RKR-5/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE Pl. Szczepański 5, 31-011 Kraków Tel./fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98 E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-3/12/WJ-7/12 Kraków, dnia 20 kwietnia 2012 r. DECYZJA Nr RKR - 5/2012 Stosownie do treści przepisów art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm.) i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887) - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , wobec uprawdopodobnienia w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stosowania przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S. A. z siedzibą w Krakowie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , polegających na: 1. Stosowaniu we wzorcach umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” postanowienia umownego, wpisanego na podstawie art. 479 45 K.p.c. do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, tj. postanowienia o treści: „Pisma kierowane do Odbiorcy Usług na dotychczasowy adres dwukrotnie i przez niego nie odebrane, pozostawia się w aktach MPWiK ze skutkiem ich doręczenia” (tak: § 9 ust. 2 zd. 3 lub § 10 ust. 2 zd. 3 tych wzorców umów), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; 2. Stosowaniu we wzorcach umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” postanowienia o treści: „MPWiK ma prawo rozwiązać umowę w formie pisemnej z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Przyczyną wypowiedzenia może być niewykonanie lub nienależyte wykonanie postanowień umowy oraz Regulaminu przez Odbiorcę Usług” (tak: § 8 ust. 4 tych wzorców umów), które uprawnia Przedsiębiorstwo do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, z późn. zm.), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; 3. Stosowaniu we wzorcach umów pod nazwą: - „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , postanowienia o treści: „MPWiK może rozwiązać umowę, bez zachowania okresu wypowiedzenia, 2 w przypadku odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego z powodu: b) gdy stwierdzono awarię na odcinku przyłącza kanalizacyjnego pozostającego w posiadaniu Odbiorcy Usług, a Odbiorca Usług nie przystąpił niezwłocznie do jej usuwania” (tak: § 8 ust. 5 lit. b) tego wzorca umowy), - „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” postanowienia o treści: „MPWiK może rozwiązać umowę, bez zachowania okresu wypowiedzenia, w przypadku zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego z powodu: b) gdy stwierdzono awarię na odcinku przyłącza pozostającym w posiadaniu Odbiorcy Usług, a Odbiorca Usług nie przystąpił niezwłocznie do jej usuwania” (tak: § 8 ust. 5 lit. b) tego wzorca umowy) oraz - „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” postanowienia o treści: „MPWiK może rozwiązać umowę, bez zachowania okresu wypowiedzenia, w przypadku odcięcia dostawy wody, z powodu: a) (…) gdy stwierdzono awarię na przyłączu pozostającym w posiadaniu Odbiorcy Usług, a Odbiorca Usług nie przystąpił niezwłocznie do jej usuwania” (tak: § 8 ust. 5 lit. a) in fine tego wzorca umowy), które uprawniają Przedsiębiorstwo do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ww. ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; po zobowiązaniu się przez Przedsiębiorstwo do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszania zbiorowych interesów konsumentów , poprzez dokonanie zmian wyżej przywołanych postanowień wzorców umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” , w sposób zapewniający ochronę praw i interesów konsumentów, w wyniku których do obrotu konsumenckiego wprowadzone zostaną nowe ich wzorce oraz aneksowane będą umowy dotychczas zawarte w oparciu o te wzorce; nakłada się na Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S. A. w Krakowie obowiązek wykonania tego zobowiązania, w terminie do 31 października 2012 r. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , nakłada się na Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S. A. w Krakowie obowiązek złożenia, w terminie do 30 listopada 2012 r., informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania , o którym mowa w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, poprzez przedłożenie: - informacji dotyczącej ilości umów nowo zawartych w oparciu o każdy ze zmienionych wzorców umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” oraz - kopii 7 przykładowych umów zawartych z konsumentami, w oparciu o ww. ich wzorce; - informacji na temat ilości odbiorców usług Przedsiębiorstwa, którym doręczono pisma informujące o zmianie dotychczasowych umów oraz aneksy do tych umów, - informacji dotyczącej ilości konsumentów, z którymi podpisano aneksy do obowiązujących jeszcze umów, zawartych na podstawie dotychczasowych ich wzorców zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu oraz - kopii 7 przykładowych aneksów do dotychczasowych umów, które podpisane zostały z konsumentami. 3 UZASADNIENIE W ramach prowadzonej przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Prezesem Urzędu”) kontroli przedsiębiorstw wodociągowo – kanalizacyjnych zostało wszczęte i przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia, czy warunki świadczenia usług wynikające z umów stosowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjne działające na terenie właściwości miejscowej Delegatury UOKiK w Krakowie, nie naruszają chronionych prawem interesów odbiorców tych usług, tj. czy są zgodne z przepisami ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, z późn. zm. – zwanej dalej „ustawą o ochronie (…)” ). W toku tego postępowania wezwano m.in. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S. A. z siedzibą w Krakowie (zwane dalej „Przedsiębiorstwem”) do przesłania informacji i dokumentów objętych jego przedmiotem, w tym wzorców umów stosowanych przez Przedsiębiorstwo w obrocie z konsumentami. Analiza dokumentów przedłożonych przez Przedsiębiorstwo wykazała, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zawiera ono m.in. umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków, w tym zawiera również takie umowy z konsumentami, w oparciu o przygotowane przez siebie wzorce umów. W sumie Przedsiębiorstwo stosuje kilka takich wzorców umów. Ich analiza wykazała, że niektóre wzorce umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” mogą zawierać klauzule wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego (zwanego dalej „Rejestrem”) oraz klauzule sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, z późn. zm. – zwanej dalej „ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu (…)” ). Mając powyższe na uwadze, Prezes Urzędu wszczął - postanowieniem Nr RKR - 13/2012 z dnia 23 stycznia 2012 r. - postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S. A. z siedzibą w Krakowie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: I. Stosowaniu we wzorcach umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” postanowienia umownego, wpisanego na podstawie art. 479 45 K.p.c. do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, tj. postanowienia o treści: „Pisma kierowane do Odbiorcy Usług na dotychczasowy adres dwukrotnie i przez niego nie odebrane, pozostawia się w aktach MPWiK ze skutkiem ich doręczenia” , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; II. Stosowaniu we wzorcach umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” postanowienia o treści: „MPWiK ma prawo rozwiązać umowę w formie pisemnej z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Przyczyną wypowiedzenia może być niewykonanie lub nienależyte wykonanie postanowień umowy oraz Regulaminu przez Odbiorcę Usług” , które uprawnia Przedsiębiorstwo do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym 4 odprowadzaniu ścieków , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; III. Stosowaniu we wzorcach umów pod nazwą: - „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , postanowienia o treści: „MPWiK może rozwiązać umowę, bez zachowania okresu wypowiedzenia, w przypadku odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego z powodu: b) gdy stwierdzono awarię na odcinku przyłącza kanalizacyjnego pozostającego w posiadaniu Odbiorcy Usług, a Odbiorca Usług nie przystąpił niezwłocznie do jej usuwania” , - „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” postanowienia o treści: „MPWiK może rozwiązać umowę, bez zachowania okresu wypowiedzenia, w przypadku zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego z powodu: b) gdy stwierdzono awarię na odcinku przyłącza pozostającym w posiadaniu Odbiorcy Usług, a Odbiorca Usług nie przystąpił niezwłocznie do jej usuwania” oraz - „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” postanowienia o treści: „MPWiK może rozwiązać umowę, bez zachowania okresu wypowiedzenia, w przypadku odcięcia dostawy wody, z powodu: a) (…) gdy stwierdzono awarię na przyłączu pozostającym w posiadaniu Odbiorcy Usług, a Odbiorca Usług nie przystąpił niezwłocznie do jej usuwania” , które uprawniają Przedsiębiorstwo do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Jednocześnie - postanowieniem Nr RKR - 14/2012 z dnia 23 stycznia 2012 r. - Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów w niniejszym postępowaniu dokumenty i informacje uzyskane w trakcie wskazanego wyżej postępowania wyjaśniającego. Pismem z dnia 23 stycznia 2012 r. Prezes Urzędu zawiadomił Przedsiębiorstwo o wszczęciu przedmiotowego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Tym samym pismem wezwano Przedsiębiorstwo m.in. do przesłania dokumentów i informacji objętych zakresem niniejszego postępowania, ustosunkowania się do zarzutów postępowania oraz udzielenia wyjaśnień dotyczących przyczyn stosowania wzorców umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” , zawierających postanowienie wpisane do Rejestru oraz postanowienia sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) . Ustosunkowując się do postawionych zarzutów, pismem z dnia 26 stycznia 2012 r. Przedsiębiorstwo przyznało, iż w treści umów zawieranych z odbiorcami jego usług zawarło postanowienia mogące budzić wątpliwości co do ich znaczenia. Jednocześnie jednak Przedsiębiorstwo podkreśliło, że postanowienia te opierały się wyłącznie na jego długoletnich negatywnych doświadczeniach w kontaktach z klientami, dotyczących na przykład zabudowy przyłącza parkingiem lub chodnikiem, przebudowy zestawu wodomierzowego niezgodnie z dokumentacją techniczną, lokalizacji wodomierza w pomieszczeniach niespełniających obowiązujących norm, niewyrażania zgody przez odbiorcę usług na wejście pracowników Przedsiębiorstwo na teren nieruchomości w celu usunięcia awarii. Zdaniem Przedsiębiorstwa zatem kwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienia umowne miały jedynie na celu zwrócenie uwagi odbiorców usług na konieczność zapoznania się z treścią umów oraz wynikających z nich uprawnień i obowiązków, w tym dbania przez odbiorców usług 5 o stan techniczny będących w ich posiadaniu instalacji i przyłączy w celu umożliwienia Przedsiębiorstwu ciągłego, należytego świadczenia usług. Takie właśnie intencje - według zapewnień Przedsiębiorstwa - były podstawą wprowadzenia przez niego postanowień przewidujących: możliwość wypowiedzenia umowy w przypadku, gdy odbiorca usług nie wykona lub nienależycie wykonana zapisy umowy lub Regulaminu oraz możliwość rozwiązania umowy, gdy stwierdzona zostanie awaria przyłącza będącego w posiadaniu odbiorcy usług, a odbiorca nie przystąpi niezwłocznie do jej usuwania. Przy tej okazji Przedsiębiorstwo podkreśliło, iż nie ma żadnych prawnych podstaw do wkraczania na teren nieruchomości odbiorcy usług, bez jego zgody, w celu usunięcia awarii przyłącza. Z kolei odnosząc się do postanowienia umownego przewidującego skutek doręczenia pism kierowanych do odbiorcy usług na dotychczasowy adres dwukrotnie i przez niego nieodebranych, Przedsiębiorstwo wyjaśniło, iż w tym przypadku wykorzystało odpowiednio przepisy art. 41 i 44 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 136 Kodeksu postępowania cywilnego . Jednocześnie Przedsiębiorstwo podniosło, iż w swojej działalności nigdy nie zastosowało postanowień umów objętych przedmiotem niniejszego postępowania, czego potwierdzeniem jest brak skarg odbiorców jego usług, wskazujących na te postanowienia jako uciążliwe dla odbiorców. W tym samym piśmie z dnia 26 stycznia 2012 r. Przedsiębiorstwo uznało zarzuty Prezesa Urzędu za słuszne, deklarując gotowość zmiany albo wykreślenia postanowień - zakwestionowanych w ramach niniejszego postępowania – obowiązujących wzorów umów, a w ślad za nimi zmodyfikowania zawieranych na ich postawie umów, zarówno przyszłych, jak również aneksowania umów dotychczas już zawartych. Przedsiębiorstwo doprecyzowało jednocześnie, że z uwagi na trwającą obecnie procedurę dostosowywania zapisów wszystkich umów i ich wzorców do nowych wymogów, zmienione wzorce umów przekazane zostaną Delegaturze Urzędu w Krakowie niezwłocznie po ich ostatecznym opracowaniu. W kolejnym piśmie z dnia 16 marca 2012 r. Przedsiębiorstwo podtrzymało złożoną poprzednio deklarację, iż w celu zapobieżenia naruszeniom ustawy o ochronie (…) objętym niniejszym postępowaniem, zamierza wprowadzić i stosować w obrocie prawnym wzorce umów niezawierające postanowień zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu. W załączeniu do tego pisma Przedsiębiorstwo przedłożyło nowe, zmodyfikowane wzorce umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” . Przesyłając przedmiotowe informacje i dokumenty, pismem z dnia 16 marca 2012 r. Przedsiębiorstwo zwróciło się jednocześnie o uwzględnienie jego wyjaśnień i wydanie w niniejszej sprawie decyzji w oparciu o przepisy art. 28 ustawy o ochronie (…) . Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S. A. z siedzibą w Krakowie realizuje zadania z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Miejskiej Kraków. Przedsiębiorstwo prowadzi działalność gospodarczą w tym zakresie w formie spółki akcyjnej, na podstawie wpisu dokonanego w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego Spółka, pod numerem KRS 0000057956 oraz w oparciu o zezwolenia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 23 maja 2003 r., przedłużone następnie decyzją tego organu z 5 sierpnia 2011 r. Zgodnie z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) – prawa i obowiązki Przedsiębiorstwa i odbiorców jego usług określa Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Miejskiej Kraków , przyjęty uchwałą 6 Nr CI/1028/06 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 lutego 2006 r. Natomiast stosownie do treści art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) - Przedsiębiorstwo zawiera z odbiorcami świadczonych przez niego usług, w tym z konsumentami, pisemne umowy, na podstawie których odbywa się dostawa wody i odbiór ścieków i które dookreślają prawa i obowiązki Przedsiębiorstwa i odbiorców jego usług. W tym celu Przedsiębiorstwo opracowało i stosuje w obrocie prawnym wzorce umów, w tym m.in. wzorce pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” . W trakcie niniejszego postępowania ustalono, iż wzorce te są stosowane w jednakowej postaci w relacjach z konsumentami, przedsiębiorcami, jak również wszelkimi innymi podmiotami. Ustalono również, że Przedsiębiorstwo podejmuje wszystkie czynności związane z zawarciem z odbiorcami jego usług umów o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków, w oparciu o poszczególne ich wzorce, które wymienione zostały wyżej. Na podstawie wyjaśnień Przedsiębiorstwa zawartych w jego piśmie z dnia 26 stycznia 2012 r. ustalono, że przedmiotowe wzorce umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” stosowane są od 14 kwietnia 2006 r., czyli od daty wejścia w życie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Miejskiej Kraków (zwanego dalej „Regulaminem” ). Z kolei na podstawie wyjaśnień z dnia 16 marca 2012 r. Prezes Urzędu ustalił, że w okresie od 14 kwietnia 2006 r. do 13 marca 2012 r. Przedsiębiorstwo zawarło w oparciu o ww. wzorce: - 25.059 umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, - 4.612 umów o zaopatrzenie w wodę, - 517 umów o odprowadzanie ścieków oraz - 288 umów o zaopatrzenie w wodę do celów budowy. W tym samym piśmie Przedsiębiorstwo oświadczyło, iż nie prowadzi odrębnej ewidencji umów zawieranych z konsumentami i innymi odbiorcami usług, dlatego też nie jest w stanie określić, jaka ilość umów zawarta została z konsumentami w oparciu o ww. ich wzorce. Analiza wskazanych wyżej wzorców umów pozwoliła na postawienie Przedsiębiorcy zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W wyniku dokonanej analizy ustalono bowiem, że w § 10 ust. 2 zd. 3 wzorców pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” i „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz w § 9 ust. 2 zd. 3 wzorców pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” i „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” znajduje się klauzula o treści: „Pisma kierowane do Odbiorcy Usług na dotychczasowy adres dwukrotnie i przez niego nie odebrane, pozostawia się w aktach MPWiK ze skutkiem ich doręczenia”. Prezes Urzędu uznał, że klauzula ta – która objęta została punktem I.1. sentencji niniejszej decyzji - może mieścić się w hipotezie postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycjami 1207, 1482 oraz 2285. Wskazać należy w tym miejscu, iż do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone wpisane zostały - na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego – postanowienia, o następującej treści: Poz. 1207: „W przypadku zmiany adresu, każda ze stron zobowiązana jest niezwłocznie pisemnie powiadomić o tym drugą stronę. W przypadku nie powiadomienia o zmianie adresu, 7 korespondencja kierowana na ostatni znany adres będzie uznawana za skutecznie doręczoną” (wpis dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn.: XVII Amc 43/06). Poz. 1482: „Oświadczenia i zawiadomienia Activ Investment przesłane Kupującemu na podany adres do korespondencji uważa się za skutecznie doręczone. Kupujący zobowiązany jest w trakcie trwania niniejszej Umowy do natychmiastowego zawiadomienia Activ Investment o każdej zmianie adresu swego miejsca zamieszkania, pod rygorem uznania za skutecznie doręczone oświadczeń i zawiadomień Activ Investment przesłanych Kupującemu na adres wskazany w niniejszej umowie” (wpis dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 20 maja 2008 r., sygn.: XVII Amc 107/07). Poz. 2285: „Strony zgodnie ustalają, że korespondencja wysłana dwukrotnie listem poleconym na ostatnio podany adres do korespondencji uznana zostaje jako doręczona” (wpis dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 9 września 2010 r., sygn.: XVII Amc 999/09). W trakcie niniejszego postępowania Prezes UOKiK ustalił również, że w § 8 ust. 4 wzorców umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” znajduje się postanowienie o treści: „MPWiK ma prawo rozwiązać umowę w formie pisemnej z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Przyczyną wypowiedzenia może być niewykonanie lub nienależyte wykonanie postanowień umowy oraz Regulaminu przez Odbiorcę Usług” . Uznano, że zapis w takim kształcie - będący przedmiotem zarzutu punktu II sentencji niniejszej decyzji - może stanowić naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) , uprawniając Przedsiębiorstwo do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż wskazane w tym przepisie. Ponadto ustalono także, iż ww. wzorce umów zawierają następujące postanowienia: - § 8 ust. 5 lit. b) wzorca „Umowy Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , zapis o treści: „MPWiK może rozwiązać umowę, bez zachowania okresu wypowiedzenia, w przypadku odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego z powodu: b) gdy stwierdzono awarię na odcinku przyłącza kanalizacyjnego pozostającego w posiadaniu Odbiorcy Usług, a Odbiorca Usług nie przystąpił niezwłocznie do jej usuwania” , - § 8 ust. 5 lit. b) wzorca „Umowy Nr … o odprowadzanie ścieków” , zapis o treści: „MPWiK może rozwiązać umowę, bez zachowania okresu wypowiedzenia, w przypadku zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego z powodu: b) gdy stwierdzono awarię na odcinku przyłącza pozostającym w posiadaniu Odbiorcy Usług, a Odbiorca Usług nie przystąpił niezwłocznie do jej usuwania” oraz - § 8 ust. 5 lit. a) in fine wzorca „Umowy Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” , zapis o treści: „MPWiK może rozwiązać umowę, bez zachowania okresu wypowiedzenia, w przypadku odcięcia dostawy wody, z powodu: a) (…) gdy stwierdzono awarię na przyłączu pozostającym w posiadaniu Odbiorcy Usług, a Odbiorca Usług nie przystąpił niezwłocznie do jej usuwania” . Prezes Urzędu uznał, że cytowane wyżej zapisy – objęte punktem III sentencji niniejszej decyzji - również mogą stanowić naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) , uprawniając Przedsiębiorstwo do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż wskazane w tym przepisie. 8 W trakcie niniejszego postępowania, pismem z dnia 26 stycznia 2012 r. Przedsiębiorstwo zobowiązało się do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszania zbiorowych interesów konsumentów, poprzez dokonanie zmian albo wykreślenia przywoływanych wyżej postanowień wzorców umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” , w taki sposób, aby zapewniały one w pełni ochronę praw i interesów konsumentów. W wyniku dokonywanych w tym zakresie modyfikacji wzorców umów Przedsiębiorstwo zobowiązało się również do wprowadzenia do obrotu konsumenckiego takich zmienionych wzorców, czyli do zawierania w oparciu o nie wszelkich nowych umów oraz aneksowania umów dotychczas zawartych na podstawie zakwestionowanych wzorców. W kolejnym piśmie z dnia 16 marca 2012 r. Przedsiębiorstwo podtrzymało złożone zobowiązanie podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom ustawy o ochronie (…) , objętym niniejszym postępowaniem. W załączeniu do tego pisma Przedsiębiorstwo przedłożyło zmodyfikowane wzorce umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” , których analiza wykazała, iż nie zawierają one przywołanych wyżej postanowień, zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu. Jednocześnie ww. pismem z dnia 16 marca 2012 r. Przedsiębiorstwo doprecyzowało, że zmienione wzorce umów wprowadzi do obrotu konsumenckiego następnego dnia po otrzymaniu decyzji Prezesa Urzędu, która nie będzie zawierała sprzeciwu co do ich treści. W tym samym terminie - zgodnie z zapewnieniami Przedsiębiorstwa - rozpocznie procedurę wysyłania aneksów do umów dotychczas zawartych w oparciu o zakwestionowane wzorce umów, która zakończona zostanie w ciągu 6 miesięcy od daty jej rozpoczęcia. Niezależnie Przedsiębiorstwo przedstawiło także – jako załącznik do pisma z dnia 16 marca 2012 r. - projekt stosownego aneksu oraz projekt komunikatu do odbiorców jego usług związany z aneksowaniem umów, zawartych w oparciu o ich wzorce zakwestionowane przez Prezesa Urzędu. Dokumenty te informują szczegółowo o wykreśleniu lub zmianie kwestionowanych zapisów oraz sposobie i formie wprowadzenia przedmiotowych zmian w umowach zawartych z odbiorcami usług Przedsiębiorstwa. Przesyłając wskazane wyżej informacje i dokumenty, pismem z dnia 16 marca 2012 r. Przedsiębiorstwo zwróciło się jednocześnie o uwzględnienie jego wyjaśnień i wydanie w niniejszej sprawie decyzji w oparciu o przepisy art. 28 ustawy o ochronie (…) . W tym zakresie Przedsiębiorstwo doprecyzowało również, że o stopniu realizacji nałożonych na niego zobowiązań będzie informowało w trybie i formie określonej w przedmiotowej decyzji Prezesa Urzędu. Mając powyższe ustalenia na uwadze Prezes Urzędu zważył, co następuje: Interes publiczny Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (…) , ma ona zastosowanie wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców - naruszając jej przepisy – stanowią chociaż potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Ma to miejsce wówczas, gdy skutkami działań sprzecznych z przepisami ustawy o ochronie (…) dotknięty jest szerszy krąg 9 uczestników rynku, względnie, gdy działania te wywołują na rynku inne niekorzystne zjawiska 1 . Niniejsze postępowanie dotyczy zapisów stosowanych przez Przedsiębiorstwo wzorców umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” . Wzorce te stosowane były i są nadal wobec nieograniczonego kręgu adresatów, tj. przy zawieraniu umów z wszystkimi klientami Przedsiębiorstwa zainteresowanymi korzystaniem ze świadczonych przez niego usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Dotyczą one zatem obecnych i wszystkich potencjalnych klientów Przedsiębiorstwa, co oznacza, iż mogą mieć zastosowanie wobec nieokreślonego z góry kręgu adresatów. Stwierdzić zatem należy, że postępowanie poprzedzające wydanie niniejszej decyzji oraz zawarte w niej rozstrzygnięcie mają na celu ochronę interesu publicznego. Zdaniem Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S. A. w Krakowie. W konsekwencji przyjąć należy również, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy znajdą zastosowanie przepisy ustawy o ochronie (…) . Praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie zaś do art. 24 ust. 2 tej ustawy , przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga zatem spełnienia dwóch przesłanek: bezprawności działania przedsiębiorcy i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Zaznaczyć należy w tym miejscu, że konsumentem - w myśl art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie (…) w związku z art. 22 1 Kodeksu cywilnego - jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Natomiast przez przedsiębiorcę - zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…) - rozumie się w szczególności przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W świetle art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.), przedsiębiorcą jest m.in. osoba prawna, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą. Powołany wyżej przepis art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) zawiera w punktach 1 - 3 przykładowe wyliczenie praktyk, zakazanych przez ustawodawcę. Katalog ten precyzuje, że praktykami naruszającymi zbiorowe interesy konsumentów są w szczególności: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego , nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji oraz naruszenia szeroko ujmowanych praw konsumenta do informacji. A zatem kolejne punkty art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) dookreślają klauzulę generalną wyrażoną na początku tego przepisu, poprzez egzemplifikację najczęściej występujących rodzajów praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Jak już zasygnalizowano powyżej, aby możliwe było stwierdzenie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj.: 1 Por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 1991 r. (sygn. akt: XV Amr 8/90) oraz wyroki Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 lipca 2001 r. (sygn. akt: XVII Ama 108/00) oraz z dnia 23 lutego 2002 r. (sygn. akt: XVII Ama 133/2001). 10 - działania przedsiębiorcy muszą nosić znamiona bezprawności, - działania te muszą naruszać zbiorowe interesy konsumentów. Przesłanka bezprawności Odnosząc się do pierwszej z przesłanek art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) , tj. bezprawności działań przedsiębiorcy, stwierdzić należy, iż pojęcie bezprawności nie jest pojęciem prawnie zdefiniowanym. Należy zatem przyjąć, zgodnie z literalnym jego brzmieniem, że „działanie bezprawne” to takie zachowanie, które jest sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych oraz z zasadami współżycia społecznego (dobrymi obyczajami). Chodzi tu mianowicie o sprzeczność z szeroko rozumianym porządkiem prawnym, jako całością. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tj. nie zależy od wystąpienia szkody, ani zamiaru po stronie przedsiębiorcy dopuszczającego się działań bezprawnych. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga natomiast kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Podobnie Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej w skrócie „SOKiK”) zwrócił uwagę, iż przepisy ustawy o ochronie (…) nie definiują pojęcia bezprawności działań przedsiębiorcy. SOKiK stwierdził, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) z 15 grudnia 2000 r. – którego odpowiednikiem w ustawie o ochronie (…) z dnia 16 lutego 2007 r. jest art. 24 ust. 2 – nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Niemniej jednak ustawa o ochronie (…) w jednym przypadku wprost identyfikuje działanie przedsiębiorcy jako bezprawne – mianowicie działanie polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do Rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu 2 . To ostatnie stanowisko wyrażone zostało również w innym wyroku, w którym SOKiK wywiódł, iż można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny, zawierający postanowienia o treści już wpisanej do Rejestru klauzul abuzywnych, stanowi wystarczającą przesłankę dla stwierdzenia bezprawności działania tego przedsiębiorcy 3 . Analizując przesłankę bezprawności należy mieć na uwadze, iż zarzut bezprawnego działania Przedsiębiorstwa w przedmiotowej sprawie dotyczy zarówno: 1) stosowania postanowień wzorców umów wpisanych do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 K.p.c. – tj. naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) , jak również 2) stosowania nienazwanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…) , a więc naruszenia tych właśnie przepisów. 2 Por.: wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt: XVII Ama 32/05) . 3 Por.: wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt: XVII Ama 51/03) . 11 Ocena działań Przedsiębiorstwa, objętych punktem I.1. sentencji decyzji Do stwierdzenia praktyki określonej w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, iż przedsiębiorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zostały wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urzędu Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Pokreślenia wymaga, że wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca umowy jako takiego (art. 479 36 - 479 45 K.p.c. ) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy też nie był zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje SOKiK i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 K.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania postanowienia wzorca umowy do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu, o którym mowa w art. 479 45 § 2 K.p.c. Konsekwencją prawną umieszczenia postanowienia umownego w ww. Rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do Rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych, tj. stosowanych także przez innych przedsiębiorców. Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na posługiwaniu się postanowieniem wzorca umownego, które zostało wpisane do Rejestru, bez względu na to, czy wpis dotyczy tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu jest prowadzone postępowanie, czy też nie. Podobnie stanowisko w tej sprawie zajął Sąd Apelacyjny w Warszawie uznając, że zgodnie z art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie (…) z 15 grudnia 2000 r., praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do Rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do Rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Sąd wskazał też, że naruszenie interesów konsumentów może nastąpić w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne wpisane do Rejestru, podczas gdy wpis do rejestru związany jest z działaniami innych kontrahentów konsumentów 4 . Analogicznie orzekł Sąd Apelacyjny w Warszawie w innym swoim wyroku, w którym powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego 5 stwierdził, że wyrok uwzględniający powództwo przez uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma - zgodnie z art. 479 43 K.p.c. - od chwili wpisania do odpowiedniego Rejestru, skutek także wobec osób trzecich 6 . Z kolei zgodnie ze stanowiskiem SOKiK, dla uznania, iż określona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do Rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie dwóch klauzul powinien być zatem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame 7 . Podobne stanowisko zajął także Sąd Najwyższy, który stwierdził, iż „(...) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie 4 Por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2005 r. (sygn. akt: VI ACa 760/05) . 5 Por.: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003 r. (sygn. akt: III CZP 95/03) . 6 Por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2005 r. (sygn. akt: VI ACa 381/05) . 7 Por.: wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005 r. (sygn. akt: XVII Ama 46/04) . 12 - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 K.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (...)” . W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Najwyższy uznał m.in., że „(...) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów z art. 23a uokik (obecnie art. 24 – przyp. własny Urzędu) obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych, polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a uokik znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27, a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (...).” Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, których treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną ich wykładnię 8 . Przedmiotem niniejszego postępowania jest m.in. wykazanie, że zakwestionowany przez Prezesa Urzędu zapis wzorców umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” , stosowanych przez Przedsiębiorstwo, jest tożsamy z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami SOKiK, wymienionymi w niniejszej decyzji i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Odnosząc się zatem do postanowienia powołanego w punkcie I.1. sentencji niniejszej decyzji, tj. zapisu § 9 ust. 2 zd. 3 lub § 10 ust. 2 zd. 3 ww. wzorców umów, o treści: „Pisma kierowane do Odbiorcy Usług na dotychczasowy adres dwukrotnie i przez niego nie odebrane, pozostawia się w aktach MPWiK ze skutkiem ich doręczenia” , Prezesa Urzędu uznał, że jest on tożsamy z klauzulami niedozwolonymi wpisanymi pod pozycjami 1207, 1482 oraz 2285 Rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Pod pozycją 1207 ww. Rejestru zostało bowiem wpisane postanowienie te o treści: „W przypadku zmiany adresu, każda ze stron zobowiązana jest niezwłocznie pisemnie powiadomić o tym drugą stronę. W przypadku nie powiadomienia o zmianie adresu, korespondencja kierowana na ostatni znany adres będzie uznawana za skutecznie doręczoną” 9 . Natomiast pod pozycją 1482 Rejestru niedozwolonych postanowień umownych widnieje następujący wpis: „Oświadczenia i zawiadomienia Activ Investment przesłane Kupującemu na podany adres do korespondencji uważa się za skutecznie doręczone. Kupujący zobowiązany jest w trakcie trwania niniejszej Umowy do natychmiastowego zawiadomienia Activ Investment o każdej zmianie adresu swego miejsca zamieszkania, pod rygorem uznania za skutecznie doręczone oświadczeń i zawiadomień Activ Investment przesłanych Kupującemu na adres wskazany w niniejszej umowie” 10 . Zacytowane powyżej postanowienia uznane zostały przez SOKiK za niedozwolone, zaś Sąd w pełni podzielił stanowisko Prezesa Urzędu, iż są one niedozwolonymi postanowieniami umownymi w rozumieniu art. 385 3 pkt 9 K.c. Podobnie SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „Strony zgodnie ustalają, że korespondencja wysłana dwukrotnie listem poleconym na ostatnio podany adres do korespondencji uznana zostaje jako doręczona” 11 , które wpisane 8 Por.: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt: III SZP 3/06) . 9 Por.: wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 16 kwietnia 2007 r. (sygn. akt: XVII Amc 43/06) . 10 Por.: wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 maja 2008 r. (sygn. akt: XVII Amc 107/07) . 11 Por.: wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 9 września 2010 r. (sygn. akt: XVII Amc 999/09) . 13 zostało następnie do Rejestru niedozwolonych postanowień umownych pod pozycją 2285. SOKiK uznał, że powołane wyżej postanowienia należy ocenić jako niedozwolone, bowiem przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienie do dokonywania wiążącej interpretacji umowy. W postanowieniach tych przedsiębiorcy zastrzegali, że wysyłanie wszelkiej korespondencji, a zatem również oświadczeń woli, na wskazany przez klienta adres będzie równoznaczne z jej doręczeniem konsumentowi. Oznacza to, iż tylko przedsiębiorca – jako twórca wzorca umowy – de facto decyduje o skuteczności doręczeń i wynikających z nich skutków prawnych. Takie działanie narusza standardy prawne wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego oraz obowiązujących w obrocie dobrych obyczajów. Stosownie bowiem do treści art. 61 § 1 K.c. - oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. W razie wątpliwości, czy oświadczenie zostało złożone prawidłowo, a jego treść wywołuje przewidziane skutki prawne, właściwym do rozstrzygnięcia tych kwestii jest sąd powszechny, a nie twórca wzorca, który – korzystając z przewagi kontraktowej - narzuca swoim kontrahentom jego treść. Za niedopuszczalne w obrocie, zwłaszcza konsumenckim i sprzeczne z dobrymi obyczajami należy uznać natomiast zapisy wprowadzające doręczenie zastępcze lub domniemanie doręczenia, które należą do prawa procesowego i nakładają na osoby trzecie określone obowiązki, np. związane z dostarczeniem stronom postępowania pism procesowych. Obowiązki te są nakładane na podmioty prawa w drodze ustawowej i nie mogą być rozszerzane na uczestników obrotu gospodarczego przez postanowienia wzorca umowy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że kwestionowane postanowienie § 9 ust. 2 zd. 3 lub § 10 ust. 2 zd. 3 ww. wzorców umów Przedsiębiorstwa naruszają interesy konsumentów, umożliwiając mu działanie w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ze szkodą dla konsumentów. Postanowienie to jest tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. , pomimo bowiem różnic w sformułowaniu ich treści, wywołuje ono takie same skutki prawne, jak przytoczone wyżej zapisy z Rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności, ustalenia i wnioski należy uznać, iż kwestionowane w niniejszej decyzji postanowienie § 9 ust. 2 zd. 3 lub § 10 ust. 2 zd. 3 wzorców umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” , stosowanych przez Przedsiębiorstwo, jest tożsame z porównywanymi klauzulami uznanymi za niedozwolone i wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Dokonując powyższej oceny przedmiotowych klauzul, Prezes Urzędu uprawdopodobnił stosowanie przez Przedsiębiorcę postanowień umownych o treści tożsamej z treścią klauzul uznanych przez SOKiK za niedozwolone postanowienia umowne i wpisanych do ww. Rejestru. Wobec powyższego uprawdopodobnione zostało spełnienie przesłanki bezprawności działania Przedsiębiorstwa, polegającego na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowień wzorców umów wpisanych do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Ocena działań Przedsiębiorstwa, objętych punktem I.2. i I.3. sentencji decyzji Nienazwaną praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie (…) , może być każde zachowanie (działanie, zaniechanie) przedsiębiorcy, jeśli ma ono charakter bezprawny oraz godzi w zbiorowe 14 interesy konsumentów . Wskazane w przepisie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) – przedstawionym już na wstępie uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - rodzaje praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów mają jedynie charakter przykładowy. Natomiast nie wyczerpują one wszystkich zachowań przedsiębiorców, które mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające przepis art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) . Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w analizowanym przepisie ustawy o ochronie (…) , „za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów” 12 . Praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów analizowane w tej części decyzji polegają na zamieszczeniu we wzorcach umów o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków postanowień, które przewidują możliwość rozwiązania tych umów za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia, a co za tym idzie odcięcia przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego i wstrzymania świadczenia usług zaopatrzenia w wodę lub odbioru ścieków, w innych przypadkach, niż wskazane w przepisie art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) . Mianowicie Przedsiębiorstwo przewiduje w § 8 ust. 4 wzorców umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” , iż przyczyną wypowiedzenia tych umów może być niewykonanie lub nienależyte wykonanie przez odbiorcę usług ich postanowień lub Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Miejskiej Kraków. Podobnie w postanowieniach § 8 ust. 5 lit. b) oraz § 8 ust. 5 lit. a) wzorców umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” Przedsiębiorstwo zastrzega, że uprawnione jest do rozwiązania tych umów bez wypowiedzenia, w przypadku stwierdzenia awarii przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego pozostającego w posiadaniu odbiorcy usług i nie przystąpienia przez niego niezwłocznie do usuwania awarii. Takie ukształtowanie powołanych postanowień jest sprzeczne z zasygnalizowanym wyżej przepisem art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) . Stosownie bowiem do treści art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) : „przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącza kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych” . 12 Por.: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt: III SZP 3/06). 15 Wszystkie okoliczności, w jakich przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne uprawnione jest do wstrzymania świadczenia usług na rzecz ich odbiorcy, zostały zatem określone w przepisie art. 8 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) . Zauważyć należy bowiem, że konstruując powyższy przepis ustawodawca nie posłużył się sformułowaniem „w szczególności” lub innym równoznacznym zwrotem. Oznacza to, że katalog okoliczności, które stanowią podstawę do wstrzymania świadczenia usług zaopatrzenia w wodę lub odbioru ścieków ma charakter zamknięty, a więc nie może być dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne w treści umowy. Odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego może nastąpić zatem wyłącznie wówczas, gdy wystąpi któraś z przesłanek określonych w analizowanym przepisie art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) . W ocenie Prezesa Urzędu kwestionowane postanowienia § 8 ust. 4 oraz § 8 ust. 5 lit. b) i § 8 ust. 5 lit. a) ww. wzorców umów o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków stwarzają możliwość przekroczenia przez Przedsiębiorstwo jego uprawnień, jako dostawcy usług wodociągowych i kanalizacyjnych, w zakresie możliwości wstrzymania świadczenia tych usług. Postanowienia te przewidują bowiem możliwość podjęcia działań skutkujących odcięciem dostaw wody lub zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego w sytuacjach, które nie zostały objęte zakresem przepisu art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) . Pozbawienie konsumentów przysługującej im z mocy ustawy ochrony przed wstrzymaniem świadczenia usług zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, w wyniku rozwiązania umowy przez Przedsiębiorstwo w drodze jednostronnego jej wypowiedzenia, a nawet stworzenie sobie możliwości rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, świadczy o bezprawności kwestionowanych postanowień umownych. Takie zachowanie Przedsiębiorstwa godzi w interesy konsumentów, gdyż stosowanie we wzorcach umów o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków kwestionowanych klauzul pozbawia odbiorców możliwości korzystania z usługi o charakterze powszechnym, niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania każdego gospodarstwa domowego. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski stwierdzić należy zatem, że zakwestionowana praktyka Przedsiębiorstwa jest bezprawna i godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Stanowisko takie znajduje także odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie Prezesa Urzędu 13 , jak również Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 14 . Wobec powyższego Prezes Urzędu uznał za uprawdopodobnione spełnienie przesłanki bezprawności działania Przedsiębiorstwa, polegającej na naruszeniu przez niego przepisu art. 8 ust 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) . Przesłanka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Przepisy ustawy o ochronie (…) nie definiują pojęcia „zbiorowego interesu konsumentów”. Uregulowanie art. 24 ust. 3 tej ustawy stanowi jedynie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z całą pewnością mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy dotyczy, bądź może dotyczyć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu 13 Por. np. decyzje Prezesa Urzędu: Nr RKR-20/2009 z dnia 14 października 2009 r., Nr RKT-41/2009 z dnia 18 grudnia 2009 r., Nr RKT-12/2010 z dnia 29 czerwca 2010 r., Nr RKT-20/2010 z dnia 22 lipca 2010 r. oraz Nr RKT-45/2010 z dnia 23 grudnia 2010 r. 14 Por. np. wyroki Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: z dnia 15 lipca 2010 r. (sygn. akt: Ama 28/09) oraz z dnia 10 września 2010 r. (sygn. akt: XVII Ama 122/09). 16 ich naruszenia. Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości, przesądza o naruszeniu zbiorowych interesów. Powyższe stanowisko jest trwale utrzymywane w orzecznictwie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów 15 . Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który stwierdził, że „nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy antymonopolowej można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów” 16 . Stosowane przez Przedsiębiorstwo wzorce umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” wykorzystywane były przy nawiązywaniu stosunków prawnych z klientami, zainteresowanymi zaopatrzeniem w wodę lub odbiorem ścieków za pośrednictwem sieci wodociągowo – kanalizacyjnej Przedsiębiorstwa. Stroną takich umów mogli być zarówno dotychczasowi klienci Przedsiębiorstwa, jak również wszyscy potencjalni jego klienci. Zatem krąg adresatów ww. wzorców umów nie był z góry określony. Biorąc natomiast pod uwagę, że klienci Przedsiębiorstwa nie mają wpływu na zapisy zawieranych z nimi umów o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków, gdyż nie są one z nimi indywidualnie negocjowana, uznać należy, że wszelkie zawarte w nich bezprawne zapisy godzą w interesy ekonomiczne lub prawne konsumentów. W odniesieniu do specyfiki niniejszej sprawy zauważenia wymaga również, iż usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków są usługami o charakterze użyteczności publicznej. Z uwagi na swój charakter usługi te są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych. Natomiast dostęp do bieżącej wody to podstawowa życiowa potrzeba każdego człowieka. Oznacza to, że usługi zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków powinny być świadczone w sposób powszechny i ciągły, a każdy odbiorca powinien mieć zapewniony pełny dostęp do tych usług, o ile spełnia określone w przepisach prawa wymagania. Wymagania te określone zostały w art. 6 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) , zgodnie z którym przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość przyłączona została do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Jednocześnie zważyć należy, że art. 6 ust. 3 pkt 6) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) stanowi, iż umowa, na podstawie której odbywa się dostawa wody i odbiór ścieków, powinna zawierać postanowienia dotyczące odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunki jej wypowiedzenia. Mając jednak na względzie treść art. 6 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (…) , a także okoliczności opisane w art. 8 ust. 1 tej ustawy , zważyć należy, że wypowiedzenie umowy przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne, a tym bardziej jej rozwiązanie bez zachowania okresów wypowiedzenia, powinno być dopuszczane tylko w wyjątkowych sytuacjach. Szczególny charakter usług 15 Por. np. wyroki Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: z dnia 4 lipca 2001 r. (sygn. akt: XVII Ama 108/00) oraz z dnia 23 lutego 2002 r. (sygn. akt: XVII Ama 133/2001). 16 Por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01). 17 zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków (które są usługami o charakterze powszechnym i publicznym) oraz fakt, iż są one świadczone w warunkach monopolu naturalnego, uniemożliwia w ocenie Prezesa Urzędu rozwiązywanie oraz wypowiedzenie tych umów w przypadku każdego niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez ich odbiorcę. Powyższe okoliczności dodatkowo potwierdzają wniosek, że zakwestionowane przez Prezesa Urzędu zachowania Przedsiębiorstwa dotyczą interesu ogółu konsumentów jako zbiorowości. Mając na uwadze wszystkie powyższe ustalenia, argumenty i wnioski przyjąć należy, że spełnione zostały wszystkie przesłanki niezbędne do zakwalifikowania działań Przedsiębiorstwa jako praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Uwzględniając zatem opisane i przeanalizowane powyżej uwarunkowania faktyczne i prawne, Prezes Urzędu uznał, że działania Przedsiębiorstwa zakwalifikować należy jako praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, określone w art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) . Zastosowanie art. 28 ustawy o ochronie (...) Stosowanie do treści art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie (...) , po uprawdopodobnieniu w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – m. in. na podstawie okoliczności sprawy - że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie (…) , a także po przyjęciu zobowiązania przedsiębiorcy do zaniechania zarzucanych mu praktyk, jak również do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia wskazanym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Analiza przedłożonych przez Przedsiębiorstwo w trakcie niniejszego postępowania dokumentów i wyjaśnień wykazała, że Przedsiębiorstwo zobowiązało się do zaniechania stosowania kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień umownych, poprzez dokonanie zmian wyżej przywołanych postanowień wzorców umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” , w sposób zapewniający ochronę praw i interesów konsumentów, w wyniku których do obrotu konsumenckiego wprowadzone zostaną nowe ich wzorce oraz aneksowane będą umowy dotychczas zawarte w oparciu o te wzorce. Przedsiębiorstwo rzeczywiście przedłożyło zmodyfikowane wzorce tych umów, których analiza wykazała, iż nie zawierają one postanowień zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu. Jednocześnie Przedsiębiorstwo zadeklarowało, że zmienione wzorce umów wprowadzi do obrotu konsumenckiego następnego dnia po otrzymaniu decyzji Prezesa Urzędu, która nie będzie zawierała sprzeciwu co do ich treści. W tym samym terminie Przedsiębiorstwa zobowiązało się do rozpoczęcie procedury wysyłania aneksów do umów dotychczas zawartych w oparciu o zakwestionowane wzorce umów, która zakończona zostanie w ciągu 6 miesięcy od daty jej rozpoczęcia. Przedsiębiorstwo przedstawiło także projekt stosownego aneksu oraz projekt komunikatu do odbiorców jego usług związany z aneksowaniem umów, zawartych w oparciu o ich wzorce zakwestionowane przez Prezesa Urzędu. Dokumenty te informują szczegółowo o wykreśleniu lub zmianie kwestionowanych zapisów oraz sposobie i formie wprowadzenia przedmiotowych zmian w umowach zawartych z odbiorcami usług Przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwo zwróciło się jednocześnie o uwzględnienie przedmiotowych wyjaśnień oraz działań i wydanie w niniejszej sprawie decyzji w oparciu o przepisy art. 28 ustawy o ochronie (…) . W tym zakresie 18 Przedsiębiorstwo doprecyzowało również, że o stopniu realizacji nałożonych na niego zobowiązań będzie informowało w trybie i formie określonej w przedmiotowej decyzji Prezesa Urzędu. W związku z powyższym – działając na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie (…) - Prezes Urzędu określił termin wykonania opisanych wyżej zobowiązań do dnia 31 października 2012 r. Niezależnie od tego – stosując się do treści przepisu art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie (…) - Prezes Urzędu nałożył na Przedsiębiorstwo obowiązek złożenia, w terminie do 30 listopada 2012 r., informacji dotyczącej realizacji zobowiązania, o którym mowa w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, poprzez przedłożenie: - informacji dotyczącej ilości umów nowo zawartych w oparciu o każdy ze zmienionych wzorców umów pod nazwą: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków” , „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” , „Umowa Nr … o odprowadzanie ścieków” oraz „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę do celów budowy” oraz - kopii 7 przykładowych umów zawartych z konsumentami, w oparciu o ww. ich wzorce; - informacji na temat ilości odbiorców usług Przedsiębiorstwa, którym doręczono pisma informujące o zmianie dotychczasowych umów oraz aneksy do tych umów, - informacji dotyczącej ilości konsumentów, z którymi podpisano aneksy do obowiązujących jeszcze umów, zawartych na podstawie dotychczasowych ich wzorców zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu oraz - kopii 7 przykładowych aneksów do dotychczasowych umów, które podpisane zostały z konsumentami. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, ustalenia i wnioski oraz dowody na ich poparcie, Prezes Urzędu orzekł, jak w punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji . Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) w związku z art. 479 28 § 2 K.p.c. - od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Krakowie Leszek Piekarz Otrzymują: 1. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S. A. w Krakowie, ul. Senatorska 1, 30 - 106 Kraków, 2. RKR a/a.