RLU-19/2011

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (0-81) 532-35-31, 743-77-30, 532-54-48 Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl za p.o. Lublin, dnia 30 sierpnia 2011 r. RLU – 61-5/11/BP DECYZJA RLU Nr 19/2011 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tejże ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Związkowi Komunalnemu Gmin z siedzibą w Bełżycach , − działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę w/w Przedsiębiorcy , polegającą na bezprawnym działaniu poprzez stosowanie w następujących wzorcach umownych w zakresie zbiorowego dostarczania wody oraz zbiorowego odprowadzania ścieków, poniższych postanowień: „Regulamin dostarczania wody obowiązujący na terenie gmin: Bełżyce, Borzechów, Spiczyn, Wilkołaz” „Odbiorca winien zapewnić niezawodne działanie wodomierzy i urządzeń pomiarowych poprzez ich odpowiednie zabezpieczanie przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur, a także prawidłowe utrzymanie studzienki czy też pomieszczenia, w którym są zamontowane oraz przed dostępem osób nieuprawnionych” „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie Gminy Żyrzyn” 2 „Odbiorca winien odpowiednio zabezpieczyć pomieszczenia na wodomierz i urządzenie pomiarowe mierzące ilość odprowadzanych ścieków (zapewnienie warunków prawidłowej pracy) oraz zabezpieczyć urządzenia przed uszkodzeniami mechanicznymi lub działaniem niskich temperatur, a także przed dostępem osób nieuprawnionych” „Umowa na dostarczanie wody stosowana we wszystkich gminach należących do Związku oraz w Gminie Głusk” i „Umowa na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków stosowana na terenie Gminy Żyrzyn” „Odbiorca zobowiązuje się do: pokrycia kosztów nabycia i wymiany wodomierza głównego, w przypadkach jego utraty, uszkodzeń mechanicznych oraz uszkodzeń powstałych na skutek działania niskich temperatur” naruszających art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. Nr 123 poz. 858 ze zm.), „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie Gminy Żyrzyn” „W razie braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie umowy o odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem a odbiorcą usług jako równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie” „Umowa na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków stosowana na terenie Gminy Żyrzyn” „Rozliczenie z Odbiorcą za świadczone usługi odbywa się na podstawie określonych w taryfie cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków według następujących zasad przyjmując 3 miesięczny okres obrachunkowy: 2) ilość odprowadzonych ścieków ustala się jako równą ilości wody pobranej” naruszających § 16 ust. 4 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127 poz. 886) „Umowa na dostarczanie wody stosowana we wszystkich gminach należących do Związku oraz w Gminie Głusk” i „Umowa na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków stosowana na terenie Gminy Żyrzyn” „Odbiorca dokonuje zapłaty należności za świadczone usługi na podstawie faktury w terminie 21 dni od daty jej wystawienia” naruszającego § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127 poz. 886), 3 „Umowa na dostarczanie wody stosowana we wszystkich gminach należących do Związku oraz w Gminie Głusk” i „Umowa na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków stosowana na terenie Gminy Żyrzyn” „W razie stwierdzenia zawinionego przez Odbiorcę zerwania lub uszkodzenia plomb wodomierza głównego lub uszkodzenia, zniszczenia lub utraty wodomierza głównego, ilość pobranej wody może być ustalona odpowiednio do ilości, która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza” naruszającego § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127 poz. 886), „Umowa na dostarczanie wody stosowana we wszystkich gminach należących do Związku oraz w Gminie Głusk” i „Umowa na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków stosowana na terenie Gminy Żyrzyn” „Zakład nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej za przerwy w świadczeniu usług wywołane następującymi okolicznościami: 2) zanieczyszczeniem wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia wywołanym działaniem siły wyższej, działaniami przestępczymi, katastrofą górnicza lub ekologiczną; 3) potrzebą zwiększenia dopływu wody do hydrantów przeciwpożarowych; 4) koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń wodociągowych (i kanalizacyjnych); 5) innymi przyczynami zależnymi od Odbiorcy” naruszającego art. 435 w zw. z art. 437 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm), „Umowa na dostarczanie wody stosowana we wszystkich gminach należących do Związku oraz w Gminie Głusk” i „Umowa na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków stosowana na terenie Gminy Żyrzyn” „Odbiorca może domagać się obniżenia należności w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu uniemożliwiającym normalne korzystanie z wody. Obniżenie to stanowić będzie do 10% należności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia należności. Roszczenie z tego tytułu rozpatrywane jest na podstawie zgłoszonej w tym celu reklamacji, zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie, o którym mowa w § 16 umowy” naruszającego art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), co w świetle art. 24 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi działanie bezprawne i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. 4 II. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tejże ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Związkowi Komunalnemu Gmin z siedzibą w Bełżycach , − działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę w/w Przedsiębiorcy , polegającą na bezprawnym działaniu poprzez stosowanie w następujących wzorcach umownych w zakresie zbiorowego dostarczania wody oraz zbiorowego odprowadzania ścieków, poniższych postanowień: „Regulamin dostarczania wody obowiązujący na terenie gmin: Bełżyce, Borzechów, Spiczyn, Wilkołaz” oraz „Regulamin dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów z dnia 22.04.2010r.” „W przypadku dostaw wody o jakości niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody, odbiorca usług może złożyć pisemną reklamację w terminie 5 dni od dnia, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu usługi, albo od dnia, w którym usługa została wykonana lub miała być wykonana” „Umowa na dostarczanie wody stosowana we wszystkich gminach należących do Związku oraz w Gminie Głusk” i „Umowa na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków stosowana na terenie Gminy Żyrzyn” „Do czasu powiadomienia Zakładu o zmianie adresu siedziby (miejsca zamieszkania) lub adresu do korespondencji, faktury oraz inne pisma wysłane na dotychczasowy adres uznaje się za doręczoną Odbiorcy” które są tożsame z postanowieniami uznanymi za niedozwolone postanowienia umowne i wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm), co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i 5 rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Związkowi Komunalnemu Gmin w Bełżycach -działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę w/w Przedsiębiorcy, polegającą na bezprawnym działaniu poprzez stosowanie w następującym wzorcu umownym w zakresie zbiorowego dostarczania wody oraz zbiorowego odprowadzania ścieków, poniższego postanowienia: „Regulamin dostarczania wody obowiązujący na terenie Gminy Wojciechów” „Odbiorca winien zapewnić niezawodne działanie wodomierzy i urządzeń pomiarowych poprzez ich odpowiednie zabezpieczanie przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur, a także prawidłowe utrzymanie studzienki czy też pomieszczenia, w którym są zamontowane oraz przed dostępem osób nieuprawnionych” naruszającego art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. Nr 123 poz. 858 ze zm), co w świetle art. 24 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi działanie bezprawne i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 2 września 2010 r. IV. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Związkowi Komunalnemu Gmin w Bełżycach -działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę w/w Przedsiębiorcy, polegającą na bezprawnym działaniu poprzez stosowanie w następującym wzorcu umownym w zakresie zbiorowego dostarczania wody oraz zbiorowego odprowadzania ścieków, poniższego postanowienia: „Regulamin dostarczania wody obowiązujący na terenie Gminy Wojciechów” „W przypadku dostaw wody o jakości niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody, odbiorca usług może złożyć pisemną reklamację w terminie 5 dni od dnia, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu usługi, albo od dnia, w którym usługa została wykonana lub miała być wykonana”, 6 które jest tożsame z postanowieniem uznanym za niedozwolone postanowienia umowne i wpisanym do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm), co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 2 września 2010 r. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej w tekście: Prezes Urzędu lub Prezes UOKiK) wszczął postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach, w zakresie świadczenia przez Zakład Budowy i Eksploatacji Wiejskich Urządzeń Komunalnych z siedzibą w Bełżycach (dalej w tekście Zakład lub ZBiEWUK), usługi dostarczania wody na terenie gminy Bełżyce (RLU-405-1/10/BP) oraz postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy nastąpiło, poprzez działania Związku Komunalnego Gmin z siedzibą w Bełżycach (dalej w tekście: Związek lub Przedsiębiorca) wykonującego swoje zadania z zakresu gospodarki komunalnej za pomocą Zakładu Budowy i Eksploatacji Wiejskich Urządzeń Komunalnych z siedzibą w Bełżycach, naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego, w tym czy sprawa ma charakter antymonopolowy (RLU-400-12/10/BP). W toku postępowania wyjaśniającego (RLU-400-12/10/BP) Prezes UOKiK uzyskał wzorce umowne stosowane przez Przedsiębiorcę w zakresie świadczenia usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Przedsiębiorca wyjaśnił, że Związek Komunalny Gmin w Bełżycach został założony przez cztery gminy: Bełżyce, Spiczyn, Wilkołaz oraz Żyrzyn. Aktualnie w skład Związku wchodzi siedem gmin: Borzechów, Bełżyce, Spiczyn, Wilkołaz, Wojciechów, Urzędów oraz Żyrzyn. Związek został wpisany do Rejestru związków międzygminnych w dniu 20 października 1995 r. pod pozycją nr 140, a następnie nabył osobowość prawną poprzez ogłoszenie Statutu Związku w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z dnia 29 listopada 1995 r. Siedzibą Związku jest miasto Bełżyce. Do zadań Związku należy zaspokajanie potrzeb gmin w zakresie gospodarki komunalnej, a w szczególności: − budowa i eksploatacja urządzeń zaopatrzenia w wodę − budowa i eksploatacja oczyszczalni ścieków i sieci kanalizacyjnej − budowa i eksploatacja wysypisk śmieci. Prezes UOKiK ustalił, że w dniu 7 grudnia 1995 r. Zgromadzenie Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach podjęło uchwałę nr I/12/95 w sprawie utworzenia zakładu budżetowego pod nazwą Zakład Budowy i Eksploatacji Wiejskich Urządzeń Komunalnych z siedzibą w Bełżycach (dalej w tekście Zakład lub ZBiEWUK). Do zadań ZBiEWUK należy zaspokajanie potrzeb gmin w zakresie gospodarki komunalnej, w szczególności: budowa, remont, konserwacja i eksploatacja urządzeń zaopatrzenia w wodę, oczyszczalni ścieków i sieci kanalizacyjnych, wysypisk śmieci i 7 odpadów oraz realizacja innych celów z zakresu użyteczności publicznej. W zakresie gospodarki komunalnej w każdej gminie ZBiEWUK wykonuje następujące zadania: budowa, remont, konserwacja i eksploatacja urządzeń zaopatrzenia w wodę. Natomiast zadania z zakresu budowy, remontu, konserwacji i eksploatacji oczyszczalni ścieków i sieci kanalizacyjnej wykonuje jedynie na terenie gminy Żyrzyn. Dodatkowo ZBiEWUK świadczy usługi z zakresu budowy, remontu, konserwacji i eksploatacji urządzeń zaopatrzenia w wodę na terenie gminy Głusk. Gmina ta nie wchodzi w skład Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach. W zakresie świadczonych usług ZBiEWUK w Bełżycach stosuje wzorce umowne oraz regulaminy. Z informacji uzyskanych od Związku wynika, że wzorce umowne opracowane zostały przez ZBiEWUK, natomiast Regulaminy: dostarczania wody oraz dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowane zostały przez Związek Komunalny Gmin. Wzorce umów oraz regulaminy stosowane są zarówno w kontaktach z konsumentami jak i przedsiębiorcami. Dodatkowo Związek wyjaśnił, że w gminie Urzędów miejscowość Leszczyna korzysta z wodociągu Ludwinów (Ludwinów leży w gminie Borzechów), dlatego Regulamin dostarczania wody i wzór umowy na dostarczania wody, określający warunki dostarczania wody na terenie Gminy Borzechów stosowany jest do miejscowości Leszczyna w gminie Urzędów. W wyniku analizy wzorców umownych: - Regulaminu dostarczania wody ustalonego Uchwałą Nr 10/2006 Związku Międzygminnego w Bełżycach z dnia 5 grudnia 2006 r. w sprawie regulaminu dostarczania wody obowiązującego na terenie gmin: Bełżyce, Borzechów, Spiczyn, Wilkołaz (dalej w tekście: Regulamin dostarczania wody); - Regulaminu dostarczania wody ustalonego Uchwałą Nr IX/29/2009 Związku Międzygminnego w Bełżycach z dnia 15 grudnia 2009 r. w sprawie regulaminu dostarczania wody obowiązującego na terenie gminy Wojciechów (dalej w tekście: Regulamin dostarczania wody w Gminie Wojciechów); - Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków ustalonego Uchwałą nr 11/2006 Związku Międzygminnego w Bełżycach z dnia 5 grudnia 2006 r. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązującego na terenie gminy Żyrzyn (dalej w tekście: Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków w Gminie Żyrzyn); - Wzorca Umowy na dostarczanie wody stosowanego we wszystkich gminach należących do Związku oraz na terenie gminy Głusk (dalej w tekście: Umowa o zaopatrzenie w wodę); - Wzorca umowy na dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków stosowanego w Gminie Żyrzyn (dalej w tekście: Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków); Postanowieniem nr 15/11 z dnia 14 stycznia 2011 r. wszczęto postępowanie administracyjne RLU- 61-5/11/BP w sprawie podejrzenia stosowania przez Związek Komunalny Gmin w Bełżycach, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, poprzez: 1. stosowanie postanowień wzorców umownych, które mogą być sprzeczne z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. Nr 123 poz. 858 ze zm.) (dalej w tekście: ustawa o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków), przepisami rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. Nr 127 poz. 886) (dalej w tekście: Rozporządzenie) oraz przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 8 Nr 16, poz. 93 ze zm.) 2. stosowanie postanowień wzorców umownych, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r.- Kodeks Postępowania Cywilnego (Dz.U. Nr 43 poz. 296, ze zm.) (dalej w tekście: Rejestr) W odpowiedzi na Zawiadomienie Prezesa Urzędu o wszczęciu postępowania administracyjnego, Przedsiębiorca pismem z dnia 1 lutego 2011 r. ustosunkował się do przedstawionych zarzutów. W odniesieniu do postanowień wzorców umownych Umowy o zaopatrzenie w wodę i Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Związek zaproponował nowe brzmienie zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK postanowień. W odniesieniu do zarzutów dotyczących postanowień Regulaminu dostarczania wody w Gminie Wojciechów Przedsiębiorca podniósł, że regulamin ten już nie obowiązuje, gdyż stracił moc obowiązującą na podstawie par 2 Uchwały Nr XI/33/2010 Zgromadzenia Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach z dnia 22 kwietnia 2010r. w sprawie regulaminu dostarczania wody na terenie gminy Wojciechów (Dz.Urz. Woj. Lub. Nr 89, poz. 1642). Obecnie na terenie Gminy Wojciechów obowiązuje nowy regulamin, wprowadzony powyższą Uchwałą Nr XI/33/2010 Zgromadzenia Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach z dnia 22 kwietnia 2010r. (dalej w tekście: Regulamin dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów z dnia 22.04.2010r). Jeśli zaś chodzi o Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków w Gminie Żyrzyn Przedsiębiorca stwierdził, że uchwały podejmowane przez Zgromadzenie Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach uchwalane są w trybie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i podlegają nadzorowi Wojewody Lubelskiego na podstawie kryterium zgodności z prawem, co wynika z art. 99 ust. 1a przedmiotowej ustawy. Stosownie do dyspozycji zawartej w art. 90 ustawy o samorządzie gminnym uchwała dotycząca Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków w Gminie Żyrzyn została przedłożona organowi nadzoru, a ten nie wydał orzeczenia o jej nieważności w całości lub w części w trybie art. 91 ustawy o samorządzie gminnym. Przedsiębiorca nawiązał także do przepisów ustawy, stanowiących o stwierdzeniu lub nie nieważności uchwały lub zarządzenia oraz o możliwości stwierdzenia przez sąd administracyjny niezgodności z prawem danej uchwały lub zarządzenia. Związek stwierdził, że biorąc pod uwagę odpowiednie przepisy ustawy o samorządzie gminnym, ale także uznając zasadność zarzutów postawionych przez Prezesa Urzędu, najlepszym rozwiązaniem będzie uchwalenie przez Zgromadzenie Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach nowego regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Żyrzyn oraz wycofanie obecnie obowiązującego regulaminu z obrotu prawnego. Ponadto Przedsiębiorca wniósł o wydanie decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 ze zm. dalej w tekście: ustawa o ochronie (…)), a także o nienakładanie kar pieniężnych, o których mowa w ustawie o ochronie (…). Jednocześnie Związek zaproponował możliwość zawarcia ugody mającej na celu ustalenie trybu i terminu zmiany regulaminów o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, gdyż przemawia za tym charakter sprawy, a ugoda nie zmierza do obejścia prawa i nie narusza interesu publicznego, czy słusznego interesu konsumenta, stosowanie do art. 102 ustawy o ochronie (…). Związek wyjaśnił także, że jego organy działają kadencyjnie, a ich członkowie pochodzą z wyboru. Kadencja władz związku trwa 4 lata i jest analogiczna do kadencji organów samorządu gminnego, a skład władz Związku ulega co 4 lata zmianom. Regulaminy, których treść postanowień została 9 zakwestionowana przez Prezesa UOKiK, zostały uchwalone w 2006r. W swoim kolejnym piśmie z dnia 4 marca 2011r. Prezes Urzędu odniósł się do zaproponowanego przez Przedsiębiorcę nowego brzmienia postanowień oraz wskazał w jakim zakresie zmieniona treść postanowień może w dalszym ciągu prowadzić do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Prezes Urzędu wezwał Związek do nadesłania dokumentu, który obecnie reguluje kwestie dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów, a także do nadesłania projektu zmienionego regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Żyrzyn i złożenia wyjaśnień odnośnie terminu podjęcia przez Zgromadzenie związku Komunalnego Gmin w Bełżycach stosownej uchwały w tym zakresie. W odpowiedzi na pismo Prezesa UOKiK z dnia 4 marca 2011r. Przedsiębiorca zweryfikował swoje stanowisko co do nowego brzmienia zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień. Dodatkowo poinformował Prezesa Urzędu, że projekt nowego regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków w Gminie Żyrzyn zostanie opracowany na najbliższym posiedzeniu Zarządu Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach, które zaplanowane jest na 31 marca 2011r. Związek po raz kolejny wniósł o wydanie w niniejszej sprawie decyzji w trybie art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie (…), nienakładanie kar pieniężnych oraz o rozważenie możliwości zawarcia ugody określającej tryb i terminu wprowadzenia zmian w regulaminach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Dodatkowo Przedsiębiorca poinformował, że nowo wybrane organy związku ukonstytuowały się w dniu 27 stycznia 2011r. Przedsiębiorca nadesłał uchwałę Nr XI/33/2010 Zgromadzenia Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach z dnia 22 kwietnia 2010r. w sprawie regulaminu dostarczania wody na terenie gminy Wojciechów wraz z Regulaminem dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów z dnia 22.04.2010r. Pismem z dnia 31 marca 2011r. Prezes Urzędu zobowiązał Przedsiębiorcę m.in. do nadesłania projektów wzorca Umowy o zaopatrzenie w wodę oraz wzorca Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzania ścieków, zawierające zmiany w treści zgodnie z deklaracjami Przedsiębiorcy. Prezes Urzędu zobowiązał także Związek do ustosunkowania się do zarzutów dotyczących postanowień zakwestionowanych w Regulaminie dostarczania wody na terenie gmin: Bełżyce, Borzechów, Spiczyn, Wilkołaz. W odpowiedzi na pismo Prezesa Urzędu Przedsiębiorca nadesłał projekty wzorca Umowy o zaopatrzenie w wodę oraz wzorca Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzania ścieków, a także projekt uchwały Zgromadzenia Związku w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Żyrzyn, który ma być uchwalony na posiedzeniu Zgromadzenia Związku w dniu 30 czerwca 2011r. Przedsiębiorca oświadczył, że tego samego dnia tj. 30 czerwca 2011r. podjęta zostanie także nowa uchwała w sprawie regulaminu dostarczania wody na terenie gmin: Bełżyce, Borzechów, Spiczyn, Wilkołaz. Po dokonaniu analizy nadesłanego Regulaminu dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów z dnia 22.04.2010r, uchwalonego w dniu 22 kwietnia 2010r. Uchwałą Nr XI/33/2010 Zgromadzenia Związku, Prezes UOKiK zakwestionował treść postanowienia § 26 ust. 1 Regulaminu: „W przypadku dostaw wody o jakości niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody, odbiorca usług może złożyć pisemną reklamację w terminie 5 dni od dnia, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu usługi, albo od dnia, w którym usługa została wykonana lub miała być wykonana”, jako postanowienia, które może być tożsame z klauzula wpisaną do Rejestru postanowień niedozwolonych. Postanowieniem nr 90/11 z dnia 15 kwietnia 2011r. Prezes Urzędu zdecydował o rozszerzeniu zarzutu naruszenia przez Związek przepisów ustawy o ochronie (…), w związku ze stosowaniem przez Związek w Regulaminie dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów z dnia 22.04.2010r powyższego postanowienia. W odpowiedzi na pismo Prezesa Urzędu Przedsiębiorca oświadczył, że na dzień 30 czerwca 10 2011r. przewidziane jest posiedzenie Zarządu i Zgromadzenia Związku, na którym zmieniona zostanie treść § 26 ust. 1 Regulaminu dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów z dnia 22.04.2010r. Przedsiębiorca przedstawił nowe brzmienie przedmiotowego postanowienia. Pismem z dnia 16 maja 2011r. Prezes UOKiK zobowiązał Przedsiębiorcę m.in. do podania wysokości przychodu, osiągniętego przez Związek w 2010r., wskazania daty wprowadzenia w życie wzorców Umowy o zaopatrzenie w wodę oraz Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzania ścieków, a także do nadesłania projektów aneksów do faktycznie zawartych umów. W odpowiedzi na powyższe pismo Prezesa Urzędu, Przedsiębiorca wyjaśnił, że na dzień 15 maja 2011r. liczba zawartych umów o zaopatrzenie w wodę wynosiła 6082 sztuk, natomiast liczba umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków wynosiła 400 sztuk. Dodatkowo Związek wyjaśnił, że wzorce Umowy o zaopatrzenie w wodę oraz Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków nie zostały jeszcze wprowadzone w życie. Datą ich wprowadzenie w życie ma być data zakończenia postępowania administracyjnego przez Prezesa Urzędu. Związek oświadczył także, że dotychczas zawarte umowy z odbiorcami usług nie będą aneksowane, a zostaną wypowiedziane, a odbiorcom usług zostaną zaproponowane umowy w nowej treści. Jednocześnie Przedsiębiorca wyjaśnił pewną nieścisłość dotyczącą jednego z postanowień wzorca Umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków oraz wskazał jego nowe brzmienie. Przedsiębiorca nadesłał informacje dotyczące wysokości przychodu osiągniętego z prowadzonej działalności w 2010r., załączając odpowiednie dokumenty potwierdzające tę wysokość. Postanowieniem nr 182/11 z dnia 21 lipca 2011r. Prezes UOKiK zmienił postanowienie o wszczęciu postępowania administracyjnego Nr 15/11 z dnia 14 stycznia 2011r. Następnie postanowieniem nr 183/11 z dnia 21 lipca 2011r. Prezes Urzędu sprostował z urzędu oczywistą omyłkę, znajdującą się w postanowieniu nr 182/11. Pismem z dnia 3 sierpnia 2011r. Związek poinformował Prezesa Urzędu o zapoznaniu się z treścią postanowienia nr 182/11 oraz postanowienia nr 183/11 z dnia 21 lipca 2011r. Jednocześnie Przedsiębiorca wskazał, że podtrzymuje wyjaśnienia złożone w toku postępowania administracyjnego. Postanowieniem nr 200/11 z dnia 5 sierpnia 2011r. Prezes Urzędu zaliczył w poczet materiału dowodowego postanowienie nr 182/11 oraz postanowienie nr 183/11 z dnia 21 lipca 2011r., które zostały wydane po zakończeniu zbierania materiału dowodowego, a także pismo Związku z dnia 3 sierpnia 2011r., które wpłynęło po zakończeniu zbierania materiału dowodowego. Postanowieniem nr 112/11 z dnia 16 maja 2011 r. zaliczono w poczet prowadzonego postępowania administracyjnego w tej sprawie dowody uzyskane przez Prezesa UOKiK w ramach postępowań wyjaśniających RLU-405-1/10/BP oraz RLU-400-12/10/BP. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny w tej sprawie: Związek Komunalny Gmin w Bełżycach został założony przez cztery gminy: Bełżyce, Spiczyn, Wilkołaz oraz Żyrzyn. Aktualnie w skład Związku wchodzi siedem gmin: Borzechów, Bełżyce, Spiczyn, Wilkołaz, Wojciechów, Urzędów oraz Żyrzyn. Związek został wpisany do Rejestru związków międzygminnych w dniu 20 października 1995 r. pod pozycją nr 140, a następnie nabył osobowość prawną poprzez ogłoszenie Statutu Związku w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z dnia 29 listopada 1995 r. Siedzibą Związku jest miasto Bełżyce. Do zadań Związku należy zaspokajanie potrzeb gmin w zakresie gospodarki komunalnej, a w szczególności: 11 − budowa i eksploatacja urządzeń zaopatrzenia w wodę − budowa i eksploatacja oczyszczalni ścieków i sieci kanalizacyjnej − budowa i eksploatacja wysypisk śmieci. Związek wykonuje swoje zadania za zakresu dostarczania wody i odprowadzania ścieków za pomocą zakładu budżetowego- Zakładu Budowy i Eksploatacji Wiejskich Urządzeń Komunalnych z siedzibą w Bełżycach, który został utworzony w dniu 7 grudnia 1995 r. w drodze uchwały nr I/12/95 Zgromadzenie Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach. Do zadań ZBiEWUK należy zaspokajanie potrzeb gmin w zakresie gospodarki komunalnej, w szczególności: budowa, remont, konserwacja i eksploatacja urządzeń zaopatrzenia w wodę, oczyszczalni ścieków i sieci kanalizacyjnych, wysypisk śmieci i odpadów oraz realizacja innych celów z zakresu użyteczności publicznej. W zakresie gospodarki komunalnej w każdej gminie ZBiEWUK wykonuje następujące zadania: budowa, remont, konserwacja i eksploatacja urządzeń zaopatrzenia w wodę. Natomiast zadania z zakresu budowy, remontu, konserwacji i eksploatacji oczyszczalni ścieków i sieci kanalizacyjnej wykonuje jedynie na terenie gminy Żyrzyn. Dodatkowo ZBiEWUK świadczy usługi z zakresu budowy, remontu, konserwacji i eksploatacji urządzeń zaopatrzenia w wodę na terenie gminy Głusk. Gmina ta nie wchodzi w skład Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach. Analiza wzorców umownych dała podstawy do postawienia Przedsiębiorcy zarzutu podejrzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zamieszczenie w nim postanowień, które: -stanowią postanowienia bezprawne, których treść jest sprzeczna z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków: „Regulamin dostarczania wody” oraz „Regulamin dostarczania wody w Gminie Wojciechów” Postanowienie § 30 ust. 1 o treści: „Odbiorca winien zapewnić niezawodne działanie wodomierzy i urządzeń pomiarowych poprzez ich odpowiednie zabezpieczanie przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur, a także prawidłowe utrzymanie studzienki czy też pomieszczenia, w którym są zamontowane oraz przed dostępem osób nieuprawnionych”. „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków w Gminie Żyrzyn” Postanowienie § 14 o treści: „Odbiorca winien odpowiednio zabezpieczyć pomieszczenia na wodomierz i urządzenie pomiarowe mierzące ilość odprowadzanych ścieków (zapewnienie warunków prawidłowej pracy) oraz zabezpieczyć urządzenia przed uszkodzeniami mechanicznymi lub działaniem niskich temperatur, a także przed dostępem osób nieuprawnionych”. „Umowa o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” Postanowienie § 5 pkt 10 o treści: „Odbiorca zobowiązuje się do: pokrycia kosztów nabycia i wymiany wodomierza głównego, w przypadkach jego utraty, uszkodzeń mechanicznych oraz uszkodzeń powstałych na skutek działania niskich temperatur.” Zgodnie z treścią art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym 12 odprowadzaniu ścieków „Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - odbiorca usług”. - stanowią postanowienia bezprawne, których treść jest sprzeczna z przepisami rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków : „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków w Gminie Żyrzyn” Postanowienie § 22 ust. 2 o treści: „W razie braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie umowy o odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem a odbiorcą usług jako równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie”. „Umowa o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” 1. Postanowienie § 8 ust. 4 o treści: „W razie stwierdzenia zawinionego przez Odbiorcę zerwania lub uszkodzenia plomb wodomierza głównego lub uszkodzenia, zniszczenia lub utraty wodomierza głównego, ilość pobranej wody może być ustalona odpowiednio do ilości, która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza” 2. Postanowienie § 12 ust. 1 (§ 13 ust. 1) o treści: „Odbiorca dokonuje zapłaty należności za świadczone usługi na podstawie faktury w terminie 21 dni od daty jej wystawienia”. „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” Postanowienie § 8 ust. 1 pkt 2 o treści: „Rozliczenie z Odbiorcą za świadczone usługi odbywa się na podstawie określonych w taryfie cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków według następujących zasad przyjmując 3 miesięczny okres obrachunkowy: 2) ilość odprowadzonych ścieków ustala się jako równą ilości wody pobranej”. Zgodnie z treścią § 16 ust.4 rozporządzenia „ W zależności od wyposażenia budynków w urządzenia pomiarowe i wodomierze do pomiaru ilości wody bezpowrotnie zużytej, ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie wskazań urządzenia pomiarowego, a w przypadku jego braku - jako równą ilości wody pobranej lub ilości wody pobranej pomniejszonej o ilość wody bezpowrotnie zużytej, określonej zgodnie z art. 27 ust. 6 ustawy” Treść § 17 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że „Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób” Natomiast 18 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że „W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe- na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza” - stanowią postanowienia bezprawne, których treść jest sprzeczna z przepisami Kodeksu cywilnego 13 „Umowa o zaopatrzenie w wodę” i „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” 1. Postanowienie § 7 ust. 1 o treści: „Zakład nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej za przerwy w świadczeniu usług wywołane następującymi okolicznościami: 2) zanieczyszczeniem wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia wywołanym działaniem siły wyższej, działaniami przestępczymi, katastrofą górnicza lub ekologiczną; 3) potrzebą zwiększenia dopływu wody do hydrantów przeciwpożarowych; 4) koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń wodociągowych (i kanalizacyjnych); 5) innymi przyczynami zależnymi od Odbiorcy” 2. Postanowienie § 10 (ust. 1) o treści: „Odbiorca może domagać się obniżenia należności w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu uniemożliwiającym normalne korzystanie z wody. Obniżenie to stanowić będzie do 10% należności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia należności. Roszczenie z tego tytułu rozpatrywane jest na podstawie zgłoszonej w tym celu reklamacji, zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie, o którym mowa w § 16 umowy” Zgodnie z treścią art. 435 § 1 k.c. „Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.” Artykuł 437 k.c. stanowi, iż „Nie można wyłączyć ani ograniczyć z góry odpowiedzialności określonej w dwóch artykułach poprzedzających” Natomiast zgodnie z art. 471 k.c. „Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi” - stanowią niedozwolone postanowienia umowne wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, a to: „Regulamin dostarczania wody”, „Regulamin dostarczania wody w Gminie Wojciechów” oraz „Regulamin dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów z dnia 22.04.2010r.” Postanowienie § 37 ust. 1/§ 26 ust. 1 o treści: „W przypadku dostaw wody o jakości niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody, odbiorca usług może złożyć pisemną reklamację w terminie 5 dni od dnia, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu usługi, albo od dnia, w którym usługa została wykonana lub miała być wykonana” „Umowa o zaopatrzenie w wodę” i „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” Postanowienie § 12 ust. 5/§ 13 ust. 5 o treści: „Do czasu powiadomienia Zakładu o zmianie adresu siedziby (miejsca zamieszkania) lub adresu do korespondencji, faktury oraz inne pisma wysłane na dotychczasowy adres uznaje się za doręczoną Odbiorcy” 14 Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone następujące postanowienia umowne, które zostały wpisane do Rejestru niedozwolonych postanowień umownych, prowadzonego przez Prezesa UOKiK pod numerami: − poz. 1079 w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych: „Ewentualne reklamacje należy zgłaszać w formie pisemnej w terminie 7 dni od zakończenia imprezy” - Sygn. akt XVII AmC 41/06, wyrok SOKiK z dnia 8 grudnia 2006; − poz. 1207 w rejestrze niedozwolonych postanowień umownych: „W przypadku zmiany adresu, każda ze stron zobowiązana jest niezwłocznie pisemnie powiadomić o tym drugą stronę. W przypadku nie powiadomienia o zmianie adresu, korespondencja kierowana na ostatni znany adres będzie uznawana za skutecznie doręczoną” - Sygn. akt XVII Amc 43/06, wyrok SOKiK z dnia 16 kwietnia 2007r.; W toku postępowania administracyjnego Przedsiębiorca uznał zasadność zarzutów podniesionych przez Prezesa Urzędu oraz nadesłał projekty poniższych wzorców umownych zawierające następujące zmiany w treści postanowień: „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków w Gminie Żyrzyn” 1. Postanowienie § 14 o treści: „Odbiorca winien odpowiednio zabezpieczyć pomieszczenia na wodomierz i urządzenie pomiarowe mierzące ilość odprowadzanych ścieków (zapewnienie warunków prawidłowej pracy) oraz zabezpieczyć urządzenia przed uszkodzeniami mechanicznymi lub działaniem niskich temperatur, a także przed dostępem osób nieuprawnionych” zostało wykreślone z treści regulaminu 2. Postanowienie § 22 ust. 2 o treści: „W razie braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie umowy o odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem a odbiorcą usług jako równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie” zostało wykreślone z treści regulaminu „Umowa o zaopatrzenie w wodę” i „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” 1. Postanowienie § 5 pkt 10 o treści: „Odbiorca zobowiązuje się do: pokrycia kosztów nabycia i wymiany wodomierza głównego, w przypadkach jego utraty, uszkodzeń mechanicznych oraz uszkodzeń powstałych na skutek działania niskich temperatur” zmieniono na „Odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych/ i instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie.” 2. Postanowienie § 7 ust. 1 o treści: „Zakład nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej za przerwy w świadczeniu usług wywołane następującymi okolicznościami: 2) zanieczyszczeniem wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia wywołanym działaniem siły wyższej, działaniami przestępczymi, katastrofą górnicza lub ekologiczną; 3) potrzebą zwiększenia dopływu wody do hydrantów przeciwpożarowych; 4) koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń wodociągowych (i kanalizacyjnych); 5) innymi przyczynami zależnymi od Odbiorcy” zmieniono na „Zakład ponosi odpowiedzialność za szkodę spowodowaną 15 na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności” 3. Postanowienie § 8 ust. 4 o treści: „W razie stwierdzenia zawinionego przez Odbiorcę zerwania lub uszkodzenia plomb wodomierza głównego lub uszkodzenia, zniszczenia lub utraty wodomierza głównego, ilość pobranej wody może być ustalona odpowiednio do ilości, która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza” zmieniono na „W przypadku stwierdzenie nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe- na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza” 4. Postanowienie § 10 (ust. 1) o treści: „Odbiorca może domagać się obniżenia należności w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu uniemożliwiającym normalne korzystanie z wody. Obniżenie to stanowić będzie do 10% należności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia należności. Roszczenie z tego tytułu rozpatrywane jest na podstawie zgłoszonej w tym celu reklamacji, zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie, o którym mowa w § 16 umowy” zmieniono na „Odbiorca może domagać się obniżenia należności w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu uniemożliwiającym normalne korzystanie z wody. Roszczenie z tego tytułu rozpatrywane jest na podstawie zgłoszonej w tym celu reklamacji na zasadach ogólnych” 5. Postanowienie § 12 ust. 1 (§ 13 ust. 1) o treści: „Odbiorca dokonuje zapłaty należności za świadczone usługi na podstawie faktury w terminie 21 dni od daty jej wystawienia” zmieniono na „Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczona wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób” 6. Postanowienie § 12 ust. 5 (§ 13 ust. 5) o treści: „Do czasu powiadomienia Zakładu o zmianie adresu siedziby (miejsca zamieszkania) lub adresu do korespondencji, faktury oraz inne pisma wysłane na dotychczasowy adres uznaje się za doręczoną Odbiorcy” zmieniono na „Strony niniejszej Umowy zgodnie postanawiają, że wszelkie pisma związane z niniejszą Umowa będą dostarczane na adres: -dla Zakładu- 24-200 Bełżyce, ul. Przemysłowa 48a, dla Odbiorcy- ...........Strony niniejszej umowy zobowiązują się do wzajemnego informowania o zmianie adresu do korespondencji” „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” 1. Postanowienie § 8 ust. 1 pkt 2 o treści: „Rozliczenie z Odbiorcą za świadczone usługi odbywa się na podstawie określonych w taryfie cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków według następujących zasad przyjmując 3 miesięczny okres obrachunkowy: 2) ilość odprowadzonych ścieków ustala się jako równą ilości wody pobranej” zmieniono na „Rozliczenie z Odbiorcą 16 za świadczone usługi odbywa się na podstawie określonych w taryfie cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków według następujących zasad przyjmując 3 miesięczny okres obrachunkowy: 2) w zależności od wyposażenia budynków w urządzenia pomiarowe i wodomierze do pomiaru ilości wody bezpowrotnie zużytej, ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie wskazań urządzenia pomiarowego, a w przypadku jego braku- jako równa ilości wody pobranej lub ilość wody pobranej pomniejszone o ilość wody bezpowrotnie zużytej, zgodnie z art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków” Po zapoznaniu się z wyjaśnieniami Przedsiębiorcy, Prezes UOKiK wezwał go do podania przychodu osiągniętego z prowadzonej działalności gospodarczej za rok 2010. W odpowiedzi na pismo Prezesa UOKiK Związek przesłał informacje o osiągniętym przychodzie - przychód Przedsiębiorcy za 2010 r. wyniósł: xxx zł (tajemnica Przedsiębiorcy) Prezes Urzędu zakończył zbieranie materiału dowodowego, o czym poinformował Przedsiębiorcę. Przedsiębiorca nie skorzystał z prawa wglądu do zgromadzonego materiału dowodowego. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy Prezes Urzędu zważył, co następuje: Treść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców - naruszając jej przepisy - stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Niniejsze postępowanie dotyczy treści wzorców umownych stosowanych przez Związek Komunalny Gmin z siedzibą w Bełżycach wobec nieograniczonego kręgu adresatów tj. wszystkich zainteresowanych jego treścią aktualnych i potencjalnych klientów Przedsiębiorcy, którym na gruncie art. 4 pkt. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów — przysługuje status konsumenta. Zdaniem Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, że naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu, działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy w/w ustawy, a dotyczące jej postępowanie prowadzone było w interesie publicznym. Wszczynając postępowanie administracyjne wobec Przedsiębiorcy, Prezes UOKiK postawił mu zarzuty naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...). Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.” Art. 24 ust. 2 pkt 1-3 stanowi, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców 17 umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego; 2) naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji” W niniejszej sprawie postawione Przedsiębiorcy zarzuty, aby mogły być skutecznie ocenione w ramach art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...), muszą spełniać poniższe przesłanki: 1. być działaniem przedsiębiorcy; 2. być działaniem bezprawnym, polegającym na działaniu sprzecznym z obowiązującymi przepisami prawa; 3. godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (...) pod pojęciem przedsiębiorcy rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 - na potrzeby przepisów dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Związek Komunalny Gmin z siedzibą w Bełżycach jest podmiotem wpisanym do Rejestru związków międzygminnych pod pozycją nr 140, posiadającym osobowość prawną poprzez ogłoszenie Statutu Związku w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego z dnia 29 listopada 1995 r. Prowadzoną działalność gospodarczą polegającą na zbiorowym zaopatrzeniu w wodę oraz zbiorowym odprowadzaniu ścieków Związek wykonuje we własnym imieniu, w sposób zorganizowany i ciągły. Nie budzi wątpliwości, iż działalność ta ma charakter zarobkowy. Związek jest zatem przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o ochronie (…) i jego działania mogą być poddane ocenie w toku postępowania przed Prezesem Urzędu. Drugą przesłanką jest bezprawność, tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Jako działanie „bezprawne” należy kwalifikować zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych. Sprzeczne z prawem są czyny: zabronione i zagrożone sankcją karną, czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. „ Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia przeto bezprawności działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z 18 przepisami prawa.” (tak: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcją prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 – 118). Ponadto Sąd Najwyższy wskazał, że o bezprawności działania można mówić wówczas, gdy nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działanie, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377). W niniejszej sprawie bezprawne działanie Przedsiębiorcy, polegało na stosowaniu wzorców umownych zawierających postanowienia: „Regulamin dostarczania wody” oraz „Regulamin dostarczania wody w Gminie Wojciechów” Postanowienie § 30 ust. 1 o treści: „Odbiorca winien zapewnić niezawodne działanie wodomierzy i urządzeń pomiarowych poprzez ich odpowiednie zabezpieczanie przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur, a także prawidłowe utrzymanie studzienki czy też pomieszczenia, w którym są zamontowane oraz przed dostępem osób nieuprawnionych” „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków w Gminie Żyrzyn” Postanowienie § 14 o treści: „Odbiorca winien odpowiednio zabezpieczyć pomieszczenia na wodomierz i urządzenie pomiarowe mierzące ilość odprowadzanych ścieków (zapewnienie warunków prawidłowej pracy) oraz zabezpieczyć urządzenia przed uszkodzeniami mechanicznymi lub działaniem niskich temperatur, a także przed dostępem osób nieuprawnionych” „Umowa o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” Postanowienie § 5 pkt 10 o treści: „Odbiorca zobowiązuje się do: pokrycia kosztów nabycia i wymiany wodomierza głównego, w przypadkach jego utraty, uszkodzeń mechanicznych oraz uszkodzeń powstałych na skutek działania niskich temperatur” - stanowiące postanowienia bezprawne, których treść jest sprzeczna z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków „Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków w Gminie Żyrzyn” Postanowienie § 22 ust. 2 o treści: „W razie braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie umowy o odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem a odbiorcą usług jako równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie” „Umowa o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” 1. Postanowienie § 8 ust. 4 o treści: „W razie stwierdzenia zawinionego przez Odbiorcę zerwania lub uszkodzenia plomb wodomierza głównego lub uszkodzenia, zniszczenia lub utraty wodomierza głównego, ilość pobranej wody może być ustalona odpowiednio do ilości, która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza.” 19 2. Postanowienie § 12 ust. 1 (§ 13 ust. 1) o treści: „Odbiorca dokonuje zapłaty należności za świadczone usługi na podstawie faktury w terminie 21 dni od daty jej wystawienia”. „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” Postanowienie § 8 ust. 1 pkt 2 o treści: „Rozliczenie z Odbiorcą za świadczone usługi odbywa się na podstawie określonych w taryfie cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków według następujących zasad przyjmując 3 miesięczny okres obrachunkowy: 2) ilość odprowadzonych ścieków ustala się jako równą ilości wody pobranej” - stanowiące postanowienia bezprawne, których treść jest sprzeczna z przepisami rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków „Umowa o zaopatrzenie w wodę” i „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” 1. Postanowienie § 7 ust. 1 o treści: „Zakład nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej za przerwy w świadczeniu usług wywołane następującymi okolicznościami: 2) zanieczyszczeniem wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia wywołanym działaniem siły wyższej, działaniami przestępczymi, katastrofą górnicza lub ekologiczną; 3) potrzebą zwiększenia dopływu wody do hydrantów przeciwpożarowych; 4) koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń wodociągowych (i kanalizacyjnych); 5) innymi przyczynami zależnymi od Odbiorcy” 2. Postanowienie § 10 (ust. 1) o treści: „Odbiorca może domagać się obniżenia należności w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu uniemożliwiającym normalne korzystanie z wody. Obniżenie to stanowić będzie do 10% należności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia należności. Roszczenie z tego tytułu rozpatrywane jest na podstawie zgłoszonej w tym celu reklamacji, zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie, o którym mowa w § 16 umowy” - stanowiące postanowienia bezprawne, których treść jest sprzeczna z przepisami Kodeksu cywilnego „Regulamin dostarczania wody”, „Regulamin dostarczania wody w Gminie Wojciechów” oraz „Regulamin dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów z dnia 22.04.2010r.” Postanowienie § 37 ust. 1/§ 26 ust. 1 o treści: „W przypadku dostaw wody o jakości niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody, odbiorca usług może złożyć pisemną reklamację w terminie 5 dni od dnia, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu usługi, albo od dnia, w którym usługa została wykonana lub miała być wykonana” „Umowa o zaopatrzenie w wodę” i „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” Postanowienie § 12 ust. 5/§ 13 ust. 5 o treści: „Do czasu powiadomienia Zakładu o zmianie adresu siedziby (miejsca zamieszkania) lub adresu do korespondencji, faktury oraz inne pisma wysłane na dotychczasowy adres uznaje się za doręczoną Odbiorcy” 20 - które są tożsame z postanowieniami, uznanymi za niedozwolone i wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 października 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), co wyczerpuje przesłanki art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 479 43 kodeksu postępowania cywilnego decyduje o bezprawności tego działania, postanawiając o rozszerzonej skuteczności wyroku w sprawie o uznanie postanowień umownych za niedozwolone. Wyrok prawomocny dotyczący uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, o którym mowa w art. 479(45) § 2 k.p.c . 1 Wzorce umowne stosowane przez przedsiębiorców w kontaktach z konsumentami podlegają szczególnej kontroli. Wzorzec umowy to doktrynalne określenie wszelkich jednostronnych, przygotowanych z góry przed zawarciem umowy, gotowych klauzul umów w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów, statutów itp. (E. Łętowska, Prawo umów konsumenckich, C.H. Beck 2002, s 292). W systemie polskiego prawa cywilnego ustawodawca przewidział instytucję abstrakcyjnej kontroli wzorców umownych, realizowanej w drodze postępowania o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie ( wyroki: z dnia 29 września 2005 .r. sygn. akt: VI Aca 381/05; z dnia 16 listopada 2005r., sygn. akt: VI Aca 473/05) „celem postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone jest tzw. abstrakcyjna kontrola wzorców, dokonana w oderwaniu od konkretnej umowy, zaś wyrok uwzględniający powództwo przez uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 kodeksu postępowania cywilnego., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek także wobec osób trzecich.(…)”. Również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt: III SZP 3-06, wskazał, że „stosowanie postanowień wzorców umowy o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o art. 479 45 §2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów” . Dlatego dokonując oceny zgodności treści postanowień umownych wykorzystywanych przez przedsiębiorców we wzorcach umownych z obowiązującym prawem należy wykorzystywać reguły interpretacji wykształcone w doktrynie i orzecznictwie. Konsekwencją jest więc uznanie za niedozwolone takich postanowień umów, które mieszczą się w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której treść została ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Nie jest niezbędna literalna, dosłowna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywaną. Zatem, dla stwierdzenia stosowania praktyki polegającej na bezprawnym naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień umowy uznanych za niedozwolone, konieczne jest wykazanie, że stosowane przez przedsiębiorcę w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umownego są tożsame (mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru) z treścią wpisanego do Rejestru postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolony na mocy stosownego orzeczenia SOKiK. 1 Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2008 r. III CZP 80/08 21 Ad I. 1. Postanowienie § 30 ust. 1 „Regulaminu dostarczania wody” o treści: „Odbiorca winien zapewnić niezawodne działanie wodomierzy i urządzeń pomiarowych poprzez ich odpowiednie zabezpieczanie przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur, a także prawidłowe utrzymanie studzienki czy też pomieszczenia, w którym są zamontowane oraz przed dostępem osób nieuprawnionych” zostało zakwestionowane jako działanie bezprawne, prowadzące do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał, że powyższe postanowienie stanowi naruszenie art. 15 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków. Artykuł 15 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków stanowi, że „Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego- odbiorca usług”. Z przepisu ustawy wynika zatem, że to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, więc w tym wypadku Związek ponosi koszty związane z nabyciem, zainstalowaniem i utrzymaniem wodomierza głównego. Odbiorca usług jest natomiast zobowiązany do utrzymania urządzeń pomiarowych. Stwierdzić należy, że w kwestionowanym postanowieniu Regulaminu dostarczania wody Przedsiębiorca w sposób bezprawny obciąża odbiorcę usług obowiązkiem zabezpieczania i utrzymania wodomierza głównego. Przepis w sposób jasny stanowi, że to przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne odpowiada za utrzymanie wodomierza głównego, natomiast utrzymanie pozostałych urządzeń leży w gestii odbiorcy usług. W postanowieniu Regulaminu dostarczania wody mowa jest o wodomierzach i urządzeniach pomiarowych, bez wyłączenia wodomierza głównego, co wskazuje, że odbiorca usług odpowiada także za utrzymanie i sprawne działanie wodomierza głównego. Uznać zatem należy, że Przedsiębiorca bezprawnie nakłada na odbiorcę usług obowiązek utrzymania i zagwarantowania sprawnego działania wodomierza głównego. Z tego względu należy uznać, że zapis stosowany przez Związek jest sprzeczny z przepisami powszechnie obowiązującego prawa i może prowadzić do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK treść przedmiotowego postanowienia umieszczonego w Regulaminie jest sprzeczna z art. 15 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, a jego stosowanie stanowi działanie bezprawne, określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2. Postanowienie § 14 „Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków w Gminie Żyrzyn” o treści: „Odbiorca winien zapewnić niezawodne działanie wodomierzy i urządzeń pomiarowych poprzez ich odpowiednie zabezpieczanie przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur, a także prawidłowe utrzymanie studzienki czy też pomieszczenia, w którym są zamontowane oraz przed dostępem osób nieuprawnionych” zostało zakwestionowane jako działanie bezprawne, prowadzące do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał, że powyższe postanowienie stanowi naruszenie art. 15 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków. Z przepisu art. 15 ust. 3 ustawy przywołanego w Ad I.1. wynika, że to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, z więc w tym wypadku Związek ponosi koszty związane z nabyciem, 22 zainstalowaniem i utrzymaniem wodomierza głównego. Odbiorca usług jest natomiast zobowiązany do utrzymania urządzeń pomiarowych. Stwierdzić należy, że w kwestionowanym postanowieniu Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków Przedsiębiorca w sposób bezprawny obciąża odbiorcę obowiązkiem zabezpieczania i utrzymania wodomierza głównego przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur. Przepis w sposób jasny stanowi, że to przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne odpowiada za utrzymanie wodomierza głównego, natomiast utrzymanie pozostałych urządzeń leży w gestii odbiorcy usług. W postanowieniu Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków mowa jest o odpowiednim zabezpieczaniu wodomierzy i urządzeń pomiarowych, bez wyłączenia wodomierza głównego, co wskazuje, że odbiorca usług odpowiada także za niezawodne działanie wodomierza głównego. Uznać zatem należy, że Przedsiębiorca bezprawnie nakłada na odbiorcę usług obowiązek niezawodnego działania wodomierza głównego. Z tego względu należy uznać, że zapis stosowany przez Związek jest sprzeczny z przepisami powszechnie obowiązującego prawa i może prowadzić do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK treść przedmiotowego postanowienia umieszczonego w Regulaminie jest sprzeczna z art. 15 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, a jego stosowanie stanowi działanie bezprawne, określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3 . Postanowienie § 5 pkt 10 „Umowy o zaopatrzenie w wodę” i „Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: „Odbiorca zobowiązuje się do: pokrycia kosztów nabycia i wymiany wodomierza głównego, w przypadkach jego utraty, uszkodzeń mechanicznych oraz uszkodzeń powstałych na skutek działania niskich temperatur” zostało zakwestionowane jako działanie bezprawne, prowadzące do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał, że powyższe postanowienie stanowi naruszenie art. 15 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków. Z przepisu art. 15 ust. 3 ustawy przywołanego w Ad I.1. wynika, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, z więc w tym wypadku Związek ponosi koszty związane z nabyciem, zainstalowaniem i utrzymaniem wodomierza głównego. odbiorca usług jest natomiast zobowiązany do utrzymania urządzeń pomiarowych. Stwierdzić należy, że w kwestionowanym postanowieniu wzorców Umów Przedsiębiorca w sposób bezprawny obciąża odbiorcę obowiązkiem każdorazowego pokrycia kosztów nabycia i wymiany wodomierza głównego w przypadku jego utraty, uszkodzenia mechanicznego lub uszkodzeń, powstałych na skutek zbyt niskich temperatur. Można zgodzić się na ponoszenie przez odbiorcę usług kosztów naprawy wodomierza głównego, jeśli utrata lub uszkodzenia była wynikiem działania, za które odbiorca usług ponosi wyłączną odpowiedzialność. Ponadto przepisy ustawy w rozdziale 6 „Przepisy karne i kary pieniężne” przewidują odpowiednie sankcje m.in. za uszkodzenie wodomierza głównego. Jednak przepis ustawy w sposób jasny stanowi, że to przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne odpowiada za utrzymanie wodomierza głównego i jeśli utrata/uszkodzenie wodomierza głównego nie będzie miało nic wspólnego z wyłączna winą odbiorcy usług, to nie może być on zobowiązany do pokrycia kosztów naprawy wodomierza głównego. W ocenie Prezesa UOKiK treść przedmiotowego postanowienia umieszczonego we wzorcach Umów jest sprzeczna z art. 15 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, a jego stosowanie stanowi działanie bezprawne, określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie 23 konkurencji i konsumentów. 4. Postanowienie § 22 ust. 2 „Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków w Gminie Żyrzyn” o treści: „W razie braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie umowy o odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem a odbiorcą usług jako równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie” zakwestionowane jako działanie bezprawne, prowadzące do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał, że powyższe postanowienie stanowi naruszenie § 16 ust.4 Rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Zgodnie z przywołanym przepisem § 16 ust.4 Rozporządzenia „W zależności od wyposażenia budynków w urządzenia pomiarowe i wodomierze do pomiaru ilości wody bezpowrotnie zużytej, ilość odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie wskazań urządzenia pomiarowego, a w przypadku jego braku- jako równą ilości wody pobranej lub ilości wody pobranej pomniejszonej o ilość wody bezpowrotnie zużytej, określonej zgodnie z art. 27 ust. 6 ustawy”, Przedsiębiorca w sposób bezprawny określa zasady ustalenia ilości odprowadzonych ścieków. Zgodnie z przepisem Rozporządzenia, jeśli brak jest urządzenia pomiarowego, to ilość odprowadzonych ścieków określa się jako równą ilości wody pobranej lub ilości wody pobranej pomniejszonej o ilość wody bezpowrotnie zużytej. Przedsiębiorca w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków przyjął, że w przypadku braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie umowy o odprowadzanie ścieków zawartej pomiędzy Przedsiębiorcą a dostawcą usług, jako równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie. Zasady ustalania ilości odprowadzanych ścieków w razie braku urządzeń pomiarowych są zatem sprzeczne z przepisami Rozporządzenia. W ocenie Prezesa UOKiK treść przedmiotowego postanowienia umieszczonego w Regulaminie jest sprzeczna z § 16 ust.4 Rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, a jego stosowanie stanowi działanie bezprawne, określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 5. Postanowienie § 8 ust. 1 pkt 2 „Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: „Rozliczenie z Odbiorcą za świadczone usługi odbywa się na podstawie określonych w taryfie cen i stawek opłat oraz ilości dostarczonej wody i odprowadzonych ścieków według następujących zasad przyjmując 3 miesięczny okres obrachunkowy: 2) ilość odprowadzonych ścieków ustala się jako równą ilości wody pobranej” zakwestionowane jako działanie bezprawne, prowadzące do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał, że powyższe postanowienie stanowi naruszenie § 16 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. 24 Zgodnie z przywołanym powyżej przepisem § 16 ust. 4 Rozporządzenia, jeśli brak jest urządzenia pomiarowego, to ilość odprowadzonych ścieków określa się jako równą ilości wody pobranej lub ilości wody pobranej pomniejszonej o ilość wody bezpowrotnie zużytej. Dodatkowo zgodnie z treści art. 27 ust. 6 o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków „W rozliczeniach ilości odprowadzonych ścieków ilość bezpowrotnie zużytej wody uwzględnia się wyłącznie w przypadkach, gdy wielkość jej zużycia na ten cel ustalona jest na podstawie dodatkowego wodomierza zainstalowanego na koszt odbiorcy usług” Przedsiębiorca przyjął, że w przypadku rozliczenia za odprowadzone ścieki ilość odprowadzonych ścieków ustala się jako równą ilości wody pobranej. Przyjęcie sposobu takiego rozliczenia wynika wprawdzie w części z Rozporządzenia, jednak w pierwszej kolejności przy działaniu urządzeń pomiarowych ilość odprowadzonych ścieków powinna być ustalona stosowanie do wskazań urządzenia pomiarowego. W przypadku braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzanych ścieków ustala się jako równą ilości wody pobranej lub ilości wody pobranej pomniejszonej o ilość wody bezpowrotnie zużytej, określonej w art. 27 ust. 6 w/w ustawy. Stwierdzić należy, że z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków w Gminie Żyrzyn wynika, że ilość odprowadzanych ścieków ustala się na podstawie wskazań urządzeń pomiarowych- Przedsiębiorca przewidział zatem ich zamontowanie. Nawet jeśli przyjmie się, że nie ma stosownych urządzeń pomiarowych, to ilość odprowadzonych ścieków ustala się jako równą ilości wody pobranej lub ilości wody pobranej pomniejszonej o ilość wody bezpowrotnie zużytej, określonej w art. 27 ust. 6 w/w ustawy. Przedsiębiorca nie przewidział także możliwości rozliczenia ilości odprowadzonych ścieków jako ilości równej z ilością wody pobranej pomniejszonej o ilość wody bezpowrotnie zużytej, określonej w art. 27 ust. 6 w/w ustawy. Przedsiębiorca w postanowieniu z góry przyjmuje, że ilość odprowadzonych ścieków ustala się jako równą ilości wody pobranej, co jest sprzeczne z przepisem § 16 ust.4 Rozporządzenia . W ocenie Prezesa UOKiK treść przedmiotowego postanowienia umieszczonego w Regulaminie jest sprzeczna z § 16 ust.4 Rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, a jego stosowanie stanowi działanie bezprawne, określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 6. Postanowienie § 12 ust. 1 (§ 13 ust. 1) „Umowy o zaopatrzenie w wodę” i „Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: „Odbiorca dokonuje zapłaty należności za świadczone usługi na podstawie faktury w terminie 21 dni od daty jej wystawienia” zostało zakwestionowane jako działanie bezprawne, prowadzące do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał, że powyższe postanowienie stanowi naruszenie § 17 ust.1 Rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków Zgodnie z przywołanym przepisem § 17 ust. 1 Rozporządzenia „Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób”. Postanowienie umieszczone we wzorcach Umów przewiduje termin 21 dni od daty wystawienia faktury, a nie od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób. Takie określenie terminu do zapłaty należności za pobraną wodę jest sprzeczne z przytoczonym przepisem Rozporządzenia, które stanowi, iż termin do zapłaty kwoty wskazanej w fakturze nie może być krótszy niż 14 dni od daty wysłania faktury 25 lub dostarczenia jej w inny sposób. W ocenie Prezesa UOKiK treść przedmiotowego postanowienia umieszczonego we wzorcach Umów jest sprzeczna z § 17 ust.1 Rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, a jego stosowanie stanowi działanie bezprawne, określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 7. Postanowienie § 8 ust. 4 „Umowy o zaopatrzenie w wodę” i „Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: „W razie stwierdzenia zawinionego przez Odbiorcę zerwania lub uszkodzenia plomb wodomierza głównego lub uszkodzenia, zniszczenia lub utraty wodomierza głównego, ilość pobranej wody może być ustalona odpowiednio do ilości, która mogła przepłynąć pełnym przekrojem rury przyłącza wodociągowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza” zakwestionowane jako działanie bezprawne, prowadzące do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał, że powyższe postanowienie stanowi naruszenie § 18 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Zgodnie z przywołanym przepisem § 18 ust. 1 Rozporządzenia „ W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe- na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza”, Przedsiębiorca w sposób bezprawny ustala ilość pobranej wody w przypadku stwierdzenia zawinionego przez odbiorcę usług zerwania lub uszkodzenia plomb wodomierza głównego lub uszkodzenia, zniszczenia lub utraty wodomierza głównego. W przypadku zauważenia niesprawności działania wodomierza głównego przepisy Rozporządzenia wskazują, w oparciu o jakie kryteria należy obliczyć ilość pobranej wody, w związku z czym Przedsiębiorca nie ma prawa wprowadzać własnych reguł obliczania ilości pobranej wody. Przepis Rozporządzenia przewiduje, iż w takim przypadku „ ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe- na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza” Związek nie może zatem ustalać zasad obliczania ilości wody pobranej w sposób sprzeczny z przepisami prawa. W ocenie Prezesa UOKiK treść przedmiotowego postanowienia umieszczonego we wzorcach Umów jest sprzeczna z § 18 ust.1 Rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczania za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, a jego stosowanie stanowi działanie bezprawne, określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 8. Postanowienie § 7 ust. 1 „Umowy o zaopatrzenie w wodę” i „Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: „Zakład nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej za przerwy w świadczeniu usług wywołane następującymi okolicznościami: 2) 26 zanieczyszczeniem wody na ujęciu w sposób niebezpieczny dla zdrowia wywołanym działaniem siły wyższej, działaniami przestępczymi, katastrofą górnicza lub ekologiczną; 3) potrzebą zwiększenia dopływu wody do hydrantów przeciwpożarowych; 4) koniecznością przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń wodociągowych (i kanalizacyjnych); 5) innymi przyczynami zależnymi od Odbiorcy” zostało zakwestionowane jako działanie bezprawne, prowadzące do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał, że powyższe postanowienie stanowi naruszenie art. 435 k.c. w związku z art. 437 k.c. Podstawowym obowiązkiem dostawcy usług wodociągowych i kanalizacyjnych jest zapewnienie zdolności posiadanych urządzeń do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność na zasadach określonych w art. 435 k.c. Zgodnie z treścią art. 435 k.c. § 1 „Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności” Związek ponosi odpowiedzialność za szkody na osobie lub mieniu wyrządzone komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu- odpowiada zatem na zasadzie ryzyka. Odpowiedzialność za wyrządzone szkody wyłącza jedynie siła wyższa, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Przerwę w świadczeniu usług przez Przedsiębiorcę uznać należy za zaniechanie, z którego może wynikać szkoda. Zaniechanie to może stanowić nienależyte wykonanie zobowiązania wynikającego z umowy, może także stanowić czyn niedozwolony, w związku z tym, iż szkoda wynikająca z przerwy w świadczeniu usług wyrządzana jest w związku z ruchem przedsiębiorstwa. W takiej sytuacji nie jest dopuszczalne wyłączenie lub ograniczenie z góry odpowiedzialności określonej w art. 435 k.c. Zakaz ten wynika wprost z treści art. 437 k.c. „Nie można wyłączyć ani ograniczyć z góry odpowiedzialności określonej w dwóch artykułach poprzedzających” Wyłączenie przez Przedsiębiorcę z góry swojej odpowiedzialności za przerwy w świadczeniu usług w przypadku wystąpienia wskazanych w postanowieniu okoliczności uznać należy za sprzeczne z treścią art. 437 k.c. Możliwe są bowiem sytuacje, gdy dostawca usług ponosić będzie odpowiedzialność za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody np. w przypadku zanieczyszczenia wody na ujęciu. Związek może ponosić odpowiedzialność za zanieczyszczenie wody na ujęciu, gdy to jego działanie/zaniechanie doprowadzi do katastrofy ekologicznej lub będzie nosiło znamiona działań przestępczych. Podobnie w sytuacji, gdy zaistnieje potrzeba zwiększenia dopływu wody do hydrantów przeciwpożarowych, Związek może ponosić odpowiedzialność za przerwy w świadczeniu usług. Może być to spowodowane np. niewłaściwym działaniem sieci wodociągowej. Jeśli chodzi o konieczność przeprowadzenia niezbędnych napraw urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych to naprawy mogą wynikać z okoliczności, za które Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność (które są np. skutkiem jej zaniedbań). Podobnie w przypadku innych przyczyn zależnych od odbiorcy, przyczyny te mogą nie wynikać z wyłącznej winy odbiorcy usług, a mogą powstać na skutek działań lub zaniechań Przedsiębiorcy, za które będzie on ponosił odpowiedzialność. Jak wspomniano wyżej odpowiedzialność Związku oparta na zasadzie ryzyka jest odpowiedzialnością szerszą, niż odpowiedzialność na zasadzie winy. Jeśli dojdzie do awarii urządzeń należących do Związku (nawet bez bezpośredniej winy), to Związek poniesie odpowiedzialność za przerwy w świadczeniu usług, o ile nie wystąpią okoliczności wyłączające odpowiedzialność Przedsiębiorcy (siła wyższa, wyłączna wina poszkodowanego lub osoby trzeciej, 27 za którą nie ponosi odpowiedzialności). W postanowieniu Przedsiębiorca próbuje wyłączyć swoją odpowiedzialność za przerwy w świadczeniu usług, co prowadzi do naruszenia art. 435 w związku z art. 437 k.c. W ocenie Prezesa UOKiK treść przedmiotowego postanowienia umieszczonego we wzorcach Umów jest sprzeczna z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, a jego stosowanie stanowi działanie bezprawne, określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 9. Postanowienie 10 (ust. 1) „Umowy o zaopatrzenie w wodę” i „Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: „Odbiorca może domagać się obniżenia należności w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu uniemożliwiającym normalne korzystanie z wody. Obniżenie to stanowić będzie do 10% należności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia, określoną proporcjonalnie do okresu rozliczenia należności. Roszczenie z tego tytułu rozpatrywane jest na podstawie zgłoszonej w tym celu reklamacji, zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie, o którym mowa w § 16 umowy” zostało zakwestionowane jako działanie bezprawne, prowadzące do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał, że powyższe postanowienie stanowi ograniczenie odpowiedzialności Przedsiębiorcy, wynikającej z art. 471 k.c. Zgodnie z przepisem art. 471 k.c. „Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi”. Postanowienie wzorców Umów przewiduje natomiast, że odbiorca usług może domagać się obniżenia należności za usługę dostarczania wody, jeśli z winy Przedsiębiorcy była to woda o pogorszonej lub złej jakości oraz ciśnieniu uniemożliwiającym normalne korzystanie z wody. Przedsiębiorca ogranicza uprawnienie odbiorcy usług do domagania się obniżki do 10% należności za wodę dostarczoną w okresie trwania zakłócenia. Przedsiębiorca świadczący usługi dostarczania wody i odprowadzania ścieków, ponosi odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie swojego zobowiązania. Zgodnie z reżimem odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 k.c.) Przedsiębiorca jest obowiązany naprawić szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania swoich obowiązków, a więc dostarczania wody o pogorszonej bądź złej jakości oraz ciśnieniu uniemożliwiającym normalne korzystanie z wody, jeżeli jest to następstwem okoliczności, za które Przedsiębiorca odpowiada. Związek nie ma prawa ograniczać w postanowieniu swojej odpowiedzialności w tym zakresie. Należy stwierdzić, że takie ograniczenie nie jest uzasadnione, a odbiorca usług powinien mieć prawo domagania się obniżenia w takiej wielkości w jakiej rzeczywiście utrudniono mu lub uniemożliwiono normalne korzystanie z wody o dobrej jakości. Związek próbuje ograniczyć swoją odpowiedzialność finansową w stosunku do odbiorcy w przypadku, gdy dostarcza wodę złej lub pogorszonej jakości oraz ciśnieniu uniemożliwiającemu normalne korzystanie z wody. Ograniczenie odpowiedzialności Przedsiębiorcy poprzez faktycznie ryczałtowe określenie wysokości odszkodowania należnego we wskazanych w postanowieniu okolicznościach, bez względu na rozmiar szkody, jest bezprawne. W ocenie Prezesa UOKiK treść przedmiotowego postanowienia umieszczonego we wzorcach Umów jest sprzeczna z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, a jego stosowanie stanowi działanie bezprawne, określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 28 Ad II. 1. Prezes Urzędu zakwestionował treść postanowienia § 37 ust. 1 „Regulaminu dostarczania wody” oraz § 26 ust. 1„Regulaminu dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów z dnia 22.04.2010r.” o treści: „W przypadku dostaw wody o jakości niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody, odbiorca usług może złożyć pisemną reklamację w terminie 5 dni od dnia, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu usługi, albo od dnia, w którym usługa została wykonana lub miała być wykonana” Wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8 grudnia 2006r. sygn. akt XVII Amc 41/06 postanowienie: „Ewentualne reklamacje należy zgłaszać w formie pisemnej w terminie 7 dni od zakończenia imprezy” zostało uznane za niedozwolone postanowienie umowne i wpisane do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone pod numerem 1079 . Powyższa klauzula została przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznana za niedozwoloną z uwagi na to, że przedsiębiorca zakreśla konsumentowi termin 7 dniowy od zakończenia imprezy do złożenia reklamacji. Postanowienie stosowane przez Przedsiębiorcę przewiduje, iż odbiorca usług ma prawo złożyć reklamację w przypadku dostaw wody o jakości niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody w terminie 5 dni od dnia, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu usługi, albo od dnia, w którym usługa została wykonana lub miała być wykonana. Uznać zatem należy, że powyższe postanowienie jest tożsame z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod numerem 1079. Wskazane postanowienia stanowią niedozwolone postanowienia umowne, z uwagi na to że przewidują dla konsumenta zbyt krótki termin do złożenia reklamacji z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Należy stwierdzić, że termin 5 dniowy, wskazany przez Związek na złożenie pisemnej reklamacji w przypadku dostaw wody o jakości niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody jest terminem rażąco krótkim. Tak krótki okres w wielu sytuacjach może uniemożliwić odbiorcy usług złożenie przemyślanych reklamacji, a także jej faktyczne złożenie. Może bowiem dojść do sytuacji, gdy odbiorca nie będzie mógł złożyć reklamacji z powodu swojej nieobecności czy niewystarczającej ilości czasu na jej napisanie czy skorzystanie z fachowej pomocy przy jej sporządzaniu. Jak wskazał w swoim wyroku Sąd Okręgowy w Warszawie-Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów „tak krótki okres faktycznie w wielu sytuacjach może uniemożliwić klientom nie tylko przemyślanych, poprzedzonych fachową konsultacją reklamacji, ale także jej faktyczne dokonanie”. Sąd wskazał także, że określenie tak krótkiego terminu do złożenia reklamacji świadczy o tym, że przedsiębiorca faktycznie jest zainteresowany tylko ochroną swoich interesów, a nie drugiej strony umowy. Ze względu na to, że Przedsiębiorca zakreśla odbiorcy usług zbyt krótki termin do złożenia reklamacji w tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania usługi, w ocenie Prezesa Urzędu zakwestionowane postanowienie i klauzula wpisana do Rejestru wywołują tożsame skutki dla konsumenta. 29 2. Prezes Urzędu zakwestionował treść postanowienia § 12 ust. 5 (§ 13 ust. 5) „Umowy o zaopatrzenie w wodę” i „Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” o treści: „ Do czasu powiadomienia Zakładu o zmianie adresu siedziby (miejsca zamieszkania) lub adresu do korespondencji, faktury oraz inne pisma wysłane na dotychczasowy adres uznaje się za doręczoną Odbiorcy” Wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 16 kwietnia 2007r. sygn. akt XVII Amc 43/06 postanowienie: „W przypadku zmiany adresu, każda ze stron zobowiązana jest niezwłocznie pisemnie powiadomić o tym drugą stronę. W przypadku nie powiadomienia o zmianie adresu, korespondencja kierowana na ostatni znany adres będzie uznawana za skutecznie doręczoną” zostało uznane za niedozwolone postanowienie umowne i wpisane do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone pod numerem 1207 . Powyższa klauzula została przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznana za niedozwoloną z uwagi na to, że przedsiębiorca przyznaje sobie prawo do stwierdzenia, że korespondencja kierowana przez niego do konsumenta, jest traktowana jako skutecznie doręczona. Postanowienie stosowane przez Przedsiębiorcę przewiduje, iż do czasu powiadomienia Przedsiębiorcy o zmianie adresu siedziby/miejsca zamieszkania lub adresu do korespondencji, wszelka korespondencja tj. faktury i inne pisma skierowana do odbiorcy usług uznana będzie za skutecznie doręczoną. Uznać zatem należy, że powyższe postanowienie jest tożsame z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod numerem 1207. Wskazane powyżej postanowienia stanowią niedozwolone postanowienia umowne, gdyż przyznają Przedsiębiorcy prawo do dokonania wiążącej interpretacji umowy. Stosowanie do art. 61 § 1 kodeksu cywilnego oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, kiedy osoba ta miała możliwość zapoznania się z jej treścią. W razie pojawienia się wątpliwości, czy oświadczenie zostało złożone prawidłowo i wywołuje określone skutki prawne, podmiotem właściwym do rozstrzygnięcia jest sąd powszechny, a nie Przedsiębiorca. Stosowanie tzw. fikcji doręczenia jest dopuszczalne na gruncie procesowego prawa cywilnego, natomiast wprowadzenie takiego zapisu we wzorcu umownym w relacji przedsiębiorca-konsument jest niedopuszczalne. Związek zastrzega sobie w ten sposób prawo wiążącej oceny daty skutecznego doręczenia przesyłki konsumentowi. W ocenie Prezesa Urzędu zakwestionowane postanowienie i klauzula wpisana do Rejestru wywołują tożsame skutki dla konsumenta. Prezes Urzędu nie mógł stwierdzić, że Związek zaniechał stosowania w kontaktach z konsumentami postanowień wzorców Umów i Regulaminów, który nie zawierałby postanowień naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Przedsiębiorca przedstawił wprawdzie projekt zmienionych wzorów Umowy o zaopatrzenie w wodę oraz Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, jednak nie wskazał konkretnego terminu wprowadzenia do obrotu gospodarczego nowych wzorców umownych. Jeśli chodzi o Regulaminy, to Związek nadesłał jedynie projekt Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy Żyrzyn i oświadczył, że nowy regulamin zostanie uchwalony na posiedzeniu Zgromadzenia Związku w dniu 30 czerwca 2011r. Podobnie w przypadku Regulaminu dostarczania wody na terenie gmin: 30 Bełżyce, Borzechów, Spiczyn, Wilkołaz oraz Regulaminu dostarczania wody na terenie gminy Wojciechów, podjęta miała zostać stosowna uchwała Zgromadzenia Związku, co zaplanowano na dzień 30 czerwca 2011r. Stwierdzić należy, że wskazane wyżej regulaminy, jako akty prawa miejscowego, wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym (chyba, że dany akt normatywny określa termin dłuższy). Do czasu zakończenia przedmiotowego postępowania Związek nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających wejście w życie nowych regulaminów. Nie można zatem przyjąć, że Przedsiębiorca zaniechał stosowania w kontaktach z konsumentami wzorców Umów oraz Regulaminów, które nie zawierałyby postanowień naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Tym samym zasadne jest nakazanie zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów Ad III. 1. Postanowienie § 30 ust. 1 „Regulaminu dostarczania wody w Gminie Wojciechów” o treści: „Odbiorca winien zapewnić niezawodne działanie wodomierzy i urządzeń pomiarowych poprzez ich odpowiednie zabezpieczanie przed uszkodzeniami mechanicznymi lub skutkami niskich temperatur, a także prawidłowe utrzymanie studzienki czy też pomieszczenia, w którym są zamontowane oraz przed dostępem osób nieuprawnionych” zostało zakwestionowane jako działanie bezprawne, prowadzące do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał, że powyższe postanowienie stanowi naruszenie art. 15 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków. Artykuł 15 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków stanowi, że „Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego- odbiorca usług”. Z przepisu ustawy wynika zatem, że to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, więc w tym wypadku Związek ponosi koszty związane z nabyciem, zainstalowaniem i utrzymaniem wodomierza głównego. Odbiorca usług jest natomiast zobowiązany do utrzymania urządzeń pomiarowych. Stwierdzić należy, że w kwestionowanym postanowieniu Regulaminu dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów Przedsiębiorca w sposób bezprawny obciąża odbiorcę usług obowiązkiem zabezpieczania i utrzymania wodomierza głównego. Przepis w sposób jasny stanowi, że to przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne odpowiada za utrzymanie wodomierza głównego, natomiast utrzymanie pozostałych urządzeń leży w gestii odbiorcy usług. W postanowieniu Regulaminu dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów mowa jest o wodomierzach i urządzeniach pomiarowych, bez wyłączenia wodomierza głównego, co wskazuje, że odbiorca usług odpowiada także za utrzymanie i sprawne działanie wodomierza głównego. Uznać zatem należy, że Przedsiębiorca bezprawnie nakłada na odbiorcę usług obowiązek utrzymania i zagwarantowania sprawnego działania wodomierza głównego. Z tego względu należy uznać, że zapis stosowany przez Związek jest sprzeczny z przepisami powszechnie obowiązującego prawa i może prowadzić do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W ocenie Prezesa UOKiK treść przedmiotowego postanowienia umieszczonego w Regulaminie jest sprzeczna z art. 15 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, a jego stosowanie stanowi działanie bezprawne, określone w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 31 Prezes UOKiK stwierdził zaniechanie praktyki z dniem 2 września 2010 r. W dniu 18 sierpnia 2010r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego ogłoszona została Uchwała Nr XI/33/2010 Zgromadzenia Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach z dnia 22 kwietnia 2010r. w sprawie regulaminu dostarczania wody na terenie gminy Wojciechów, wprowadzająca nowy regulamin dostarczania wody na terenie gminy Wojciechów, która weszła w życie w dniu 2 września 2010r. Uchwała Nr IX/29/2009 Zgromadzenia Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach z dnia 15 grudnia 2009r., która wprowadzała regulamin zawierający powyższe postanowienie zakwestionowane przez Prezesa UOKiK, utraciła moc. Należało zatem stwierdzić zaniechanie stosowania praktyki. Ad IV. 1. Prezes Urzędu zakwestionował treść postanowienia § 37 ust. 1 „Regulaminu dostarczania wody na terenie Gminy Wojciechów” o treści: „W przypadku dostaw wody o jakości niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody, odbiorca usług może złożyć pisemną reklamację w terminie 5 dni od dnia, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu usługi, albo od dnia, w którym usługa została wykonana lub miała być wykonana” Wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8 grudnia 2006r. sygn. akt XVII Amc 41/06 postanowienie: „Ewentualne reklamacje należy zgłaszać w formie pisemnej w terminie 7 dni od zakończenia imprezy” zostało uznane za niedozwolone postanowienie umowne i wpisane do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone pod numerem 1079 . Powyższa klauzula została przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznana za niedozwoloną z uwagi na to, że przedsiębiorca zakreśla konsumentowi termin 7 dniowy od zakończenia imprezy do złożenia reklamacji. Postanowienie stosowane przez Przedsiębiorcę przewiduje, iż odbiorca usług ma prawo złożyć reklamację w przypadku dostaw wody o jakości niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody w terminie 5 dni od dnia, w którym zakończyła się przerwa w świadczeniu usługi, albo od dnia, w którym usługa została wykonana lub miała być wykonana. Uznać zatem należy, że powyższe postanowienie jest tożsame z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod numerem 1079. Wskazane postanowienia stanowią niedozwolone postanowienia umowne, z uwagi na to że przewidują dla konsumenta zbyt krótki termin do złożenia reklamacji z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Należy stwierdzić, że termin 5 dniowy, wskazany przez Związek na złożenie pisemnej reklamacji w przypadku dostaw wody o jakości niezgodnej z regulaminem lub przerw w dostawach wody jest terminem rażąco krótkim. Tak krótki okres w wielu sytuacjach może uniemożliwić odbiorcy usług złożenie przemyślanych reklamacji, a także jej faktyczne złożenie. Może bowiem dojść do sytuacji, gdy odbiorca nie będzie mógł złożyć reklamacji z powodu swojej nieobecności czy niewystarczającej ilości czasu na jej napisanie czy skorzystanie z fachowej pomocy przy jej sporządzaniu. Jak wskazał w swoim wyroku Sąd Okręgowy w Warszawie-Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów „tak krótki okres faktycznie w 32 wielu sytuacjach może uniemożliwić klientom nie tylko przemyślanych, poprzedzonych fachową konsultacją reklamacji, ale także jej faktyczne dokonanie”. Sąd wskazał także, że określenie tak krótkiego terminu do złożenia reklamacji świadczy o tym, że przedsiębiorca faktycznie jest zainteresowany tylko ochroną swoich interesów, a nie drugiej strony umowy. Ze względu na to, że Przedsiębiorca zakreśla odbiorcy usług zbyt krótki termin do złożenia reklamacji w tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania usługi, w ocenie Prezesa Urzędu zakwestionowane postanowienie i klauzula wpisana do Rejestru wywołują tożsame skutki dla konsumenta. Prezes UOKiK stwierdził zaniechanie praktyki z dniem 2 września 2010 r. W dniu 18 sierpnia 2010r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubelskiego ogłoszona została Uchwała Nr XI/33/2010 Zgromadzenia Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach z dnia 22 kwietnia 2010r. w sprawie regulaminu dostarczania wody na terenie gminy Wojciechów, wprowadzająca nowy regulamin dostarczania wody na terenie gminy Wojciechów, która weszła w życie w dniu 2 września 2010r. Uchwała Nr IX/29/2009 Zgromadzenia Związku Komunalnego Gmin w Bełżycach z dnia 15 grudnia 2009r., która wprowadzała regulamin zawierający powyższe postanowienie zakwestionowane przez Prezesa UOKiK, utraciła moc. Należało zatem stwierdzić zaniechanie stosowania praktyki. Trzecia przesłanka jest spełniona, gdy dane działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowości, gdyż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy nieograniczonej z góry liczby konsumentów, których nie da się zidentyfikować, jest to zjawisko o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r., sygn. akt III SK 27/07, stwierdził co następuje : „Zdaniem SN, sformułowanie z art. 23a ust. 1 ustawy o okik „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych interesów konsumentów, których interesy zostały naruszone, nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalne zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy do której skierowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy”. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu administracyjnym. W kontaktach z konsumentami Związek posługuje się przygotowanymi przez siebie wzorcami Umów o dostarczanie wody oraz o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, a także Regulaminami dostarczania wody oraz dostarczania wody i odprowadzania ścieków, które wiążą strony- Związek oraz odbiorcę usług, określając wzajemne prawa i obowiązki stron umowy. Wzorce umów oraz Regulaminy obowiązują zarówno osoby, które są już klientami Przedsiębiorcy, jak i potencjalnych klientów Przedsiębiorcy. Należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów. Spełniona została zatem trzecia przesłanka warunkująca ocenę tej sprawy pod kątem art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji niniejszej decyzji. 33 Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Otrzymuje: Związek Komunalny Gmin ul. Przemysłowa 48A 24-200 Bełżyce Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Lublinie Ewa Wiszniowska