Gmina Sułoszowa poprzez Referat Gospodarki Komunalnej Urzędu Gminy Sułoszowa jest przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym na analizowanym obszarze. Gmina Sułoszowa nie dość, że przygotowuje corocznie wniosek o zatwierdzenie taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, to wniosek ten wójt Gminy Sułoszowa – stosownie do art. 24 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu - sprawdza, czy został opracowany zgodnie z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i weryfikuje koszty stanowiące podstawę ustalania niezbędnych przychodów pod względem celowości ich ponoszenia. Tak wiec w analizowanej sprawie nowy odbiorca, aby przyłączyć się do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej musi wystąpić do Gminy o wydanie warunków przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Podłączenie nieruchomości do sieci następuje dopiero po spełnieniu przez przyszłego odbiorcę warunków przyłączenia do sieci określonych przez Gminę i uiszczeniu na rzecz Gminy Sułoszowa opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych, którą to opłatę określa, co do wysokości i sposobu jej ustalania Gmina, a zatwierdza Rada Gminy. Tak bowiem – zgodnie z § 4 ust. 1 Regulaminu - umowy o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków są podpisywane z osobami, które zostały podłączone do sieci, a co za tym idzie uiściły opłatę za przyłączenie do urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych. Ponadto Gmina opracowuje i wprowadza do obrotu wzorce „Umów o zaopatrzenie w wodę” i „Umów o odprowadzanie ścieków”. Wzorce te wprowadzane są do obrotu prawnego Zarządzeniem Wójta Gminy Sułoszowa. (dowód: zarządzenie – załącznik do pisma Gminy z dnia 5 sierpnia 2014 r., znak: GK.6320.23.2014) Mając powyższe na uwadze – w ocenie Prezesa UOKiK - w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania zostało udowodnione, że Gmina zajmuje pozycję dominującą na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków obejmującym teren Gminy Sułoszowa, z wyłączeniem miejscowości Wola Kalinowska w zakresie usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Gmina Sułoszowa jest bowiem wyłącznym dostawcą usług w zakresie zaopatrzenia w wodę i odbioru ścieków na tym obszarze i wyłącznym decydentem na etapie przyłączania do sieci przyszłych odbiorców o warunkach i czasie podłączenia oraz o zawarciu umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków, jak również warunkach tych umów. Gmina Sułoszowa posiada więc na rynku właściwym siłę ekonomiczną, przy użyciu której może zapobiegać nie tylko efektywnej konkurencji, ale i działać w dużym stopniu niezależnie od zachowania swych kontrahentów. Co za tym idzie uznać należy za udowodnione, iż Gmina Sułoszowa posiada pozycję dominującą na rynku właściwym zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego 17 odprowadzania ścieków obejmującym obszar Gminy Sułoszowa, z wyłączeniem miejscowości Wola Kalinowska w zakresie usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Ad I sentencji decyzji Zgodnie z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – zwanej dalej K.p.a. - gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Stosownie do art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w sprawach nieuregulowanych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów do postępowania przed Prezesem UOKiK stosuje się K.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego „(…) oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji” (B. Adamiak, J. Borkowski, „Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz”, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 1996, str. 462). Umorzenie z powodu bezprzedmiotowości jest obowiązkiem, a nie uprawnieniem organu administracji. Przesłanką umorzenia postępowania jest brak jakiegokolwiek z elementów strony podmiotowej lub przedmiotowej postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (tak: wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt: SA/Łd 2424/94, ONSA 1996/2/80). Stosownie do art. 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 6 lub 9 tej ustawy lub art. 81 lub 82 Traktatu WE. Zgodnie natomiast z art. 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 10, jeżeli zachowanie rynkowe przedsiębiorcy przestało naruszać zakazy określone w art. 6 lub 9 w/w ustawy lub w art. 81 lub 82 Traktatu WE. W takim przypadku Prezes UOKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W analizowanej sprawie przesłanka umorzenia postępowania w zakresie pkt 1 postanowienia o wszczęciu postępowania antymonopolowego istniała jeszcze przed wszczęciem postępowania antymonopolowego, ale ze względu na nieprecyzyjne wyjaśnienia złożone przez Gminę Sułoszowa na etapie postępowania wyjaśniającego prawidłowość działań Gminy została ujawniona dopiero na etapie postępowania antymonopolowego. Jak bowiem ustalono w toku postępowania antymonopolowego Gmina Sułoszowa wykonywała i wykonuje włączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na własny koszt. Jedynie w postępowaniu wyjaśniającym w sposób nieprecyzyjny Gmina wyjaśniła zasady finansowania włączeń, co spowodowało postawienie jej w postanowieniu o wszczęciu postępowania antymonopolowego zarzutu nadużywania pozycji dominującej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Sułoszowa, z wyłączeniem miejscowości Wola Kalinowska w zakresie usług 18 zbiorowego zaopatrzenia w wodę, w związku z uzależnianiem przez Gminę Sułoszowa przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej od wykonania na własny koszt przez przyszłych odbiorców usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzenia ścieków części robót nie stanowiących - co do zakresu - prac związanych z budową przyłącza, o których mowa w art. 2 pkt 5 i 6 i art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, tj.: wykonania włączenia (wcinki) do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej - co mogło stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Po wszczęciu postępowania antymonopolowego Gmina Sułoszowa bardzo szczegółowo omówiła obowiązujące na jej terenie zasady podłączania nowych odbiorców do sieci wodociągowych i kanalizacyjnych i wskazała z jakiego powodu w sposób nieprecyzyjny przedstawiła problem wykonywania włączeń, co zostało szczegółowo omówione w stanie faktycznym niniejszej decyzji. Do wyjaśnień dołączyła stosowne dokumenty. W ocenie Prezesa UOKiK obowiązujące na terenie Gminy Sułoszowa zasady wykonywania włączeń do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej nie naruszają przepisów art. 2 pkt 5 i 6 i art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Tak więc, ze względu na fakt, iż określony w punkcie I sentencji decyzji zarzut nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym ustalonym na etapie postępowania antymonopolowego, co oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, niemożliwe było wydanie decyzji na podstawie art. 10 i 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dlatego też postępowanie, jako bezprzedmiotowe należało umorzyć, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym orzeczono, jak w pkt I sentencji decyzji. Uprawdopodobnienie naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów warunkiem nałożenia przez Prezesa UOKiK na przedsiębiorcę zobowiązania zmierzającego do zapobieżenia naruszeniom określonym w art. 9 w/w ustawy jest uprawdopodobnienie, że doszło do naruszenia w/w przepisu. W związku z powyższym zachodzi konieczność przeanalizowania zachowań Gminy Sułoszowa, stanowiących przedmiot postawionych zarzutów w pkt II 1, 2, 3 sentencji niniejszej decyzji pod kątem uprawdopodobnienia nadużywania pozycji dominującej na rynku właściwym. Nadużywanie pozycji dominującej Art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż „ zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym”. Przykłady nadużywania pozycji dominującej ustawodawca zdefiniował w art. 9 ust. 2 pkt 1-7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad. II.1 sentencji decyzji Zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym polegające w szczególności na bezpośrednim lub pośrednim narzucaniu nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo rażąco niskich, odległych terminów płatności lub innych warunków zakupu albo sprzedaży towarów. 19 Tak więc w celu uprawdopodobnienia praktyki określonej w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - ponieważ udowodnione zostało powyżej, że Gmina Sułoszowa posiada pozycję dominującą na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków - konieczne jest uprawdopodobnienie jeszcze kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: - narzucania cen, - nieuczciwego charakteru narzucanych cen. Analizowanymi w niniejszej sprawie cenami są opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych. Narzucanie ceny Narzucenie ceny ma miejsce wówczas, gdy dominant - wykorzystując posiadaną siłę rynkową i sytuację przymusową kontrahentów, wynikającą z braku rzeczywistych alternatyw zaopatrzenia na rynku - wymusza na nich określoną cenę za usługę. W niniejszej sprawie przedmiotem analizy jest działalność Gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, a więc dobra o charakterze powszechnym, niezbędnego dla normalnego funkcjonowania każdego odbiorcy. Nieuiszczenie przez przyszłego odbiorcę kwestionowanej opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i/lub urządzeń kanalizacyjnych spowodowałoby niepodpisanie z nim umowy na świadczenie usług dostawy wody i/lub odprowadzania ścieków, a co za tym idzie pozbawiłoby go możliwości korzystania z tych usług. Tak więc Gmina Sułoszowa w przypadku analizowanej opłaty dawała odbiorcy wybór jedynie pomiędzy zawarciem umowy a jej nie zawarciem. Należy zwrócić uwagę, iż opłata ta jest opłatą taryfową i została wprowadzona Uchwałą Rady Gminy, a co za tym idzie aktem prawa miejscowego i również z tego tytułu jest opłatą nienegocjowalną. Gmina zatem – w ocenie Prezesa UOKiK - narzuca w okresie od 1 stycznia 2011 r. do chwili obecnej kontrahentowi analizowane opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych. Czynnikiem umożliwiającym Gminie jednostronne dyktowanie warunków umów w zakresie opłat za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych są zarówno obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, jak i siła rynkowa. Gmina prowadzi działalność gospodarczą w warunkach odizolowania od potencjalnych konkurentów zarówno barierami prawnymi, jak i barierą kosztów niezbędnych dla uruchomienia działalności w danej dziedzinie, ustanowioną wcześniej strukturą organizacyjną i technologiczną. Tak więc Gmina dysponuje potencjałem niezbędnym do narzucenia swoim odbiorcom cen usług związanych z działalnością zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. W związku z powyższym - w ocenie Prezesa UOKiK - w przedmiotowej sprawie uprawdopodobniona została przesłanka narzucania analizowanej ceny, tj. opłat za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i opłat za przyłączenie do urządzeń kanalizacyjnych. 20 Cena nieuczciwa Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie wprowadza jednoznacznych kryteriów jakościowych, pozwalających na dokonanie oceny, czy dane warunki umowy, w tym również cena, są uczciwe, czy też nie. Biorąc jednakże pod uwagę zadania Prezesa UOKiK, ingerencja z jego strony w przypadku cen, winna dotyczyć cen stosowanych ze szkodą dla konsumentów i kontrahentów przez przedsiębiorców posiadających pozycję dominującą. W ocenie Prezesa UOKiK, za cenę nieuczciwą należy uznać cenę narzuconą przez przedsiębiorcę o pozycji dominującej z racji posiadania siły rynkowej, a ustaloną niezgodnie z zasadami jej ustalania określonymi przez stosowne dla danego rodzaju działalności przepisy prawa, powodując tym samym iż ceny te stosowane są ze szkodą dla kontrahentów, w tym konsumentów. Zaprezentowane powyżej stanowisko Prezesa UOKiK odnośnie narzucania nieuczciwej ceny znajduje potwierdzenie zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie. I tak: - Zgodnie z poglądami doktryny uznanie warunku umowy za nieuczciwy winno nastąpić w przypadku, kiedy jest on niezgodny z przepisami obowiązującymi dla danej branży. „O cena, czy dany warunek może być uznany za nieuczciwy, dokonywana być musi każdorazowo na tle przepisów odrębnych regulujących dany rodzaj umowy” (tak: E. Modzelewska-Wąchal, „ Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz” , Twigger 2002, str. 104); - Jak wskazano w doktrynie za praktykę należy uznać działania przedsiębiorcy posiadającego pozycję dominującą polegające na przerzucaniu na kontrahenta kosztów, których zgodnie z przepisami prawa nie jest on zobowiązany ponosić (tak: C. Banasiński i E. Piontek (red.), „ Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”, LexisNexis 2009, str. 290 i nast.); - Powołując się na orzecznictwo należy wskazać wyrok SOKiK z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt: XVII AmA 67/07) stanowiący, iż za praktykę polegającą na narzucaniu nieuczciwych cen należy uznać przerzucanie na kontrahenta kosztów, których zgodnie z przepisami prawa nie jest on zobowiązany ponosić. Zarzut postawiony Gminie Sułoszowa to narzucanie odbiorcom nieuczciwej opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i opłaty za przyłączenie do urządzeń kanalizacyjnych, ustalonej niezgodnie z § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego. Zasady ustalania cen i stawek opłat za usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków zostały szczegółowo określone w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu i rozporządzeniu taryfowym. Stosownie do § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa ustala się na podstawie „kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług ”. Natomiast w analizowanej sprawie – w ocenie Prezesa UOKiK - Gmina ustaliła stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych w oparciu o pozycje kosztów, których przepisy § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego nie przewidują do pokrycia przez przyszłego odbiorcę w tej opłacie, tj.:
„ warunki wstępne, uzgodnienia techniczne, zawarcie umowy” , 21
„ spisanie protokołu ”. W ocenie Prezesa UOKiK w przypadku tych pozycji kosztów nie można mówić, iż są to koszty przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę. Są to bowiem koszty za czynności administracyjno-techniczne. Dodatkowo Prezes UOKiK analizując prawidłowość zasad ustalania stawek opłat za przyłączenie przez Gminę Sułoszowa wziął pod uwagę, iż czynności określone jako „ warunki wstępne, uzgodnienia techniczne” w przedstawionych w opisie stanu faktycznego kalkulacjach - sporządzonych przez Gminę Sułoszowa na potrzeby ustalenia opłat za przyłączenie - są przeprowadzane na etapie wydawania warunków technicznych podłączenia do sieci, a więc kiedy jeszcze przyłącze nie zostało nawet zaprojektowane, nie mówiąc o wybudowaniu. Trudno zatem w takim przypadku mówić o próbie technicznej przyłącza. Również trudno uznać za próby techniczne przyłącza takie czynności, jak „zawarcie umowy” , czy „ spisanie protokołu ”, są to bowiem czynności administracyjne następujące po odbiorze przyłącza, nie próby techniczne tego przyłącza. Co za tym idzie, w ocenie Prezesa UOKiK, część czynności zaliczonych przez Gminę Sułoszowa jako próby techniczne próbami tymi nie są, a co za tym idzie ich koszt nie powinien stanowić podstawy do określania opłaty za przyłączenie w rozumieniu przepisu § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego. Prezes UOKiK dodatkowo zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę na podstawie niezbędnych przychodów po dokonaniu ich alokacji na poszczególne taryfowe grupy odbiorców usług. Niezbędne przychody ustala się, stosownie do art. 20 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, uwzględniając w szczególności:
koszty związane ze świadczeniem usług, poniesione w poprzednim roku obrachunkowym, ustalone na podstawie ewidencji księgowej, z uwzględnieniem planowanych zmian tych kosztów w roku obowiązywania taryfy;
zmiany warunków ekonomicznych oraz wielkość usług i warunki ich świadczenia;
koszty wynikające z planowanych wydatków inwestycyjnych, na podstawie planów. Ewidencja księgowa w związku z powyższym powinna w szczególności umożliwiać wydzielenie kosztów stałych i zmiennych, przychodów związanych z poszczególnymi rodzajami działalności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, a także w odniesieniu do poszczególnych taryf (tak: art. 20 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu). Dodatkowo zasady ustalania niezbędnych przychodów określa § 7 rozporządzenia taryfowego. Zgodnie z tym przepisem koszty, stanowiące podstawę ustalania niezbędnych przychodów dla potrzeb obliczenia taryfowych cen i stawek opłat planowanych na rok obowiązywania taryf planuje się na podstawie kosztów poniesionych w roku obrachunkowym poprzedzającym rok, w którym wprowadzana jest taryfa, ustalonych na podstawie ewidencji księgowej kosztów sporządzonej zgodnie z przepisami o rachunkowości, z uwzględnieniem planowanych zmian warunków ekonomicznych wpływających na poziom kosztów w roku obowiązywania taryfy. Jak zatem wynika z wyżej powołanych przepisów Gmina Sułoszowa winna była ustalać opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i/lub urządzeń kanalizacyjnych, na podstawie kosztów rzeczywistych poniesionych w związku z przeprowadzaniem prób 22 technicznych przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych przeprowadzanych w roku obrachunkowym poprzedzającym rok wprowadzania nowych taryf. Mając na uwadze, iż w każdym roku:
przeprowadzana jest inna ilość prób technicznych,
dla wykonania każdego przyłączenia potrzebny jest inny czas chociażby ze względu na długość przyłącza, czy też stopień jego skomplikowania,
w przypadku poszczególnych przyłączy ilość materiałów zużywanych do przeprowadzenia prób jest różna ze względu na indywidualny charakter każdego przyłącza, trudno uznać, iż Gmina Sułoszowa ponosiła identyczne koszty wykonania prób technicznych przez ostatnie 4 lata obrachunkowe. Należy dodatkowo wziąć pod uwagę, iż w okresie 4 lat zmianie uległy również zarówno warunki makro jak i mikroekonomiczne, co też powinno było mieć wpływ na wysokość niezbędnych przychodów stanowiących podstawę ustalania analizowanych opłat. Jak wskazała sama Gmina, nie ustalała ona stawek opłat za przyłączenie na podstawie rzeczywistych przychodów wykonanych w roku obrachunkowym poprzedzającym wprowadzenie nowych taryf. Do kolejnych wniosków taryfowych przyjmowała bowiem jako niezbędne przychody iloraz:
planowanej ilości przyłączy jakie miały zostać podłączane do danego rodzaju sieci w roku obowiązywania taryf i
kosztu połączenia ustalonego na podstawie kalkulacji opracowanych w roku 2010 - przedstawionych w stanie faktycznym niniejszej decyzji. Należy zwrócić uwagę, iż w/w kalkulacje, jak oświadczyła sama Gmina, sporządzone zostały na podstawie „ wiedzy empirycznej ”, a nie na podstawie rzeczywistych kosztów wykonanych. (dowód: pismo Gminy z dnia 15 września 2014 r., znak: GK.6320.23.2014 i z dnia 24 września 2014 r. znak: GK.6320.23.2014) Tak więc w świetle powyższego, w ocenie Prezesa UOKiK, kalkulacja opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i kalkulacja opłaty za przyłączenie do urządzeń kanalizacyjnych została sporządzona niezgodnie z art. 20 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i § 5 pkt 7 i § 7 rozporządzenia taryfowego, a co za tym idzie opłaty za przyłączenie są cenami nieuczciwymi. Reasumując, w ocenie Prezesa UOKiK, analizowane opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych: I. Mogły zostać skalkulowane przez Gminę Sułoszowa w oparciu o pozycje kosztów, których przepisy § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego nie przewidują do pokrycia przez przyszłego odbiorcę na etapie przyłączania do urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, takich jak: 1. w przypadku opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych:
„ warunki wstępne, uzgodnienia techniczne, zawarcie umowy – koszt wynagrodzeń z narzutami pracownika umysłowego ” – 100 zł; 23
część pozycji „ odbiór techniczny przyłącza, wizja na miejscu, spisanie protokołu ” itp. w zakresie spisania protokołu. Wartość całości tej pozycji to 100 zł; 2. w przypadku opłaty za przyłączenie do urządzeń kanalizacyjnych:
„ warunki wstępne, uzgodnienia techniczne, zawarcie umowy – koszt wynagrodzeń z narzutami pracownika umysłowego ” – 150 zł;
część pozycji „ odbiór techniczny przyłącza, wizja na miejscu, spisanie protokołu ” itp. w zakresie spisania protokołu. Wartość całości tej pozycji to 200 zł. II. Mogły zostać ustalone przez Gminę Sułoszowa na podstawie niezbędnych przychodów określonych według niewłaściwych zasad. Stosowne przez Gminę Sułoszowa zasady ustalania niezbędnych przychodów na potrzeby określenia taryfowych opłat za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych są bowiem niezgodne z art. 20 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i § 7 rozporządzenia taryfowego. Co za tym idzie opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych stosowane przez Gminę Sułoszowa mogły być cenami nieuczciwymi. Stanowisko prezentowane wyżej przez Prezesa UOKiK w zakresie zasad ustalania opłat za przyłączenie znajduje potwierdzenie w doktrynie. Tak dla przykładu M. Bakalarczyk, W. Gorzelany (w opracowaniu pt. „Podręcznik ustalania taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Teoria i praktyka.”, Izba Gospodarcza Wodociągi Polskie, Bydgoszcz 2010, str. 138) stoją na stanowisku, iż „ wyodrębnienie stawki opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych również powoduje obowiązek wyodrębnienia i ewidencjonowania kosztów. (…) Dla ustalenia tej stawki opłaty, istotne jest wydzielenie kosztów, o które pomniejszone zostaną koszty uwzględniane przy kalkulacji cen i pozostałych stawek. (…) Można zatem wskazać, że powinny to być koszty związane z odbiorem przyłącza, w tym z kosztami wody zużytej w toku tego odbioru ”. Prezes UOKiK w swojej analizie nieuczciwości opłaty za przyłączenie wziął dodatkowo pod uwagę, iż średnia cena za przyłączenie do urządzeń wodociągowych na terenie kraju (ustalona na podstawie danych z 11 miast) kształtuje się na poziomie 187,53 zł, czyli stanowi jedynie 46,9% opłaty stosowanej przez Gminę Sułoszowa. W przypadku opłaty za przyłączenie do urządzeń kanalizacyjnych ta dysproporcja jest jeszcze większa. Średnia opłata z 10 miast kształtuje się na poziomie 146,66 zł, co stanowi 16,3 % opłaty stosowanej przez Gminę Sułoszowa. Różnice pomiędzy opłatami stosowanymi przez Gminę Sułoszowa, a innymi przedsiębiorstwami wodociągowo-kanalizacyjnymi - w ocenie Prezesa UOKiK - w dużej mierze wynikają z faktu, iż Gmina Sułoszowa zaliczyła do opłat za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych koszty jakie do opłat tych, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie powinny być zaliczone. Dodatkowo wpływ na te różnice mogły mieć wyżej opisane zasady kalkulacji. W związku z powyższym - w ocenie Prezesa UOKiK - w analizowanej sprawie uprawdopodobniona została przesłanka nieuczciwego charakteru narzucanej ceny. 24 Wobec powyższego należy uznać, iż zostało uprawdopodobnione kumulatywne spełnienie wszystkich przesłanek świadczących o stosowaniu przez Gminę Sułoszowa praktyki określonej w art. 9 ust. 1 i art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad. II.2 i 3 sentencji decyzji Narzucanie warunków umów Art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż „ nadużywanie pozycji dominującej polega w szczególności na narzucaniu przez przedsiębiorcę uciążliwych warunków umów, przynoszących mu nieuzasadnione korzyśc i”. Dla uprawdopodobnienia praktyki ograniczającej konkurencję będącej przedmiotem powyższego zarzutu – mając na uwadze, wcześniejsze udowodnienie posiadania przez Gminę Sułoszowa pozycji dominującej na rynku właściwym - niezbędne jest uprawdopodobnienie kumulatywnego spełnienia przez Gminę trzech przesłanek wynikających bezpośrednio z art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. ustalenia, czy: - przedsiębiorca narzuca określone warunki umów, - narzucane warunki umów mają uciążliwy charakter, - narzucane warunki umów przynoszą narzucającemu je przedsiębiorcy nieuzasadnione korzyści. Narzucanie warunków umów - jako jeden z przejawów nadużywania pozycji dominującej - ma miejsce wówczas, gdy dominant wykorzystując posiadaną siłę rynkową i sytuację przymusową kontrahentów, wynikającą z braku rzeczywistych alternatyw zaopatrzenia na rynku, wymusza na nich określone zachowania. Bez znaczenia w takim przypadku jest, czy w sferze cywilno - prawnej dochodzi do złożenia zgodnego oświadczenia woli stron, gdyż dla bytu praktyki nie jest konieczne zawarcie umowy (tak: E. Modzelewska-Wąchal, „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”, Twigger, Warszawa 2002, str. 117-118; podobnie również Sąd Antymonopolowy w wyroku z dnia 22 października 2001 r., sygn. akt: XVII Ama 122/00). Tak więc narzucanie warunków umowy musi mieć charakter przymusowy, tj. wymuszony przez przedsiębiorcę dominującego. Często rodzą się wątpliwości, czy dany uciążliwy warunek umowny jest narzucony kontrahentowi, czy też został wynegocjowany w ramach zasady swobody umów określonej w art. 353¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121) – zwanej dalej K.c. W świetle dotychczasowego orzecznictwa antymonopolowego o tym, czy w konkretnych warunkach dominacji rynkowej treść umowy została kontrahentowi narzucona decyduje treść umowy i okoliczności jej zawarcia. Istota przesłanki narzucania warunków umów polega na postawieniu przez przedsiębiorcę posiadającego pozycję dominującą drugiej strony w sytuacji przymusowej. Przymusowość owej sytuacji polega z kolei na tym, że „ kontrahent dominanta staje przed wyborem między zawarciem umowy na – uciążliwych dla siebie – warunkach dominanta, a niezawarciem umowy i wynikającym stąd brakiem możliwości zaspokajania potrzeb własnych lub swoich klientów (tak: „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów”, praca zbiorowa pod red. Tadeusza Skocznego, Wydawnictwo C. H. BECK, Warszawa 2009, str. 691). 25 W analizowanej sprawie odbiorca od chwili wystąpienia z wnioskiem o podpisanie umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków i rozpoczęcia korzystania z tych usług zmuszony jest aprobować wszystkie warunki z góry jednostronnie ustalone przez dominanta – Gminę Sułoszowa. Innymi słowy przystępuje do umów bez indywidualnego negocjowania ich postanowień. W umowach tego typu (tzw. umowach adhezyjnych), gdzie dostawca jednostronnie ustala warunki świadczenia usług, odbiorca w ramach szeroko rozumianej swobody umów ma prawo przyjąć ofertę, bądź umowy nie zawrzeć i w tym właśnie zakresie można mówić o tym, że dostawca usług narzuca jej treść kontrahentowi. Gmina Sułoszowa znajduje się więc w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do odbiorców wody i dostawców ścieków, którzy nie mając możliwości wyboru zmuszeni są korzystać z jej usług, a co za tym idzie zmuszeni byli akceptować niekorzystne dla nich zapisy w „Umowach o dostawę wody” i „Umowach na odprowadzanie ścieków”. Odnosząc się do kwestii narzucania warunków umów, zgodnie ze stanowiskiem doktryny, wystarczającą przesłanką dla uznania, iż następuje narzucenie warunków umów adhezyjnych, jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju (tak: E. Modzelewska – Wąchal, „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz ”, Wydawnictwo Twigger, Warszawa 2002, str. 118). Takie jest też stanowisko orzecznictwa (tak: wyrok SOKiK z dnia 20 lipca 2007 r., sygn. akt: XVII Ama 25/07; wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt: VI Aca 939/07, wyrok SOKiK z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt: XVII AmA 58/06). W ocenie Sądu samodzielne ustalanie treści poszczególnych warunków umowy, bez udziału drugiej strony umowy stanowi istotną wskazówkę, że doszło do narzucenia warunków (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, sygn. akt: VI ACa 196/06), choć nie przesądza o spełnieniu tej przesłanki (tak: „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów”, praca zbiorowa pod red. Tadeusza Skocznego, Wydawnictwo C. H. BECK, Warszawa 2009, str. 691). W analizowanej sprawie narzucanie warunków „Umów o dostawę wody” i „Umów na odprowadzanie ścieków” wynikało z faktu braku możliwości ich negocjowania. Należy mieć jednocześnie na względzie to, że przedmiotem analizy jest działalność Gminy Sułoszowa w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, a więc dóbr o charakterze powszechnym, niezbędnym dla normalnego funkcjonowania każdego odbiorcy. Tak więc dając odbiorcy wybór jedynie pomiędzy zawarciem każdego z analizowanych typów umów, a ich niezawarciem i pozbawieniem w konsekwencji odbiorcy możliwości zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków Gmina Sułoszowa, narzucała kontrahentowi postanowienia umowne, w tym te kwestionowane przez Prezesa UOKiK. W przypadku umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków są to umowy z założenia o charakterze adhezyjnym, a co za tym idzie przyszły odbiorca nie ma możliwości negocjowania ich warunków. Czynnikiem umożliwiającym Gminie Sułoszowa takie jednostronne dyktowanie warunków umów jest siła rynkowa, albowiem Gmina prowadzi działalność gospodarczą w warunkach odizolowania od potencjalnych konkurentów zarówno barierą kosztów niezbędnych dla uruchomienia działalności w danej dziedzinie, jak i ustanowioną wcześniej strukturą organizacyjną i technologiczną, dysponuje potencjałem niezbędnym do narzucenia swoim odbiorcom postanowień umów (tak: wyrok SOKiK z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt: XVII AmA 58/06). 26 W powyższych okolicznościach uznać zatem należy za uprawdopodobnione, iż warunki „Umów o dostawę wody” i „Umów na odprowadzanie ścieków” nie tylko mogły, ale wręcz były kontrahentom Gminy narzucane. Odnosząc się do kwestii uciążliwości warunków umów należy odwołać się do doktryny i orzecznictwa. Uciążliwość warunków umów może być oceniana zarówno w aspekcie obiektywnym, jak i subiektywnym (tak: wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt: XVII Ama 8/00). Przyjmuje się, iż przy ustalaniu kwestii uciążliwości umów „ należy kierować się wyłącznie obiektywną uciążliwością ” (tak: „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów”, praca zbiorowa pod red. Tadeusza Skocznego, Wydawnictwo C. H. BECK, Warszawa 2009, str. 693). Warunki uciążliwe w znaczeniu obiektywnym to warunki „ stanowiące obiektywną uciążliwość, które nie byłyby możliwe do wynegocjowania w warunkach istnienia konkurencji ” (tak: wyrok Sądu Antymonopolowego, sygn. akt: XVII Ama 72/00). W orzecznictwie w odniesieniu do określenia obiektywnej uciążliwości warunku przyjmuje się dwa poglądy. Zgodnie z pierwszym podkreśla się między innymi, iż „ uciążliwe warunki obiektywne polegają na zastrzeżeniu w umowie świadczeń o charakterze nieekwiwalentnym ” (tak np.: wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt: I CSK 454/06; wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt: I CKN 1466/00). Inna linia orzecznictwa i doktryna za uciążliwy warunek umowy uznaje każdy warunek oznaczający dla jednej ze stron umowy ciężar większy od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju (tak np.: wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 20 czerwca 2001 r., sygn. akt: XVII Ama 90/00 i wyrok tego Sądu z dnia 15 listopada 2001 r., sygn. akt: XVII Ama 78/99). „ Ustalenia te powinny być dokonywane według kryteriów obiektywnych. Przez uciążliwy warunek należy rozumieć każdy warunek oznaczający dla jednej ze stron umowy ciężar większy od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju ” (tak: St. Gronowski, „Ustawa antymonopolowa. Komentarz”, Wydawnictwo C.H. Beck 1996 r., str.135). „ Należałoby tutaj, w szczególności rozważyć, czy w hipotetycznej sytuacji istnienia wolnej konkurencji, i tym samym swobody kształtowania przez obie strony treści umowy, przedsiębiorca byłby w stanie wynegocjować kwestionowane postanowienie umowy ” (tak: St. Gronowski, „Polskie Prawo Antymonopolowe, zarys wykładu”, Wydawnictwo Zrzeszenia Prawników Polskich, Warszawa 1998, str. 146-147). Odnosząc się do kwestionowanych przez Prezesa UOKiK postanowień umów:
„ W przypadku gospodarczo i społecznie uzasadnionym, oraz w czasie awarii wodociągowej usługodawca może zastosować ograniczenie w dostawie wody za co nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej ” i
„ Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w odbiorze ścieków spowodowane przez konieczność usunięcia awarii ” należy odwołać się do art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, zgodnie z którym obowiązkiem przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego jest zapewnienie zdolności posiadanych urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny. 27 Stosownie do art. 471 i następnych K.c. dłużnik zobowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że jest ono następstwem okoliczności, za które odpowiedzialności nie ponosi. Gmina Sułoszowa w podpisywanych do dnia 31 maja 2014 r. z odbiorcami umowach o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków zastrzegała sobie, że nie ponosi odpowiedzialności za ograniczenie w dostawie wody w przypadkach gospodarczo i społecznie uzasadnionych oraz w czasie awarii lub wstrzymanie odprowadzania ścieków w czasie awarii. Z treści przedmiotowych zapisów umownych nie wynikało, że możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności dotyczy wyłącznie sytuacji niezawinionych przez dostawcę usług i niezależnych od niego. Brzmienie postanowień umów stwarzało zatem Gminie Sułoszowa możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności odszkodowawczej względem odbiorców w każdym przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania z bliżej niezdefiniowanego powodu określonego jako przypadki „ gospodarczo i społecznie uzasadnione” lub w związku z awarią. Takie rozwiązanie kwestii odpowiedzialności dostawcy za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy jest – w ocenie Prezesa UOKiK - korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialności kontraktowej ujętej w art. 471 K.c. Nieuzasadnione korzyści osiągane przez podmiot gospodarczy stosujący praktykę ograniczającą konkurencję z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, są odpowiednikiem uciążliwych warunków umów narzuconych kontrahentowi w relacjach ekwiwalentności wzajemnych świadczeń stron umowy. W ocenie Prezesa UOKiK postanowienia umowne, na mocy których Gmina Sułoszowa zwalniała się z odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług w sytuacjach wyżej wskazanych, mają uciążliwy charakter. Wyłączenie odpowiedzialności odszkodowawczej Gminy Sułoszowa w każdym przypadku „ gospodarczo i społecznie uzasadnionym” lub w związku z awarią, było bez wątpienia dla Gminy korzystne. Gmina nie musiała bowiem liczyć się z koniecznością wypłaty odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności kontraktowej byłaby do tego zobowiązana. Możliwość uniknięcia przez Gminę Sułoszowa odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy i wypłaty odbiorcom ewentualnego odszkodowania należy uznać – w ocenie Prezesa UOKiK - za nieuzasadnioną korzyść. Bez znaczenia w ocenie niniejszej sprawy było, czy Gmina w rzeczywistości osiągnęła lub nie osiągała korzyści wynikających z przedmiotowych postanowień umownych. W uzasadnieniu do wyroku z dnia 23 czerwca 2005 r. (sygn. akt: Ama 44/04) SOKiK, odnosząc się bezpośrednio do treści art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podkreślił, iż ustawa ta reguluje zasady i tryb przeciwdziałania praktykom ograniczającym konkurencję nie tylko wtedy, gdy praktyki te faktycznie wywołują skutki, ale także wówczas, gdy skutki takie mogą wywołać. Nie jest tym samym konieczne wystąpienie skutku praktyki. Wystarczającą przesłanką jest samo zagrożenie wystąpienia skutku w postaci dowolnej formy eksploatacji pozycji rynkowej. Dla bytu praktyki ograniczającej konkurencję zdefiniowanej w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wystarczająca jest sama możliwość osiągnięcia takich korzyści przez przedsiębiorcę zajmującego na rynku pozycję dominującą. 28 Mając powyższe na uwadze – w ocenie Prezesa UOKiK - zostały zatem uprawdopodobnione wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymagane do uznania postawionego zarzutu za uzasadniony. Ad II.4 sentencji decyzji Zobowiązanie przedsiębiorcy Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, warunkiem wydania wskazanej w tym przepisie decyzji, jest – oprócz uprawdopodobnienia naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 9 tej ustawy – zobowiązanie się przez przedsiębiorcę do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom. Gmina Sułoszowa podjęła działania zmierzające do zapobieżenia wyżej uprawdopodobnionym naruszeniom określonym w pkt II 1, 2, 3 sentencji niniejszej decyzji oraz złożyła zobowiązanie do ich pełnego zrealizowania. W przypadku zarzutu narzucania odbiorcom nieuczciwej stawki opłaty za przyłączenie do urządzenia wodociągowego i stawki opłaty za przyłączenie do urządzenia kanalizacyjnego wprowadzonej taryfą dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, ustalonej niezgodnie z § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego, Gmina Sułoszowa zobowiązała się do ustalenia tych opłat zgodnie z § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego, stosownie do art. 20 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu oraz § 7 rozporządzenia taryfowego. Gmina Sułoszowa aktualnie przygotowuje wniosek o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Nowa taryfa, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, winna wejść w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. W przypadku zarzutu narzucania uciążliwych warunków umów o świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków przynoszących Gminie nieuzasadnione korzyści w drodze posługiwania się w ich treści postanowieniami umownymi, zgodnie z którymi:
„W przypadku gospodarczo i społecznie uzasadnionym, oraz w czasie awarii wodociągowej usługodawca może zastosować ograniczenie w dostawie wody za co nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej ”
„ Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w odbiorze ścieków spowodowane przez konieczność usunięcia awarii ” Gmina z dniem 1 czerwca 2014 r. wykreśliła z treści umów kwestionowane postanowienia i zastąpiła postanowieniami o treści:
„Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane niezawinioną przez Usługodawcę koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń i przyłączy wodociągowych”.
„Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług spowodowane niezawinioną przez Usługodawcę koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń i przyłączy kanalizacyjnych”. 29 Równocześnie Gmina Sułoszowa zobowiązała się do wymiany wszystkich umów zawierających kwestionowane postanowienia na umowy zawarte według nowego wzorca, w terminie do 31 grudnia 2014 r. W ocenie Prezesa UOKiK działania objęte złożonym przez Gminę Sułoszowa zobowiązaniem zmierzają do zapobieżenia zarzucanym jej w pkt II 1, 2, 3 sentencji decyzji naruszeniom art. 9 ust. 1 oraz art. 9 ust. 2 pkt 1 i art. 9 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. Ad III sentencji decyzji Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nałożono na Gminę Sułoszowa obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania do dnia 1 stycznia 2015 r. Prezes UOKiK zaaprobował przedstawioną przez Gminę Sułoszowa propozycję odnośnie terminów wykonania zobowiązania. Uwzględnił w ocenie nie tylko wskazany przez Gminę okres wykonania zobowiązania, ale również wziął pod uwagę obowiązujące przepisy dotyczące procedury wprowadzania nowych taryf, jak również czas potrzebny na dokonanie przez Gminę wymiany wszystkich podpisanych z odbiorcami umów na świadczenie usług dostawy wody i odprowadzania ścieków. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie III sentencji niniejszej decyzji. Ad IV sentencji decyzji Stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o jakiej mowa w ust. 1, Prezes UOKiK nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Zgodnie z w/w przepisem Gmina Sułoszowa została zobowiązana do złożenia sprawozdania o stopniu realizacji przyjętych zobowiązań, o których mowa w pkt II.4 niniejszej decyzji, w terminie do dnia 15 stycznia 2015 r. Sprawozdanie to winno zawierać w szczególności: 1. Wniosek o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków wraz z załącznikami, tj. tabelami A-H, dla taryfy, która wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. 2. Informacje dotyczące liczby umów o świadczenie usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków zawartych z odbiorcami w oparciu o kwestionowane wzorce na dzień 31 maja 2014 r. 3. Informacje dotyczące liczby odbiorców, którym doręczono do podpisania nowe umowy o świadczenie usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków uwzględniające wprowadzone we wzorcach umów zmiany wraz z dowodami ich dostarczenia. 4. Kopie 5 przykładowych umów o świadczenie usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków zawartych z odbiorcami w okresie od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji do dnia sporządzenia sprawozdania. 30 W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 K.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Krakowie, 31 - 011 Kraków, Plac Szczepański 5. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Waldemar Jurasz Otrzymują: 1. Gmina Sułoszowa Urząd Gminy Sułoszowa 32-045 Sułoszowa 2. RKR a/a