RKR-29/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE Pl. Szczepański 5, 31-011 Kraków Tel./fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-27/11/AGW/ES/MS- /11 Kraków, dnia 31 sierpnia 2011r. DECYZJA Nr RKR – 29/2011 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 w związku art. 24 ust. 1 i 2 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz § 1 pkt 4 i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko przedsiębiorcy Blue Dream Sp. z o. o. z siedzibą w Krościenku nad Dunajcem pod zarzutem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: 1. stosowaniu we wzorcu umowy pod nazwą: „Warunki uczestnictwa w rejsach morskich organizowanych przez Blue Dream Sp. z o.o.” postanowień umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone o treści: 1) „Organizator nie dokonuje zwrotu wartości świadczeń, które nie zostały w pełni wykorzystane z przyczyn leżących po stronie Uczestnika. Dotyczy to w szczególności następujących sytuacji: spóźnienie się przez Uczestnika na miejsce zbiórki, dobrowolne nieskorzystanie z części lub z całości rejsu, zatrzymanie Uczestnika przez organy ścigania, niewydanie przez władze graniczne poszczególnych krajów zezwolenia na wjazd Uczestnika na teren danego państwa, nagłe zachorowanie Uczestnika nie pozwalające na dalsze jego uczestnictwo w rejsie, odstąpienie przez Organizatora od umowy na podstawie p. 27 niniejszych Warunków Uczestnictwa.” (pkt 19 „Warunków uczestnictwa”); 2) „W przypadku wypowiedzenia przez Uczestnika umowy z przyczyn leżących po stronie Uczestnika, Organizator potrąca na poczet poniesionych kosztów rezerwacji: na 60 lub więcej dni przed datą wyjazdu opłatę manipulacyjną w wysokości 100zł, w terminie 59-45 dni przed datą wyjazdu 20% ceny rejsu, nie mniej niż 100zł, w terminie 44-30 dni przed datą wyjazdu 50% ceny rejsu, w terminie krótszym niż 30 dni przed datą wyjazdu 100% ceny rejsu.” (pkt 24 „Warunków uczestnictwa”); 3) „Zwrotu dokonuje Organizator w terminie 14 dni od daty wypowiedzenia umowy, a od zwracanych kwot nie przysługują odsetki.” (pkt 26 „Warunków uczestnictwa”) oraz „Od zwracanych kwot nie przysługują odsetki.” (pkt 31 zdanie ostatnie „Warunków uczestnictwa”); 2 - co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 powołanej na wstępie ustawy o ochronie (…) oraz 2. zamieszczeniu we wzorcu umowy „Warunki uczestnictwa w rejsach morskich organizowanych przez Blue Dream Sp. z o.o.” postanowienia o treści: „Reklamacje Uczestnika przyjmowane są do 14 dni od zakończenia imprezy w formie pisemnej (decyduje data złożenia w biurze Organizatora lub Agenta bądź data stempla pocztowego). .” (pkt 31 wzorca) - co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 powołanej na wstępie ustawy o ochronie (…) w związku z art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych (Dz. U. Nr 223 poz. 2268 z późn. zm.). w wyniku którego uprawdopodobniono, że Blue Dream Sp. z o.o. w Krościenku nad Dunajcem stosuje praktykę, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…) i przyjęto zobowiązanie Spółki do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zmianę treści kwestionowanych postanowień wzorców umów oraz aneksowanie zawartych umów , nakłada się na Blue Dream Sp. z o.o. w Krościenku nad Dunajcem obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez zaniechanie stosowania w umowach kwestionowanych postanowień oraz zmianę postanowienia dot. reklamacji poprzez wprowadzenie nowego wzorca umowy i zamieszczenie go na stronie internetowej Spółki w terminie do dnia 30 września 2011r., II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) oraz stosowanie do art. 33 ust. 6 tej ustawy oraz § 1 pkt 4 i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada się na Blue Dream Sp. z o.o. w Krościenku nad Dunajcem obowiązek złożenia sprawozdania o wykonaniu zobowiązania nałożonego w pkt I sentencji decyzji w terminie do dnia 15 października 2011r. UZASADNIENIE Postanowieniem Nr RKR-226/2010 z dnia 20.12.2010r. Prezes Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej „Prezesem UOKiK - wszczął postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie czy nastąpiło naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) – zwanej dalej „ustawą o ochronie (…)” - uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przez Blue Dream Sp. z o.o. z siedzibą w Krościenku nad Dunajcem – zwaną dalej „Spółką”. 3 W ramach przedmiotowego postępowania dokonano analizy wzorców umownych stosowanych w obrocie konsumenckim przez Spółkę, w tym wzorca o nazwie: „Warunki uczestnictwa w Rejsach Morskich organizowanych przez Blue Dream Sp.zo.o.” – zwanego dalej „ Warunki uczestnictwa”. W wyniku kontroli organ prowadzący postępowanie ustalił, że Spółka stosuje w powyższym wzorcu postanowienia, które zostawały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. – zwanego dalej Rejestrem”. Mając powyższe na uwadze, postanowieniem nr RKR-144/2011 z dnia 24.06.2011r. Prezes UOKIK wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Blue Dream Sp. z o.o. praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) – zwanej dalej „ustawą o ochronie (…)”, polegających na stosowaniu w w/w wzorcach umowy wykorzystywanych przez tę Spółkę postanowień umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Natomiast postanowieniem Nr RKR – 145/2011 z dnia 24 czerwca 2011r. na poczet postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów zaliczono informacje uzyskane przez Prezesa UOKiK w postępowaniu wyjaśniającym. Odpowiadając na zarzuty postawione w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, Spółka w piśmie z dnia 12.07.2011r. potwierdziła fakt stosowania wzorca umowy o treści zakwestionowanej przez Prezesa UOKIK oraz poinformowała, że uznaje w całości stanowisko i zastrzeżenia Prezesa UOKIK odnośnie zakwestionowanych postanowień w stosowanych dotychczas wzorcach umów. W związku z powyższym zobowiazała się dokonać zmiany kwestionowanego wzorca umowy i zaniechania stosowania w tym wzorcu umowy kwestionowanych postanowień poprzez wprowadzenie nowego wzorca umowy oraz zmianę postanowienia dot. reklamacji. Do odpowiedzi dołączyła kopie nowego wzorca umowy. Spółka wniosła o przyjęcie powyższego zobowiązania w trybie art. 28 ustawy o ochronie (…) oraz wyznaczenie terminu, w którym zobowiązanie to ma wykonać. Prezes UOKIK ustalił następujący stan faktyczny: Spółka prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, nr KRS 0000253390. Ponadto przedsiębiorca jest wpisany jest do Rejestru Organizatorów Turystyki i Pośredników Turystycznych Marszałka Województwa Małopolskiego pod numerem Z/13/2007. Działalność Spółki skupia się na organizowaniu imprez turystycznych oraz pośrednictwie na zlecenie klientów w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w kontaktach z klientami, w tym konsumentami, Spółka posługuje się sporządzonym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wzorcem umowy pod nazwą „Warunki uczestnictwa w rejsach morskich organizowanych przez Blue Dream” , stanowiącym integralną część umowy o udział w imprezach turystycznych organizowanych przez Spółkę. Analiza wskazanego wyżej dokumentu pozwoliła na postawienie Spółce zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez zamieszczenie w we wspomnianym wzorcu umowy pod nazwą postanowień, o następującej treści: 1. „Organizator nie dokonuje zwrotu wartości świadczeń, które nie zostały w pełni wykorzystane z przyczyn leżących po stronie Uczestnika. Dotyczy to w szczególności 4 następujących sytuacji: spóźnienie się przez Uczestnika na miejsce zbiórki, dobrowolne nieskorzystanie z części lub z całości rejsu, zatrzymanie Uczestnika przez organy ścigania, niewydajnie przez władze graniczne poszczególnych krajów zezwolenia na wyjazd Uczestnika na teren danego państwa, nagłe zachorowanie Uczestnika nie pozwalające na dalsze jego uczestnictwo w rejsie, odstąpienie przez Organizatora od umowy na podstawie p. 27 niniejszych Warunków Uczestnictwa.” (pkt 19 „Warunków uczestnictwa”) 2. „W przypadku wypowiedzenia przez Uczestnika umowy z przyczyn leżących po stronie Uczestnika, Organizator potrąca na poczet poniesionych kosztów rezerwacji: na 60 lub więcej dni przed datą wyjazdu opłatę manipulacyjną w wysokości 100zł, w terminie 59- 45 dni przed datą wyjazdu 20% ceny rejsu, nie mniej niż 100zł, w terminie 44-30 dni przed datą wyjazdu 50% ceny rejsu, w terminie krótszym niż 30 dni przed datą wyjazdu 100% ceny rejsu.” (pkt 24 „Warunków uczestnictwa”) 3. „Zwrotu dokonuje Organizator w terminie 14 dni od daty wypowiedzenia umowy, a od zwracanych kwot nie przysługują odsetki.” (pkt 26 „Warunków uczestnictwa”) oraz „Od zwracanych kwot nie przysługują odsetki.” (pkt 31 zdanie ostatnie „Warunków uczestnictwa”) Ponadto zarzucono Spółce naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…) w związku z art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych polegające na zamieszczeniu we wzorcu umowy „Warunki uczestnictwa w rejsach morskich organizowanych przez Blue Dream Sp. z o.o.” postanowienia o treści: „Reklamacje Uczestnika przyjmowane są do 14 dni od zakończenia imprezy w formie pisemnej (decyduje data złożenia w biurze Organizatora lub Agenta bądź data stempla pocztowego.” W tym miejscu należy zauważyć, iż do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone zostały wpisane, na podstawie art. 479 45 k.p.c ., postanowienia, które są tożsame z przedmiotowymi klauzulami zakwestionowanymi przez Prezesa UOKIK. Są to postanowienia o następującej treści (wg numeracji w sentencji decyzji): Ad. 1). - „Organizator nie dokonuje zwrotu wartości świadczeń, które nie zostały w pełni wykorzystane z przyczyn leżących po stronie Klienta, jak np. spóźnienie się na miejsce zbiórki, niewykorzystanie wszystkich posiłków, dobrowolne nieskorzystanie z części lub całości imprezy, itp.” (wpis nr 1671 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 11.02.2009r., sygn. akt XVII Amc 244/08), - „Gromada nie dokonuje zwrotu wartości świadczeń, które nie zostały przez Uczestnika wykorzystane w całości lub części z jego winy np. spóźnienie się na zbiórkę, awaria środka transportu przy imprezach z dojazdem własnym, skrócenie pobytu, itp.” (wpis nr 1692 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 21.05.2009r., sygn. akt XVII Amc 249/09), - „W przypadku przerwania podróży lub pobytu z przyczyn leżących po stronie Klienta lub osoby mu towarzyszącej równowartość niewykorzystanych świadczeń nie będzie refundowana.” (wpis nr 1458 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 11.05.2007r., sygn. akt XVII Amc 28/06), - „Organizator nie dokonuje zwrotu świadczeń, które nie zostały wykorzystane w pełni z przyczyn leżących po stronie uczestnika np. skrócenie pobytu, rezygnacja z części lub całości programu, spóźnienie na miejsce zbiórki itp.” (wpis nr 1042 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 28.12.2006r., sygn. akt. XVII Amc 161/05), 5 - „Uczestnikowi nie przysługuje zniżka ani zwrot kosztów za niewykorzystane przez niego świadczenia. Nie przysługuje mu też zwrot wartości świadczeń, których nie wykorzystał z przyczyn osobistych (przerwanie podróży, skrócenie pobytu, nieszczęśliwy wypadek itp.).” (wpis nr 1969 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 11.02.2010r., sygn. akt XVII Amc 618/09), - „Organizator nie dokonuje zwrotów wartości świadczeń, które nie zostały w pełni wykorzystane z przyczyn leżących po stronie Uczestnika np. spóźnienie na miejsce zbiórki, rezygnacja z części lub całości imprezy, choroba i inne.” (wpis nr 2168 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 31.09.2010r., sygn. akt XVII Amc 1777/10), ad 2.) - „W przypadku rezygnacji FUNCLUB dokonuje następujących naliczeń opłat manipulacyjnych (od osoby): na 61 dni lub więcej przed datą rozpoczęcia 100 PLN; w terminie 60-31 dni przed datą rozpoczęcia 30% ceny imprezy; w terminie 30-15 dni przed datą rozpoczęcia 50% ceny imprezy; w terminie 14-7 dni przed datą rozpoczęcia 80% ceny imprezy.” (wpis nr 1414 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 5.12.2007r, XVII AmC 245/07) - „Rezygnacje z udziału w imprezie, niezależnie od przyczyny obciążają klienta następującymi kosztami: 30% wartości imprezy, jeżeli rezygnacja następuje na 29-16 dni przed rozpoczęciem, 80% wartości imprezy, jeżeli rezygnacja następuje na 15-8 dni przed rozpoczęciem, 100% wartości imprezy, jeżeli rezygnacja następuje na 7 dni i krócej przed rozpoczęciem imprezy lub w trakcie jej trwania, 100% wartości imprezy w razie zatrzymania na granicy przez władze celne lub paszportowe.” (wpis nr 1008 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 10.11.2004r., sygn. akt AmC 81/03) - „W przypadku rezygnacji z imprezy z przyczyn nie leżących po stronie Biura, Uczestnik ponosi koszty w wysokości: opłatę manipulacyjną w wysokości 5% ale nie mniej niż 50 zł w terminie do 40 dni przed datą rozpoczęcia imprezy, 20 % ceny imprezy do 30 dnia przed terminem rozpoczęcia imprezy, 50 % ceny imprezy między 29 a 15 dniem, 70 % ceny imprezy między 15 a 5 dniem, 90 % ceny imprezy w okresie krótszym niż 5 dni od daty rozpoczęcia imprezy. Rezygnującemu Uczestnikowi zwrotu wpłaty lub różnicy po potrąceniu kosztów rezygnacji, dokonuje Biuro lub upoważniony przez nie agent” (wpis nr 998 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 10.11.2006r., sygn. akt XVII 148/05) - „Klient ma prawo odstąpić od umowy w każdym czasie. Zastrzega się formę pisemnego odstąpienia od umowy. Wówczas ma obowiązek zwrotu wszelkich wydanych przez organizatora dokumentów podróży oraz przysługuje mu zwrot wpłaconej kwoty po potrąceniu kosztów wizy (jeżeli została już przyznana i była przedmiotem umowy) oraz: 20% ustalonej ceny – w przypadku odstąpienia w terminie 45 dni przed rozpoczęciem imprezy, 30% ustalonej ceny – w przypadku odstąpienia w terminie między 44 a 30 dniem przed rozpoczęciem imprezy, 50% ustalonej ceny – w przypadku odstąpienia między 29 a 15 dniem przed rozpoczęciem imprezy, 80% ustalonej ceny – w przypadku odstąpienia w terminie między 14 a 8 dniem przed rozpoczęciem imprezy, 90% ustalonej ceny – w przypadku odstąpienia w terminie między 7 a 1 dniem przed rozpoczęciem imprezy, 100% ustalonej ceny – w przypadku odstąpienia w dniu rozpoczęcia imprezy lub odstąpienia po rozpoczęciu imprezy turystycznej.” (wpis nr 981 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 1.06.2006r., sygn. akt AmC XVII 95/05). Ad 3). 6 - „BTiS Maka Tour ma obowiązek dokonania zwrotu części lub całości wpłat natychmiast po uznaniu reklamacji. Od zwracanych kwot nie przysługują odsetki.” (wpis nr 1780 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 25.06.2009r., sygn. akt XVII AmC 339/09), - „W takim wypadku biuro gwarantuje zwrot wniesionych wpłat. Klientowi nie przysługuje natomiast odszkodowanie ani odsetki od wpłaconej kwoty.” (wpis nr 1794 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 17.09.2009r., sygn. akt XVII AmC 49/09), - „Od zwracanych kwot przez Oddział nie przysługują odsetki.” (wpis nr 1847 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 29 września 2009r., sygn. akt XVII AmC 196/09), - „Zwrot opłat należnych uczestnikowi, organizator zrealizuje w terminie do 30 dni, od momentu podjęcia przez uczestnika ostatecznej decyzji. Od zwracanych kwot nie przysługują odsetki.” (wpis nr 1153 dokonany na podstawie wyroku SOKIK z dnia 28.02.2007r. sygn. akt XVII Amc 56/06), - „Przy dokonaniu jakichkolwiek zwrotów pieniężnych uczestnikowi nie przysługują odsetki od wpłaconych kwot.” (wpis nr 2159 dokonany na podstawie wyroku SOKIK z dnia 31.07.2009r. sygn. akt XVII Amc 328/09), Mając powyższe ustalenia na uwadze Prezes UOKIK zważył, co następuje: Treść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji (...) ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców - naruszając jej przepisy – stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Niniejsze postępowanie dotyczy treści wzorców umowy stosowanych przez Spółkę wobec nieograniczonego kręgu adresatów, tj. wszystkich zainteresowanych ich treścią aktualnych i potencjalnych klientów organizatora turystyki, którym - na gruncie art. 4 pkt. 12 ustawy o ochronie konkurencji (…) - przysługuje status konsumenta. Zdaniem Prezesa UOKIK rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą albo mogli być klientami Spółki. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż każde naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa UOKIK działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji (...). W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy w/w ustawy, a dotyczące jej postępowanie prowadzone było w interesie publicznym. Stosownie do treści art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji (…) przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Aby możliwe było, zatem stwierdzenie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: 1. działania przedsiębiorcy winny mieć bezprawny charakter, czuli być sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami, a jednocześnie 2. działania te muszą naruszać zbiorowe interesy konsumentów. Odnosząc się do pierwszej z przesłanek art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji (…), tj. bezprawności działań przedsiębiorcy, stwierdzić należy, iż bezprawność rozumie się 7 jako sprzeczność zachowania danego podmiotu z przepisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego. Chodzi tu mianowicie o sprzeczność z szeroko rozumianym porządkiem prawnym, jako całością. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tzn. niezależnym od wystąpienia szkody, czy zaistnienia zamiaru po stronie podmiotu dopuszczającego się działań bezprawnych. Podkreślenia wymaga okoliczność, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji (…) nie definiują pojęcia bezprawności działań przedsiębiorcy, na co zwrócił uwagę SOKiK w wyroku z dnia 23 czerwca 2006r. (sygn. akt XVIII Ama 32/05), stwierdzając, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji (…) z 15 grudnia 2000r. – którego odpowiednikiem w ustawie o ochronie konkurencji (…) z dnia 16 lutego 2007r. jest art. 24 ust. 2 – nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Niemniej jednak, ustawa o ochronie konkurencji (…) w jednym przypadku wprost identyfikuje działanie przedsiębiorcy jako bezprawne – mianowicie, działanie polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do Rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK, co SOKIK potwierdził w wyroku z dnia 25 marca 2004r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), stwierdzając, że można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści już wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Do stwierdzenia praktyki, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji (…) konieczne jest wykazanie, iż przedsiębiorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zostały wpisane do prowadzonego przez Prezesa UOKIK Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Pokreślenia wymaga, że wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie — Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do jego kompetencji należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa UOKiK, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Po umieszczeniu postanowienia umownego w Rejestrze posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych, tj. stosowanych także przez innych przedsiębiorców. Prezes UOKIK może stwierdzić stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na posługiwaniu się postanowieniem wzorca umownego, które zostało wpisane do rejestru, bez względu na to, czy wpis dotyczy tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu jest prowadzone postępowanie, czy też nie. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskazał, że zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 8 2005r. Nr 244, poz. 2080 z późń. zm.) praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Ponadto naruszenie interesów konsumentów może nastąpić w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne wpisane do Rejestru, przy czym wpis do rejestru związany jest z działaniami innych kontrahentów konsumentów. Analogicznie orzekł Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 29.09.2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19.12.2003r. (sygn. akt III CZP 95/03), stwierdził, że wyrok uwzględniający powództwo przez uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek także wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyrażonym w wyroku z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, iż określona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie dwóch klauzul powinien być zatem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 13.07.2006r. (sygn. akt III SZP 3/06), w której stwierdził, że „(...) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (...)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „(...) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik [obecnie art. 24 – przyp. własny UOKIK] obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a uokik znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (...).” Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia wzorców umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że zakwestionowane przez Prezesa UOKIK zapisy wzorca umowy stosowanego przez Spółkę przy świadczeniu usług turystycznych, są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami SOKIK wymienionymi w niniejszej decyzji i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Dodatkowo podkreślenia wymaga okoliczność, że wszystkie postanowienia wpisane do Rejestru, które zostały wskazane w sentencji niniejszej decyzji dotyczą branży turystycznej, a w szczególności organizatorów turystyki, co oznacza, iż zachodzi tożsamość stosunków prawnych. W ocenie Prezesa UOKIK postanowienie wskazane w pkt I.1 sentencji decyzji o treści: „(...) Organizator nie dokonuje zwrotu wartości świadczeń, które nie zostały w pełni 9 wykorzystane z przyczyn leżących po stronie Uczestnika. Dotyczy to w szczególności następujących sytuacji: spóźnienie się przez Uczestnika na miejsce zbiórki, dobrowolne nieskorzystanie z części lub z całości rejsu, zatrzymanie Uczestnika przez organy ścigania, niewydanie przez władze graniczne poszczególnych krajów zezwolenia na wyjazd Uczestnika na teren danego państwa, nagłe zachorowanie Uczestnika nie pozwalające na dalsze jego uczestnictwo w rejsie, odstąpienie przez Organizatora od umowy na podstawie p. 27 niniejszych Warunków Uczestnictwa.” jest tożsame z treścią postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycją 1042, 1458, 1692, 1671, 2168 oraz 1969, które zostały wymienione powyżej w treści decyzji. Zacytowane powyżej postanowienie oraz postanowienia wpisane do Rejestru dotyczą zasad braku rozliczenia z konsumentami w przypadku, gdy z przyczyn leżących po ich stronie nie skorzystali ze wszystkich świadczeń oferowanych przez organizatora turystyki. O ile SOKiK w licznych wyrokach uznawał za niedozwolone postanowienia, które w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami uprawniają organizatora turystyki do pobierania zryczałtowanej opłaty na wypadek rozwiązania umowy przez konsumenta przed imprezę, to dopiero w ostatnich wyrokach Sąd uznał, że wyłączenie przez organizatora turystyki możliwości zwrotu części wartości świadczeń niewykorzystanych przez konsumenta w powodu okoliczności leżących po jego stronie może naruszać interesy ekonomiczne konsumentów oraz dobre obyczaje i w konsekwencji zostać uznane za niedozwolone postanowienie umowne. „Uczestnikowi nie przysługuje zniżka ani zwrot kosztów za niewykorzystane przez niego świadczenia. Nie przysługuje mu też zwrot wartości świadczeń, których nie wykorzystał z przyczyn osobistych (przerwanie podróży, skrócenie pobytu, nieszczęśliwy wypadek itp.).” (vide: wyrok SOKiK z dnia 11.02.2010r., sygn. akt XVII Amc 618/09), „Organizator nie dokonuje zwrotów wartości świadczeń, które nie zostały w pełni wykorzystane z przyczyn leżących po stronie Uczestnika np. spóźnienie na miejsce zbiórki, rezygnacja z części lub całości imprezy, choroba i inne.” (vide: wyrok SOKiK z dnia 31.09.2010r., sygn. akt XVII Amc 1777/10). Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę n okoliczność, że w postanowieniach tych występują także klauzule generalne w postaci określeń: „itp.”, „np.”, „i inne”, które skutkują brakiem jednoznaczności tych postanowień, co może umożliwiać organizatorom – autorom wzorców – dowolną wykładnię tych klauzul i stosowanie interpretacji korzystnych dla siebie. Takie działanie jest niewątpliwie sprzeczne z dobrymi obyczajami, a ponadto może prowadzić do rażącego naruszenia ekonomicznych interesów konsumentów. W tym stanie rzeczy należy uznać, że analizowane postanowienie narusza interesy konsumentów, wyłączając odpowiedzialność organizatora turystyki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a ponadto jest tożsame z postanowieniami wpisanymi do Rejestru zarówno pod względem treści, jak i stanu faktycznego. Klauzula umowna wskazana w pkt I.2 sentencji decyzji o treści: „W przypadku wypowiedzenia przez Uczestnika umowy z przyczyn leżących po stronie Uczestnika, Organizator potrąca na poczet poniesionych kosztów rezerwacji: na 60 lub więcej dni przed datą wyjazdu opłatę manipulacyjną w wysokości 100zł, w terminie 59-45 dni przed datą wyjazdu 20% ceny rejsu, nie mniej niż 100zł, w terminie 44-30 dni przed datą wyjazdu 50% ceny rejsu, w terminie krótszym niż 30 dni przed datą wyjazdu 100% ceny rejsu.” jest tożsama z treścią postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycjami: 1641, 1414, 1008, 998, 981. Zastrzeżone powyżej postanowienie umowne dotyczy zasad rozliczania umowy o świadczenie usług turystycznych w przypadku wypowiedzenia umowy przez konsumenta przed rozpoczęciem wycieczki, polegających na nakłożeniu na konsumenta obowiązku zapłaty określonej kwotowo lub procentowo kwoty w oderwaniu od poniesionej przez 10 przedsiębiorcę szkody. SOKiK w licznych wyrokach uznawał za niedozwolone postanowienia, które w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami uprawniają organizatora turystyki do pobierania stałej, z góry określonej (zryczałtowanej) opłaty – na wypadek rozwiązania umowy przez konsumenta - tytułem odstępnego lub zwrotu ewentualnych kosztów, które poniósł w związku z zawarciem umowy. Oceniając te postanowienia jako klauzule niedozwolone, SOKIK stwierdził, że „postanowienie to jest sprzeczne z art. 385 1 § 1 oraz art. 385 3 pkt 12 i 16 k.c.(…), a zatrzymanie ryczałtowo określonych kwot na wypadek rezygnacji klienta z udziału w imprezie turystycznej, narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń (…) a ponadto opłaty te zostały ustalone w sposób arbitralny, w oderwaniu od faktycznie poniesionych, w związku z faktem rezygnacji klienta z imprezy, strat przez pozwanego” (vide: wyrok z dnia 8.12.2006r., sygn. akt XVII Amc 41/06). W wyroku z dnia 20.02.2007r. (sygn. XVII Amc 50/06) uznał, iż „przedsiębiorca ma prawo do potrącenia kosztów w przypadku rezygnacji konsumenta z umowy. Kwota podlegająca potrąceniu powinna jednak zostać ustalona,w oparciu o indywidualne rozliczenia z konsumentem z uwzględnieniem rzeczywistej straty poniesionej przez pozwanego”. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 80/03) Sąd uznał abuzywność takiego postanowienia, podkreślajac, że takie zapisy umowne przyznają organizatorowi prawo do potrącania w dowolny sposób całości lub części świadczenia uiszczonego przez konsumenta, w związku z jego rezygnacją z umowy oraz zwrócił uwagę na naruszenie zasady ekwiwalentności świadczeń stron umowy poprzez nierównomierne rozłożenie ich praw i obowiązków, skoro organizator uprawniony jest do zatrzymania części lub całości świadczenia konsumenta, a sam zwolniony jest z własnego świadczenia. Kwoty potrącane przez organizatora uznane zostały też za rażąco wygórowane odstępne, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że organizator może taką ofertę sprzedać i nie poniesie z tego tytułu żadnej straty. SOKiK uznał, że organizator ma prawo potrącenia kosztów, ale powinny być one udokumentowane i związane z koniecznością indywidualnych rozliczeń, a konsument winien zatem otrzymać zwrot tej części świadczeń, która pozostała po odliczeniu rzeczywiście poniesionych kosztów. Analogiczne stanowisko SOKIK wyraził w wyroku z dnia 21.10.2004r. (sygn. akt XVII Amc 127/03), w którym przyjął, iż organizator ma możliwość sprzedaży imprezy jako last minute rekompensując w ten sposób straty jakie poniósłby w związku z rezygnacją klienta. Oceniając natomiast samo postanowienia uznał, że wyłącza ono obowiązek zwrotu uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione przez organizatora. Obowiązek zapłaty ryczałtowo określonych kwot obciąża wyłącznie konsumenta, przy czym kwoty te są przy tym rażąco wygórowane i stanowią dla organizatora nieuzasadniony zysk. W związku z powyższym koszty poniesione przez organizatora winny być udokumentowane i rozliczone indywidualnie, a konsument powinien otrzymać zwrot części niewykorzystanej. Podobnie wypowiedział się w wyroku z dnia 1.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 81/03), uznając, iż niedotrzymanie warunków umowy rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą i nie powinno wiązać się z utratą świadczenia spełnionego w pełnej wysokości. Wysokość odstępnego nie powinna natomiast przekraczać kosztów, jakie organizator poniósł organizując dana imprezę dla konkretnego klienta, co powoduje, że koszty te powinny być rozliczane indywidualnie. W innym wyroku z dnia 10.11.2006r. sygn. (akt XVII Amc 148/05) Sąd zwrócił uwagę, że przyjęcie konstrukcji ryczałtowego określania opłat umożliwia organizatorowi przerzucenie na konsumenta ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ wysokość zastrzeżonych kwot jest niewspółmierna do poniesionych kosztów i nie jest weryfikowana w każdym z konkretnych przypadków, a jednocześnie nie przewiduje się analogicznego rozwiązania na korzyść konsumenta. Powyższą ocenę podzielił także Sąd Apelacyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 25.09.2007r. (sygn. akt VI ACa 637/07) uznał, że w przypadku odstąpienia klienta od umowy przed rozpoczęciem imprezy turystycznej „ organizatorzy turystyki mogą zatrzymać wartość udokumentowanych, rzeczywiście poniesionych kosztów związanych z wykonaniem umowy. 11 Powinni jednak zwrócić kontrahentowi to, co oszczędzili wskutek niewykonania umowy. Wynika z tego konieczność prowadzenia indywidualnych rozliczeń z każdym konsumentem korzystającym z usług pozwanych. Wobec tego stosowanie w tym celu konstrukcji kosztów zryczałtowanych jest całkowicie nieprzydatne i co więcej niedozwolone” oraz, iż „niedopuszczalne jest takie ukształtowanie wzajemnych praw i obowiązków stron umowy, iż w każdej sytuacji, niezależnie od przyczyn rezygnacji klienta (choroba czy inne wypadki losowe) oraz niezależnie od tego, czy organizator faktycznie poniósł w związku z tą rezygnacją jakąkolwiek szkodę (chociażby z uwagi na możliwość sprzedaży tej wycieczki innemu klientowi), klient zobligowany jest do poniesienia określonych z „góry” przez organizatora kosztów rezygnacji.” Rezygnacja klienta (konsumenta) z imprezy turystycznej jest de facto jego odstąpieniem od umowy zawartej z organizatorem turystyki, której przedmiotem jest świadczenie usług turystycznych. Skoro zatem klient odstępuje od umowy zawartej z organizatorem, której przedmiotem jest jego udział w imprezie turystycznej, to pozostaje do rozważenia problem warunków, na jakich może on rozwiązać umowę lub odstąpić od niej oraz rozliczeń pomiędzy stronami. Zgodnie z art. 395 § 2 k.c., to, co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba, że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie. Świadczenie klienta jest świadczeniem pieniężnym, którego zwrot jest możliwy. A zatem w przypadku rezygnacji klienta z uczestnictwa w imprezie turystycznej, organizator jest zobowiązany do zwrotu klientowi zapłaconej przez niego ceny. Jednakże organizatorowi turystyki przysługuje prawo zachowania poniesionych przez niego kosztów w związku z zorganizowaniem wyjazdu i pobytu klienta na imprezie turystycznej. W konsekwencji organizator może pomniejszyć zwracaną klientowi kwotę pieniężną o kwotę rzeczywiście poniesionych wydatków. Organizator turystyki nie jest w żaden sposób uprawniony do pobierania stałej, z góry określonej opłaty tytułem ewentualnych kosztów, które poniósł w związku z zawarciem umowy. Z tego też względu postanowienia, które wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione w całości lub w części, jeżeli konsument rezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania, należy uznać za niedozwolone na podstawie art. 385 3 pkt 12 k.c. Wysokość tak określonych opłat uznać należy również - w świetle całkowitej ceny imprezy - za rażąco wygórowane odstępne w rozumieniu art. 385 3 pkt 17 k.c., którego obowiązek zapłaty został nałożony wyłącznie na konsumenta na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy (art. 385 3 pkt 16 k.c.), bez zachowania symetrii i ze szkodą dla konsumenta, który jest jedyną stroną obciążoną negatywnymi konsekwencjami związanymi z odstąpieniem od umowy. Kwestionowane przez Prezesa UOKIK postanowienie umowne pozwala na obciążenie konsumenta ryczałtowymi, z góry określonymi opłatami, w oderwaniu od kosztów rzeczywiście poniesionych przez organizatora wskutek odstąpienia konsumenta od umowy. Kształtuje jednocześnie wzajemne prawa i obowiązki stron umowy bez zachowania symetrii i ekwiwalentności świadczeń wzajemnych, zastrzegając możliwość ich pobrania jedynie na rzecz organizatora. W tym stanie rzeczy należy uznać, że analizowane postanowienie jest tożsame z postanowieniami wpisanymi do Rejestru zarówno pod względem treści, jak i stanu faktycznego. Klauzule umowne wskazane w pkt I.3 sentencji decyzji o treści: „Zwrotu dokonuje Organizator w terminie 14 dni od daty wypowiedzenia umowy, a od zwracanych kwot nie przysługują odsetki.” oraz „Od zwracanych kwot nie przysługują odsetki.” są tożsame z treścią postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycjami: 1780, 1794, 1894, 1153 oraz 2159, które zostały wymienione powyżej w treści decyzji. Zacytowane powyżej 12 postanowienia umowne oraz wskazane postanowienia wpisane do Rejestru dotyczą rozliczenia pomiędzy organizatorem turystyki a konsumentem w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy. W takim przypadku organizator zobowiązuje się zwrócić wpłacone przez konsumenta środki w wysokości nominalnej, bez odsetek. Tego rodzaju klauzule były szczegółowo i wielokierunkowo analizowane przez SOKIK, który w wielu przypadkach uznał takie postanowienia za niedozwolone. I tak w przypadku zwrotu wpłaconych środków w wysokości nominalnej SOKIK w powołanych wyrokach uznał, że takie działanie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, albowiem organizatorzy turystyki mogą korzystać z wpłaconych przez konsumentów pieniędzy, obracać nimi, nawet przez kilka miesięcy, praktycznie bez ponoszenia z tego tytułu negatywnych konsekwencji finansowych (choćby w postaci odsetek umownych). Konsument natomiast - wpłacając środki finansowe operatorowi jako zapłatę za usługi turystyczne – zostaje pozbawiony możliwości dysponowania tymi środkami, a w przypadku rozwiązania umowy, nie dość, że nie osiąga celu gospodarczego w postaci zakupu usługi, to otrzymuje zwrot wyłącznie kwoty nominalnej wpłaconych środków, co oznacza, iż pożytki z wpłaconych środków pieniężnych uzyskuje wyłącznie organizator turystyki. Sytuacja taka wyczerpuje znamiona art. 385¹ § 1 k.c., z uwagi na rażące naruszenie interesów gospodarczych konsumenta, jak i bezsprzeczną niezgodność z dobrymi obyczajami kupieckimi, a ponadto wypełnia dyspozycję art. 385³ pkt 2 k.c., bowiem istotnie ograniczona zostaje odpowiedzialność organizatora względem konsumenta na którego przenosi się koszty i ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej. Przykładami takiego stanowiska SOKIK, są wyroki, w których Sąd uznał za niedozwolone postanowienia: „Zwrot opłat należnych uczestnikowi, organizator zrealizuje w terminie do 30 dni, od momentu podjęcia przez uczestnika ostatecznej decyzji. Od zwracanych kwot nie przysługują odsetki.” (vide wyrok SOKIK z dnia 28.02.2007r. sygn. akt XVII Amc 56/06), „W takim wypadku biuro gwarantuje zwrot wniesionych wpłat. Klientowi nie przysługuje natomiast odszkodowanie ani odsetki od wpłaconej kwoty.” (vide: wyrok SOKIK z dnia 17.09.2009r. sygn. akt XVII Amc 491/09) oraz „Przy dokonaniu jakichkolwiek zwrotów pieniężnych uczestnikowi nie przysługują odsetki od wpłaconych kwot.” (vide: wyrok SOKIK z dnia 31.07.2009r. sygn. akt XVII Amc 328/09), Ustawowym uprawnieniem konsumenta – klient organizatora turystyki – gwarantowanym przez art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych jest prawo złożenia organizatorowi turystyki reklamacji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia zakończenia imprezy. Analiza przedstawionych przez przedsiębiorcę dokumentów wykazała, że Spółka zamieściła w umowie postanowienie o treści: „Reklamacje Uczestnika przyjmowane są do 14 dni od zakończenia imprezy w formie pisemnej (decyduje data złożenia w biurze Organizatora lub Agenta bądź data stempla pocztowego).” (pkt 31 „Warunków uczestnictwa”). Powyższy zapis sprzeczny jest z treścią powołanego art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych i może wprowadzać konsumentów w błąd co do terminu, w jakim mogą wnieść reklamację usługi turystycznej. W związku z powyższym należało stwierdzić, że przedsiębiorca naruszył art. 14 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy o usługach turystycznych. Warto także zwrócić uwagę na stanowisko ukształtowane w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (zwanego dalej „ETS”), zgodnie z którym konsument ma prawo do rzetelnej, nie wprowadzającej w błąd informacji, zawierającej wszelkie niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia towaru lub usługi, albowiem brak podawania rzetelnych, pełnych i prawdziwych informacji uniemożliwia konsumentom dokonywanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i usług, co może wprowadzać konsumentów w błąd co do praw przysługujących im w danym stosunku umownym (vide. wyrok ETS z dnia 13.12.1991r., sprawa GB-Inno-BM, sygn.: C-18/88). 13 Odnosząc się do drugiej przesłanki, tj. naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, stwierdzić należy, iż ustawa o ochronie konkurencji (...) nie definiuje pojęcia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzając jedynie w treści art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W świetle - powołanego na początku uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji (...) należy przyjąć, że ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego klienta przedsiębiorcy – czyli konsumenta. Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 września 2003r. (I CKN 504/01) stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów. Oceniane w niniejszej decyzji działania firmy Blue Dream Sp. z o.o. odnoszą się do wszystkich jego aktualnych i przyszłych, potencjalnych klientów, a zatem dotyczą zbiorowych interesów konsumentów. Uwzględniając powyższy wywód, Prezes UOKIK uznał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do zakwalifikowania działań Spółki jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji (...). Stosowanie do art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, po uprawdopodobnieniu w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, że przedsiębiorca narusza zakaz określony w art. 24 w/w ustawy o ochronie konkurencji (…), a także po przyjęciu zobowiązania przedsiębiorcy do zaniechania zarzucanych im praktyk, jak również do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia wskazanym naruszeniom, Prezes UOKIK może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Analiza przedłożonych przez Spółkę dokumentów i wyjaśnień wykazała, że przedsiębiorca zobowiązał się do zaniechania stosowania kwestionowanych przez Prezesa UOKIK postanowień umownych, na dowód czego przedstawił projekt nowego wzorzec umowy dostosowany do obowiązującego porządku prawnego. Zobowiązując się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia wskazanym przez Prezesa UOKIK naruszeniom, przedsiębiorca postanowił dokonać usunięcia niedozwolonych postanowień umownych poprzez wprowadzenie zmienionego wzorca umowy. Na podstawie art. 28 ust. 3 w/w ustawy o ochronie (…) Prezes UOKIK nałożył na Blue Dream Sp. z o.o. obowiązek wykonania zobowiązania poprzez zaniechanie stosowania w umowach kwestionowanych postanowień oraz zmianę postanowienia dot. reklamacji poprzez wprowadzenie nowego wzorca umowy i zamieszczenie go na stronie internetowej Spółki w terminie do dnia 30 września 2011r. a na podstawie art. 28 ust. 3 w/w ustawy o ochronie konkurencji (…) - obowiązek złożenia sprawozdania o wykonaniu zobowiązania nałożonego w pkt I sentencji decyzji w terminie do dnia 15 października 2011r. W tym przypadku Prezes UOKIK uznał, że zobowiązanie zaproponowane przez przedsiębiorcę oraz wyznaczone terminy są wystarczające do zapobieżenia wskazanym w sentencji naruszeniom. 14 Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji (…) w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5). Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Leszek Piekarz Dyrektor Delegatury Otrzymują: 1 x Blue Dream Sp. z o. o., ul. Jagiellońska 114, 34-450 Krościenko nad Dunajcem 1 x a/a