RKR-49/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE Pl. Szczepański 5, 31-011 Kraków Tel./fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-39/12/ES/JKK- /13 Kraków, dnia 30 grudnia 2013 r. DECYZJA Nr RKR - 49/2013 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie stosowania przez Mariusza Grzyb oraz Katarzynę Grzyb – wspólników spółki cywilnej prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” z siedzibą w Mszanie Dolnej praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - I. Na podstawie art. 26 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 wyżej wskazanej ustawy, praktykę stosowaną przez Mariusza Grzyb oraz Katarzynę Grzyb – wspólników spółki cywilnej prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” z siedzibą w Mszanie Dolnej, polegającą na stosowaniu we wzorcach umów o nazwach Umowa sprzedaży nr… oraz Umowa o roboty budowlane postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), o treści: a) W przypadku odstąpienia od umowy przez Zamawiającego, kaucja nie podlega zwrotowi, a Wykonawca ma prawo dochodzić zwrotu kosztów poniesionych w związku z realizacją umowy ; b) Wykonawca zobowiązuje się do poniesienia kary umownej w wysokości 0,2% wynagrodzenia netto za każdy dzień zwłoki w przypadku odstąpienia od umowy, nie 2 wywiązania się z terminu po upływie 14 dni roboczych od daty realizacji. Łączna wysokość kar i odszkodowań nie może przekroczyć jednak 10% wartości netto umowy; i nakazuje się zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2013 r. Nr 267 ) w zw. z art. 83 powołanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów umarza się jako bezprzedmiotowe – wszczęte z urzędu - postępowanie w sprawie stosowania przez Mariusza Grzyb oraz Katarzynę Grzyb – wspólników spółki cywilnej prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” z siedzibą w Mszanie Dolnej - praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na zamieszczaniu we wzorcu umowy o nazwie Umowa nr … na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okien PCV, ALU postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. o treści: a) Wykonawca zapłaci Zamawiającemu karę umowną 0,12 % kwoty wartości Umowy za każdy dzień opóźnienia w realizacji przedmiotu Umowy o ile opóźnienie powstało z jego winy; b) Zamawiający zapłaci Wykonawcy karę umowną 0,12 % wartości Umowy za każdy dzień zwłoki w zapłacie lub odbiorze przedmiotu Umowy, o ile zwłoka przekroczy 3 dni; c) Odstąpienie przez Zamawiającego od niniejszej Umowy w trakcie jej trwania, spowoduje przepadek wpłaconej zaliczki, jak również spowoduje możliwość dochodzenia odszkodowania uzupełniającego w sytuacji, gdy szkody Wykonawcy przewyższą wartość zaliczki; d) Wszelkie spory mogące wyniknąć pomiędzy stronami rozpatrywać będzie sąd właściwy dla siedziby Wykonawcy; oraz zamieszczeniu we wzorcu umowy o nazwie Umowa sprzedaży nr… postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. o treści: Wszelkie spory mogące wyniknąć pomiędzy stronami rozpatrywać będzie sąd właściwy dla siedziby Wykonawcy. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 powołanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na: a) Mariusza Grzyb, prowadzącego działalność jako wspólnik spółki cywilnej „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” w Mszanie Dolnej, karę pieniężną płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I sentencji, w wysokości 4 179,00 złotych (słownie: cztery tysiące sto siedemdziesiąt dziewięć złotych) - za które to zobowiązanie odpowiada on solidarnie z Katarzyną Grzyb, 3 b) Katarzynę Grzyb, prowadzącą działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” w Mszanie Dolnej, karę pieniężną płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I sentencji, w wysokości 4 179,00 złotych (słownie: cztery tysiące sto siedemdziesiąt dziewięć złotych) - za które to zobowiązanie odpowiada ona solidarnie z Mariuszem Grzyb. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zw. z art. 80 powołanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 263 § 1 i art. 264 § 1 powołanej w pkt. II ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 83 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , postanawia się obciążyć kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów: a) Mariusza Grzyb, prowadzącego działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” w Mszanie Dolnej, w kwocie 27,55 zł (słownie: dwadzieścia siedem złotych pięćdziesiąt pięć groszy), za które to zobowiązanie odpowiada on solidarnie z Katarzyną Grzyb, b) Katarzynę Grzyb, prowadzącą działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” w Mszanie Dolnej, w kwocie 27,55 zł (słownie: dwadzieścia siedem złotych pięćdziesiąt pięć groszy), za które to zobowiązanie odpowiada ona solidarnie z Mariuszem Grzyb, oraz zobowiązuje się tych przedsiębiorców do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Dnia 21 marca 2012 r. do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Krakowie (dalej: „Prezes Urzędu”) wpłynęło pismo konsumentki wskazujące na podejrzenie stosowania przez przedsiębiorców Mariusza Grzyb oraz Katarzynę Grzyb – wspólników spółki cywilnej prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” z siedzibą w Mszanie Dolnej (dalej: „Przedsiębiorcy”) praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na stosowaniu we wzorcach umów postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Jak wynikało z treści pisma skierowanego przez konsumentkę do Prezesa Urzędu, podpisała ona z Przedsiębiorcami umowę na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okiennej PCV i ALU, jednak nie wywiązali się oni z jej treści, zarówno pod względem terminu wykonania zobowiązania, jak i jakości tegoż wykonania. Do pisma skierowanego do Prezesa Urzędu konsumentka załączyła kopię umowy, jaką zawarła z Przedsiębiorcami. W związku z powyższym, pod sygnaturą RKR–405–11/12/ES Prezes Urzędu przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie czy postanowienia wzorców umów stosowanych przez Mariusza Grzyb oraz Katarzynę Grzyb – 4 wspólników spółki cywilnej prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” z siedzibą w Mszanie Dolnej nie naruszają chronionych prawem interesów konsumentów, tj. czy są zgodne z przepisami wyżej wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.) dotyczącymi wzorców umów. Uwzględniając ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego, postanowieniem nr RKR - 261/2012 z dnia 16 listopada 2012 r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie stosowania przez przedsiębiorców Mariusza Grzyb oraz Katarzynę Grzyb prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” z siedzibą w Mszanie Dolnej praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu we wzorcach umów o nazwach: - „Umowa o roboty budowlane” - „Umowa sprzedaży nr…”, - „Umowa o roboty budowlane nr…” - „Umowa Nr … na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okien PCV, ALU” postanowień umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, tj. postanowień o treści: 1. Wykonawca zobowiązuje się do poniesienia kary umownej w wysokości 0,2 % wynagrodzenia netto za każdy dzień zwłoki w przypadku odstąpienia od umowy, nie wywiązania się z terminu po upływie 14 dni roboczych od daty realizacji. Łączna wysokość kar i odszkodowań nie może przekroczyć jednak 10% wartości netto umowy (wzorzec Umowa o roboty budowlane ); 2. Wykonawca zapłaci Zamawiającemu karę umowną 0,12 % kwoty wartości Umowy za każdy dzień opóźnienia w realizacji przedmiotu umowy, o ile opóźnienie powstało z jego winy (wzorzec Umowa nr… na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okien PCV, ALU ); 3. Zamawiający zapłaci Wykonawcy karę umowną 0,12 % wartości Umowy za każdy dzień zwłoki w zapłacie lub odbiorze przedmiotu Umowy, o ile zwłoka przekroczy 3 dni (wzorzec Umowa nr …na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okien PCV, ALU ); 4. W przypadku odstąpienia od umowy przez Zamawiającego, kaucja nie podlega zwrotowi, a Wykonawca ma prawo dochodzić zwrotu kosztów poniesionych w związku z realizacją umowy (wzorzec Umowa o roboty budowlane, wzorzec Umowa sprzedaży nr… ); 5. Odstąpienie przez Zamawiającego od niniejszej Umowy w trakcie jej trwania spowoduje przepadek wpłaconej zaliczki, jak również spowoduje możliwość dochodzenia odszkodowania uzupełniającego w sytuacji, gdy szkody Wykonawcy przewyższą wartość zaliczki (wzorzec Umowa nr… na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okien PCV, ALU ); 6. Wszelkie spory mogące wyniknąć pomiędzy stronami rozpatrywać będzie sąd właściwy dla siedziby Wykonawcy ( wzorzec Umowa nr …na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okien PCV, ALU, wzorzec Umowa sprzedaży nr… ) 5 Jednocześnie, postanowieniem nr RKR – 262/2012 z dnia 16 listopada 2012 r., zaliczono w poczet dowodów informacje uzyskane w toku uprzednio przeprowadzonego pod sygnaturą RKR – 405 -11/12/ES postępowania wyjaśniającego, natomiast postanowieniem nr RKR – 242/2013 z dnia 13 listopada 2013 r. zaliczono w poczet dowodów pismo z dnia 20 lutego 2012 r. – skargę konsumencką wraz z załączoną do niej kopią umowy o nazwie Umowa nr … na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okien PCV, ALU . O wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przedsiębiorcy Mariusz Grzyb i Katarzyna Grzyb zostali zawiadomieni pismem z dnia 16 listopada 2012 r. Ustosunkowując się do stawianych zarzutów, pismem z dnia 3 grudnia 2012 r. Przedsiębiorcy podnieśli, iż w obrocie z konsumentami nie stosują żadnych wzorców umów, w rozumieniu art. 384 § 1 K.c., jak też art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Nadto poinformowali Prezesa Urzędu, że nie posiadają i nie stosują w obrocie z konsumentami żadnych ogólnych warunków umów, regulaminów handlowych, taryf, instrukcji, ani też stałych cenników, tym samym nie posługują się gotowymi wzorcami umów. Jak wyjaśnili, wszelkie umowy z kontrahentami, którzy są konsumentami zawierane są wyłącznie indywidualnie w drodze dwustronnych uzgodnień i negocjacji, podczas których konsument ma rzeczywisty wpływ na ukształtowanie brzmienia każdego postanowienia umowy, jaką podpisuje. Pomimo, iż – jak wyjaśnili Przedsiębiorcy - nie przedstawiają oni konsumentom umowy o z góry ustalonej treści, to punktem wyjścia dla uzgodnień jej treści jest projekt tejże umowy sporządzony doraźnie przez Przedsiębiorców dla danego kontrahenta lub kilku kontrahentów. W dalszej treści pisma z dnia 3 grudnia 2012 r. Mariusz Grzyb oraz Katarzyna Grzyb – wspólnicy spółki cywilnej prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” z siedzibą w Mszanie Dolnej wskazali, iż firma BOGMAR S.C. nie uznaje zastrzeżeń UOKiK podniesionych w przedmiotowym postępowaniu. (…) Wobec faktu, że firma BOGMAR nie stosuje w obrocie z konsumentami żadnych wzorców umownych w rozumieniu ustawy, postępowanie w niniejszej sprawie jest nieuzasadnione i bezprzedmiotowe. W ocenie Przedsiębiorców, wartym podkreślenia jest także, iż analizując umowę pod kątem obecności (albo nieobecności) postanowień wymienionych w art. 385 3 K.c., pamiętać należy, iż samo podobieństwo postanowienia umownego do jednego z przykładowych postanowień nie przesądza o jego niedopuszczalności. W świetle powyższego, w ocenie Przedsiębiorców, brak jest jakichkolwiek przesłanek ku temu, aby firma BOGMAR S.C. podejmowała jakiekolwiek działania celem dostosowania wzorca umowy do obowiązujących w tym zakresie wymogów prawnych (…). Zdaniem Przedsiębiorców, zapisy umów zawieranych przez nich z konsumentami nie mają przymiotu klauzul niedozwolonych z uwagi na brak rażącego naruszenia interesu konsumenta. Uznane za rzekomo niedozwolone przez tut. Delegaturę UOKiK zapisy umowy są bowiem usprawiedliwione uzasadnionym interesem przedsiębiorcy. W korespondencji kierowanej w ramach niniejszego postępowania do Prezesa Urzędu Przedsiębiorcy utrzymywali ponadto, że zawieranie przez nich umów z konsumentami zdarza się sporadycznie, albowiem podpisują oni przede wszystkim umowy z przedsiębiorcami. Celem zweryfikowania okoliczności tego rodzaju, że prowadząc działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, Przedsiębiorcy zawierają umowy przede wszystkim z innymi profesjonalnymi uczestnikami rynku, pismem z dnia 4 września 2013 r. Prezes 6 Urzędu wezwał Przedsiębiorców do przedłożenia kopii wszystkich umów zawartych przez nich z konsumentami w okresie od 1 stycznia 2012 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na powyższe wezwanie. W odpowiedzi, Przedsiębiorcy – występując jednocześnie z wnioskiem o przedłużenie terminu na uczynienie zadość wezwaniu Prezesa Urzędu – wskazali, że spośród blisko 900 umów, jakie podpisali oni w ramach prowadzonej działalności gospodarczej począwszy od dnia 1 stycznia 2012 r., około 250 zawartych zostało z konsumentami. Ostatecznie, pismem z dnia 30 września 2013 r., Przedsiębiorcy przedłożyli po 10 kopii umów zawartych w oparciu o wzorce stosowane przez nich w obrocie z konsumentami. Wyjaśnili ponadto, że przedmiotowe umowy nie odbiegały od siebie w znaczący sposób, bowiem treść umów zawieranych z konsumentami była możliwie prosta, propozycję umowy zazwyczaj przedstawiał przedstawiciel firmy, zaś kontrahenci (o ile w ogóle mieli zastrzeżenia) wnosili swoje – zazwyczaj drobne – poprawki. Pismem z dnia 17 grudnia 2013 r. Prezes UOKiK zawiadomił Przedsiębiorców o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a ci z przysługującego im prawa nie skorzystali. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny: Katarzyna Grzyb od listopada 2006 r. prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. W chwili obecnej jej wpis został przeniesiony do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Przeważającym przedmiotem działalności Przedsiębiorcy jest produkcja wyrobów dla budownictwa z tworzyw sztucznych. Dowód: wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (karta nr 90). Mariusz Grzyb od stycznia 2007 r. prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. W chwili obecnej wpis ten został przeniesiony do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Przeważającym przedmiotem działalności Przedsiębiorcy jest, podobnie jak w przypadku Katarzyny Grzyb, produkcja wyrobów dla budownictwa z tworzyw sztucznych. Dowód: wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (karta nr 89). Katarzyna Grzyb i Mariusz Grzyb jako wspólnicy spółki cywilnej prowadzą działalność gospodarczą pod nazwą „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb”. Siedziba spółki mieści się w Mszanie Dolnej przy ul. Ogrodowej 6. Dowód: PIT/B za rok 2012 Mariusza Grzyb (karty nr 47 - 48), PIT/B za rok 2012 Katarzyny Grzyb (karta nr 37 - 38), pismo Przedsiębiorców z dnia 16 kwietnia 2012 r. (karty nr 6 - 8 ), pismo Przedsiębiorców z dnia 3 grudnia 2012 r. (karty nr 23 - 26). „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” w swej szerokiej ofercie proponuje klientom stolarkę PCV, systemy aluminiowe, rolety zewnętrzne, systemy p.poż. 7 służące do wykonywania wewnętrznych i zewnętrznych przeszklonych przegród przeciwpożarowych z drzwiami jedno i dwuskrzydłowymi, a także bramy segmentowe oraz parapety zewnętrzne i wewnętrzne. Dowód: załącznik nr 3 do pisma Przedsiębiorców z dnia 16 kwietnia 2012 r. – „Oferta dla klienta” (karta nr 13). Przedsiębiorcy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zawierają umowy zarówno z konsumentami, jak i innymi przedsiębiorcami. W okresie między 1 stycznia 2012 r. a wrześniem 2013 r. podpisali niemal 900 umów, w tym ok. 250 z konsumentami. Dowód: pismo Przedsiębiorców z dnia 18 września 2013 r. (karty nr 54 i 57). Zawierając umowy z konsumentami, Przedsiębiorcy posługują się wzorcami umów o dwóch nazwach: Umowa sprzedaży oraz Umowa o roboty budowlane . Analiza treści przedłożonych przez Przedsiębiorców 19 kopii umów zawartych z konsumentami w latach 2012 i 2013 w oparciu o wzorzec umowy o nazwie Umowa o roboty budowlane wykazała, że pod taką samą nazwą Przedsiębiorcy posługują się de facto dwoma wzorcami umów (dalej zwanymi: wzorzec Umowa o roboty budowlane [1] oraz wzorzec Umowa o roboty budowlane [2] ). Okoliczność stosowania wyżej wskazanych wzorców umowy, a tym samym postanowień w nich zawartych udokumentowano, gromadząc kopie umów faktycznie zawartych przez Przedsiębiorców z konsumentami. Dowód: kopie 30 umów przesłanych jako załącznik do pisma Przedsiębiorców z dnia 30 września 2013 r. (karty nr 58 - 88), kopie 4 umów przesłanych jako załącznik do pisma z dnia 4 lipca 2012 r. (karty nr 16 - 20). Prezes Urzędu ustalił, że wzorzec umowy Umowa o roboty budowlane [2] zawiera postanowienie regulujące kwestię zwrotu kwot wpłaconych na poczet ceny przez konsumenta, w razie odstąpienia przez niego od umowy. Treść tego postanowienia brzmi: W przypadku odstąpienia od umowy przez Zamawiającego, kaucja nie podlega zwrotowi, a Wykonawca ma prawo dochodzić zwrotu kosztów poniesionych w związku z realizacją umowy. Zgodnie z jego treścią, w przypadku odstąpienia od umowy przez Zamawiającego (konsumenta) kaucja przez niego wpłacona nie będzie podlegała zwrotowi. Ponadto we wzorcu umowy Umowa sprzedaży nr… zamieszczono zapis o treści: W przypadku odstąpienia od umowy przez Zamawiającego, zaliczka nie podlega zwrotowi, a Sprzedawca ma prawo dochodzić zwrotu kosztów poniesionych w związku z realizacją umowy. Natomiast analiza przedłożonych przez Przedsiębiorców w toku postępowania wzorców umów wykazała, że postanowienie o treści odpowiadającej treści zapisu wyżej wskazanego znajduje się również we wzorcu umowy Umowa o roboty budowlane [1]. Ma ono brzmienie: W przypadku odstąpienia od umowy przez Zamawiającego, zaliczka nie podlega zwrotowi, a Wykonawca ma prawo dochodzić zwrotu kosztów poniesionych w związku z realizacją umowy . Dokonując dalszej analizy kopii przedłożonych przez Przedsiębiorców umów, jakie zawarli oni z konsumentami w okresie od 1 stycznia 2012 r. do połowy września 2013 r., Prezes Urzędu powziął wątpliwości co do postanowienia ograniczającego odpowiedzialność Przedsiębiorców z tytułu nieterminowego wykonania obowiązków będących przedmiotem 8 umowy. Zapis ten brzmi: Wykonawca zobowiązuje się do poniesienia kary umownej w wysokości 0,2% wynagrodzenia netto za każdy dzień zwłoki w przypadku odstąpienia od umowy, nie wywiązania się z terminu po upływie 14 dni roboczych od daty realizacji. Łączna wysokość kar i odszkodowań nie może przekroczyć jednak 10% wartości netto umowy . Ponadto, Prezes Urzędu ustalił, że Przedsiębiorcy stosują we wzorcu Umowy nr… na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okien PCV, ALU oraz we wzorcu Umowy sprzedaży nr… postanowienia o treści wskazanej w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Dowód: Załącznik do pisma – skargi konsumenckiej – z dnia 20 lutego 2012 r. (karty nr 95 - 98). Przychód osiągnięty przez każdego z Przedsiębiorców z tytułu wspólnie prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł z rok 2012 po [tajemnica przedsiębiorstwa] zł. Dowód: PIT/B Katarzyny Grzyb za rok 2012 (karty nr 37 - 38), PIT/B Mariusza Grzyb za rok 2012 (karty nr 47 - 48). Mając powyższe ustalenia na uwadze Prezes Urzędu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. W związku z powyższym, w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji w niej przyjętej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a także podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsiębiorców narażonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Powołana ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma zatem charakter publicznoprawny i służy ochronie interesu ogólnospołecznego; w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w ustawie przewidziane mogą być stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań sprzecznych z przepisami prawa naruszony został interes publiczny. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy określonymi działaniami dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska 1 . W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli stać się klientami Przedsiębiorców. Objęte zarzutem działanie Przedsiębiorców wymierzone jest w szeroki krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez nich usług, a nie dotyczy jedynie interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy i nie 1 wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 24.10.1991r., sygn. akt XV Amr 8/90. 9 dający się porównać z innymi. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Z uwagi na powyższe, w niniejszej sprawie istnieje możliwość poddania zachowania Przedsiębiorców dalszej ocenie pod kątem stosowania przez nich praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Punktem wyjścia do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy działania Przedsiębiorców mogły nosić znamiona praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. A rt. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, że zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 tej ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c.; 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, zgodnie z art. 22¹ k.c. w związku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, − praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. 2013 Nr 672 ze zm.) przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Natomiast art. 4 ust. 2 wyżej wskazanej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jednoznacznie stanowi, że za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Co za tym idzie, Mariusz Grzyb oraz Katarzyna Grzyb, jako wspólnicy spółki cywilnej wykonujący działalność gospodarczą na podstawie wpisów do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, są przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a tym samym posiadają status przedsiębiorców w rozumieniu 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W konsekwencji, ich zachowania poddane mogą być kontroli z punktu widzenia przepisów tej ustawy. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Mariusza Grzyb oraz Katarzynę Grzyb – wspólników spółki cywilnej, prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” z siedzibą w Mszanie Dolnej praktyki wskazanej w punkcie I sentencji niniejszej decyzji została spełniona. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje pojęcia zbiorowych interesów konsumentów, stąd przy ustalaniu jego treści należy odwołać się do orzecznictwa sądowego. Należy przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Wskazówki co do tego, jak należy pojmować zbiorowy interes konsumentów zawarte są w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , który stanowi, że nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, żeby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Nadto, interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę jako zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Pod tym 11 pojęciem należy rozumieć zarówno stricte ekonomiczne, tj. o wymiarze majątkowym, interesy konsumentów, jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom możliwość dokonywania transakcji przy całkowitym zrozumieniu, jaki jest ich rzeczywisty sens ekonomiczny i prawny na etapie przedkontraktowym i w czasie wykonywania umowy. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie jest zatem konieczne ustalenie, że którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki. W korespondencji kierowanej w toku niniejszego postępowania do Prezesa Urzędu, Przedsiębiorcy argumentowali, że przedmiotem przewidzianej w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów ochrony mają być zbiorowe interesy konsumentów, rozumiane jako pewien byt abstrakcyjny, a o naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów może być mowa jedynie w przypadkach odnoszących się do nieokreślonego, szerokiego kręgu osób, a nie zdefiniowanej grupy konsumentów i ich indywidualnych interesów. Ponadto podnosili, że do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, np. poprzez stosowanie klauzul niedozwolonych we wzorcach umów konieczne jest, by działanie przedsiębiorcy było kierowane nie do konkretnego adresata, lecz do pewnego nieoznaczonego kręgu podmiotów – do wielu niezindywidualizowanych konsumentów traktowanych jako wspólny podmiot. Z argumentacją tego rodzaju nie sposób się zgodzić, w szczególności z uwagi na fakt, że skutkami opisanych w niniejszej decyzji działań Przedsiębiorców dotknięty może być nieoznaczony z góry krąg konsumentów, którego nie da się w pełni zidentyfikować, a więc wszyscy dotychczasowi, jak i przyszli kontrahenci Przedsiębiorców. Z faktu posługiwania się przez Mariusza Grzyb oraz Katarzynę Grzyb w obrocie z konsumentami wzorcami umów wynika bowiem powtarzalność ich zachowania wobec takich osób. Potencjalnie wszyscy konsumenci mogą skorzystać z oferty Przedsiębiorców i zawrzeć z nimi umowę na ustalonych z góry warunkach i w oparciu o proponowany przez nich wzorzec. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów może być powiązane z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów, ale może mieć także wymiar nieekonomiczny. W tym ostatnim zakresie, według poglądów doktryny, należy tu też uwzględniać niewygodę organizacyjną, mitręgę, stratę czasu, nierzetelność traktowania, wprowadzenie w błąd, a także naruszenie prywatności 2 . W ocenie Prezesa Urzędu, w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy działania Przedsiębiorców naruszają przede wszystkim interes gospodarczy klientów przejawiający się z przerzuceniu na nich, jako na słabszą – nieprofesjonalną - stronę umowy konsekwencji finansowych, będących następstwem odstąpienia od umowy bądź jej niewykonania w ustalonym terminie. Bezprawność działań Ostatnią z przesłanek, jakie należy rozważyć w celu uprawdopodobnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów „ muszą być zatem 2 E. Łętowska, Prawo Umów Konsumenckich , wyd. II, Warszawa 2002 r., str. 341. 12 wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa ” 3 . Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję powołanego art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 4 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 5 . W art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, a także nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Podkreślenia wymaga także fakt, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego 6 . Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje natomiast strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Bezprawność zarzucanej Przedsiębiorcom praktyki wynika z tożsamości stosowanych przez nich postanowień wzorców umów z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005 r. (sygn. akt VI ACa 760/05) podkreślił, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Jak wskazał Sąd Apelacyjny, naruszenie interesów konsumentów może nastąpić w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne już wpisane do rejestru, przy czym wpis taki związany był z działaniami innych przedsiębiorców. Jak wynika z powyższego, Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , polegającej na posługiwaniu się postanowieniem wzorca umowy, które zostało wpisane do rejestru, bez względu na to, czy wpis dotyczy tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu jest prowadzone postępowanie, czy też nie 7 . Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyrażonym w wyroku z dnia 25.05.2005 r. (sygn. akt 3 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 4 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 5 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 6 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 7 Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19.12. 2003 r., sygn. akt III CZP 95/03, Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29.09.2005 r., sygn. akt VI ACa 381/05. 13 XVII Ama 46/04), dla uznania, iż określona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie dwóch klauzul powinien być zatem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Trafność wyżej opisanego stanowiska potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06). W uchwale tej uznano, że stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23 a 8 . Odwołując się do argumentów o charakterze celowościowym oraz kierując się potrzebą zapewnienia skuteczności tego przepisu, Sąd Najwyższy podkreślił, że praktyka naruszającą zbiorowe interesy konsumentów obejmuje również przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych, polegających na przestawieniu szyku wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli.. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej jak wpisana do rejestru (…). Możliwość uznania zachowania przedsiębiorcy, polegającego na stosowaniu postanowień wzorców umownych, które nie mają identycznego brzmienia jak postanowienia wpisane do rejestru, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, w sposób istotny zwiększa skuteczność obu instytucji (niedozwolonych postanowień umownych oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumenta), zniechęcając przedsiębiorców do obchodzenia wpisów dokonanych w rejestrze niedozwolonych postanowień. Nie jest więc konieczna dokładna, literalna zbieżność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Niedozwolone będą również takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, których treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną wykładnię. W tym miejscu zwrócić należy również uwagę na, wynikająca z art. 479 45 § 3 k.p.c., jawność rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Oznacza ona, że od chwili wpisania do niego określonego postanowienia zakazane jest stosowanie tożsamych postanowień w obrocie konsumenckim i nikt nie może zasłaniać się nieznajomością dokonanych wpisów. Rejestr postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone jest prowadzony przez Prezesa UOKiK. Rejestr ten jest powszechnie dostępny w wersji elektronicznej na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem www.uokik.gov.pl. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że przedsiębiorca jest z mocy prawa zobowiązany do powstrzymania się od stosowania ww. postanowień, które uznano za tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów i bezprawność działań przedsiębiorcy zostaną poniżej omówione dla poszczególnych zarzutów. 8 W obowiązującej obecnie ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów , praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana została w art. 24. 14 Ad pkt I lit. a) sentencji decyzji Przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że zakwestionowane przez Prezesa UOKiK postanowienia wzorców umów stosowanych przez Mariusza Grzyb oraz Katarzynę Grzyb – wspólników spółki cywilnej „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” z siedzibą w Mszanie Dolnej przy świadczeniu usług na rzecz konsumentów, są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (które zostaną przytoczone w dalszej części niniejszej decyzji) i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. W ocenie Prezesa UOKiK postanowienie wskazane w pkt I lit. a) sentencji decyzji o treści: W przypadku odstąpienia od umowy przez Zamawiającego, kaucja nie podlega zwrotowi, a Wykonawca ma prawo dochodzić zwrotu kosztów poniesionych w związku z realizacją umowy jest tożsame z treścią postanowienia wpisanego do rejestru niedozwolonych postanowień umownych pod pozycją 548. Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 10/05) SOKiK orzekł, że niedozwolone jest postanowienie o treści: W wypadku odstąpienia od umowy lub nie wywiązania się z jej postanowień przez Kupującego, Sprzedający jest uprawniony do bezzwrotnego zatrzymania zaliczki. Sąd uznał, że postanowienie to kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco narusza jego interesy, spełniając przesłanki klauzuli niedozwolonej określonej w art. 385 1 § 1 K.c. W ocenie SOKiK postanowienie to jest niedozwolone, gdyż przewiduje w sposób jednostronny, wyłącznie po stronie konsumenta, obowiązek zapłaty określonej kwoty na rzecz przedsiębiorcy na wypadek rezygnacji z umowy lub niewykonania umowy. Tym samym wypełnia ono dyspozycję art. 385 1 § 1 k.c. i art. 385 3 pkt 16 k.c. Zarówno postanowienie określone w pkt. I lit. a) sentencji niniejszej decyzji stosowane przez Przedsiębiorców, jak i postanowienie wpisane do rejestru pod numerem 548, przewidują jednostronne zastrzeżenie pobierania określonej kwoty pieniężnej (w przypadku postanowień stosowanych przez Przedsiębiorców – w wysokości odpowiadającej wpłaconej kaucji) od konsumenta w sytuacji odstąpienia przez niego od umowy. Tym samym kształtują prawa konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami przejawiający się w tym, że przedsiębiorca – jako profesjonalny uczestnik obrotu uprawniony jest do zatrzymania świadczenia mu nienależnego, jakim – z chwilą złożenia przez konsumenta oświadczenia o odstąpieniu od umowy – stała się wpłacona uprzednio zaliczka (kaucja). W związku z powyższym, Prezes Urzędu uznał, że zakres postanowienia wpisanego do Rejestru pod numerem 548 jest tożsamy z zakresem postanowienia stosowanego przez Przedsiębiorców we wzorcach umów o nazwie Umowa sprzedaży nr… oraz Umowa o roboty budowlane. Ad pkt I lit. b) sentencji decyzji W ocenie Prezesa Urzędu tożsamość z klauzulami wpisanymi do prowadzonego przez Prezesa Urzędu rejestru niedozwolonych postanowień umowy występuje również w przypadku postanowienia wskazanego w lit. b) punktu I sentencji niniejszej decyzji w brzmieniu: Wykonawca zobowiązuje się do poniesienia kary umownej w wysokości 0,2% wynagrodzenia netto za każdy dzień zwłoki w przypadku odstąpienia od umowy, nie wywiązania się z terminu po upływie 14 dni roboczych od daty realizacji. Łączna wysokość kar i odszkodowań nie może przekroczyć jednak 10% wartości netto umowy. Zdaniem Prezesa Urzędu, postanowienie to mieści się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru pod pozycją 1396. Postanowienie to w brzmieniu Suma tak naliczonych kar nie może przekroczyć 3% ceny 15 sprzedaży brutto lokalu przedmiotu umowy zostało uznane za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem SOKiK z dnia 28 grudnia 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 98/07). W ocenie Sądu postanowienie o treści wyżej wskazanej spełnia przesłanki niedozwolonego postanowienia umownego z art. 385 3 pkt 2 k.c., gdyż zmierza do istotnego ograniczenia odpowiedzialności względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Zapis taki stanowi wyraz nierzetelnego, lekceważącego traktowania konsumenta jako słabszej strony umowy. Zakreślenie górnej granicy kary umownej, jaką zapłacić będzie musiał przedsiębiorca w razie nie wywiązania się z treści umowy w uzgodnionym terminie, może prowadzić do sytuacji, w której przedsiębiorca – nie narażając się na dalsze negatywne konsekwencje niewykonania umowy – może przez długi czas nie dotrzymywać terminu wykonania kontraktu. W ocenie Prezesa Urzędu argumenty wyrażone w uzasadnieniu wyżej wskazanego wyroku SOKiK podnieść można jako właściwe, dokonując analizy treści postanowienia określonego w punkcie I lit b) sentencji decyzji. Zapis ten zakłada - jedynie po stronie kontrahenta konsumenta - ograniczenie (do 10% wartości netto umowy) wysokości kary umownej, jaką ten obowiązany będzie zapłacić konsumentowi w razie niewykonania umowy w terminie. Podobnie, jak w przypadku klauzuli wpisanej do rejestru, tak i na podstawie kwestionowanego przez Prezesa Urzędu zapisu wzorca umowy o nazwie Umowa o roboty budowlane [2] , a także zapisów wzorca umowy o nazwie Umowa sprzedaży nr… oraz Umowa o roboty budowlane [1] odpowiedzialność przedsiębiorców z tytułu niewykonania umowy ograniczona została do z góry określonej wysokości. Sprzyjać może to nieuzasadnionemu przeciąganiu przez przedsiębiorcę terminu wykonania umowy, narażając tym samym konsumenta na dodatkowe koszty i rodząc po jego stronie brak pewności, co do tego, kiedy umowa zostanie wykonana. Ponadto, w ocenie Prezesa Urzędu, w przypadku postanowienia wskazanego w lit. b punktu I sentencji niniejszej decyzji, za abuzywne uznać należy również – przewidziane tym postanowieniem – ograniczenie co do momentu, po upływie którego może nastąpić rozpoczęcie naliczania kary umownej. Jak wynika bowiem z treści kwestionowanego postanowienia – naliczanie kary umownej nastąpić może dopiero po upływie 14 dni roboczych od daty realizacji. Wyrokiem z dnia 27 listopada 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 162/05) Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznał za niedozwolone postanowienie w brzmieniu: Opóźnienie dostawcy z winy Zleceniobiorcy (…) Jeżeli jednak nastąpiło opóźnienie wykonania usługi Zleceniodawca ma prawo do naliczania odsetek ustawowych po upływie 30 dni od ustalonej daty wykonania usługi. Postanowienie to zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone dnia 5 lutego 2007 r. pod pozycją 1018. Zarówno postanowienie w brzmieniu wskazanym w punkcie I lit. b sentencji niniejszej decyzji, jak i postanowienie wpisane do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone pod pozycją 1018 uznane mogą być za tożsame, pomimo istniejącej między nimi różnicy w określeniu terminu, po upływie którego konsument żądać będzie mógł kary umownej. Różnica ta nie wpływa bowiem na cel, jakiemu służyć mają te zapisy. Zarówno postanowienie stosowane przez Przedsiębiorców, jak i postanowienie wpisane do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. ma na celu wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy wobec konsumenta za zawinione opóźnienie w wykonaniu umowy w wymiarze do 14 dni (w przypadku postanowienia stosowanego przez Przedsiębiorców) lub do 30 dni (w przypadku postanowienia wpisanego do rejestru). Ponadto postanowienia te, poprzez wprowadzenie terminu, dopiero po upływie którego konsument może na podstawie umowy 16 żądać kary umownej, ograniczają odpowiedzialność przedsiębiorcy względem konsumenta z tytułu zwłoki w realizacji przyjętego zamówienia. Z uwagi na fakt, że godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać również jedynie na zagrożeniu ich naruszenia, w przypadku praktyk wskazanych w punkcie I sentencji decyzji nie jest konieczne wykazanie, że którykolwiek z konsumentów, którzy zawarli z Przedsiębiorcami umowy, został dotknięty skutkami praktyki, tj. faktycznie, w razie odstąpienia od umowy, nie otrzymał zwrotu wpłaconej zaliczki (kaucji) lub - w przypadku nie wywiązania się z terminu wykonania umowy przez Przedsiębiorców – wysokość wypłaconych konsumentowi z tego tytułu kar umownych i odszkodowań wyniosła maksymalnie 10% wartości umowy netto. Dla przypisania bowiem Przedsiębiorcom praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wystarczająca jest sama potencjalna możliwość zastosowania kwestionowanego zapisu. W świetle powyższego, Prezes Urzędu uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki niezbędne do przypisania Przedsiębiorcom praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Wykazane zostały: naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oraz bezprawność działania podmiotów, posiadających status przedsiębiorców – wynikająca z tożsamości stosowanych przez nich postanowień wzorców umów z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Przedsiębiorcy zarówno na etapie postępowania wyjaśniającego, jak i postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, nie zmienili kwestionowanych postanowień, podnosząc, iż w ich ocenie nie stosują oni wzorców umów, bowiem treść wszelkich umów, których kontrahentami są konsumenci uzgadniana jest indywidualnie, w drodze dwustronnych uzgodnień lub negocjacji, a co za tym idzie bezprzedmiotowe stają się wezwania Prezesa Urzędu kierowane do Przedsiębiorców. Tym samym, Przedsiębiorcy nie wykazali, stosownie do art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zaniechania stosowania przypisanych im praktyk. Pomimo, iż zarówno w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygnaturą RKR-405-11/12/ES, jak i postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Przedsiębiorcy podnosili, iż nie stosują w obrocie z konsumentami wzorców umów, analiza kopii 23 umów o nazwie Umowa o roboty budowlane oraz kopii 11 umów o nazwie Umowa sprzedaży nr… przesłanych Prezesowi Urzędu pozwoliła uznać za zasadny wniosek, iż Przedsiębiorcy ci posługują się wzorcami umów. W piśmie z dnia 30 września 2013 r. Przedsiębiorcy wskazali, że propozycję umowy zazwyczaj przedstawiał konsumentom przedstawiciel spółki BOGMAR S.C., a konsumenci ewentualnie wnosili swoje, zazwyczaj drobne, poprawki. Analiza treści kopii umów, jakie zgromadzone zostały przez Prezesa Urzędu w materiale dowodowym postępowania prowadzonego pod sygnaturą RKR-61-39/12/ES/JKK prowadzi do wniosku, iż w rzeczywistości indywidualne negocjowanie treści umów przez konsumentów nie miało miejsca. Treść kopii umów o powtarzalnych nazwach Umowa sprzedaży nr… oraz Umowa o roboty budowlane doręczonych Prezesowi, a zawartych z konsumentami w latach 2012 - 2013 jest, w wręcz identyczna. Każda umowa podzielona jest na mniejsze, kolejno ponumerowane jednostki redakcyjne, bez jakiegokolwiek wolnego miejsca pozostawionego na wpisanie dodatkowych postanowień. Ewentualna wolna przestrzeń podlegająca uzupełnieniu pozwala jedynie na uzupełnienie daty zawarcia umowy, danych osobowych 17 konsumenta, kwoty ewentualnie wpłaconej zaliczki oraz elementów identyfikujących zamówiony towar/usługę. Żadna z umów nie zawiera jakiegokolwiek postanowienia, które odróżniałoby jej treść od pozostałych umów o tej samej nazwie. Powtarzalność treści wskazuje tym samym na okoliczność tego rodzaju, że Przedsiębiorcy w sposób jednolity opracowali treść dokumentu o nazwie Umowa sprzedaży nr… oraz dwie wersje dokumentu o nazwie Umowa o roboty budowlane , w oparciu o które, prowadząc działalność gospodarczą, zawierali następnie umowy z konkretnymi kontrahentami będącymi osobami fizycznymi i dokonującymi czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z ich działalnością zawodową lub gospodarczą. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego przedstawionym w wyroku z dnia 18 grudnia 2002 r. (sygn. akt IV CKN 1616/), w rozumieniu Kodeksu cywilnego w pojęciu wzorca mieszczą się ogólne warunki umów, wzory umów lub regulaminy. W doktrynie natomiast, pojęciem wzorca określa się klauzulę lub zespół klauzul sformułowany przez jedną stronę umowy przed jej zawarciem i to w taki sposób, że druga strona nie ma wpływu na ich treść. Za wzorzec można więc uznać również taką klauzulę, która kreuje treść umowy w zakresie jej konkretnego, szczegółowego postanowienia. W świetle powyższego, zasadnym jest przyjęcie, że umowy stosowane przez Przedsiębiorców w obrocie z konsumentami spełniają kryteria pozwalające na uznanie ich za wzorce umów w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Przedsiębiorcy, przedstawiając klientom proponowaną treść umowy, wyrażają jednocześnie gotowość zawarcia w przyszłości umowy w takim lub bardzo zbliżonym brzmieniu, co przesądza o tym, że stosują oni wzorzec. W ocenie Prezesa Urzędu nie zasługuje na uwzględnienie argument Przedsiębiorców co do tego, iż nie stosowali oni wzorców umów z uwagi na to, że jak twierdzili, wszelkie umowy z kontrahentami, którzy są konsumentami zawierane są wyłącznie indywidualnie w drodze dwustronnych uzgodnień i negocjacji. Jak wskazał w wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r. Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt. AmC 126/05) dla uznania, że dany podmiot posługuje się w obrocie z konsumentami wzorcem umownym nie jest konieczne wykazanie, że treść wszystkich umów zawartych z klientami jest w całości identyczna z treścią wzorca. Określone bowiem postanowienie wzorca może zostać zawsze zmienione przez strony działające w ramach zasady swobody umów. Tym samym fakt, że konsumenci mają możliwość negocjowania treści niektórych postanowień umowy, nie wyklucza dopuszczalności przyjęcia, że mamy do czynienia z wzorcem. Z uwagi na fakt, że w toku postępowania w sprawie stosowania przez Przedsiębiorców praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na zamieszczaniu we wzorcach umów stosowanych w obrocie konsumenckim postanowień tożsamych z postanowieniami wpisanym do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, Przedsiębiorcy nie wykazali, stosownie do art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zaniechania stosowania przypisanych im praktyk, Prezes Urzędu uznał za zasadne oparcie swojego rozstrzygnięcia określonego w punkcie I sentencji niniejszej decyzji na art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stwierdzając naruszenie zakazu określonego w art. 24 oraz nakazując zaniechanie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. 18 Ad pkt II sentencji decyzji Przedsiębiorcom Mariuszowi Grzyb oraz Katarzynie Grzyb, jako wspólnikom spółki cywilnej prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” z siedzibą w Mszanie Dolnej postawiono zarzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu we wzorcach umów postanowień wpisanych na podstawie art. 479 45 K.p.c. do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, a to: we wzorcu umowy o nazwie Umowa nr… na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okien PCV, ALU postanowień o treści: a) Wykonawca zapłaci Zamawiającemu karę umowną 0,12 % kwoty wartości Umowy za każdy dzień opóźnienia w realizacji przedmiotu Umowy, o ile opóźnienie powstało z jego winy; b) Zamawiający zapłaci Wykonawcy karę umowną 0,12% wartości Umowy za każdy dzień zwłoki w zapłacie lub odbiorze przedmiotu Umowy, o ile zwłoka przekroczy 3 dni; c) Odstąpienie przez Zamawiającego od niniejszej Umowy w trakcie jej trwania spowoduje przepadek wpłaconej zaliczki, jak również spowoduje możliwość dochodzenia odszkodowania uzupełniającego w sytuacji, gdy szkody Wykonawcy przewyższą wartość zaliczki; d) Wszelkie spory mogące wyniknąć pomiędzy stronami rozpatrywać będzie sąd właściwy dla siedziby Wykonawcy; oraz we wzorcu umowy o nazwie Umowa sprzedaży nr… postanowienia o treści: e) Wszelkie spory mogące wyniknąć pomiędzy stronami rozpatrywać będzie sąd właściwy dla siedziby Wykonawcy. Analiza dokumentów przedłożonych przez Przedsiębiorców w toku niniejszego postępowania wykazała, że w umowach zawieranych z konsumentami nie posługują się oni wzorcem umowy o nazwie Umowa nr… na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okien PCV, ALU. Przedłożone Prezesowi Urzędu dokumenty oraz kopie umów zawartych przez Przedsiębiorców z konsumentami w latach 2012 i 2013 pozwoliły wyodrębnić jedynie wzorce umów o nazwach: Umowa sprzedaży nr… oraz Umowa o roboty budowlane. W ramach drugiego z wskazanych wzorców umów wyodrębniono wzorzec, którego treść składa się z 19 punktów oraz wzorzec składający się z punktów 25, nazwane na potrzeby niniejszego postępowania odpowiednio wzorcem o nazwie Umowa o roboty budowlane [1] oraz Umowa o roboty budowlane [2]. Natomiast umowa o nazwie Umowa nr… na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okien PCV, ALU w brzmieniu, jakim dysponował Prezes Urzędu stworzona została w drodze indywidualnych uzgodnień z konkretnym konsumentem.. Stąd też, z uwagi na okoliczność nieposługiwania się przez Przedsiębiorców wzorcem umowy o nazwie Umowa nr… na wykonanie usługi w zakresie dostawy i montażu stolarki okien PCV, ALU nie można Przedsiębiorcom zarzucić stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowania we wzorcu umowy o tej nazwie postanowień o treści tożsamej z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umowy. Nadto, zważywszy na okoliczność tego rodzaju, że - przeprowadzona w oparciu o przedłożone przez Przedsiębiorców kopie umów - analiza treści wzorca umowy o nazwie Umowa sprzedaży nr… nie potwierdziła stosowania w treści tegoż wzorca postanowienia 19 w brzmieniu Wszelkie spory mogące wyniknąć pomiędzy stronami rozpatrywać będzie sąd właściwy dla siedziby Wykonawcy, nie zostało udowodnione Przedsiębiorcom stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie Umowa sprzedaży nr… postanowienia o treści tożsamej z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, a narzucającego rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W świetle stanowiska doktryny bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji (vide: B. Adamiak, J. Borkowski „Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz” C.H. BECK 1996, str. 462). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24.04.2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) podniósł, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów umożliwiają wydanie decyzji na podstawie art. 26 ust. 1, art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 28 ust. 1. Prezes Urzędu na podstawie art. 26 ust. 1 wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24. Zgodnie z art. 27 ust. 1 w przypadku zaprzestania praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu nie wydaje decyzji, o której mowa w art. 26, natomiast – zgodnie z art. 27 ust. 2 - wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Natomiast stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przez Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego . Biorąc pod uwagę powyższe, w sytuacji rozstrzygnięcia innego, niż przewiduje ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W przypadku umorzenia postępowania będzie to przepis art. 105 § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie przesłanką umorzenia postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w zakresie określonym w punkcie II sentencji decyzji, jest bezprzedmiotowość tego postępowania spowodowana brakiem bezprawności działania Przedsiębiorców. Bezprawność działania przedsiębiorcy jest bowiem jednym 20 z warunków koniecznych do stwierdzenia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W związku z powyższym, orzeczono jak w punkcie II sentencji decyzji. Ad pkt III sentencji decyzji Zgodnie z art.106 ust.1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes Urzędu może skorzystać z uprawnienia do nałożenia – w drodze decyzji - na przedsiębiorcę stosującego praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów kary pieniężnej w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego przez tego przedsiębiorcę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Kara ta może być nałożona bez względu na to, czy przedsiębiorca dopuścił się naruszenia przepisów ustawy celowo, czy też nieumyślnie. Z treści powyższego przepisu wynika, iż kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa Urzędu należy - w ramach uznania administracyjnego - decyzja w sprawie zasadności nałożenia kary pieniężnej w danej sprawie. Wprawdzie ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary, jednakże w art. 111 tej ustawy zostało wskazane, że ustalając wysokość kary, Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej w decyzjach stwierdzających naruszenie zakazów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, należy zatem uwzględnić wagę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczającej konkurencję, bądź praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jak również zaistniałe okoliczności obciążające i łagodzące. Orzeczona kara powinna z jednej strony stanowić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania, tak aby jej nałożenie skutkowało w przyszłości zapobieżeniem zaistnienia podobnych sytuacji, a z drugiej strony kara ta winna realizować również wymiar edukacyjny i wychowawczy. Kary przewidziane w niniejszej decyzji są wymierzane w związku z prowadzoną wspólnie w formie spółki cywilnej działalnością dwóch przedsiębiorców. Mariusz Grzyb oraz Katarzyna Grzyb dopuścili się stosowania tych samych, opisanych powyżej praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, przy czym okoliczności wiążące się ze stwierdzonymi naruszeniami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów są również identyczne w odniesieniu do ww. Przedsiębiorców. W związku z tym zasadne jest ukaranie każdego z nich karą kalkulowaną w identyczny sposób. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsiębiorców Mariusza Grzyb oraz Katarzynę Grzyb – wspólników spółki cywilnej - praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów opisanych szczegółowo powyżej. Praktyki te polegają na zamieszczaniu we wzorcach umów postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Okoliczności te uzasadniają nałożenie w niniejszym przypadku kary, o jakiej mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Ustalając wysokość kary, Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi stwierdzonych naruszeń przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , wynikiem których jest określona kwota bazowa. W dalszej kolejności Prezes Urzędu rozważył, czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. Nakładając karę pieniężną, Prezes Urzędu wziął pod uwagę także konieczność ustalenia, czy naruszenie dokonane było umyślnie czy też nieumyślnie. 21 Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, stwierdzono, że nie ma dowodów wyraźnej intencji wskazującej na umyślne naruszenie zbiorowych interesów konsumentów, a zebrane w trakcie postępowania wyjaśnienia i informacje wskazują na działanie nieumyślne. Pomimo tego, jak wskazano powyżej, samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem Prezesa Urzędu, opisane w niniejszej decyzji działania podejmowane przez Przedsiębiorców w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej powinny były uwzględniać możliwość naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Pamiętać bowiem należy, że na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy ocenie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa. Okolicznością przemawiającą za zastosowaniem kary pieniężnej jest fakt, iż Mariusz Grzyb i Katarzyna Grzyb jako wspólnicy spółki cywilnej, będąc przedsiębiorcami, powinni mieć świadomość, że stosowanie klauzul uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, jest bezprawne. Winni oni zatem mieć na uwadze fakt, że na nich, jako na profesjonalnych uczestnikach obrotu spoczywa obowiązek konstruowania wzorców umowy, którymi posługują się w obrocie z konsumentami, w taki sposób, by treść postanowień w tych wzorcach zawartych uwzględniała przepisy art. 385¹ i nast. kodeksu cywilnego. W tym miejscu powtórzyć należy, co podniesione zostało już powyżej, że rejestr postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone jest jawny, powszechnie dostępny i publikowany na stronie www.uokik.gov.pl. Abuzywność postanowień wpisanych do tego rejestru jest jednoznaczna, a zakaz stosowania w obrocie postanowień w nim zamieszczonych nie powinien budzić jakichkolwiek wątpliwości. Podstawą obliczenia wysokości kar jest przychód osiągnięty przez poszczególnych Przedsiębiorców w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, tj. w 2012 roku. Przychód osiągnięty przez Mariusza Grzyb w 2012 roku z tytułu działalności gospodarczej wyniósł [tajemnica przedsiębiorstwa] złotych (słownie: [tajemnica przedsiębiorstwa] złotych), w związku z czym maksymalna kara, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona, to kara w wysokości [tajemnica przedsiębiorstwa] złotych (po zaokrągleniu do 1 złotego). Przychód osiągnięty przez Katarzynę Grzyb w 2012 roku z tytułu działalności gospodarczej wyniósł [tajemnica przedsiębiorstwa] złotych (słownie: [tajemnica przedsiębiorstwa] złotych), w związku z czym maksymalna kara, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona, to kara w wysokości [tajemnica przedsiębiorstwa] złotych (po zaokrągleniu do 1 złotego). Przychód osiągnięty przez każdego ze wspólników spółki cywilnej w 2012 roku ustalono na podstawie złożonych przez przedsiębiorców dokumentów PIT/B za rok 2012. Oceniając szkodliwość poszczególnych postanowień Prezes uznał, że każde z zakwestionowanych postanowień ma bezpośredni wpływ na sytuację finansową konsumenta. Z jednej strony są to bowiem postanowienia, które nie przewidują zwrotu wpłaconej przez konsumenta zaliczki (tudzież kaucji) w przypadku odstąpienia od umowy, a tym samym nakładają na niego w sposób bezprawny dodatkowe obciążenia finansowe z tytułu odstąpienia od umowy. Z drugiej strony, postanowienie, którym zakreślono procentowo (w odniesieniu do wartości umowy netto) górną granicę odpowiedzialności Przedsiębiorców z tytułu niewykonania umowy w terminie, ograniczając tym samym przysługujące konsumentowi, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, uprawnienie do dochodzenia odszkodowania z tytułu niewykonania umowy. 22 Rozstrzygając o wadze stwierdzonych naruszeń Prezes Urzędu uwzględnił także fakt, że okres ich trwania przekroczył 1 rok. Z kopii umów dostarczonych Prezesowi Urzędu przez Przedsiębiorców odczytać można, że kwestionowane postanowienia zawarte były we wzorcach umów, jakimi Przedsiębiorcy posługiwali się nie tylko w roku 2013, ale również w roku 2012. W związku z powyższym, Prezes Urzędu ustalił kwotę bazową kar na poziomie [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu uzyskanego przez każdego ze wspólników spółki cywilnej „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” w 2012 r. tj. po [tajemnica przedsiębiorstwa] zł po zaokrągleniu do pełnego złotego. Dokonując ustalenia ostatecznego wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Przedsiębiorców, Prezes Urzędu miał na uwadze całokształt zebranego w postępowaniu materiału dowodowego jednak nie dopatrzył się w niniejszej sprawie okoliczności, które mogłyby spowodować złagodzenie lub też zaostrzenie kary. W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób, nałożono na: a) Mariusza Grzyb, prowadzącego działalność jako wspólnik spółki cywilnej „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” w Mszanie Dolnej, karę pieniężną płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I sentencji, w wysokości 4 179,00 złotych (słownie: cztery tysiące sto siedemdziesiąt dziewięć złotych) - za które to zobowiązanie odpowiada on solidarnie z Katarzyną Grzyb, b) Katarzynę Grzyb, prowadzącą działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” w Mszanie Dolnej, karę pieniężną płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I sentencji, w wysokości 4 179,00 złotych (słownie: cztery tysiące sto siedemdziesiąt dziewięć złotych) - za które to zobowiązanie odpowiada ona solidarnie z Mariuszem Grzyb. W świetle powyższych okoliczności, uznać należy, że kara pieniężna nałożona na każdego z Przedsiębiorców jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu nakładając niniejszą decyzją wyżej wskazaną karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wziął pod uwagę, że kara ma: po pierwsze – charakter represyjny (nakładana jest za naruszenie ustawowych zakazów), po drugie – prewencyjny (ma zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa), zaś zagrożenie nią, czyli potencjalna możliwość nałożenia kary przez Prezesa Urzędu – nadaje jej charakter dyscyplinujący 9 . Zdaniem Prezesa Urzędu, tak wymierzona kara spełnia zarówno rolę represyjną, jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jak i prewencyjną, czyli zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto 9 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7.04.2004 r., sygn. akt III SK 31/04. 23 Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Ad pkt IV sentencji decyzji Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Natomiast w myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Analogicznie - stosownie do treści przepisu art. 264 § 1 k.p.a. - jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali - w drodze postanowienia - wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Do kosztów postępowania – zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a. - zalicza się również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Postępowanie w sprawie stosowania przez Mariusza Grzyb i Katarzynę Grzyb – wspólników spółki cywilnej prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu - w punkcie I sentencji decyzji - stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stroną, których wysokość wyniosła łącznie 55,10 zł. Koszty te rozkładają się na wszystkich wspólników spółki cywilnej „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” w Mszanie Dolnej, w związku z czym, postanowiono obciążyć: Mariusza Grzyb, prowadzącego działalność jako wspólnik spółki cywilnej „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” w Mszanie Dolnej: kwotą 27,55 zł, za które to zobowiązanie odpowiada on solidarnie z Katarzyną Grzyb oraz Katarzynę Grzyb prowadzącą działalność jako wspólnik spółki cywilnej „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” w Mszanie Dolnej: kwotą 27,55 zł, za które to zobowiązanie odpowiada ona solidarnie z Mariuszem Grzyb. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie IV sentencji decyzji. Koszty niniejszego postępowania Przedsiębiorcy obowiązani są, na podstawie art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego , w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury UOKiK w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5). 24 W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie IV sentencji decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c., stronie przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5). Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów DYREKTOR DELEGATURY UOKIK W KATOWICACH MACIEJ FRAGSZTAJN Otrzymują: 1. Mariusz Grzyb - „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” Ul. Ogrodowa 6, 34 -730 Mszana Dolna reprezentowany przez pełnomocnika adwokat [usunięto] , Kancelaria Adwokacka ul. Kielecka 29 b, 31 – 523 Kraków, 2. Katarzyna Grzyb - „BOGMAR S.C. Mariusz Grzyb, Katarzyna Grzyb” Ul. Ogrodowa 6, 34 -730 Mszana Dolna reprezentowana przez pełnomocnika adwokat [usunięto] , Kancelaria Adwokacka ul. Kielecka 29 b, 31 – 523 Kraków, 3. RKR a.a.