RŁO-7/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61-38/11/AK Łódź, dnia 20 kwietnia 2012 r. DECYZJA Nr RŁO 7/2012 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko Tomaszowi Gruszczyńskiemu i Elżbiecie Goś prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą TEAM-TOUR s.c., z siedzibą w Kutnie, – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 cytowanej na wstępie ustawy, bezprawne działanie Tomasza Gruszczyńskiego i Elżbiety Goś prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą TEAM-TOUR s.c., z siedzibą w Kutnie, polegające na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do „Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone”, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm .), poprzez stosowanie we wzorcu umowy o nazwie : „ Warunki uczestnictwa ”, postanowień o treści: 1) Organizator wyłącza swoją odpowiedzialność z tytułu udzielonych przez agentów, a odbiegających od określonych niniejszymi warunkami postanowień; 2) Organizator zastrzega sobie możliwość podwyższenia ceny imprezy w przypadku istotnego wzrostu cen będących podstawą kalkulacji imprezy, nie większej jednak niż 10% z zastrzeżeniem, iż może ono nastąpić nie później niż na 30 dni przed rozpoczęciem imprezy. +Wzrost cen imprezy o więcej niż 10% upoważnia uczestnika do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia o tym fakcie Organizatora w jego siedzibie lub Biurze Obsługi klienta osobiście lub listem poleconym nie później niż w terminie 5 dni po otrzymaniu informacji o dopłacie; 3) Organizator nie ponosi żadnej odpowiedzialności za bagaż uczestników swoich imprez w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zgubienia lub kradzieży; 2 4) Organizator nie zwraca wartości świadczeń, których uczestnik nie wykorzystał w czasie trwania imprezy z przyczyn leżących po jego stronie; 5) W wyjątkowych wypadkach Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany programu lub zakwaterowania Uczestników w innych niż opisane (równorzędnych lub lepszych) miejscach zakwaterowania; 6) Organizator nie odpowiada za niedogodności zaistniałe w trakcie realizacji imprezy wynikłe z przyczyn od niego niezależnych, np. warunki atmosferyczne, decyzje państwowe, strajki, zamieszki, działania innych okoliczności siły wyższej lub leżącej po stronie uczestnika. Nie mogą być przedmiotem roszczeń znane Uczestnikowi przed rozpoczęciem imprezy okoliczności powodujące utrudnienia lub niewygody; 7) Organizator nie dokonuje zwrotu wartości niezrealizowanych świadczeń, jeżeli w czasie trwania imprezy następuje zmiana programu z przyczyn niezależnych od organizatora. Zorganizowanie świadczeń zastępczych o tym samym standardzie nie stanowi wad usług. Klient z tego powodu nie może zgłaszać roszczeń do organizatora; 8) Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania imprezy z przyczyn od siebie niezależnych (decyzje władz państwowych, działanie siły wyższej). Uczestnik otrzymuje z tego tytułu zwrot pełnej wpłaty oraz kosztów poniesionych w związku z przybyciem na określone w programie miejsce zbiórki. Uczestnikowi nie przysługuje natomiast odszkodowanie; 9) Ewentualne indywidualne reklamacje należy składać w formie pisemnej w terminie 7 dni od daty zakończenia imprezy w siedzibie organizatora lub listem poleconym na jego adres. Okoliczności podnoszone w reklamacji winny być potwierdzone przez rezydenta/pilota; 10) Klient, który wykupił imprezę w systemie promocyjnym np. „last minute” nie ma prawa składania reklamacji; 11) Jako Sąd właściwy do rozpatrzenia sporów wyznacza się Sąd właściwy dla siedziby Organizatora. i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 15 kwietnia 2011 r. II. 1. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i art. 33 ust. 6 tej ustawy, – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Tomasza Gruszczyńskiego prowadzącego działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą TEAM-TOUR s.c., z siedzibą w Kutnie, karę pieniężną w wysokości 1.987 zł (słownie: tysiąc dziewięćset osiemdziesiąt siedem złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), w zakresie opisanym w pkt I.1 sentencji niniejszej decyzji, za zapłatę której odpowiada on solidarnie z Elżbietą Goś. 2. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i art. 33 ust. 6 tej ustawy, 3 – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Elżbietę Goś prowadzącą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą TEAM-TOUR s.c., z siedzibą w Kutnie, karę pieniężną w wysokości 1.987 zł (słownie: tysiąc dziewięćset osiemdziesiąt siedem złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), w zakresie opisanym w pkt I.1 sentencji niniejszej decyzji, za zapłatę której odpowiada ona solidarnie z Tomaszem Gruszczyńskim. III. 1. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 83 wyżej wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do jej art. 33 ust. 6 – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia się obciążyć Tomasza Gruszczyńskiego prowadzącego działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą TEAM-TOUR s.c., z siedzibą w Kutnie, kosztami opisanego w punkcie I postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wysokości 18,45 zł (słownie: osiemnaście złotych czterdzieści pięć groszy), za zapłatę której odpowiada on solidarnie z Elżbietą Goś i zobowiązuje się do ich zwrotu Prezesowi Urzędu w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. 2 . Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 83 wyżej wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do jej art. 33 ust. 6 – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia się obciążyć Elżbietę Goś prowadzącą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą TEAM-TOUR s.c., z siedzibą w Kutnie, kosztami opisanego w punkcie I postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wysokości 22,20 zł (słownie: dwadzieścia dwa złote dwadzieścia groszy), za zapłatę której odpowiada ona solidarnie z Tomaszem Gruszczyńskim i zobowiązuje się do ich zwrotu Prezesowi Urzędu w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W dniu 30 grudnia 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezesem Urzędu”) na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm. – zwanej dalej „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Tomasza Gruszczyńskiego i Elżbietę Goś prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą TEAM-TOUR s.c., z siedzibą w Kutnie, praktyki naruszającej zbiorowe 4 interesy konsumentów polegającej na godzącym w nie, bezprawnym stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie: „Warunki uczestnictwa ” , postanowień o treści: 1) Organizator wyłącza swoją odpowiedzialność z tytułu udzielonych przez agentów, a odbiegających od określonych niniejszymi warunkami postanowień; 2) Organizator zastrzega sobie możliwość podwyższenia ceny imprezy w przypadku istotnego wzrostu cen będących podstawą kalkulacji imprezy, nie większej jednak niż 10% z zastrzeżeniem, iż może ono nastąpić nie później niż na 30 dni przed rozpoczęciem imprezy. Wzrost cen imprezy o więcej niż 10% upoważnia uczestnika do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia o tym fakcie Organizatora w jego siedzibie lub Biurze Obsługi klienta osobiście lub listem poleconym nie później niż w terminie 5 dni po otrzymaniu informacji o dopłacie; 3) Organizator nie ponosi żadnej odpowiedzialności za bagaż uczestników swoich imprez w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zgubienia lub kradzieży; 4) Organizator nie zwraca wartości świadczeń, których uczestnik nie wykorzystał w czasie trwania imprezy z przyczyn leżących po jego stronie; 5) W wyjątkowych wypadkach Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany programu lub zakwaterowania Uczestników w innych niż opisane (równorzędnych lub lepszych) miejscach zakwaterowania; 6) Organizator nie odpowiada za niedogodności zaistniałe w trakcie realizacji imprezy wynikłe z przyczyn od niego niezależnych, np. warunki atmosferyczne, decyzje państwowe, strajki, zamieszki, działania innych okoliczności siły wyższej lub leżącej po stronie uczestnika. Nie mogą być przedmiotem roszczeń znane Uczestnikowi przed rozpoczęciem imprezy okoliczności powodujące utrudnienia lub niewygody; 7) Organizator nie dokonuje zwrotu wartości niezrealizowanych świadczeń, jeżeli w czasie trwania imprezy następuje zmiana programu z przyczyn niezależnych od organizatora. Zorganizowanie świadczeń zastępczych o tym samym standardzie nie stanowi wad usług. Klient z tego powodu nie może zgłaszać roszczeń do organizatora; 8) Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania imprezy z przyczyn od siebie niezależnych (decyzje władz państwowych, działanie siły wyższej). Uczestnik otrzymuje z tego tytułu zwrot pełnej wpłaty oraz kosztów poniesionych w związku z przybyciem na określone w programie miejsce zbiórki. Uczestnikowi nie przysługuje natomiast odszkodowanie; 9) Ewentualne indywidualne reklamacje należy składać w formie pisemnej w terminie 7 dni od daty zakończenia imprezy w siedzibie organizatora lub listem poleconym na jego adres. Okoliczności podnoszone w reklamacji winny być potwierdzone przez rezydenta/pilota; 10) Klient, który wykupił imprezę w systemie promocyjnym np. „last minute” nie ma prawa składania reklamacji; 11) Jako Sąd właściwy do rozpatrzenia sporów wyznacza się Sąd właściwy dla siedziby Organizatora. które są tożsame z postanowieniami wpisanymi do „Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone”, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dowód: karty nr 1-3). Podstawę do wszczęcia ww. postępowania stanowił materiał dowodowy zebrany w postępowaniu wyjaśniającym, wszczętym w celu wstępnego ustalenia, czy na rynku usług turystycznych w rejonie właściwości miejscowej Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji 5 i Konsumentów w Łodzi organizatorzy usług turystycznych w stosowanych przez siebie wzorcach umów i materiałach reklamowych stosują niedozwolone postanowienia umowne uzasadniające podjęcie działań wskazanych w odrębnych przepisach lub wpisane do rejestru wzorców umowy uznanych za niedozwolone, co stanowi naruszenie cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku ww. postępowania Prezes Urzędu dokonał między innymi kontroli wzorców umowy i umów stosowanych przez Tomasza Gruszczyńskiego i Elżbietę Goś prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą TEAM-TOUR s.c., z siedzibą w Kutnie, (zwani dalej – „Organizatorem Turystyki”) w tym wzorzec umowy pod nazwą „Warunki Uczestnictwa”- zwany dalej: „Warunkami”. Prezes Urzędu u stalił, że Organizator Turystyki ww. wzorcu stosował postanowienia, które zostały wpisane do „Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone”, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu niniejszego postępowania w pismach z dnia 12 stycznia 2012 r. i 17 lutego 2012 r. Organizator Turystyki wyjaśnił, że na długo przed wszczęciem niniejszego postepowania, to jest w dniu 15 kwietnia 2011 r. zaniechał stosowania kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień we wzorcu umowy „Warunki uczestnictwa”. Na dowód zaniechania stosowania ww. postanowień przedstawił wprowadzone w dniu 15 kwietnia 2011 r. nowe „Warunki uczestnictwa”, z których wykreślił kwestionowane postanowienia. W przesłanych po zmianie „Warunkach uczestnictwa” uregulowano: odpowiedzialność Organizatora Turystyki z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy zgodnie z art. 11 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, z późn. zm.)(zwana dalej: „ustawą o usługach turystycznych”), zasady składania reklamacji opracowano na podstawie art. 16b ustawy o usługach turystycznych, przeniesienie udziału w imprezie na osobę spełniającą warunki udziału w imprezie turystycznej ustalono zgodnie z art. 16 ustawy o usługach turystycznych, a w przypadku sporów właściwość sądu określono w oparciu o przepisy k.p.c. Dodatkowo Organizator Turystyki wyjaśnił, że kwestionowane zapisy zostały wprowadzone nieumyślnie i nigdy nie były one wykorzystywane przeciwko klientom TEAM TOUR s.c. TEAM TOUR s.c. z tytułu ich zamieszczenia we wzorcu umowy nie odniósł żadnych korzyści finansowych, aktywnie współdziałał z Prezesem Urzędu i w związku z powyższym zwrócił się z prośbą o odstąpienie Prezesa Urzędu od nałożenia kary (dowód: karty nr 25-27). Prezes Urzędu ustalił, co następuje. Tomasz Gruszczyński prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą TEAM TOUR s.c i jest przedsiębiorcą wpisanym pod numerem 9366/2010 do ewidencji działalności gospodarczej przez Prezydenta Miasta Kutna (dowód: zaświadczenie karta Nr 17) oraz do Centralnej Ewidencji Organizatorów Turystyki i Pośredników Turystycznych pod nr ewidencyjnym 2065. Prowadzi on działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej wraz z Elżbietą Goś w zakresie organizacji imprez turystycznych, w ramach której, jako organizator turystyki, zawiera z konsumentami umowy o świadczenie usług turystycznych. Elżbieta Goś prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą TEAM TOUR s.c i jest przedsiębiorcą wpisanym pod numerem 38486/10 do ewidencji działalności gospodarczej przez Prezydenta Miasta Płocka (dowód: zaświadczenie karta Nr 18) oraz do Centralnej Ewidencji Organizatorów Turystyki i Pośredników Turystycznych pod nr ewidencyjnym 2065 . Prowadzi ona działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej wraz z Tomaszem Gruszczyńskim Goś w zakresie organizacji imprez turystycznych, 6 w ramach której, jako organizator turystyki, zawiera z konsumentami umowy o świadczenie usług turystycznych. Prowadzona działalność ma lokalny zasięg terytorialny. Przy zawieraniu z konsumentami umów o świadczenie usług turystycznych Organizator Turystyki stosuje wzorce umowy pn. „Umowa – Zgłoszenie” i „Warunki Uczestnictwa” (dowód: karty nr 15-16). Są to wzorce umowne w rozumieniu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm. – zwanej dalej: „k.c.”). Należy nadmienić, że wzorcem umownym jest bowiem każde postanowienie umowne narzucone przez jedną stronę stosunku prawnego z wyłączeniem możliwości rzeczywistego wpływu drugiej strony na istnienie i treść tego postanowienia, a tym samym na kształt nawiązywanego stosunku prawnego [zob. np. F. Zoll, Niedozwolone klauzule w umowach konsumenckich. (wprowadzenie do tłumaczenia dyrektywy nr 93/13 o niedozwolonych klauzulach w umowach konsumenckich), KPP 1993, nr 2, s. 191 i n.]. W toku niniejszego postępowania ustalono, że Warunki w kwestionowanym brzmieniu obowiązywały od połowy 2010 r. do 15 kwietnia 2011 r. (dowód: karta nr 25). Zatem od połowy 2010 r. do 15 kwietnia ubiegłego roku Organizator Turystyki zawierał z konsumentami umowy o świadczenie usług turystycznych z wykorzystaniem wzorca umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c., zawierającego następujące postanowienia umowne: − rozdział I pkt 3Warunków - „Organizator wyłącza swoją odpowiedzialność z tytułu udzielonych przez agentów, a odbiegających od określonych niniejszymi warunkami postanowień”; − rozdział III pkt 5 i 6 Warunków - „Organizator zastrzega sobie możliwość podwyższenia ceny imprezy w przypadku istotnego wzrostu cen będących podstawą kalkulacji imprezy, nie większej jednak niż 10% z zastrzeżeniem, iż może ono nastąpić nie później niż na 30 dni przed rozpoczęciem imprezy. Wzrost cen imprezy o więcej niż 10% upoważnia uczestnika do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia o tym fakcie Organizatora w jego siedzibie lub Biurze Obsługi klienta osobiście lub listem poleconym nie później niż w terminie 5 dni po otrzymaniu informacji o dopłacie”; − rozdział IV pkt 7 Warunków – „ Organizator nie ponosi żadnej odpowiedzialności za bagaż uczestników swoich imprez w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zgubienia lub kradzieży”; − rozdział IV pkt 8 Warunków – „ Organizator nie zwraca wartości świadczeń, których uczestnik nie wykorzystał w czasie trwania imprezy z przyczyn leżących po jego stronie”; − rozdział IV pkt 9 Warunków – „ W wyjątkowych wypadkach Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany programu lub zakwaterowania Uczestników w innych niż opisane (równorzędnych lub lepszych) miejscach zakwaterowania”; − rozdział IV pkt 10 Warunków – „ Organizator nie odpowiada za niedogodności zaistniałe w trakcie realizacji imprezy wynikłe z przyczyn od niego niezależnych, np. warunki atmosferyczne, decyzje państwowe, strajki, zamieszki, działania innych okoliczności siły wyższej lub leżącej po stronie uczestnika. Nie mogą być przedmiotem roszczeń znane Uczestnikowi przed rozpoczęciem imprezy okoliczności powodujące utrudnienia lub niewygody”; − rozdział IV pkt 11 Warunków – „ Organizator nie dokonuje zwrotu wartości niezrealizowanych świadczeń, jeżeli w czasie trwania imprezy następuje zmiana 7 programu z przyczyn niezależnych od organizatora. Zorganizowanie świadczeń zastępczych o tym samym standardzie nie stanowi wad usług. Klient z tego powodu nie może zgłaszać roszczeń do organizatora”, − rozdział V pkt 1 Warunków – „ Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania imprezy z przyczyn od siebie niezależnych (decyzje władz państwowych, działanie siły wyższej). Uczestnik otrzymuje z tego tytułu zwrot pełnej wpłaty oraz kosztów poniesionych w związku z przybyciem na określone w programie miejsce zbiórki. Uczestnikowi nie przysługuje natomiast odszkodowanie”; − rozdział VII pkt 1 zdanie drugie Warunków – „Ewentualne indywidualne reklamacje należy składać w formie pisemnej w terminie 7 dni od daty zakończenia imprezy w siedzibie organizatora lub listem poleconym na jego adres. Okoliczności podnoszone w reklamacji winny być potwierdzone przez rezydenta/pilota”; − rozdział VII pkt 4 Warunków – „ Klient, który wykupił imprezę w systemie promocyjnym np. „last minute” nie ma prawa składania reklamacji”; − rozdział VII pkt 6 Warunków – „ Jako Sąd właściwy do rozpatrzenia sporów wyznacza się Sąd właściwy dla siedziby Organizatora”. Jednocześnie, w kwestionowanych Warunkach Organizator Turystyki nie wskazał, że w przypadkach nieuregulowanych w Umowie – Zlecenie lub Warunkach obowiązują przepisy ustawy o usługach turystycznych. W Rejestrze, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) Prezes Urzędu zamieścił postanowienia umowne o treści: - pod pozycją 261 niedozwolone postanowienie umowne „ Organizator nie ponosi odpowiedzialności z tytułu informacji udzielonych przez agentów, a odbiegających od określonych niniejszymi warunkami postanowień. Ponadto organizator nie ponosi odpowiedzialności za udzielone przez Agentów informacje sprzeczne z treścią katalogów i biuletynów informacyjnych, zawierających aktualną ofertę Organizatora” wpisane w dniu 22 lutego 2005 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 sierpnia 2004 r., sygn. akt XVII AmC 40/03, - pod pozycją 1085 niedozwolone postanowienie umowne „ Zmiany kursów walut oraz cen transakcyjnych stanowiących podstawy kalkulacji ceny imprez mogą spowodować wzrost ceny imprezy, nie wyższy jednak niż 10%. Wzrost ceny imprezy będzie skuteczny wobec Uczestnika wyłącznie po doręczeniu Uczestnikowi pisemnego zawiadomienia co najmniej 20 dni przed datą rozpoczęcia imprezy” wpisane w dniu 27 marca 2007 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt XVII AmC 160/05, - pod pozycją 1585 niedozwolone postanowienie umowne „Uczestnik ma prawo do odstąpienia od umowy (bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów), jeżeli cena imprezy wzrośnie o więcej niż 7%.” wpisane w dniu 30 marca 2009 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 6 grudnia 2009 r., sygn. akt XVII AmC 178/07. - pod pozycją 798 niedozwolone postanowienie umowne „ Organizator nie odpowiada za bagaż Klienta skradziony, zniszczony lub zaginiony w czasie trwania imprezy” wpisane w dniu 3 sierpnia 2006 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt XVII AmC 5/05. 8 - pod pozycją 1825 niedozwolone postanowienie umowne „Organizator nie zwraca wartości świadczeń, których uczestnik nie wykorzystał w czasie trwania imprezy z przyczyn leżących po stronie Uczestnika” wpisane w dniu 13 stycznia 2010 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 1 lipca 2009 r., sygn. akt XVII AmC 547/09, - pod pozycją 1052 niedozwolone postanowienie umowne „Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany programu i świadczeń imprezy, gdy zmiana ta jest powodowana czynnikami niezależnymi od niego, a zawarte w umowie świadczenia mogą być zastąpione jedynie świadczeniami o tym samym lub wyższym standardzie i w tej samej ilości, jednocześnie w w/w przypadku Klientowi nie przysługuje prawo do jakichkolwiek roszczeń finansowych” wpisane w dniu 21 marca 2007 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 grudnia 2006 r., sygn. akt XVII AmC 152/05, - pod pozycją 1090 niedozwolone postanowienie umowne „Reklamacja Uczestnika w formie pisemnej zawierać powinna pisemne oświadczenie pilota lub innego miejscowego przedstawiciela Biura o wystąpieniu wad, uzasadnienie oraz propozycję naprawienia szkody, Podstawą reklamacji uczestnika nie mogą być jednak zdarzenia i okoliczności, za które Biuro nie ponosi odpowiedzialności (m. in. postoje na granicach, czynności celne, warunki atmosferyczne w czasie realizacji imprezy zamieszki, wojny, strajki, blokady dróg, powodzie itp.) oraz wszelkie inne wymienione w punkcie 13 niniejszych warunków” wpisane w dniu 27 marca 2007 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt XVII AmC 160/05, - pod pozycją 537 „Biuro nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej w sytuacji, gdy zamiast nie zrealizowanego a zawartego w umowie świadczenia, przedstawi świadczenie zastępcze o równorzędnych cechach i równorzędnej wartości” wpisane w dniu 7 października 2005 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 21 lipca 2007 r., sygn. akt XVII AmC 89/03, - pod pozycją 1327 niedozwolone postanowienie umowne „Syn&Fun zastrzega sobie prawo do odwołania imprezy z przyczyn od niego niezależnych (decyzja władz państwowych, działanie siły wyższej, zamieszki, strajki, itp.). Uczestnik otrzymuje z tego tytułu zwrot pełnej wpłaty, natomiast nie przysługuje mu odszkodowanie” wpisane w dniu 19 lutego 2008 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. akt XVII AmC 31/06, - pod pozycją 1778 niedozwolone postanowienie umowne „ BTiS Maka Tour przyjmuje reklamacje w ciągu 7 dni od daty zakończenia imprezy. Podstawę rozpatrzenia reklamacji dotyczącej ilości lub jakości świadczeń stanowi pisemna reklamacja lub adnotacja na voucherze potwierdzona przez pilota/rezydenta lub kontrahenta w czasie trwania imprezy. Bez spełnienia powyższych warunków reklamacja nie zostanie rozpatrzona." wpisane w dniu 20 listopada 2009 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 czerwca 2009 r., sygn. akt XVII AmC 339/09, - pod pozycją 351 niedozwolone postanowienie umowne „W przypadku zakupu imprez po cenach promocyjnych „last minute” – specjalnych nie ma możliwości reklamacji” wpisane w dniu 1 marca 2005 r. na podstawie wyroku z dnia 18 lutego 2004 r., Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, sygn. akt XVII AmC 32/03, 9 - pod pozycją 418 niedozwolone postanowienie umowne „Wszystkie spory wynikłe z umowy-zgłoszenia zawartej z Uczestnikiem podlegają rozpatrzeniu przez sąd właściwy dla organizatora” wpisane w dniu 5 maja 2005 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 2 lutego 2005 r., sygn. akt XVII AmC 104/04. W dniu 15 kwietnia 2011 r. Organizator Turystyki wprowadził do obrotu gospodarczego nowy wzór Warunków, w którym kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia zostały usunięte a w ich miejsce zostały wpisane postanowienia w których uregulowano odpowiedzialność Organizatora Turystyki z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy zgodnie z art. 11 a ustawy o usługach turystycznych, zasady składania reklamacji opracowano na podstawie art. 16b ustawy o usługach turystycznych, przeniesienie udziału w imprezie na osobę spełniającą warunki udziału w imprezie turystycznej ustalono zgodnie z art. 16 ustawy o usługach turystycznych, a w przypadku sporów właściwość sądu określono w oparciu o przepisy k.p.c. W 2011 r. całkowity przychód Organizatora Turystyki w zakresie działalności spółki cywilnej wyniósł (tajemnica przedsiębiorcy) zł (dowód: karty nr 30). Prezes Urzędu zważył, co następuje . Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w przedmiotowej sprawie niezbędne jest wpierw ustalenie, czy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego, a następnie, czy doszło do naruszenia przesłanek praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zarzucanych Organizatorowi Turystyki, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 tej ustawy. Naruszenie interesu publicznoprawnego. Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie jest zatem, aby działania przedsiębiorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiły potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. Ustawa zatem, w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem działania Organizatora Turystyki nie były ograniczone do określonych odbiorców lub ich grupy. Dotyczyły wszystkich aktualnych i potencjalnych odbiorców usług turystycznych oferowanych przez ww. przedsiębiorcę. W tym stanie rzeczy uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 10 Przepis art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, stosownie zaś do art. 24 ust. 2 tej ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, przy czym zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 tej ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93, ze zm.) w zw. z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). W związku z powyższym, dla uznania działania przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów niezbędne jest wykazanie, iż spełnione zostały kumulatywnie trzy następujące przesłanki: a) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, b) działanie to jest bezprawne, c) działanie przedsiębiorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów . Ad a) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (…). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 – zwanej dalej „ustawą o swobodzie działalności gospodarczej”) jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą, jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi. Tomasz Gruszczyński i Elżbieta Goś prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą TEAM TOUR s.c. w Kutnie, są przedsiębiorcami wpisanymi do centralnej ewidencji działalności gospodarczej i centralnej ewidencji organizatorów turystyki i pośredników turystycznych. Działalność gospodarczą prowadzą w formie spółki cywilnej. Nie ulega zatem wątpliwości, iż Tomasz Gruszczyński i Elżbieta Goś są przedsiębiorcami w rozumieniu powołanego wyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym Tomasz Gruszczyński i Elżbieta Goś przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlegają rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i ich działania mogą podlegać ocenie pod kątem naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 11 W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna dla uznania działań przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Ad b) Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Porządek prawny obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (m.in. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 13 listopada 2007 r., XVII AmA 45/07). Bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2002 r., I PKN 267/2001). Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Zwrócił na to uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. XVIII AmA 32/05) wskazując, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, (którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest art. 24 ust. 2), nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, w tym ustawy o usługach turystycznych, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Bezprawność działań przedsiębiorcy wynika zatem, co do zasady, z naruszenia powszechnie obowiązujących przepisów innych niż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Niemniej jednak, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku wprost identyfikuje działanie przedsiębiorcy jako bezprawne, mianowicie, działanie polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do Rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Jak wskazał Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. (sygn. akt XVII AmA 51/03), w oparciu o art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze. zm. – obecnie art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli zostanie ustalone, że przedsiębiorca stosował we wzorcach umów postanowienia, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowy zawierający postanowienia o treści już wpisanej do Rejestru stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Mówiąc o wzorcach umowy w rozumieniu art. 384 k.c. należy mieć na uwadze wszelkie jednostronnie przygotowane przed zawarciem umowy gotowe postanowienia umowne, które w praktyce mogą przyjąć postać ogólnych warunków umów, wzorów umów lub regulaminów. Wzorzec umowy stosowany w obrocie z konsumentami może zostać poddany tzw. kontroli abstrakcyjnej na podstawie przepisów zawartych w art. 479 36 – 479 45 12 k.p.c., dokonywanej niezależnie od tego, czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany w konkretnej umowie. Rejestr prowadzony jest przez Prezesa Urzędu na podstawie prawomocnych wyroków Sądu, uwzględniających powództwa o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone (art. 479 45 § 1 i 2 k.p.c.). Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasadę jawności Rejestru. Oznacza to, że Rejestr jest dostępny dla każdego zainteresowanego, tzn. każdy ma do niego prawo wglądu. Skutkiem formalnej jawności Rejestru jest niemożność zasłaniania się nieznajomością dokonanych w nim wpisów. Stosowanie postanowienia wzorca umowy, które po uznaniu go przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone zostało wpisane do Rejestru jest prawnie zakazane. Zgodnie z art. 479 43 k.p.c., prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ma skutek wobec osób trzecich od dnia wpisania postanowień uznanych za niedozwolone do Rejestru. Przywołany przepis rozszerza zatem prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Jak podnosi się w piśmiennictwie, przepis ten „dotyczy rozszerzonej prawomocności materialno- prawnej w znaczeniu podmiotowym. Chodzi o grupę przypadków takiej prawomocności, w których wyrok z powodu szczególnego charakteru przedmiotu procesu ma powagę rzeczy osądzonej dla wszystkich i przeciw wszystkim. Przepis ten wyraźnie stanowi, iż wyrok ma skutek wobec osób trzecich, od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do Rejestru, wywołuje więc skutek erga omnes ” 1 . Należy podkreślić również, że art. 479 43 k.p.c. stanowiąc, iż wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ma skutek wobec osób trzecich, nie ogranicza w żaden sposób kategorii podmiotów nim objętych. Zatem zgodnie z regułą lege non distinguente , wyrok ma skutek wobec wszystkich, tzn. zarówno wobec przedsiębiorcy, który zakwestionowane postanowienie umowne wprowadził do swoich wzorców umowy, jak i do każdego innego przedsiębiorcy, stosującego własny wzorzec umowy. Oznacza to, że od dnia wpisania do Rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu postanowienia uznanego wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienie umowne, żaden z uczestników obrotu prawnego nie może posługiwać się przedmiotowym postanowieniem. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) Sąd Najwyższy jednoznacznie rozstrzygnął, że „stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Tym samym Sąd Najwyższy przesądził, iż stosowanie postanowienia tożsamego z postanowieniem wpisanym do Rejestru przez przedsiębiorcę, który nie był stroną postępowania sądowego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, w wyniku którego dane postanowienie zostało wpisane do Rejestru, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Należy również wskazać, że dla uznania, że postanowienie wzorca umowy stanowiące przedmiot postępowania przed Prezesem Urzędu oraz postanowienie wpisane do Rejestru są tożsame w treści, nie jest konieczna identyczność porównywanych postanowień. Zabiegi stylistyczne, polegające na przestawieniu szyku zdania, zmianie użytych wyrazów czy zastosowaniu synonimów, nie eliminują bowiem abuzywnego charakteru danego postanowienia. W celu uznania postanowień za tożsame wystarczy, że hipoteza postanowienia kwestionowanego w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów mieści się w hipotezie postanowienia wpisanego do Rejestru. 1 H. Ciepła, [w:] K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz . Tom II , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 249. 13 Pogląd powyższy należy uznać za ugruntowany również w orzecznictwie. W wyroku z dnia 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII AmA 46/04) Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskazał, iż „nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul”. Głównym czynnikiem przesądzającym powinien być, zdaniem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, cel jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli jest on zgodny z celem utworzenia postanowienia uznanego za niedozwolone, można uznać, iż oba są tożsame. Stanowisko to znalazło także potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), w której Sąd Najwyższy podniósł, iż „stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywołuje takie same skutki, godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru”. W celu wykazania bezprawności działań przedsiębiorcy konieczne jest zatem ustalenie, że treść postanowień zawartych w stosowanym przez niego wzorcu umownym mieści się w hipotezach postanowień wpisanych do Rejestru. W sprawie o naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów niezbędne jest każdorazowe uwzględnienie dwóch kryteriów tożsamości postanowień kwestionowanych z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, a mianowicie kryterium tożsamości stosunków prawnych, których dotyczy postanowienie kwestionowane i postanowienie wpisane do Rejestru, a także kryterium tożsamości treści postanowienia kwestionowanego z treścią postanowienia uznanego przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Badanie tożsamości stosunków prawnych może odbywać się w oparciu o kryterium branży, w jakiej działa przedsiębiorca, który stosuje we wzorcach umów w obrocie konsumenckim kwestionowane postanowienie umowne oraz w jakiej działał przedsiębiorca, którego postanowienie umowne zostało wpisane do Rejestru. Przy badaniu zaś tożsamości treści postanowienia kwestionowanego z treścią postanowienia wpisanego do Rejestru należy brać pod uwagę kryterium celu, jakiemu służy kwestionowane postanowienie (konieczne jest tu stwierdzenie, iż analizowane postanowienie mieści się w hipotezie postanowienia wpisanego do Rejestru, przy czym nie jest konieczna literalna zgodność porównywalnych postanowień). Zatem czynnikiem przesądzającym o tożsamości badanych postanowień powinien być cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie, kryterium kontekstu umieszczenia w Rejestrze, a także kryterium podobieństwa stanu faktycznego, będącego podstawą oceny abuzywności danego postanowienia. Analiza postanowień zawartych we wzorcu umowy stosowanym przez Organizatora Turystyki wykazała, co następuje. 1. Postanowienie zawarte w rozdziale I pkt 3 Warunków „Organizator wyłącza swoją odpowiedzialność z tytułu udzielonych przez agentów, a odbiegających od określonych niniejszymi warunkami postanowień”, jest tożsame z postanowieniem ”Organizator nie ponosi odpowiedzialności z tytułu informacji udzielonych przez agentów, a odbiegających od określonych niniejszymi warunkami postanowień. Ponadto organizator nie ponosi odpowiedzialności za udzielone przez agentów informacje sprzeczne z treścią katalogów i biuletynów informacyjnych, zawierających aktualną ofertę Organizatora” wpisanym do Rejestru w dniu 22 lutego 2005 r., pod pozycją 261, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 sierpnia 2004 r., sygn. akt XVII AmC 40/03. Biorąc pod uwagę uzasadnienie Sądu do ww. wyroku, tożsamość tych postanowień wynika z faktu, iż celem oraz skutkiem ich wprowadzenia jest ograniczenie odpowiedzialności przedsiębiorcy za osoby, którymi posługuje się przy zawieraniu umów i ewentualnym ich wykonywaniu. Sąd w uzasadnieniu do ww. wyroku stwierdził, że postanowienie to ogranicza odpowiedzialność organizatora usług turystycznych za osoby którymi posługuje się przy 14 zawieraniu umów i ewentualnym ich wykonaniu. Takie postanowienie w istotny sposób ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy, co jest sprzeczne z art. 385 3 pkt 2 k.c., który stanowi, iż w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Treść kwestionowanego postanowienia stosowanego przez Organizatora Turystyki podobnie, jak ww. postanowienie wpisane do Rejestru zastrzegają, iż przedsiębiorca nie będzie ponosił odpowiedzialności za osoby, którymi posługuje się przy zawieraniu umów i ewentualnym ich wykonywaniu. Tym samym, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Ponadto, zarówno Organizator Turystyki jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. 2. Postanowienie zawarte w rozdziale III pkt 5 i 6 Warunków „Organizator zastrzega sobie możliwość podwyższenia ceny imprezy w przypadku istotnego wzrostu cen będących podstawą kalkulacji imprezy, nie większej jednak niż 10% z zastrzeżeniem, iż może ono nastąpić nie później niż na 30 dni przed rozpoczęciem imprezy. Wzrost cen imprezy o więcej niż 10% upoważnia uczestnika do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia o tym fakcie Organizatora w jego siedzibie lub Biurze Obsługi klienta osobiście lub listem poleconym nie później niż w terminie 5 dni po otrzymaniu informacji o dopłacie” jest tożsame z postanowieniem „Zmiany kursów walut oraz cen transakcyjnych stanowiących podstawy kalkulacji ceny imprez mogą spowodować wzrost ceny imprezy, nie wyższy jednak niż 10%” wpisanym do Rejestru w dniu 27 marca 2007 r., pod pozycją 1085, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt XVII AmC 160/05 oraz jest tożsame z postanowieniem: „Uczestnik ma prawo do odstąpienia od umowy (bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów), jeżeli cena imprezy wzrośnie o więcej niż 7%.” wpisanym do Rejestru w dniu 30 marca 2009 r., pod pozycją 1585, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 6 grudnia 2009 r., sygn. akt XVII AmC 178/07. Tożsamość tych postanowień wynika z faktu, że oba zapisy przewidują uprawnienie dla kontrahenta konsumenta do dokonywania wiążącej interpretacji umowy oraz ograniczają prawo konsumenta do rozwiązania umowy. W uzasadnieniu do ww. wyroków Sad stwierdził, że postanowienie wzorca umowy nie wskazuje w sposób precyzyjny ani jednoznaczny podstawy dokonania zmiany ceny. Tymczasem, jeżeli umowa przewiduje możliwość podwyższenia ceny powinna jednoznacznie i wprost wskazywać okoliczności uzasadniające jej zmianę zgodnie z treścią art. 17 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz. U. 2004 r. Nr 223 poz. 2268 ze zm.). Powyższy przepis przewiduje możliwość podwyższenia ceny, jednak wyłącznie w razie zaistnienia okoliczności w nim wymienionych, nie później niż 20 dni przed datą rozpoczęcia imprezy. Podwyższenie ceny z powodu innych okoliczności jest niedopuszczalne. Zapis umowy przewidujący możliwość odstąpienia od umowy w przypadku podwyższenia ceny o 10% stanowi natomiast niedozwoloną klauzulę umowną z art. 385 3 pk 20 k.c., gdyż pozbawia konsumenta prawa odstąpienia od umowy w przypadku podwyższenia ceny o mniej niż 10%. Treść kwestionowanego postanowienia stosowanego przez Organizatora Turystyki podobnie, jak ww. postanowienia wpisane do Rejestru zastrzegają, iż od uznania przedsiębiorcy będzie zależało jaka przyczyna stanowić będzie podstawę do podniesienia ceny imprezy turystycznej a wzrost ceny imprezy turystycznej do 10% nie 15 upoważnia konsumenta do rozwiązania umowy. Tym samym, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Ponadto, zarówno Organizator Turystyki jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. 3. Postanowienie zawarte w rozdziale IV pkt 7 Warunków „ Organizator nie ponosi żadnej odpowiedzialności za bagaż uczestników swoich imprez w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zgubienia lub kradzieży”; jest tożsame z postanowieniem „Organizator nie odpowiada za bagaż Klienta skradziony, zniszczony lub zaginiony w czasie trwania imprezy” wpisanym do Rejestru w dniu 3 sierpnia 2006 r., pod pozycją 798, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt XVII AmC 5/05. Tożsamość tych postanowień wynika z faktu, iż zostały one tak sformułowane, że każdy przypadek zagubienia, zamiany lub kradzieży bagażu konsumenta, wyłącza odpowiedzialność organizatora imprezy. Takie rozwiązanie, w ocenie Sądu prowadzi do wyłączenia odpowiedzialność organizatora imprezy także w sytuacjach, gdy przechowywanie bagażu jest przez niego organizowane bezpośrednio bądź przez osoby działające na jego zlecenie np. hotele, przewoźnicy. Jak wskazał Sąd, warunkiem skutecznego zwolnienia się organizatora od odpowiedzialności jest wskazanie konkretnych sytuacji, których wyłączenie dotyczy, wyłączając te przypadki, w których zamiana, zgubienie lub kradzież bagażu następuje na skutek wyłącznej winy konsumenta. Należy zatem odróżnić przypadki utraty bagażu w miejscu publicznym od utraty bagażu pozostawionego w miejscu, które powinno być objęte ochroną przez organizatora imprezy np. luki bagażowe, pokój hotelowy. Takie wyłączenie odpowiedzialności jest sprzeczne z art. 385 3 pkt 2 k.c. Treść kwestionowanego postanowienia stosowanego przez Organizatora Turystyki podobnie, jak ww. postanowienie wpisane do Rejestru zastrzegają, iż przedsiębiorca wyłączył swoją odpowiedzialność we wszystkich przypadkach zagubienia, zamiany lub kradzieży bagażu konsumenta. Tym samym, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Ponadto, zarówno Organizator Turystyki jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych 4. Postanowienie zawarte w rozdziale IV pkt 8 Warunków „ Organizator nie zwraca wartości świadczeń, których uczestnik nie wykorzystał w czasie trwania imprezy z przyczyn leżących po jego stronie”; jest tożsame z postanowieniem „Organizator nie zwraca wartości świadczeń, których uczestnik nie wykorzystał w czasie trwania imprezy z przyczyn leżących po stronie Uczestnika” wpisanym do Rejestru w dniu 13 stycznia 2010 r. pod pozycją 1825 , na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 1 lipca 2009 r., sygn. akt XVII AmC 547/09, Tożsamość powyższych postanowień wynika z faktu, iż umożliwiają one przedsiębiorcy wyłączenie obowiązku zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w całości lub części w przypadku rezygnacji konsumenta z zawarcia umowy lub jej wykonania. W uzasadnieniu do ww. wyroku Sąd wyjaśnił, iż treść ocenianego postanowienia spełnia przesłanki niedozwolonego postanowienia umownego z art. 385 3 pkt 12 k.c. Kwestionowane postanowienie zmierza do wyłączenia obowiązku zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w całości lub części w przypadku rezygnacji konsumenta z zawarcia umowy lub jej wykonania. Cena imprezy turystycznej 16 jest wynikiem zsumowania opłat za poszczególne świadczenia realizowane na rzecz klienta. Zapis ten nie różnicując przyczyn niewykorzystania świadczenia objętego umową, rażąco narusza interes konsumenta, gdyż prowadzi do obciążenia konsumenta całością umówionego świadczenia w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie realizując na jego rzecz świadczenia albo oszczędził z powodu jego niewykonania wpłaconą przez klienta kwotę, albo odzyskał jakąś część kosztów, które planował ponieść na realizację tego świadczenia. Treść kwestionowanego postanowienia stosowanego przez Organizatora Turystyki podobnie, jak ww. postanowienie wpisane do Rejestru wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w całości lub części w przypadku rezygnacji konsumenta z zawarcia umowy lub jej wykonania. Tym samym, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Ponadto, zarówno Organizator Turystyki jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. 5. Postanowienie zawarte w rozdziale IV pkt 9 Warunków „ W wyjątkowych wypadkach Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany programu lub zakwaterowania Uczestników w innych niż opisane (równorzędnych lub lepszych) miejscach zakwaterowania”; które w swojej treści jak i pozostałych postanowień Warunków nie przewiduje możliwości dochodzenia z tego tytułu odszkodowania (brak odesłania do ustawy o usługach turystycznych) jest tożsame z postanowieniem „Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany programu i świadczeń imprezy, gdy zmiana ta jest powodowana czynnikami niezależnymi od niego, a zawarte w umowie świadczenia mogą być zastąpione jedynie świadczeniami o tym samym lub wyższym standardzie i w tej samej ilości, jednocześnie w w/w przypadku Klientowi nie przysługuje prawo do jakichkolwiek roszczeń finansowych” wpisanym do Rejestru w dniu 21 marca 2007 r., pod pozycją 1052, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 grudnia 2006 r., sygn. akt XVII AmC 152/05. Tożsamość powyższych postanowień wynika z faktu, iż umożliwiają one przedsiębiorcy wyłączenie obowiązku wypłaty odszkodowania w sytuacji uzasadnionego nie przyjęcia proponowanych mu zmian istotnych warunków zakwaterowania. W uzasadnieniu do wyroku Sad uznał, że kwestionowane postanowienie stanowi niedozwoloną klauzulę umowną z art. 385 3 pkt 10 i 19 k.c., ponieważ uprawnia ono wyłącznie kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie. Wspomniane klauzule naruszają również postanowienia ustawy o usługach turystycznych. Zgodnie z art. 11 a ust. 1 ww. ustawy organizator odpowiada za niewykonanie lub nieprawidłowe wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych, chyba że jest to spowodowane działaniem lub zaniechaniem klienta albo działaniem lub zaniechaniem osoby trzeciej nieuczestniczącej w wykonywaniu, jeżeli działań tych i zaniechań nie można było inaczej uniknąć ani przewidzieć albo jeśli wynika to z działania siły wyższej. Ponadto zgodnie z art. 16a ust. 4 pkt. 1,2 ustawy o usługach turystycznych w przypadku, gdy organizator nie wykonuje przewidzianych w umowie usług i nie jest możliwe wykonanie świadczenia zastępczego uczestnik może żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania umowy, chyba że zachodzą wymienione w przepisie okoliczności. Przez przyczyny niezależne od uczestnika imprezy można rozumieć takie okoliczności, które obciążają organizatora lub które zależą od podmiotów uczestniczących w wykonaniu umowy w imieniu organizatora. Stosownie do treści art. 16 ust. 2 klient z uzasadnionych 17 powodów może nie wyrazić zgody na świadczenie zastępcze i od umowy odstąpić, wtedy przysługuje mu prawo do odszkodowania. Treść kwestionowanego postanowienia stosowanego przez Organizatora Turystyki w kontekście treści wzorca umowy podobnie, jak ww. postanowienie wpisane do Rejestru zastrzegają, iż przedsiębiorca wyłącza swoją odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub niewłaściwego wykonania usługi turystycznej. Tym samym, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Ponadto, zarówno Organizator Turystyki jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. 6. Postanowienie zawarte w rozdziale IV pkt 10 Warunków „ Organizator nie odpowiada za niedogodności zaistniałe w trakcie realizacji imprezy wynikłe z przyczyn od niego niezależnych, np. warunki atmosferyczne, decyzje państwowe, strajki, zamieszki, działania innych okoliczności siły wyższej lub leżącej po stronie uczestnika. Nie mogą być przedmiotem roszczeń znane Uczestnikowi przed rozpoczęciem imprezy okoliczności powodujące utrudnienia lub niewygody”; jest tożsame z postanowieniem „Reklamacja Uczestnika w formie pisemnej zawierać powinna pisemne oświadczenie pilota lub innego miejscowego przedstawiciela Biura o wystąpieniu wad, uzasadnienie oraz propozycję naprawienia szkody, Podstawą reklamacji uczestnika nie mogą być jednak zdarzenia i okoliczności, za które Biuro nie ponosi odpowiedzialności (m. in. postoje na granicach, czynności celne, warunki atmosferyczne w czasie realizacji imprezy zamieszki, wojny, strajki, blokady dróg, powodzie itp.) oraz wszelkie inne wymienione w punkcie 13 niniejszych warunków” wpisanym do Rejestru w dniu 27 marca 2007 r., pod pozycją 1090, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt XVII AmC 160/05. Tożsamość tych postanowień wynika z faktu, iż skutkują one nieuzasadnionym ograniczeniem odpowiedzialności przedsiębiorcy za nienależyte wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych. W uzasadnieniu do ww. wyroku Sąd wskazał, że należy pamiętać, iż katalog okoliczności wyłączających odpowiedzialność organizatora turystyki zawarty w art. 11 ustawy o usługach turystycznych ma charakter zamknięty. Przytoczone w kwestionowanym postanowieniu zapisy stanowią jedynie przykłady okoliczności, które wyłączają odpowiedzialność przedsiębiorcy, a ich nieprecyzyjne określenie może wprowadzić do wyłączenie odpowiedzialności w sytuacjach gdy np. postoje, czynności celne mogą pozostawać w związku z działaniami lub zaniechaniami organizatora turystyki. Treść kwestionowanego postanowienia stosowanego przez Organizatora Turystyki podobnie, jak ww. postanowienie wpisane do Rejestru rozszerzają katalog wyłączający odpowiedzialność przedsiębiorcy ponad uregulowania zawarte w ustawie o usługach turystycznych. Tym samym, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Ponadto, zarówno Organizator Turystyki jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. 7. Postanowienie zawarte w rozdziale I pkt 3 Warunków rozdział IV pkt 11 – „ Organizator nie dokonuje zwrotu wartości niezrealizowanych świadczeń, jeżeli w czasie trwania imprezy następuje zmiana programu z przyczyn niezależnych od organizatora. Zorganizowanie świadczeń zastępczych o tym samym standardzie nie stanowi wad usług. Klient z tego powodu nie może zgłaszać roszczeń do organizatora” ; jest tożsame z postanowieniem „ Biuro nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej w sytuacji, gdy 18 zamiast nie zrealizowanego a zawartego w umowie świadczenia, przedstawi świadczenie zastępcze o równorzędnych cechach i równorzędnej wartości” wpisanym do Rejestru w dniu 7 października 2005 r., pod pozycją 537, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 21 lipca 2007 r., sygn. akt XVII AmC 89/03. Sad stwierdził, że ww. postanowienie należy uznać za niedozwoloną klauzulę umowną z art. 385 3 pkt. 2 k.c. gdyż zaproponowanie przez kontrahenta świadczenia zastępczego o równorzędnych cechach lub wartości nie przesądzą automatycznie o utracie przez konsumenta uprawnienia do odstąpienia od umowy i żądania odszkodowania za nienależyte wykonanie umowy, co wynika z ustawy o usługach turystycznych. Treść kwestionowanego postanowienia stosowanego przez Organizatora Turystyki podobnie, jak ww. postanowienie wpisane do Rejestru ograniczają ustawowe prawo konsumenta do uzyskania odszkodowania z tyłu niewykonania lub niewłaściwego wykonania umowy o świadczone usługi turystyczne. Tym samym, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Ponadto, zarówno Organizator Turystyki jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. 8. Postanowienie zawarte w rozdziale V pkt 1 Warunków „ Organizator zastrzega sobie prawo do odwołania imprezy z przyczyn od siebie niezależnych (decyzje władz państwowych, działanie siły wyższej). Uczestnik otrzymuje z tego tytułu zwrot pełnej wpłaty oraz kosztów poniesionych w związku z przybyciem na określone w programie miejsce zbiórki. Uczestnikowi nie przysługuje natomiast odszkodowanie”; jest tożsame z postanowieniem „Syn&Fun zastrzega sobie prawo do odwołania imprezy z przyczyn od niego niezależnych (decyzja władz państwowych, działanie siły wyższej, zamieszki, strajki, itp.). Uczestnik otrzymuje z tego tytułu zwrot pełnej wpłaty, natomiast nie przysługuje mu odszkodowanie” wpisanym do Rejestru w dniu 19 lutego 2008 r., pod pozycją 1327, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. akt XVII AmC 31/06. Tożsamość tych postanowień wynika z faktu, iż przyznają przedsiębiorcy uprawnienie do odwołania imprezy turystycznej z przyczyn od niego niezależnych, wyłączając jednocześnie jego odpowiedzialność odszkodowawczą z tego tytułu względem konsumentów. W uzasadnieniu do ww. wyroku Sąd podkreślił, iż termin „przyczyny niezależne” ma zawężony zakres określony w ustawie o usługach turystycznych, która określa warunki odpowiedzialności organizatora. Zgodnie z art. 14 ust. 7 ww. ustawy, klientowi nie przysługuje odszkodowanie za niewykonanie umowy jedynie w sytuacji, gdy odwołanie imprezy nastąpiło z powodu: siły wyższej lub zgłoszenia się mniejszej liczby uczestników niż określona w umowie liczba minimalna, a organizator powiadomił o tym pisemnie klienta w uzgodnionym terminie. Nie można zatem stwierdzić, iż wystąpienie każdej przyczyny niezależnej od organizatora skutkującej odwołaniem umowy, zwolni organizatora z obowiązku zapłacenia konsumentowi odszkodowania. Treść kwestionowanego postanowienia stosowanego przez Organizatora Turystyki podobnie, jak ww. postanowienie wpisane do Rejestru zastrzegają, iż przedsiębiorca będzie miał prawo odmówić odszkodowania w większej ilości przypadków niż przewiduje to art. 14 ust. 7 ustawy o usługach turystycznych. Tym samym, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Ponadto, zarówno Organizator Turystyki jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu 19 Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. 9. Postanowienie zawarte w rozdziale VII pkt 1 zdanie drugie Warunków „Ewentualne indywidualne reklamacje należy składać w formie pisemnej w terminie 7 dni od daty zakończenia imprezy w siedzibie organizatora lub listem poleconym na jego adres. Okoliczności podnoszone w reklamacji winny być potwierdzone przez rezydenta/pilota”; jest tożsame z postanowieniem „BTiS Maka Tour przyjmuje reklamacje w ciągu 7 dni od daty zakończenia imprezy. Podstawę rozpatrzenia reklamacji dotyczącej ilości lub jakości świadczeń stanowi pisemna reklamacja lub adnotacja na voucherze potwierdzona przez pilota/rezydenta lub kontrahenta w czasie trwania imprezy. Bez spełnienia powyższych warunków reklamacja nie zostanie rozpatrzona." wpisane w dniu 20 listopada 2009 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpisanym do Rejestru w dniu 20 listopada 2009 r., pod pozycją 1778, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 czerwca 2009 r., sygn. akt XVII AmC 339/09. Tożsamość tych postanowień wynika z faktu, iż ograniczają one prawo konsumenta do składania reklamacji a tym samym skutkują wyłączeniem lub istotnym ograniczeniem odpowiedzialności przedsiębiorcy względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Sąd zgodził się, że kwestionowane postanowienie spełnia przesłanki niedozwolonej klauzuli umownej z art. 383 3 pkt 2 k.c., gdyż skutkuje wyłączeniem lub istotnym ograniczeniem odpowiedzialności przedsiębiorcy względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Zdaniem Sądu, ustawa o usługach turystycznych stanowi jedynie, że umowa o świadczenie usług turystycznych powinna określać sposób i termin zgłaszania reklamacji, nie regulując zagadnienia samej reklamacji. W zakresie nieuregulowanym zastosowanie znajdą przepisy kodeksu cywilnego, w szczególności należy stosować w drodze analogii przepisy dotyczące umowy o dzieło (obowiązek zawiadomienia o wadzie, termin do złożenia zawiadomienia i skutki jego niedotrzymania, przedawnienie roszczeń konsumenta). Do rękojmi za wady dzieła należy zastosować odpowiednio przepis art. 563 k.c., który przewiduje iż zawiadomienie o wadzie w terminie miesięcznym zapobiega utracie przez konsumenta uprawnień z tytułu rękojmi. Jak wskazuje Sąd, skoro do umowy o świadczenie usług turystycznych należy stosować przepisy kodeksu cywilnego, wskazany w umowie siedmiodniowy termin na złożenie reklamacji jest niedopuszczalny, ponieważ naraża konsumenta na niewygodę, a przede wszystkim ze względu na skutek w postaci utraty uprawnień z art. 16 ustawy o usługach turystycznych. Ponadto obowiązek uzyskania potwierdzenia okoliczności podnoszonych w reklamacji przez rezydenta lub pilota Sąd uznał za nadmiernie uciążliwą formalność. Obowiązek ten nie ma bowiem nic wspólnego z obowiązkiem powiadomienia o stwierdzeniu wadliwego wykonania usługi w trakcie imprezy turystycznej ani z obowiązkiem pilota do potwierdzenia przyjęcia reklamacji od konsumenta i nadania jej biegu. Treść kwestionowanego postanowienia stosowanego przez Organizatora Turystyki podobnie, jak ww. postanowienie wpisane do Rejestru ograniczają prawo konsumenta do składania reklamacji a tym samym skutkują wyłączeniem lub istotnym ograniczeniem odpowiedzialności przedsiębiorcy względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Tym samym, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Ponadto, zarówno Organizator Turystyki jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. 20 10. Postanowienie zawarte w rozdziale VII pkt 4 Warunków „ Klient, który wykupił imprezę w systemie promocyjnym np. „last minute” nie ma prawa składania reklamacji”; jest tożsame z postanowieniem „W przypadku zakupu imprez po cenach promocyjnych „last minute” – specjalnych nie ma możliwości reklamacji” wpisanym do Rejestru w dniu 1 marca 2005 r. pod numerem 351 wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt XVII AmC 32/03. Tożsamość tych postanowień wynika z faktu, iż ograniczają one prawo konsumenta do składania reklamacji a tym samym skutkują wyłączeniem lub istotnym ograniczeniem odpowiedzialności przedsiębiorcy względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, w zakresie ofert „last minute”. W uzasadnieniu do wyroku stwierdził, ze kwestionowane postanowienie stanowi naruszenie dyspozycji art. 385 3 pkt 11 k.c. Ustawa o usługach turystycznych nie wprowadza rozróżnienia na rodzaje lub typy umów o świadczenie usług turystycznych. Należy więc przyjąć, że umowa zawierana w następstwie przyjęcia przez konsumenta oferty typu „last minute” jest umową o świadczenie usług turystycznych w rozumieniu ww. ustawy. Z prawem konsumenta do reklamacji związane są uprawnienia konsumenta do dochodzenia odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania usługi. Podstawy prawne odpowiedzialności organizatora turystyki za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych zawiera art. 11a ustawy o usługach turystycznych. Odpowiedzialność ta oparta jest na zasadzie ryzyka, a jej wyłączenie może nastąpić wyłącznie przez wykazanie jednej z określonych w tym artykule okoliczności zwalniających (egzoneracyjnych). Ustawodawca zaliczył do nich działanie lub zaniechanie klienta, siłę wyższą oraz działanie lub zaniechanie osób trzecich, ale tylko takich, które nie uczestniczą w wykonaniu usług przewidzianych w ustawie i jeżeli tych działań lub zaniechań nie można było uniknąć. Oferty typu „last minute” nie należą do wymienionych w przywołanym przepisie okoliczności wyłączających odpowiedzialność organizatora turystyki. Ograniczenie przez przedsiębiorcę uprawnienia do składania reklamacji na wykonywanie umów zawartych w następstwie ofert „last minute” należy uznać za rozszerzenie wyłączenia odpowiedzialności organizatora turystyki poza zakres określony przez bezwzględnie obowiązujący art. 11a ust. 1 ustawy o usługach turystycznych. Przyjęcie kwestionowanego postanowienia umożliwia kontrahentowi ograniczenie odpowiedzialności z tytułu nienależytego wykonania umowy zawartej z konsumentem na podstawie oferty „last minute”, a konsumenta pozbawia prawa do dochodzenia odszkodowania z tego tytułu. Treść kwestionowanego postanowienia stosowanego przez Organizatora Turystyki podobnie, jak ww. postanowienie wpisane do Rejestru zastrzegają, iż przedsiębiorca nie będzie ponosił odpowiedzialności za nienależyte wykonanie imprez turystycznych zakupionych przez konsumentów w ofercie „last minute”. Tym samym, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Ponadto, zarówno Organizator Turystyki jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. 11. Postanowienie zawarte w rozdziale I pkt 3 Warunków rozdział VII pkt 6 – „ Jako Sąd właściwy do rozpatrzenia sporów wyznacza się Sąd właściwy dla siedziby Organizatora” jest tożsame z postanowieniem „Wszystkie spory wynikłe z umowy-zgłoszenia zawartej z Uczestnikiem podlegają rozpatrzeniu przez sąd właściwy dla organizatora” wpisanym do Rejestru w dniu 5 maja 2005 r., pod pozycją 418, na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 2 lutego 2005 r., sygn. akt XVII AmC 104/04. W uzasadnieniu do wskazanego wyżej wyroku Sąd wskazał, że konsekwencją wskazanych wyżej klauzul umownych jest wyłączenie rozpoznania sprawy zarówno ze 21 względu na właściwość ogólną tj. rozpoznanie sprawy przez sąd, w okręgu którego pozwany (konsument) ma miejsce zamieszkania, jeśli jest ono inne niż siedziba pozwanego, jak i nie pozwala w pewnych wypadkach na skorzystanie z przepisów o właściwości przemiennej. Zgodnie bowiem z art. 34 k.p.c. powództwo o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie oraz o odszkodowanie z powodu niewykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca jej wykonania. Tym samym stanowi ono naruszenie art. 385 1 § 1 k.c., ponieważ wyłączają zasadę właściwości ogólnej i przemiennej sądu, a to może stanowić dodatkową dolegliwość dla konsumenta, a także ograniczać realizację przysługujących mu uprawnień. Ponadto jest to niedozwolona klauzula umowna opisana w art. 385 3 pkt. 23 Treść kwestionowanego postanowienia stosowanego przez Organizatora Turystyki podobnie, jak ww. postanowienie wpisane do Rejestru wyłączają zasadę właściwości ogólnej i przemiennej sądu, co stanowi dodatkową dolegliwość ekonomiczną dla konsumenta Tym samym, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Ponadto, zarówno Organizator Turystyki jak i przedsiębiorcy, którzy stosowali we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili działalność gospodarczą na rynku usług turystycznych. W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że druga przesłanka niezbędna dla uznania działań przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w zakresie zarzutu wskazanego w pkt I sentencji decyzji została spełniona. Ad c) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, przepis art. 24 ust. 3 wskazuje jednak, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie ulega wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Natomiast przez interes zbiorowy należy rozumieć interes dotyczący konsumentów, jako określonej zbiorowości. Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest zatem ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów lub gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość, chociażby tylko potencjalna, wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie bez wątpienia mieliśmy do czynienia z naruszeniem lub zagrożeniem naruszenia praw znacznej, potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów – potencjalnych klientów ocenianego przedsiębiorcy. W omawianym przypadku naruszenie lub zagrożenie naruszenia praw znacznej, potencjalnie nieograniczonej grupy konsumentów przejawia się w możliwości zawarcia przez konsumentów umowy o świadczenie usługi turystycznej przez Organizatora Turystyki na podstawie ww. wzorców umów obowiązujących w stosunku do zamawianej usługi. Jak wykazano w niniejszej Decyzji, wzorzec umowy stosowany przez Organizatora Turystyki 22 w obrocie konsumenckim zawiera postanowienia umowne tożsame z postanowieniami uznanymi przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisanymi do Rejestru. Zbiorowy interes realizuje się natomiast poprzez fakt, iż potencjalnie wszyscy zainteresowani ofertą Organizatora Turystyki konsumenci lub też konsumenci, którzy korzystają już z jego usług na podstawie zawartych z nią umów, są lub byli narażeni na niebezpieczeństwo związania postanowieniami wzorca umowy, który zawiera postanowienia umowne tożsame z niedozwolonymi postanowieniami umownymi a zatem postanowienia bezprawnie godzące w zbiorowe interesy konsumentów. Należy podkreślić, że w rozpatrywanym stanie faktycznym bezprawne zachowanie Organizatora Turystyki nie dotyczyło interesów poszczególnych konsumentów, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i niedający się porównać z innymi, lecz mieliśmy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami szerokiego kręgu usługobiorców, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych jej kontrahentów. Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny a nie faktyczny, zatem uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, iż określenie stałego czy zamkniętego katalogu interesów konsumentów nie jest możliwe, ani też zasadne. 2 Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy. Z przedstawionych powyżej rozważań znajdujących potwierdzenie zarówno w orzecznictwie, jak i literaturze przedmiotu wynika, że okoliczność faktycznego naruszenia dokonana w indywidualnych przypadkach nie jest czynnikiem decydującym dla oceny, czy dane działanie godzi w zbiorowy interes konsumentów. Działanie podejmowane w ramach niniejszego postępowania w ramach realizacji interesu publicznego nie dotyczy sytuacji pojedynczych konsumentów, lecz zaburzeń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzujących jego funkcjonowanie (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, sygn. VI ACa 196/06). Podejmowane przez Prezesa Urzędu działania mają przeciwdziałać tak rozumianym dysfunkcjom rynkowym także poprzez kształtowanie właściwych postaw rynkowych, wyznaczając wymagane i oczekiwane standardy zachowań uczestników rynku. Bezprawna praktyka, której dopuścił się Organizator Turystyki godziła w pojmowane w ten abstrakcyjny sposób interesy konsumentów. W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna dla uznania działań Organizatora Turystyki za niezgodne z zawartym w ustawie zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Organizator Turystyki zaprzestał stosowania ww. postanowień z dniem 15 kwietnia 2011 r., zastępując je w Warunkach postanowieniami nie naruszającymi prawa lub je wykreślając, w związku z czym na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów należało orzec, iż z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów opisanej w niniejszym punkcie przedmiotowej decyzji. Mając na uwadze powyższe Prezes Urzędu orzekł jak w I sentencji niniejszej decyzji. 2 M. Szydło, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów , Monitor Prawniczy 2004/17/791 23 Nałożenie kary pieniężnej. Zgodnie z art. 106 ust 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w swojej decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ww. kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa Urzędu zależy - w ramach uznania administracyjnego – uznanie w decyzji zasadności nałożenia kary pieniężnej wraz z określeniem jej wysokości. Wprawdzie ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary, jednakże art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje, że ustalając wysokość kary Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej w decyzjach stwierdzających naruszenie zakazów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, należy zatem uwzględnić wagę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczającej konkurencję, bądź praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jak również zaistniałe okoliczności obciążające i łagodzące. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał za zasadne nałożenie na Organizatora Turystyki kary pieniężnej za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów opisane w punkcie I sentencji decyzji. Ustalając wymiar kary za poszczególne praktyki Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi naruszenia, na podstawie której ustalono kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszej kalkulacji kary, a następnie uwzględniając wszystkie okoliczności łagodzące i obciążające odpowiednio modyfikował ustaloną wysokość kwoty bazowej. Podkreślić należy, iż nakładana przez Prezesa Urzędu kara finansowa pełnić powinna funkcje: represyjną, prewencyjną i edukacyjną. Ustalając wymiar kary Prezes Urzędu wziął przede wszystkim pod uwagę funkcję prewencyjną kar, w tym prewencję ogólną. Kara bowiem winna być ustalona tak, aby powstrzymywać przedsiębiorcę stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zważyć należy na dużą skalę naruszeń zbiorowych interesów konsumentów przez przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie organizowania usług turystycznych. Zachodzi zatem konieczność wymierzenia kary o takiej wysokości, która zniechęci innych organizatorów turystyki do stosowania niedozwolonych postanowień umownych, a tym samym zobliguje ich do bieżącego monitorowania rejestru niedozwolonych postanowień umownych i uaktualniania, zgodnie z prawem, stosowanych przez siebie wzorców umów. Podkreślić należy, iż rynek usług turystycznych był już kilkakrotnie kompleksowo badany przez Prezesa Urzędu, a w jawnym Rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajduje się wiele klauzul dotyczących tego rynku. Podstawę do wyliczenia kary stanowił przychód spółki cywilnej za 2011 r, w wysokość (tajemnica przedsiębiorcy) zł. W punkcie I. sentencji decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Organizatora 11 niedozwolonych postanowień umownych. Każde z postanowień stosowanych przez Organizatora Turystyki w istotny sposób wpływa na sytuację ekonomiczną konsumentów i prawną Organizatora Turystyki, bowiem ustanawiając sobie prawo do nie zwracania kosztów niewykorzystanych świadczeń, wyłączenia prawa do odszkodowania, ograniczenie prawa do składania reklamacji, czy wskazując sąd właściwy w sprawie jednocześnie ogranicza swoją odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wziął również pod uwagę konieczność ustalenia, 24 czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę przesłanki nieumyślności działania w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pojęcie umyślności zazwyczaj łączone jest ze świadomością po stronie przedsiębiorstwa, że dane zachowanie powoduje lub prawdopodobnie spowoduje naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Świadomości takiej towarzyszy chęć osiągnięcia takiego skutku albo liczenie się z jego spowodowaniem. O ile w przedmiotowej sprawie, ze zgromadzonego materiału dowodowego nie można przypisać Organizatorowi Turystyki chęci ograniczenia praw konsumentów i osiągnięcia z tego tytułu korzyści finansowych, można jednak przypuszczać, że będąc profesjonalistą działającym na rynku lokalnym Organizator Turystyki powinien liczyć się z wywołaniem takiego skutku. Biorąc jednak pod uwagę złożone w toku postępowania wyjaśnienia, że wpisanie kwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień było działaniem nieumyślnym a nie działaniem zamierzonym, nakładając karę pieniężną Prezes Urzędu przyjął, że całokształt okoliczności sprawy w kontekście złożonych wyjaśnień, wskazywać może na nieumyślny charakter naruszenia. Niezależnie od powyższego – jak wskazano powyżej, samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Konsekwencją stosowania powyższych praktyk było pogorszenie sytuacji prawnej i ekonomicznej konsumentów. Fakt, że kwestionowane zapisy funkcjonowały w obrocie prawnym od połowy 2010 r. do 15 kwietnia 2011 r., Prezes Urzędu uznał, iż oceniana praktyka nie ma charakteru długotrwałego. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia i kumulacja naruszeń polegających na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu wymiaru kary pieniężnej zarówno dla Tomasza Gruszczyńskiego i Elżbiety Goś na poziomie (tajemnica przedsiębiorcy) % przychodu uzyskanego przez ww. przedsiębiorców w 2011 r. z tytułu prowadzenia działalności w formie spółki cywilnej pod nazwą TEAM-TOUR s.c., z siedzibą w Kutnie i wynosi po 2.838,91 zł dla każdego z tych przedsiębiorców. Po ustaleniu kwoty bazowej Prezes Urzędu ustalił, czy w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. W sprawie tej wystąpiły okoliczności obu rodzajów. Okolicznością łagodzącą jest mianowicie fakt zaprzestania przed wszczęciem postępowania stosowania przez Organizatora Turystyki praktyki wymienionej w pkt I sentencji decyzji, co skutkuje obniżeniem kwoty bazowej o 30%. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na: - Tomasza Gruszczyńskiego karę pieniężną w wysokości 1.987 zł (słownie: tysiąc dziewięćset osiemdziesiąt siedem zł), co stanowi około (tajemnica przedsiębiorcy) kwoty jego przychodu osiągniętego w 2011 r. tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej i równocześnie około (tajemnica przedsiębiorcy) kary maksymalnej. - Elżbietę Goś karę pieniężną w wysokości 1.987 zł (słownie: tysiąc dziewięćset osiemdziesiąt siedem zł), co stanowi około (tajemnica przedsiębiorcy) % kwoty jej przychodu osiągniętego w 2011 r. tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w ramach spółki cywilnej i równocześnie około (tajemnica przedsiębiorcy) kary maksymalnej. W związku z powyższym Prezes Urzędu orzekł jak w II.1 i II.2 sentencji niniejszej decyzji. 25 Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu i w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy przez przedsiębiorcę, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść koszty postępowania. Niniejsze postępowanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów zostało wszczęte z urzędu. W jego wyniku Prezes Urzędu w punkcie I sentencji przedmiotowej decyzji stwierdził naruszenie przez Organizatora Turystyki art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Kosztami niniejszego postępowania są koszty doręczenia pism zarówno Tomaszowi Gruszczyńskiemu i Elżbiecie Goś jak i koszty zwrotu niedoręczonych pism Elżbiecie Goś – stronom postępowania pism urzędowych oraz koszty przeprowadzonej kontroli Organizatora turystyki. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił obciążyć: - Tomasza Gruszczyńskiego kwotą kosztów w wysokości 18,45 zł (słownie: osiemnaście złotych 95/100), - Elżbietę Goś kwotą kosztów w wysokości 22,20 zł (słownie: dwadzieścia dwa złote 20/100), Biorąc powyższe pod uwagę Prezes Urzędu postanowił jak w III.1 i III.2 sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną Tomasz Gruszczyński i Elżbieta Goś są zobowiązani do wpłaty w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Zgodnie z 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów koszty niniejszego postępowania Tomasz Gruszczyński i Elżbieta Goś są zobowiązani wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. 26 W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt III sentencji niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c., należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca Otrzymują: 1. Tomasz Gruszczyński 2. Elżbieta Goś