RKR-30/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE Pl. Szczepański 5, 31-011 Kraków Tel./fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-10/13/MS- /13 Kraków, dn. 30 września 2013r. DECYZJA Nr RKR – 30/2013 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów działania przedsiębiorcy AVRIO MEDIA Sp. z o.o. z siedzibą w Kostrzynie polegające na stosowaniu we wzorcu umowy pod nazwą: „Ogólne warunki umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego” postanowienia umownego wpisanego na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone, tj. postanowienia o treści: „Odbiorca jest zobowiązany do: (…) 10. niezwłocznego pisemnego zawiadomienia Sprzedawcy o zmianie swoich danych zawartych w Umowie Kompleksowej. W razie uchybienia temu obowiązkowi, doręczenie dokonane na ostatnio podany przez Odbiorcę adres, uznaje się za skutecznie dokonane.” (pkt III ust. 1 pkt 10 wzorca) oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 18 marca 2013r. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów działania przedsiębiorcy AVRIO MEDIA Sp. z o.o. z siedzibą w Kostrzynie polegające na stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej określonej w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007r. o 2 przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206) polegającej na rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji poprzez zamieszczenie we wzorcu umowy pod nazwą: a) „Umowa o przyłączenie do sieci gazowej Avrio Media Sp. zo.o. Nr umowy …..” (do 10 m 3 /h) oraz b) „Umowa o przyłączenie do sieci gazowej Avrio Media Sp. zo.o. Nr umowy …”(pow. 10 m 3 /h) postanowienia o treści: „W sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie mają obowiązujące przepisy prawa, a w szczególności: (…) e) Taryfa Przedsiębiorstwa Gazowniczego Na Świadczenie Usług Dystrybucji Paliw Gazowych” (§ 7 ust. 3 lit. d wzorca a oraz § 6 ust. 3 lit. d wzorca b) oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 18 marca 2013r. III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów działania przedsiębiorcy AVRIO MEDIA Sp. z o.o. z siedzibą w Kostrzynie polegające na stosowaniu we wzorcu umowy pod nazwą: „Ogólne warunki umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego” postanowienia uprawniającego Spółkę do wstrzymania dostarczania gazu przypadkach wykraczających poza katalog przypadków wymienionych w przepisach art. 6 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012r., poz. 1059), stanowiących podstawę do wstrzymania dostarczania gazu, tj. postanowienia o treści: „Dostarczanie paliwa Gazowego może zostać wstrzymane lub ograniczone bez uprzedzenia Odbiorcy, gdy: 1. instalacja gazowa Odbiorcy lub sposób używania Paliwa gazowego stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, środowiska oraz bezpieczeństwa mienia, (…) 4. Odbiorca uniemożliwił upoważnionym przedstawicielom OSD dostęp w sytuacji zagrożenia zdrowia, życia lub mienia (wraz z niezbędnym sprzętem) do elementów sieci gazowej znajdujących się na terenie lub w obiekcie Odbiorcy,(…) 6. Odbiorca samowolnie przyłączył się do sieci gazowej, 7. dokonano zmiany lub uszkodzeń w gazomierzu ” (pkt VIII ust. 2. pkt pkt 1, 4, 6 i 7 wzorca) oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 18 marca 2013r. IV. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, 3 w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów działania przedsiębiorcy AVRIO MEDIA Sp. z o.o. z siedzibą w Kostrzynie polegające na stosowaniu we wzorcu umowy pod nazwą: „Ogólne warunki umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego” postanowień uprawniających Spółkę do wypowiedzenia umowy dostarczania gazu w przypadkach, w których przepis art. 6 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012r., poz. 1059) nie przewiduje takiego uprawnienia, tj. postanowień o treści: 1. „Rozwiązanie Umowy Kompleksowej zawartej na czas nieoznaczony może nastąpić za wypowiedzeniem przez każdą ze stron z zachowaniem 3-miesięcznego terminu wypowiedzenia.” (pkt IX ust. 2 wzorca) 2. „Rozwiązanie Kompleksowej może nastąpić za wypowiedzeniem przez każdą ze Stron z zachowaniem 7- dniowego okresu wypowiedzenia w przypadkach rażącego naruszania postanowień Umowy przez drugą Stronę Umowy, określonych w Umowie Kompleksowej, pomimo uprzedniego wezwania jej do zaniechania naruszeń i usunięcia ich skutków w wyznaczonym, odpowiednim terminie.” (pkt IX. ust. 3 wzorca) oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 18 marca 2013r. V. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331z późn. zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie (…) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, obciąża się przedsiębiorcę AVRIO MEDIA Sp. z o.o. z siedzibą w Kostrzynie kosztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązuje się tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 26 zł (słownie: dwadzieścia sześć) w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji. UZASADNIENIE W związku z prowadzonym badaniem wzorców umowy stosowanych w obrocie z konsumentami na rynku gazu sieciowego Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej „Prezesem UOKIK” – dokonał w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego analizy wzorców umowy stosowanych przez AVRIO MEDIA Sp. z o.o. z siedzibą w Kostrzynie – zwaną dalej „Spółką”. Przedmiotem badania było wstępne ustalenie, czy warunki umów zawieranych w obrocie z konsumentami przez tego przedsiębiorcę nie naruszają chronionych prawem interesów konsumenta, tj. czy są zgodne z przepisami powołanej na wstępie ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) – zwanej dalej „ustawą o ochronie (…)”. 4 W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że Spółka zawiera w obrocie gospodarczym, w tym z konsumentami, umowy w oparciu o jednolite wzorce umowy pod nazwą: a) „Ogólne warunki umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego” b) „Umowa o przyłączenie do sieci gazowej Avrio Media Sp. zo.o. Nr umowy …..” (do 10 m 3 /h) oraz c) „Umowa o przyłączenie do sieci gazowej Avrio Media Sp. zo.o. Nr umowy …”(pow. 10 m 3 /h) Przeprowadzona analiza wykazała, że w przedmiotowych wzorcach umowy stosowanych przez Spółkę zawarte jest postanowienie które zostało wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. – zwanego dalej „Rejestrem”. Ponadto stwierdzono we wzorcach zamieszczenie zapisów, które mogą wprowadzać konsumentów w błąd co do charakteru prawnego taryfy i naruszać prawo konsumenta do rzetelnej, prawdziwej informacji, którego stosowanie może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową określoną w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206) – zwanej dalej „ustawą o przeciwdziałaniu (…)” - oraz których stosowanie może być bezprawne z uwagi na możliwość naruszenia art. 6 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012r., poz. 1059) – zwanej dalej „Prawem energetycznym”. Mając powyższe na uwadze, postanowieniem nr RKR-53/2013 z dnia 27.02.2013r. Prezes UOKiK wszczął z urzędu postępowanie pod zarzutem stosowania przez AVRIO MEDIA Sp. z o.o. z siedzibą w Kostrzynie, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 3 oraz art. 24 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o ochronie (…), polegających na stosowaniu w w/w wzorcach umowy wykorzystywanych przez tę Spółkę postanowień umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru, zapisu stanowiącego nieuczciwą praktykę rynkową zakazaną w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu (…) oraz zapisów naruszających art. 6 ust. 3 i 3a Prawa energetycznego. Odpowiadając na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz wezwanie do udzielenie wyjaśnień, Spółka pismem z dnia 18.03.2013r. potwierdziła fakt stosowania wzorców umowy o treści zakwestionowanej przez Prezesa UOKiK. Ponadto Spółka poinformowała, że aprobuje stanowisko i zastrzeżenia Prezesa UOKIK odnośnie zakwestionowanych postanowień w stosowanych dotychczas wzorcach umów. W związku z powyższym stwierdziła, iż zaniechała stosowanej praktyki i dokonała zmiany kwestionowanych wzorców umów przez: - zaniechanie stosowania we wzorcach umownych kwestionowanych postanowień poprzez wprowadzenia w dniu 18.03.2013r. nowych wzorców umowy - zmianę umów zawartych z konsumentami w oparciu o wzorce zawierające kwestionowane zapisy poprzez ich aneksowanie w terminie 14 od daty pisma Spółki. Na dowód zaniechania Spółka przedłożyła nowe wzorce umowy, których analiza wykazała, że z tych wzorców umowy zostały usunięte kwestionowane postanowienia albo zostały zmienione w taki sposób, że utraciły one swoją abuzywność. W następnych pismach z dnia 20.4.2013r. i z dnia 8.04.2013r. Spółka potwierdziła dokonane zmiany stosowanych wzorców 5 umów oraz przesłała kopie 22 aneksów do umów zawartych z konsumentami przesłanych w terminie zadeklarowanym w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Natomiast pismem z dnia 15.05.2013r. Spółka przesłała zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego odo osób prawnych za rok podatkowy 2012 CIT-8, z którego wynika, że przychody Spółki w 2012r. wyniosły 15.709.266 zł. Postanowieniem RKR-54/2013 z dnia 27.02.2013r. Prezes UOKiK z urzędu zaliczył w poczet dowodów informacje przesłane przez Spółkę w toku postępowania wyjaśniającego o sygnaturze RKR-403-22/12/MS. Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Spółka prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS 0000162990. Zakres prowadzonej przez nią działalności obejmuje m.in. zawieranie umów o przyłączenie do sieci gazowej. W kontaktach z klientami, w tym z konsumentami, Spółka posługuje się wzorcami umowy pod nazwą: a) „Ogólne warunki umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego” b) „Umowa o przyłączenie do sieci gazowej Avrio Media Sp. zo.o. Nr umowy …..” (do 10 m 3 /h) oraz c) „Umowa o przyłączenie do sieci gazowej Avrio Media Sp. zo.o. Nr umowy …”(pow. 10 m 3 /h) Spółka zawarła ok. 130 umów z odbiorcami, zaliczanymi do grupy odbiorców pobierających do 10 m 3 /h, do której należą zarówno konsumenci, jak i inni odbiorcy nie będący konsumentami. Na podstawie danych przekazanych przez Spółkę ustalono, że zawarła ona umowy dostarczania gazu z 22 konsumentami. Umowy z konsumentami są zawierane w formie pisemnej. Doręczane klientom, w tym konsumentom, wzorce umów są sporządzane przez Spółkę przed zawarciem umowy i zawierają gotowe jednolite postanowienia. Oznacza to, iż Spółka stosuje w obrocie konsumenckim wzorce umów. Analiza wskazanych wyżej dokumentów pozwoliła na postawienie Spółce zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez: 1. zamieszczenie we wzorcu umowy pod nazwą: „Ogólne warunki umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego” postanowień o następującej treści: „Odbiorca jest zobowiązany do: (…) 10. niezwłocznego pisemnego zawiadomienia Sprzedawcy o zmianie swoich danych zawartych w Umowie Kompleksowej. W razie uchybienia temu obowiązkowi, doręczenie dokonane na ostatnio podany przez Odbiorcę adres, uznaje się za skutecznie dokonane.” (pkt III ust. 1 pkt 10 wzorca), 2. stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej określonej w art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu (…) polegającej na rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji poprzez zamieszczenie we wzorcu umowy postanowienia o treści: „W sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie 6 mają obowiązujące przepisy prawa, a w szczególności: (…) e) Taryfa Przedsiębiorstwa Gazowniczego Na Świadczenie Usług Dystrybucji Paliw Gazowych”, 3. stosowanie w w/w wzorcach umowy postanowień uprawniających Spółkę do wstrzymania dostarczania gazu albo do wypowiedzenia umowy dostarczania gazu w przypadkach wykraczających poza katalog przypadków wymienionych w przepisach art. 6 ust. 3 i 3a Prawa energetycznego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami taryfy stosowane przez przedsiębiorstwa energetyczne, w tym świadczące usługi dystrybucji gazu nie są powszechnie obowiązującymi aktami prawnymi, lecz są one wzorcami umowy szczególnego rodzaju, które podlegają zatwierdzeniu przez Prezesa URE na podstawie art. 23 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 poz. 1059) – zwanej dalej „Prawem energetycznym”. Nadto art. 6 ust. 3 Prawa energetycznego stanowi, że przedsiębiorstwo energetyczne może wstrzymać dostarczanie paliw gazowych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, stwierdzono, że: - instalacja znajdująca się u odbiorcy stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia albo środowiska; - nastąpił nielegalny pobór paliw gazowych. Ponadto przedsiębiorstwo energetyczne może wstrzymać dostarczanie gazu - na mocy art. 6 ust. 3a tej - w przypadku, gdy odbiorca zwleka z zapłatą za pobrany gaz albo świadczone usługi co najmniej miesiąc po upływie terminu płatności, pomimo uprzedniego powiadomienia na piśmie o zamiarze wypowiedzenia umowy i wyznaczenia dodatkowego, dwutygodniowego terminu do zapłaty zaległych i bieżących należności. W tym miejscu należy zauważyć, iż do Rejestru zostały wpisane na podstawie art. 479 45 k.p.c. postanowienia, które są tożsame z przedmiotowymi klauzulami zakwestionowanymi przez Prezesa UOKIK. Są to postanowienia o następującej treści: - „W przypadku zmiany adresu, każda ze stron zobowiązana jest niezwłocznie pisemnie powiadomić o tym drugą stronę. W przypadku nie powiadomienia o zmianie adresu, korespondencja kierowana na ostatni znany adres będzie uznawana za skutecznie doręczoną.” (wpis nr 1207 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 16.04.2007r., sygn. akt XVII Amc 43/06), - „Oświadczenia i zawiadomienia Activ Investment przesłane Kupującemu na podany adres do korespondencji uważa się za skutecznie doręczone. Kupujący zobowiązany jest w trakcie trwania niniejszej Umowy do natychmiastowego zawiadomienia Activ Investment o każdej zmianie adresu swego miejsca zamieszkania, pod rygorem uznania za skutecznie doręczone oświadczeń i zawiadomień Activ Investment przesłanych Kupującemu na adres wskazany w niniejszej umowie.” (wpis nr 1482 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 20.05.2008r., sygn. akt XVII Amc 107/07), Mając powyższe ustalenia na uwadze Prezes UOKIK zważył, co następuje: 7 Treść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców - naruszając jej przepisy – stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Niniejsze postępowanie dotyczy treści wzorców umowy stosowanych przez Spółkę wobec nieograniczonego kręgu adresatów, tj. wszystkich zainteresowanych ich treścią aktualnych i potencjalnych klientów przedsiębiorstwa energetycznego, którym - na gruncie art. 4 ust. 11 ustawy o ochronie (…) - przysługuje status konsumenta. Zdaniem Prezesa UOKIK rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą albo mogli być klientami Spółki. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż każde naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa UOKIK działań przewidzianych w ustawie o ochronie (...). W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy w/w ustawy, a dotyczące jej postępowanie prowadzone było w interesie publicznym. Stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) – przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Aby możliwe było zatem stwierdzenie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: 1. działania przedsiębiorcy winny mieć bezprawny charakter, tzn. być sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami, a jednocześnie 2. działania te muszą naruszać zbiorowe interesy konsumentów. Odnosząc się do pierwszej z przesłanek art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…), tj. bezprawności działań przedsiębiorcy, stwierdzić należy, iż bezprawność rozumie się jako sprzeczność zachowania danego podmiotu z przepisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego. Chodzi tu mianowicie o sprzeczność z szeroko rozumianym porządkiem prawnym, jako całością. Jako „bezprawne” należy kwalifikować zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych. Sprzeczne z prawem są czyny: zabronione i zagrożone sankcją karną, czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. „ Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia przeto bezprawności działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa.” (vide: „ Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz” , pod redakcją J. Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, 2000, s.117 – 118). Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tzn. niezależnym od wystąpienia szkody, czy zaistnienia zamiaru po stronie podmiotu dopuszczającego się działań bezprawnych. Podkreślenia wymaga okoliczność, że przepisy 8 w/w ustawy o ochronie (…) nie definiują pojęcia bezprawności działań przedsiębiorcy, na co zwrócił uwagę SOKiK w wyroku z dnia 23.06.2006r. (sygn. akt XVIII Ama 32/05), stwierdzając, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) z 15 grudnia 2000r. – którego odpowiednikiem w ustawie o ochronie (…) z dnia 16 lutego 2007r. jest art. 24 ust. 2 – nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Analizując powyższą przesłankę należy mieć na uwadze, iż zarzut bezprawnego działania przedsiębiorcy w przedmiotowej sprawie dotyczy także stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych- tj. naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 3 tej ustawy o ochronie (…) oraz naruszenie art. 6 ust. 3 i 3a Prawa energetycznego. Niemniej jednak, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku art. 24 ust. 2 pkt 1 wprost identyfikuje działanie przedsiębiorcy jako bezprawne – mianowicie, działanie polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do Rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK, co SOKIK potwierdził w innym wyroku z dnia 25.03.2004r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), stwierdzając, że można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści już wpisanej do Rejestru stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Ad I.1. sentencji decyzji Do stwierdzenia praktyki, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, iż przedsiębiorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zostały wpisane do prowadzonego przez Prezesa UOKIK Rejestru. Pokreślenia wymaga, że wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie — Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w Rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do Rejestru oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych, tj. stosowanych także przez innych przedsiębiorców. Prezes UOKIK może stwierdzić stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na posługiwaniu się postanowieniem wzorca umownego, które zostało wpisane do Rejestru, bez względu na to, czy wpis dotyczy tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu jest prowadzone postępowanie, czy też nie. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2.12.2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskazał, że zgodnie z art. 23 a ust. 2 [art. 24 ust. 2 aktualnej ustawy – przyp. własny 9 UOKIK] poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z późń. zm.) praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do Rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do Rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Sąd wskazał też, że naruszenie interesów konsumentów może nastąpić w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne wpisane do Rejestru, przy czym wpis do Rejestru związany jest z działaniami innych kontrahentów konsumentów. Analogicznie orzekł Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 29.09.2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19.12.2003r. (sygn. akt III CZP 95/03), stwierdził, że wyrok uwzględniający powództwo przez uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego Rejestru, skutek także wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKIK wyrażonym w wyroku z dnia 25.05.2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, iż określona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do Rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie dwóch klauzul powinien być zatem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 13.07.2006r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(...) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (...)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „(...) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik [obecnie art. 24 – przyp. własny UOKIK] obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a uokik znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (...).” Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia wzorców umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że zakwestionowane przez Prezesa UOKIK zapisy wzorca umowy stosowane przez Spółkę przy świadczeniu usług przyłączania do sieci gazowej, są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami SOKIK wymienionymi w niniejszej decyzji i wpisanych do Rejestru. Dodatkowo podkreślenia wymaga okoliczność, że wszystkie postanowienia wpisane do Rejestru, które zostały wskazane w niniejszej decyzji oraz postanowienia wskazane w sentencji decyzji dotyczą zaspokajaniem potrzeb bytowych konsumentów. 10 W ocenie Prezesa UOKIK postanowienie wskazane w pkt I.1.sentencji decyzji o treści: „Odbiorca jest zobowiązany do: (…) 10. niezwłocznego pisemnego zawiadomienia Sprzedawcy o zmianie swoich danych zawartych w Umowie Kompleksowej. W razie uchybienia temu obowiązkowi, doręczenie dokonane na ostatnio podany przez Odbiorcę adres, uznaje się za skutecznie dokonane.” jest tożsame z treścią postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycją 1207 oraz 1482, które zostały wymienione powyżej w treści decyzji. Postanowienia te o treści: „W przypadku zmiany adresu, każda ze stron zobowiązana jest niezwłocznie pisemnie powiadomić o tym drugą stronę. W przypadku nie powiadomienia o zmianie adresu, korespondencja kierowana na ostatni znany adres będzie uznawana za skutecznie doręczoną.” (vide: wyrok SOKiK z dnia 16.04.2007r., sygn. akt XVII Amc 43/06) oraz „Oświadczenia i zawiadomienia Activ Investment przesłane Kupującemu na podany adres do korespondencji uważa się za skutecznie doręczone. Kupujący zobowiązany jest w trakcie trwania niniejszej Umowy do natychmiastowego zawiadomienia Activ Investment o każdej zmianie adresu swego miejsca zamieszkania, pod rygorem uznania za skutecznie doręczone oświadczeń i zawiadomień Activ Investment przesłanych Kupującemu na adres wskazany w niniejszej umowie.” (vide: wyrok SOKIK z dnia 20.05.2008r., sygn. akt XVII Amc 107/07) zostały uznane przez SOKIK za niedozwolone, albowiem Sąd podzielił w pełni stanowisko Prezesa UOKIK, że są one niedozwolonymi postanowieniami umownymi w rozumieniu art. 385 3 pkt 9 k.c. Analogicznie SOKIK uznał niedozwolone postanowienie o treści: „W przypadku zwrotu pisma wysłanego na adres podany na wstępie niniejszej umowy bądź na adres korespondencyjny podany przez Nabywcę na piśmie z adnotacją: "nie podjęte w terminie", "adresat nieznany", "adresat zmienił adres" lub inną równoznacznością, uznawać się będzie, że adresat został powiadomiony prawidłowo i prawnie skutecznie.” (vide: wyrok SOKIK z dnia 17.10.2006r., sygn. akt XVII Amc 122/05) . Przepis ten uznaje za niedozwolone postanowienie, które przyznaje kontrahentowi konsumenta uprawnienie do dokonywania wiążącej interpretacji umowy. W kwestionowanym postanowieniu Spółka zastrzegła że wysyłanie zawiadomień, w tym także oświadczeń woli, na znany adres konsumenta będzie równoznaczne z ich doręczeniem konsumentowi. Oznacza to, iż tylko Spółka – jako twórca wzorca umowy – de facto decyduje o skuteczności doręczeń i wynikających z nich skutków prawnych. Takie działanie narusza standardy prawne wynikające z przepisów kodeksu cywilnego oraz obowiązujących w obrocie dobrych obyczajów. Stosownie bowiem do treści art. 61 § 1 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. W razie wątpliwości, czy oświadczenie zostało złożone prawidłowo, a jego treść wywołuje przewidziane skutki prawne, podmiotem właściwym do rozstrzygnięcia tych kwestii jest sąd powszechny, a nie twórca wzorca, który – korzystając z przewagi kontraktowej - narzuca swoim kontrahentom treść wzorca. Za niedopuszczalne w obrocie, zwłaszcza konsumenckim i sprzeczne z dobrymi obyczajami należy uznać zapisy wprowadzające doręczenie zastępcze lub domniemanie doręczenia, które należą do prawa procesowego i nakładają na osoby trzecie określone obowiązki związane z dostarczeniem stronom postępowania pism procesowych. A zatem analizowane postanowienie – mimo pewnych różnic semantycznych – jest tożsame z postanowieniami wpisanymi do Rejestru zarówno pod względem treści, stanu faktycznego oraz naruszają interesy konsumentów, umożliwiając Przedsiębiorcy działanie w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Ad I.2. sentencji decyzji 11 Do stwierdzenia praktyki, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, iż przedsiębiorca stosuje nieuczciwe praktyki rynkowe. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu (…) praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się w szczególności praktykę wprowadzająca w błąd (ust. 2). Natomiast - stosownie do art. 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wprowadzające w błąd działanie może w szczególności polegać na rozpowszechnianiu nieprawdziwych informacji. W świetle przepisów ustawy o przeciwdziałaniu (…) ocena, czy dane działanie przedsiębiorcy stanowi nieuczciwą praktykę handlową winno być dokonywane z punktu widzenia przeciętnego konsumenta. Model przeciętnego konsumenta należy ustalić na potrzeby konkretnej sprawy, z uwzględnieniem definicji wynikającej z art. 2 pkt. 8 ustawy o przeciwdziałaniu (…), zgodnie z którą za przeciętnego konsumenta rozumie się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny, a oceny w tym zakresie dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Przeciętnym konsumentem w niniejszej sprawie jest osoba zawierająca umowę o przyłączenie do sieci gazowej. Z uwagi na powszechne zastosowanie gazu w gospodarstwach domowych praktycznie każdy może być potencjalnym odbiorcą przekazu dotyczącego dokumentów mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron umowy o przyłączenie do sieci, do których odsyła ta umowa. W gronie potencjalnych kontrahentów przedsiębiorstwa energetycznego mogą znaleźć się także osoby nie posiadające znajomości regulacji zasad funkcjonowania podsektora gazowniczego oraz rozliczeń pomiędzy przedsiębiorstwem energetycznym i odbiorcami jego usług. Obowiązek rzetelnego informowania przez przedsiębiorców konsumentów o istotnych okolicznościach związanych z nabywanym produktem, w szczególności o jego cechach, parametrach techniczno-eksploatacyjnych, cenie, ewentualnym istnieniu szczególnej korzyści cenowej związanej z zakupem danego towaru obejmuje wszystkie etapy sprzedaży, począwszy od przekazów reklamowych, których celem jest zainteresowanie potencjalnych nabywców ofertą handlową przedsiębiorcy, aż do momentu zawarcia umowy, której przedmiotem będzie nabycie towaru. Powyższy obowiązek obejmuje również – w przypadku usług, których świadczenie podlega szczególnemu reżimowi prawnemu, jak np. dostarczanie i dystrybucja gazu – wskazanie powszechnie obowiązujących aktów prawnych określających prawa i obowiązki stron umowy oraz innych regulacji określających zasady świadczenie tych usług, jak w niniejszej sprawie taryf. Szczególne znaczenie ma początkowa faza sprzedaży, gdyż właśnie na tym etapie podejmowane przez profesjonalistów działania, a zwłaszcza treść oferowanych przez nich konsumentom wzorców umowy, mogą wpłynąć na decyzje konsumentów w zakresie zakupu towarów. Spółka wprowadziła do wzorców umowy pod nazwą: 12 - „Umowa o przyłączenie do sieci gazowej Avrio Media Sp. zo.o. Nr umowy …..” (do 10 m 3 /h) oraz - „Umowa o przyłączenie do sieci gazowej Avrio Media Sp. zo.o. Nr umowy …”(pow. 10 m 3 /h) zapis wymieniony w pkt II sentencji decyzji w brzmieniu: „W sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie mają obowiązujące przepisy prawa, a w szczególności: (…) e) Taryfa Przedsiębiorstwa Gazowniczego Na Świadczenie Usług Dystrybucji Paliw Gazowych” Określenie „przepis prawa”, „przepis prawny” rozumie się najczęściej jako «część aktu prawnego wyodrębnioną przez prawodawcę» (vide: „Słownik Języka Polskiego”, Wydawnictwo Naukowe PWN, http://sjp.pwn.pl/slownik/2510889/przepis_prawny ), przez co stosowane przez Spółkę postanowienie może sugerować kontrahentowi, że umowa zawiera odesłanie do aktu normatywnego o powszechnie obowiązującym charakterze. W rzeczywistości taryfa dla paliw gazowych jest wzorcem umowy szczególnego rodzaju, ponieważ podlega zatwierdzeniu przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Działanie takie może wprowadzać konsumentów w błąd co do charakteru prawnego taryfy, w tym m.in. co do spodziewanego okresu jej obowiązywania i częstotliwości dokonywania zmian jej postanowień, innych niż w przypadku powszechnie obowiązujących aktów prawnych - co niewątpliwie narusza prawo konsumenta do rzetelnej, prawdziwej informacji. Może też wpływać na postrzeganie i ocenę oferty Spółki, a tym samym może prowadzić do istotnego zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta, a więc jego decyzji dotyczącej umowy. Ad I.3. sentencji decyzji Do stwierdzenia praktyki, określonej w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, iż działanie przedsiębiorcy jest bezprawne, tj. sprzeczne z szeroko rozumianym porządkiem prawnym lub dobrymi obyczajami. W przedmiotowej sprawie Spółka zamieściła we wzorcu umowy pod nazwą: „Ogólne warunki umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego” postanowienia, przyznające jej uprawnienia do wstrzymania dostarczania gazu, których treść wykracza poza katalog przypadków wymienionych w przepisach art. 6 ust. 3 i 3a Prawa energetycznego. W przypadku wstrzymania dostarczania gazu - zgodnie z treścią art. 6 ust. 3 Prawa energetycznego - przedsiębiorstwo energetyczne, w tym Spółka, może wstrzymać dostarczanie paliw gazowych, wyłącznie w przypadku, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że: - instalacja znajdująca się u odbiorcy stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia albo środowiska; - nastąpił nielegalny pobór paliw gazowych. Ponadto przedsiębiorstwo energetyczne może wstrzymać dostarczanie gazu - na mocy art. 6 ust. 3a Prawa energetycznego - w przypadku, gdy odbiorca zwleka z zapłatą za pobrany gaz albo świadczone usługi co najmniej miesiąc po upływie terminu płatności, pomimo uprzedniego powiadomienia na piśmie o zamiarze wypowiedzenia umowy i wyznaczenia dodatkowego, dwutygodniowego terminu do zapłaty zaległych i bieżących należności. 13 Dokonując wykładni art. 6 ust. 3 Prawa energetycznego należy uwzględnić także stanowisko orzecznictwa, które uznało, że przepisy art. 6 ust. 3 oraz 3a Prawa energetycznego są przepisami bezwzględnie obowiązującym i wyłączają możliwość wstrzymania dostaw energii na innych zasadach niż w nich określone (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 7.05.2009r., sygn. akt VIA Ca 1318/08, utrzymany wyrokiem Sadu Najwyższego z dnia 3.03.2010r., sygn. akt III SK 38/09 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.062007r., sygn. akt III SK 11/07). W ocenie sądów Prawo energetyczne zawiera zamknięty katalog sytuacji uzasadniających wstrzymanie przez przedsiębiorstwo energetyczne dostaw energii, w tym także gazu. Dlatego przedsiębiorstwo nie może jednostronnie, we wzorcu ogólnych warunków umowy, rozszerzać tego katalogu. Działanie takie jest działaniem bezprawnym, co w świetle art. 24 ustawy o ochronie (…) stanowi jedną z przesłanek praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Należy przy tym pamiętać, że art. 6 ust. 2 Prawa energetycznego przyznaje przedstawicielom przedsiębiorstwa energetycznego, po okazaniu legitymacji i pisemnego upoważnienia wydanego przez właściwy organ tego przedsiębiorstwa, prawo wstępu na teren nieruchomości lub do pomieszczeń, gdzie znajdują się urządzenia przesyłowe. Jednocześnie nakłada on na odbiorcę obowiązek umożliwienia tym przedstawicielom dostępu wraz z niezbędnym sprzętem, do należących do niego elementów sieci i urządzeń znajdujących się na terenie lub w obiekcie odbiorcy, w celu przeprowadzenia prac eksploatacyjnych lub usunięcia awarii sieci, lub do układu pomiarowo-rozliczeniowego. Powołany przepis nie przewiduje jednak konsekwencji uchybienia temu obowiązkowi w postaci wstrzymania dostaw energii elektrycznej. Rozszerzanie zatem ustawowego katalogu przyczyn uzasadniających wstrzymanie dostaw energii elektrycznej postanowieniami ogólnych warunków umów jest niedopuszczalne. W powołanym wyroku z dnia 3.03.2010r., sygn. akt III SK 38/09 Sąd Najwyższy stwierdził, iż „skoro ustawodawca przyznał przedsiębiorstwu energetycznemu uprawnienie do wstrzymania dostaw energii w przypadkach stwierdzenia określonych w art. 6 ustawy - Prawo energetyczne naruszeń umowy sprzedaży energii, bądź zagrożeń, przedsiębiorstwo energetyczne może w zawieranych umowach lub stosowanych wzorcach, zawrzeć postanowienie upoważniające je do wstrzymania dostaw energii. Jednakże takie działanie można uznać za dozwolone wyłącznie w zakresie, w jakim podejmowane jest wobec przypadków celowego, świadomego uniemożliwiania przeprowadzenia stosownych kontroli przez odbiorcę energii. Tymczasem przedmiotowe postanowienie z Ogólnych warunków powódki jest nieostre i (…) obejmuje wszelkie przypadki, gdy przeprowadzenie kontroli przez pracowników przedsiębiorstwa energetycznego okazało się niemożliwe. Nie rozróżnia zaś między przypadkami celowego, świadomego, zawinionego działania odbiorcy, a sytuacjami, w których niemożność przeprowadzenia kontroli nie wynika w żaden sposób z zachowań odbiorcy godzących wprost w uprawnienia kontrolne przedsiębiorstwa energetycznego i wykonywanie ciążących na nim obowiązków w zakresie bezpieczeństwa świadczonych usług.” Analiza powołanego orzecznictwa prowadzi do wniosku, iż wykładnia powołanego przepisu powinna być dokonywana literalnie, a wstrzymanie dostaw gazu powinno następować przypadkach określonych w ustawie. Tymczasem Spółka zamieściła w przedmiotowym wzorcu umowy postanowienia zawierające własny katalog przypadków uprawniających ją do wstrzymania lub ograniczenia dostarczania gazu albo wypowiedzenia umowy dostarczania gazu. Oceniając ten katalog, Prezes UOKIK uznał, że przypadku czterech postanowień Spółka wykroczyła poza ustawowy katalog przesłanek wstrzymania dostarczania gazu określony w powołanych przepisach art. 6 ust. 3 i 3a Prawa energetycznego. Zastrzeżenia wzbudziły postanowienia pkt VIII ust. 2. pkt 1, 4, 6 i 7 wzorca (wskazane w pkt I.3. sentencji decyzji) o treści: 14 „Dostarczanie paliwa Gazowego może zostać wstrzymane lub ograniczone bez uprzedzenia Odbiorcy, gdy: 1. instalacja gazowa Odbiorcy lub sposób używania Paliwa gazowego stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, środowiska oraz bezpieczeństwa mienia, (…) 4.Odbiorca uniemożliwił upoważnionym przedstawicielom OSD dostęp w sytuacji zagrożenia zdrowia, życia lub mienia (wraz z niezbędnym sprzętem) do elementów sieci gazowej znajdujących się na terenie lub w obiekcie Odbiorcy,(…) 6. Odbiorca samowolnie przyłączył się do sieci gazowej, 7. dokonano zmiany lub uszkodzeń w gazomierzu ” W przypadku tych postanowień Spółka rozszerzyła katalog ustawowych przesłanek wstrzymania dostaw poprzez wprowadzenie postanowień, które z uwagi na swój nieostry charakter mogły wykraczać poza zakres ustawowego katalogu. Postanowienia te obejmowały bowiem swoim zakresem zarówno sytuacje, w których występowały przypadki bezpośredniego zagrożenia dla życia, zdrowia albo środowiska, albo celowego, świadomego uniemożliwiania przeprowadzenia stosownych kontroli przez odbiorcę energii albo nielegalnego poboru energii w rozumieniu art. 3 pkt 18 Prawa energetycznego, jak i sytuacje, co do których brak byłoby podstaw do uznania, iż spełniają one przesłanki ustawowe wstrzymania dostaw gazu. Dotyczyło to w szczególności przypadków braku bezpośredniego zagrożenia dla życia, zdrowia albo środowiska albo gdy niemożność przeprowadzenia kontroli nie wynikała w żaden sposób z działań odbiorcy godzących wprost w uprawnienia kontrolne pracowników Spółki albo gdy uszkodzenie gazomierza nie było zawinione przez odbiorcę. Zatem postanowienia wzorca umowy, uprawniające Spółkę do działanie w zakresie, w którym wykraczałyby one poza ustawowe upoważnienie do wstrzymania dostarczania gazu, należałoby uznać za działanie bezprawne i stanowiące przez to praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów zakazaną na mocy art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdziałaniu (…). Ad I.4. sentencji decyzji Zdaniem Prezesa UOKIK również postanowienia pkt IX ust. 2 oraz ust. 3 wzorca umowy pod nazwą „Ogólne warunki umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego” ) o treści: 1. „Rozwiązanie Umowy Kompleksowej zawartej na czas nieoznaczony może nastąpić za wypowiedzeniem przez każdą ze stron z zachowaniem 3-miesięcznego terminu wypowiedzenia.” (pkt IX ust. 2 wzorca) 2. „Rozwiązanie Kompleksowej może nastąpić za wypowiedzeniem przez każdą ze Stron z zachowaniem 7- dniowego okresu wypowiedzenia w przypadkach rażącego naruszania postanowień Umowy przez drugą Stronę Umowy, określonych w Umowie Kompleksowej, pomimo uprzedniego wezwania jej do zaniechania naruszeń i usunięcia ich skutków w wyznaczonym, odpowiednim terminie.” (pkt IX. ust. 3 wzorca) posiadają – w ocenie Prezesa UOKIK – bezprawny charakter. Przyjmując, że rozwiązanie umowy dostarczania gazu przez przedsiębiorstwo energetyczne, w tym także przez Spółkę, może nastąpić jedynie w przypadkach, w których przepisy Prawa energetycznego dopuszczają możliwość wstrzymania dostarczania gazu, stwierdzić należy, że w świetle treści art. 6 ust. 3 i 3a Prawa energetycznego - przedsiębiorstwo energetyczne, w tym Spółka, może rozwiązać umowę dostarczania gazu, wyłącznie w przypadku, stwierdzenia, że: 15 - instalacja znajdująca się u odbiorcy stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia albo środowiska; - nastąpił nielegalny pobór paliw gazowych albo - odbiorca zwleka z zapłatą za pobrany gaz albo świadczone usługi co najmniej miesiąc po upływie terminu płatności, pomimo uprzedniego powiadomienia na piśmie o zamiarze wypowiedzenia umowy i wyznaczenia dodatkowego, dwutygodniowego terminu do zapłaty zaległych i bieżących należności. Zamieszczenie zatem przez Spółkę w stosowanym przez siebie wzorcu umowy postanowienia uprawniającego każdą ze stron do wypowiedzenia umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia oraz w przypadku rażącego naruszenia postanowień umowy przez drugą stronę umowy nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach Prawa energetycznego. W tym przypadku przyznanie odbiorcy, w tym konsumentowi, uprawnienia do wypowiedzenia umowy nie budzi zastrzeżeń, natomiast uprawnienie to w przypadku Spółki wykracza poza ustawowe upoważnienie do wypowiedzenia umowy dostarczania gazu, a w konsekwencji należy uznać za działanie bezprawne i stanowiące przez to praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów zakazaną na mocy art. 24 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy o przeciwdziałaniu (… Odnosząc się do drugiej przesłanki, tj. naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, stwierdzić należy, iż ustawa o ochronie (...) nie definiuje pojęcia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzając jedynie w treści art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W świetle - powołanego na początku uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) należy przyjąć, że ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego klienta przedsiębiorcy – czyli konsumenta. Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12.09.2003r. (sygn.: I CKN 504/01) stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów. Oceniane w niniejszej decyzji działania Spółki odnoszą się do wszystkich jego aktualnych i przyszłych (potencjalnych) klientów, a zatem dotyczą zbiorowych interesów konsumentów. Uwzględniając powyższy wywód, Prezes UOKIK uznał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do zakwalifikowania działań Spółki jako praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określone w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (...). Stosownie do treści przepisu art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...) w przypadku gdy przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy, Prezes UOKIK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Mając na uwadze powyższe ustalenia, zgodnie z którymi Spółka naruszyła zbiorowe interesy konsumentów oraz okoliczność, iż niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie zmieniła treść przedmiotowych wzorców 16 umowy w ten sposób, że usunęła z nich kwestionowane postanowienia albo zmieniła je w taki sposób, że utraciły one swoją abuzywność oraz wykazała, że od dnia 18.03.2013r. stosuje zmienione wzorce umów w obrocie z konsumentami, orzeczono jak w pkt I sentencji. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie (…) Prezes UOKIK rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Natomiast w myśl art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie (…) jeżeli w wyniku postępowania Prezes UOKIK stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Analogicznie - stosownie do treści przepisu art. 264 § 1 k.p.a. - jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Do kosztów postępowania – zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a. - zalicza się (…) również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Postępowanie w sprawie stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu - w pkt I sentencji decyzji - stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie (…). Kosztami postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa UOKIK ze stroną i w związku z tym postanowiono obciążyć Przedsiębiorcę kosztami postępowania w wysokości 26 zł (słownie: dwadzieścia sześć). Koszty niniejszego postępowania Spółka obowiązana jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5). W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie (…) oraz art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie (…), przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5). Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Otrzymują: 1 x AVRIO MEDIA Sp. z o.o. - ul. Wrzesińska 1b, 62-025 Kostrzyń 1 x a/a