RKR-7/2011

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE Pl. Szczepa ń ski 5, 31-011 Kraków Tel./fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-2/11/MS- /2011 Kraków, dnia 28 marca 2011r. DECYZJA Nr RKR – 7/2011 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu – wszcz ę tego z urz ę du - post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godz ą ce w interesy konsumentów, dzia ł ania Europejskiego Instytutu Edukacji „Engram” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umowy pod nazw ą : „Regulamin uczestnictwa w programie ucz si ę inteligentnie” postanowie ń umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, tj. postanowie ń o tre ś ci: 1. „W przypadku zmiany adresu lub telefonu P ł atnika lub Uczestnika Programu, P ł atnik zobowi ą zany jest powiadomi ć o tym Instytut listem poleconym w terminie 14 dni. W przypadku niedope ł nienia tego obowi ą zku, przesy ł ki polecone wys ł ane przez Instytut pod dotychczasowy adres P ł atnika lub Uczestnika i zwrócone prze operatora pocztowego z uwagi na zmian ę miejsca zamieszkania adresata uwa ż a si ę za skutecznie dor ę czone.” (§ 8 Regulaminu); 2. „Instytut zastrzega sobie przez czas trwania umowy, prawo do odst ą pienia od niej w przypadku braku p ł atno ś ci ze strony P ł atnika albo instytucji kredytuj ą cej.” (§ 12 Regulaminu); oraz stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 27 stycznia 2011r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu – wszcz ę tego z urz ę du - post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, 2 w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na Europejski Instytut Edukacji „Engram” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1.579 z ł (s ł ownie: tysi ą c pi ęć set siedemdziesi ą t dziewi ęć ) z tytu ł u naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i ust 2 pkt 1 w/w ustawy w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331z pó ź n. zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 ustawy o ochronie (…) oraz stosownie art. 33 ust. 6 oraz § 2 pkt 4 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu – wszcz ę tego z urz ę du - post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, obci ąż a si ę Europejski Instytut Edukacji „Engram” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tego przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 28 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia osiem) w terminie 14 dni od uprawomocnienia si ę decyzji. UZASADNIENIE W dniu 13.10.2010r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - zwany dalej „Prezesem UOKIK” – wszcz ął z urz ę du, w zwi ą zku z zawiadomieniem Powiatowego Rzecznika Konsumentów we Wroc ł awiu, post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy warunki umów zawieranych w obrocie z konsumentami przez Europejski Instytut Edukacji „Engram” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie - zwane dalej „Spó ł k ą ” - nie naruszaj ą chronionych prawem interesów konsumentów, tj. czy s ą zgodne z przepisami ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) – zwanej dalej „ustaw ą o ochronie (…)” oraz przepisami kodeksu cywilnego dotycz ą cymi wzorców umów. W toku post ę powania ustalono, ż e Spó ł ka ś wiadczy us ł ugi edukacyjne, których przedmiotem jest wykszta ł cenie i rozwini ę cie w uczestnikach kursów edukacyjnych praktycznych umiej ę tno ś ci, przydatnych w zdobywaniu wiedzy oraz dokonano analizy wzorca umowy stosowanego przez tego przedsi ę biorc ę . Przeprowadzona analiza wykaza ł a, ż e stosowany przez Spó ł k ę w obrocie z konsumentami wzorzec umowy pod nazw ą : „Regulamin uczestnictwa w programie ucz si ę inteligentnie” zawiera postanowienia, które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. – zwanego dalej „Rejestrem”, które mog ą stanowi ć naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jako bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. 3 Maj ą c powy ż sze na uwadze, postanowieniem nr RKR-4/2011 z dnia 7.01.2011r. Prezes UOKIK wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Europejski Instytut Edukacji „Engram” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…), polegaj ą cych na stosowaniu w w/w wzorcu umowy wykorzystywanym przez t ę Spó ł k ę postanowie ń umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone”. Odpowiadaj ą c na wezwanie w ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego oraz zarzuty postawione w zawiadomieniu o wszcz ę ciu post ę powania, Spó ł ka w pismach z dnia 21.10.2010r., 27.01.2011r. oraz 15.02.2011r potwierdzi ł a fakt stosowania wzorca umowy o tre ś ci zakwestionowanej przez Prezesa UOKiK. Ponadto poinformowa ł a, ż e zaprzesta ł a jego stosowania, albowiem dokona ł a ona zmiany kwestionowanego wzorca umów i opracowa ł a aneks do ju ż zawartych umów. Uchwa ł a Zarz ą du w tym zakresie zosta ł podj ę ta w dniu 27.01.2011r., a pierwsza umowa zosta ł a zawarta przy u ż yciu nowego wzorca w dniu 10.02.2011r. Jednocze ś nie Spó ł ka rozpocz ęł a zmian ę ju ż zawartych umów, a pierwszy aneks zosta ł podpisany w dniu 1.02.2011r. W zwi ą zku z powy ż szym za dat ę zaniechania nale ż y przyj ąć 10.02.2011r. Postanowieniem RKR-36/2011 z dnia 2.02.2011r. Prezes UOKIK z urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów materia ł y uzyskane w trakcie wymienionego wy ż ej post ę powania wyja ś niaj ą cego. Prezes UOKIK ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego, nr KRS 0000266151. Zakres prowadzonej przez ni ą dzia ł alno ś ci gospodarczej obejmuje m.in. ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych na terenie ca ł ego kraju. W kontaktach z klientami, w tym konsumentami, Spó ł ka pos ł ugiwa ł a si ę wzorcem umowy pod nazw ą „Regulamin uczestnictwa w programie ucz si ę inteligentnie” . Umowy te by ł y zawierane w formie pisemnej. We wszystkich przypadkach klienci Spó ł ki otrzymywali wzorce umów, które podpisywali bez mo ż liwo ś ci ich negocjowania. Dor ę czane konsumentom wzorce umów by ł y sporz ą dzane przez Spó ł k ę przed zawarciem umowy i zawieraj ą gotowe jednolite postanowienia. Oznacza to, i ż stosuje ona w obrocie konsumenckim wzorce umów. Analiza wskazanych wy ż ej dokumentów pozwoli ł a na postawienie Spó ł ce zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez zamieszczenie w w/w wzorcach umowy postanowie ń , o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. „W przypadku zmiany adresu lub telefonu P ł atnika lub Uczestnika Programu, P ł atnik zobowi ą zany jest powiadomi ć o tym Instytut listem poleconym w terminie 14 dni. W przypadku niedope ł nienia tego obowi ą zku, przesy ł ki polecone wys ł ane przez Instytut pod dotychczasowy adres P ł atnika lub Uczestnika i zwrócone prze operatora pocztowego z uwagi na zmian ę miejsca zamieszkania adresata uwa ż a si ę za skutecznie dor ę czone.” (§ 8 Regulaminu); 4 2. „Instytut zastrzega sobie przez czas trwania umowy, prawo do odst ą pienia od niej w przypadku braku p ł atno ś ci ze strony P ł atnika albo instytucji kredytuj ą cej.” (§ 12 Regulaminu); W tym miejscu nale ż y zauwa ż y ć , i ż do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone zosta ł y wpisane, na podstawie art. 479 45 k.p.c ., postanowienia, które s ą to ż same z przedmiotowymi klauzulami zakwestionowanymi przez Prezesa UOKIK. S ą to postanowienia o nast ę puj ą cej tre ś ci (wg numeracji sentencji decyzji): Ad I.1 - „W przypadku zmiany adresu, ka ż da ze stron zobowi ą zana jest niezw ł ocznie pisemnie powiadomi ć o tym drug ą stron ę . W przypadku nie powiadomienia o zmianie adresu, korespondencja kierowana na ostatni znany adres b ę dzie uznawana za skutecznie dor ę czon ą .” (wpis nr 1207 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 16.04.2007r., sygn. akt XVII Amc 43/06), - „O ś wiadczenia i zawiadomienia Activ Investment przes ł ane Kupuj ą cemu na podany adres do korespondencji uwa ż a si ę za skutecznie dor ę czone. Kupuj ą cy zobowi ą zany jest w trakcie trwania niniejszej Umowy do natychmiastowego zawiadomienia Activ Investment o ka ż dej zmianie adresu swego miejsca zamieszkania, pod rygorem uznania za skutecznie dor ę czone o ś wiadcze ń i zawiadomie ń Activ Investment przes ł anych Kupuj ą cemu na adres wskazany w niniejszej umowie.” (wpis nr 1482 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 20.05.2008r., sygn. akt XVII Amc 107/07). - „Strony postanawiaj ą , ż e wszelka korespondencja pomi ę dzy stronami odbywa ć si ę b ę dzie za pomoc ą listów poleconych kierowanych na w/w adresy. Strony zobowi ą zane s ą do zg ł aszania drugiej stronie ka ż d ą zmian ę adresu. Strony postanawiaj ą , ż e w przypadku niewykonania tego zobowi ą zania korespondencja skierowana na adres wskazany w niniejszej umowie lub ostatni wskazany adres, która nie zostanie odebrana w terminie, uwa ż ana b ę dzie za dor ę czon ą z up ł ywem ostatniego dnia, w którym mo ż liwe by ł o jej podj ę cie z urz ę du pocztowego.” (wpis nr 1601 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 12.11.2008r., sygn. akt XVII Amc 113/07). - „Wszelka korespondencja wys ł ana przez Bank do Kredytobiorcy poczt ą lub kurierem na ostatni podany przez niego adres do korespondencji (adres zameldowania, w przypadku, gdy Kredytobiorca nie poda ł adresu do korespondencji), b ę dzie uwa ż ana za dor ę czon ą .” (wpis nr 1681 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 30.06.2009r., sygn. akt XVII Amc 513/09). Ad I.2. - „Z powodu nieuiszczenia op ł aty w terminie student mo ż e zosta ć skre ś lony z listy studentów. Skre ś lenie nie rodzi prawa do roszczenia o zwrot którejkolwiek z wcze ś niej dokonanych wp ł at.” (wpis nr 902 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 7.08.2006r., sygn. akt XVII Amc 45/05), - „Bezskuteczny up ł yw terminu uiszczenia raty czesnego uznaje si ę za wyra ż enie woli rezygnacji ze studiów, je ż eli zaleg ł a rata nie zosta ł a uiszczona w ci ą gu czternastu dni od dnia up ł ywu terminu uiszczenia. Rezygnacja wywo ł uje skutek pi ę tnastego dnia po up ł ywie terminu uiszczenia raty.” (wpis nr 956 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 24.08.2006r., sygn. akt XVII Amc 115/05) „Towarzystwo mo ż e równie ż odst ą pi ć od niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym w przypadku, gdy Partycypant opó ź ni si ę powy ż ej 14 dni z wp ł at ą : a) 5 którejkolwiek z rat okre ś lonych w par. 2 pkt. 3; b) dop ł aty wynikaj ą cej z par. 2 pkt. 4; c) odsetek okre ś lonych w par. 2 pkt. 7.” (wpis nr 1350 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 31.10.2007r., sygn. akt XVII Amc 90/07), Maj ą c powy ż sze ustalenia na uwadze Prezes UOKIK zwa ż y ł , co nast ę puje: Tre ść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, ż e warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym dzia ł ania przedsi ę biorców - naruszaj ą c jej przepisy – stanowi ą potencjalne zagro ż enie interesu publicznego. Niniejsze post ę powanie dotyczy tre ś ci wzorców umowy stosowanych przez Spó ł k ę wobec nieograniczonego kr ę gu adresatów, tj. wszystkich zainteresowanych ich tre ś ci ą aktualnych i potencjalnych jej klientów, którym - na gruncie art. 4 ust. 11 ustawy o ochronie (…) - przys ł uguje status konsumenta. Zdaniem Prezesa UOKIK rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy s ą lub b ę d ą albo mogli by ć klientami Europejskiego Instytutu Edukacji „Engram” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, i ż ka ż de naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa UOKIK dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (...). W tym stanie rzeczy przyj ąć nale ż y, i ż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie maj ą przepisy w/w ustawy, a dotycz ą ce jej post ę powanie prowadzone by ł o w interesie publicznym. Stosownie do tre ś ci art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) – „przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy”. Aby mo ż liwe by ł o zatem stwierdzenie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: 1. dzia ł ania przedsi ę biorcy winny mie ć bezprawny charakter, tzn. by ć sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych a tak ż e sprzeczne z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami, a jednocze ś nie 2. dzia ł ania te musz ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Odnosz ą c si ę do pierwszej z przes ł anek art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…), tj. bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy, stwierdzi ć nale ż y, i ż bezprawno ść rozumie si ę jako sprzeczno ść zachowania danego podmiotu z przepisami prawa oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi tu mianowicie o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym, jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tzn. niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy zaistnienia zamiaru po stronie podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Podkre ś lenia wymaga okoliczno ść , ż e przepisy w/w ustawy o ochronie (…) nie definiuj ą poj ę cia bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy, na co zwróci ł uwag ę SOKiK w wyroku z dnia 23.06.2006r. (sygn. akt XVIII Ama 32/05), stwierdzaj ą c, i ż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) z 15 grudnia 2000r. – którego odpowiednikiem w ustawie o ochronie (…) z dnia 16 lutego 2007r. jest art. 24 ust. 2 – nie ma 6 samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien by ć interpretowany oraz stosowany w okre ś lonym kontek ś cie normatywnym. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw, gdy ż dopiero na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem. Niemniej jednak, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku wprost identyfikuje dzia ł anie przedsi ę biorcy jako bezprawne – mianowicie, dzia ł anie polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK, co SOKIK potwierdzi ł w innym wyroku z dnia 25.03.2004r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), stwierdzaj ą c, ż e mo ż na sformu ł owa ć samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci, je ż eli ustali si ę , ż e przedsi ę biorca stosowa ł postanowienia wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Zatem wykazanie, ż e przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu wzorzec umowny zawieraj ą cy postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczaj ą c ą przes ł ank ę do stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy. Do stwierdzenia praktyki, okre ś lonej w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, i ż przedsi ę biorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zosta ł y wpisane do prowadzonego przez Prezesa UOKIK rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Pokre ś lenia wymaga, ż e wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy postanowienia wzorca by ł y, czy te ż nie by ł y zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie — S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa UOKiK, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych, tj. stosowanych tak ż e przez innych przedsi ę biorców. Prezes UOKIK mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru, bez wzgl ę du na to, czy wpis dotyczy tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie, czy te ż nie. S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2.12.2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskaza ł , ż e zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z pó źń . zm.) praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest pos ł ugiwanie si ę postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powsta ł w zwi ą zku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada si ę stosowanie praktyki. S ą d wskaza ł te ż , ż e naruszenie interesów konsumentów mo ż e nast ą pi ć w wyniku dzia ł a ń podmiotów, które stosuj ą klauzule abuzywne wpisane do rejestru, przy czym wpis do rejestru zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów. Analogicznie orzek ł S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 29.09.2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie powo ł uj ą c si ę na uchwa łę S ą du Najwy ż szego z dnia 19.12.2003r. (sygn. akt III CZP 95/03), stwierdzi ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy 7 powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyra ż onym w wyroku z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Takie stanowisko zaj ął tak ż e S ą d Najwy ż szy, który w uchwale z dnia 13.07.2006r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(...) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (...)”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „(...) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik [obecnie art. 24 – przyp. w ł asny UOKIK] obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a uokik znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (...).” Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej i st ą d niedozwolone b ę d ą tak ż e takie postanowienia wzorców umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Przedmiotem niniejszego post ę powania jest wykazanie, ż e zakwestionowane przez Prezesa UOKIK zapisy wzorca umowy stosowane przez Spó ł k ę przy ś wiadczeniu us ł ug edukacyjnych, s ą to ż same z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami SOKIK wymienionymi w niniejszej decyzji i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Dodatkowo podkre ś lenia wymaga okoliczno ść , ż e wszystkie postanowienia wpisane do Rejestru, które zosta ł y wskazane w sentencji niniejszej decyzji dotycz ą ró ż nych bran ż , w tym ś wiadczenia us ł ug edukacyjnych, co oznacza, i ż zachodzi to ż samo ść stosunków prawnych. W ocenie Prezesa UOKIK postanowienia wskazane w pkt I.1. sentencji decyzji o tre ś ci: „W przypadku zmiany adresu lub telefonu P ł atnika lub Uczestnika Programu, P ł atnik zobowi ą zany jest powiadomi ć o tym Instytut listem poleconym w terminie 14 dni. W przypadku niedope ł nienia tego obowi ą zku, przesy ł ki polecone wys ł ane przez Instytut pod dotychczasowy adres P ł atnika lub Uczestnika i zwrócone prze operatora pocztowego z uwagi na zmian ę miejsca zamieszkania adresata uwa ż a si ę za skutecznie dor ę czone.” jest to ż same z tre ś ci ą postanowie ń wpisanych do Rejestru pod pozycj ą 1207, 1482, 1601 oraz 1681, które zosta ł y wymienione powy ż ej w tre ś ci decyzji. Postanowienia te o tre ś ci: „W przypadku zmiany adresu, ka ż da ze stron zobowi ą zana jest niezw ł ocznie pisemnie powiadomi ć o tym drug ą stron ę . W przypadku nie powiadomienia o zmianie adresu, korespondencja kierowana na ostatni znany adres b ę dzie uznawana za skutecznie dor ę czon ą .” (vide: wyrok SOKiK z 8 dnia 16.04.2007r., sygn. akt XVII Amc 43/06) oraz „O ś wiadczenia i zawiadomienia Activ Investment przes ł ane Kupuj ą cemu na podany adres do korespondencji uwa ż a si ę za skutecznie dor ę czone. Kupuj ą cy zobowi ą zany jest w trakcie trwania niniejszej Umowy do natychmiastowego zawiadomienia Activ Investment o ka ż dej zmianie adresu swego miejsca zamieszkania, pod rygorem uznania za skutecznie dor ę czone o ś wiadcze ń i zawiadomie ń Activ Investment przes ł anych Kupuj ą cemu na adres wskazany w niniejszej umowie.” (vide: wyrok SOKiK z dnia 20.05.2008r., sygn. akt XVII Amc 107/07) zosta ł y uznane przez SOKIK za niedozwolone w rozumieniu art. 385 3 pkt 9 k.c. Analogicznie SOKIK uzna ł niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „W przypadku zwrotu pisma wys ł anego na adres podany na wst ę pie niniejszej umowy b ą d ź na adres korespondencyjny podany przez Nabywc ę na pi ś mie z adnotacj ą : "nie podj ę te w terminie", "adresat nieznany", "adresat zmieni ł adres" lub inn ą równoznaczno ś ci ą , uznawa ć si ę b ę dzie, ż e adresat zosta ł powiadomiony prawid ł owo i prawnie skutecznie.” (vide: wyrok SOKiK z dnia 17.10.2006r., sygn. akt XVII Amc 122/05), „Strony postanawiaj ą , ż e wszelka korespondencja pomi ę dzy stronami odbywa ć si ę b ę dzie za pomoc ą listów poleconych kierowanych na w/w adresy. Strony zobowi ą zane s ą do zg ł aszania drugiej stronie ka ż d ą zmian ę adresu. Strony postanawiaj ą , ż e w przypadku niewykonania tego zobowi ą zania korespondencja skierowana na adres wskazany w niniejszej umowie lub ostatni wskazany adres, która nie zostanie odebrana w terminie, uwa ż ana b ę dzie za dor ę czon ą z up ł ywem ostatniego dnia, w którym mo ż liwe by ł o jej podj ę cie z urz ę du pocztowego.” (vide: wyrok SOKiK z dnia 12.11.2008r., sygn. akt XVII Amc 113/07) oraz „Wszelka korespondencja wys ł ana przez Bank do Kredytobiorcy poczt ą lub kurierem na ostatni podany przez niego adres do korespondencji (adres zameldowania, w przypadku, gdy Kredytobiorca nie poda ł adresu do korespondencji), b ę dzie uwa ż ana za dor ę czon ą .” (vide: wyrok SOKiK z dnia 30.06.2009r., sygn. akt XVII Amc 513/09). Art. 385 3 pkt 9 k.c. uznaje za niedozwolone postanowienie, które przyznaje kontrahentowi konsumenta uprawnienie do dokonywania wi ążą cej interpretacji umowy. W postanowieniu tym Spó ł ka zastrzeg ł a, ż e wysy ł anie zawiadomie ń , tym tak ż e o ś wiadcze ń woli wysy ł ane na znany adres konsumenta b ę dzie równoznaczne z ich dor ę czeniem konsumentowi. Oznacza to, i ż tylko Spó ł ka – jako twórca wzorca umowy – de facto decyduje o skuteczno ś ci dor ę cze ń i wynikaj ą cych z nich skutków prawnych. Takie dzia ł anie narusza standardy prawne wynikaj ą ce z przepisów kodeksu cywilnego oraz obowi ą zuj ą cych w obrocie dobrych obyczajów. Stosownie bowiem do tre ś ci art. 61 § 1 k.c. o ś wiadczenie woli, które ma by ć z ł o ż one innej osobie, jest z ł o ż one z chwil ą , gdy dosz ł o do niej w taki sposób, ż e mog ł a zapozna ć si ę z jego tre ś ci ą . W razie w ą tpliwo ś ci, czy o ś wiadczenie zosta ł o z ł o ż one prawid ł owo, a jego tre ść wywo ł uje przewidziane skutki prawne, podmiotem w ł a ś ciwym do rozstrzygni ę cia tych kwestii jest s ą d powszechny, a nie twórca wzorca, który – korzystaj ą c z przewagi kontraktowej - narzuca swoim kontrahentom tre ść wzorca. Za niedopuszczalne w obrocie, zw ł aszcza konsumenckim i sprzeczne z dobrymi obyczajami nale ż y uzna ć zapisy wprowadzaj ą ce dor ę czenie zast ę pcze lub domniemanie dor ę czenia, które nale żą do prawa procesowego i nak ł adaj ą na osoby trzecie okre ś lone obowi ą zki zwi ą zane z dostarczeniem stronom post ę powania pism procesowych. S ą one na ł o ż one w drodze ustawowej i nie mog ą by ć rozszerzane na obrót gospodarczy poprzez postanowienia wzorca umowy, tym bardziej, ż e osoby te nie s ą stron ą umowy i nie ci ążą na nich jakiekolwiek obowi ą zki umowne. Mog ą one odmówi ć przyj ę cia pism kierowanych do konsumenta, lub przyj ąć je i nie dor ę czy ć adresatowi, poniewa ż obowi ą zek dor ę czenia obejmuje wy łą cznie pisma procesowe w post ę powaniu s ą dowym i administracyjnym (urz ę dowe), a nie prywatn ą korespondencj ę . W tym stanie rzeczy nale ż y uzna ć , ż e analizowane postanowienie narusza interesy konsumentów, umo ż liwiaj ą c Spó ł ce dzia ł anie w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a ponadto jest to ż same z postanowieniami wpisanymi do Rejestru zarówno pod wzgl ę dem tre ś ci, jak i stanu faktycznego. 9 W ocenie Prezesa UOKIK postanowienie wskazane w pkt I.2. sentencji decyzji o tre ś ci: „Instytut zastrzega sobie przez czas trwania umowy, prawo do odst ą pienia od niej w przypadku braku p ł atno ś ci ze strony P ł atnika albo instytucji kredytuj ą cej.” jest to ż same z tre ś ci ą postanowie ń wpisanych do Rejestru pod pozycj ą 902, 956 oraz 1350, które zosta ł y wymienione powy ż ej w tre ś ci decyzji. Zacytowane powy ż ej postanowienie umowne oraz wskazane postanowienia wpisane do Rejestru dotycz ą sytuacji, w której po up ł ywie okre ś lonego w umowie terminu zw ł oki konsumenta w realizacji jego zobowi ą za ń , jak np. zap ł ata rat z tytu ł u zap ł aty za ś wiadczone us ł ugi Spó ł ka uzyskuje prawo – bez konieczno ś ci uprzedniego wezwania konsumenta do spe ł nienia ś wiadczenia i wyznaczenia dodatkowego terminu do jego spe ł nienia - odst ą pienia od niej. Tego rodzaju klauzule - tj. dopuszczaj ą ce mo ż liwo ść rozwi ą zania umowy przez profesjonalist ę wskutek zw ł oki konsumenta w spe ł nieniu ś wiadczenia pieni ęż nego bez uprzedniego wezwania do zap ł aty – zosta ł y przez SOKiK zakazane w odniesieniu do przedsi ę biorców z ro ż nych bran ż ze wzgl ę du naruszenie dobrych obyczajów. S ą d uzna ł za niedozwolone nast ę puj ą ce postanowienia umowne: „Z powodu nieuiszczenia op ł aty w terminie student mo ż e zosta ć skre ś lony z listy studentów. Skre ś lenie nie rodzi prawa do roszczenia o zwrot którejkolwiek z wcze ś niej dokonanych wp ł at.” (vide: wyrok SOKiK z dnia 7.08.2006r., sygn. akt XVII Amc 45/05), „Bezskuteczny up ł yw terminu uiszczenia raty czesnego uznaje si ę za wyra ż enie woli rezygnacji ze studiów, je ż eli zaleg ł a rata nie zosta ł a uiszczona w ci ą gu czternastu dni od dnia up ł ywu terminu uiszczenia. Rezygnacja wywo ł uje skutek pi ę tnastego dnia po up ł ywie terminu uiszczenia raty.” (vide: wyroku SOKiK z dnia 24.08.2006r., sygn. akt XVII Amc 115/05), „Towarzystwo mo ż e równie ż odst ą pi ć od niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym w przypadku, gdy Partycypant opó ź ni si ę powy ż ej 14 dni z wp ł at ą : a) którejkolwiek z rat okre ś lonych w par. 2 pkt. 3; b) dop ł aty wynikaj ą cej z par. 2 pkt. 4; c) odsetek okre ś lonych w par. 2 pkt. 7.” (vide: wyrok SOKiK z dnia 31.10.2007r., sygn. akt XVII Amc 90/07). Z kolei wyrokiem z dnia 28.01.2008r., sygn. akt XVII Amc 109/07, w którym SOKIK uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „Stronie sprzedaj ą cej przys ł uguje prawo do wypowiedzenia niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym przy uwzgl ę dnieniu par. 4 umowy wed ł ug wyboru Strony sprzedaj ą cej, je ż eli Strona kupuj ą ca b ę dzie zalega ł a z zap ł at ą chocia ż by jednej raty (cz ęś ci) ceny sprzeda ż y lub jakiejkolwiek kwoty podatku od towaru i us ł ug i nie dokona odpowiedniej p ł atno ś ci wraz z nale ż nymi odsetkami w terminie 21 dni od dnia wymagalno ś ci, okre ś lonego w par. 3 niniejszej umowy.” W uzasadnieniu do tego wyroku S ą d stwierdzi ł , ż e „zapis kszta ł tuj ą cy prawa i obowi ą zki strony kupuj ą cej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i tym samym ra żą co naruszaj ą cy jej interesy w zakresie, w jakim ustanawia dla strony sprzedaj ą cej prawo do wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym bez uprzedniego wyznaczenia stronie kupuj ą cej dodatkowego terminu do wykonania ci ążą cego na niej obowi ą zku zap ł aty ceny czy te ż innych nale ż no ś ci. Postanowienie to stoi bowiem w sprzeczno ś ci z dyspozycj ą art. 491 § 1 k.c., której tre ść winna by ć uwzgl ę dniona przy konstruowaniu przez stron ę sprzedaj ą c ą wzorca przedwst ę pnej umowy sprzeda ż y (b ę d ą cej umow ą wzajemna.). S ą d Okr ę gowy w tym zakresie w pe ł ni podziela stanowisko wyra ż one w wyroku S ą du Apelacyjnego z dnia 22 listopada 2005 r. (sygn. akt VI ACa 177/2005), zgodnie z którym nie uwzgl ę dnienie przez przedsi ę biorc ę w ramach zawieranych umów, tre ś ci przepisów prawa dotycz ą cych tego rodzaju umów w tym znaczeniu, ż e proponowane warunki realizacji ś wiadczenia s ą mniej korzystne ni ż rozwi ą zania wynikaj ą ce z tych przepisów, nawet je ż eli nie s ą to przepisy bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą ce, nale ż y uzna ć za dzia ł anie sprzeczne z dobrymi obyczajami. W konsekwencji nie wyznaczenie w kwestionowanym zapisie stronie kupuj ą cej b ę d ą cej w zw ł oce w wykonaniu ci ążą cego na niej obowi ą zku dodatkowego terminu do jego spe ł nienia stanowi naruszenie klauzuli generalnej wskazanej w 385¹ § 1 k.c.” W tym stanie rzeczy nale ż y uzna ć , ż e analizowane postanowienie narusza interesy konsumentów, umo ż liwiaj ą c Spó ł ce dzia ł anie w sposób 10 sprzeczny z dobrymi obyczajami, a ponadto jest to ż same z postanowieniami wpisanym do Rejestru zarówno pod wzgl ę dem tre ś ci, jak i stanu faktycznego. Odnosz ą c si ę do drugiej przes ł anki, tj. naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, stwierdzi ć nale ż y, i ż ustawa o ochronie (...) nie definiuje poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzaj ą c jedynie w tre ś ci art. 24 ust. 3, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W ś wietle - powo ł anego na pocz ą tku uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) nale ż y przyj ąć , ż e ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą powszechne i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta przedsi ę biorcy – czyli konsumenta. Stanowisko to potwierdzone zosta ł o równie ż w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12.09.2003r. (sygn.: I CKN 504/01) stwierdzi ł , i ż nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolowej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów. Oceniane w niniejszej decyzji dzia ł ania Spó ł ki odnosz ą si ę do wszystkich jego aktualnych i przysz ł ych (potencjalnych) klientów, a zatem dotycz ą zbiorowych interesów konsumentów. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż szy wywód, Prezes UOKIK uzna ł , ż e zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki konieczne do zakwalifikowania dzia ł a ń Spó ł ki jako praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...). Stosownie do tre ś ci przepisu art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...) w przypadku gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 Prezes UOKIK wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Z ustale ń dokonanych w niniejszej decyzji wynika, ż e Spó ł ka zaprzesta ł a stosowania dotychczasowych wzorców umów, albowiem dokona ł a ona zmiany stosowanych wzorców umowy poprzez wykre ś lenie kwestionowanych postanowie ń . Uchwa ł a Zarz ą du w tym zakresie zosta ł a podj ę ta i wesz ł a w ż ycie w dniu 27.01.2011r. Realizuj ą c t ę uchwa łę Spó ł ka zawar ł a pierwsz ą umow ę przy u ż yciu nowego wzorca w dniu 10.02.2011r. Jednocze ś nie Spó ł ka rozpocz ęł a zmian ę ju ż zawartych umów poprzez ich aneksowanie, a pierwszy aneks zosta ł podpisany w dniu 1.02.2011r. W zwi ą zku z powy ż szym za dat ę zaniechania nale ż y przyj ąć 27.01.2011r. Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia, zgodnie z którymi Spó ł ka naruszy ł a zbiorowe interesy konsumentów oraz okoliczno ść , i ż : Spó ł ka opracowa ł a i wprowadzi ł a nowy wzorzec umowy do stosowania w obrocie z konsumentami, nie zawieraj ą cy kwestionowanych postanowie ń oraz aneksy do ju ż zawartych umów, których podpisanie zaoferowa ł a konsumentom, orzeczono jak w pkt I sentencji. Zgodnie z art.106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie (…), Prezes UOKIK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej 11 zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Z tre ś ci powy ż szego przepisu wynika, i ż w/w kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa UOKIK nale ż y - w ramach uznania administracyjnego - decyzja w sprawie zasadno ś ci na ł o ż enie kary pieni ęż nej w danej sprawie. Wprawdzie ustawa o ochronie (…) nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary, jednak ż e w jej art. 111 zosta ł o wskazane, ż e ustalaj ą c wysoko ść kary Prezes UOKIK winien wzi ąć pod uwag ę w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ustalaj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej w decyzjach stwierdzaj ą cych naruszenie zakazów okre ś lonych w ustawie o ochronie (…), nale ż y zatem uwzgl ę dni ć wag ę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , b ą d ź praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, jak równie ż zaistnia ł e okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce i ł agodz ą ce. W niniejszej sprawie zosta ł o udowodnione, i ż dosz ł o do naruszenia przez Spó ł k ę okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie (…) zakazu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, w sposób okre ś lony w pkt I sentencji decyzji. Przy czym charakter i uci ąż liwo ść tego naruszenia uzasadniaj ą na ł o ż enie na Spó ł k ę kary pieni ęż nej. Podkre ś lenia wymaga, ż e naruszenia przez przedsi ę biorców przepisów ustawy mo ż e nast ą pi ć zarówno umy ś lnie (tj., gdy przedsi ę biorca mia ł taki zamiar), jak te ż i nieumy ś lnie (tj., gdy przedsi ę biorca nie mia ł na celu podejmowania dzia ł a ń sprzecznych z przepisami tej ustawy). Natomiast kara pieni ęż na - zgodnie z cytowanym wy ż ej przepisem art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…) - mo ż e zosta ć na ł o ż ona tak ż e w przypadku, gdy przedsi ę biorca „cho ć by nieumy ś lnie” dopu ś ci ł si ę okre ś lonego jej przepisami zakazanego dzia ł ania. Oznacza to, ż e kara pieni ęż na mo ż e by ć na ł o ż ona tak ż e w przypadku, gdy po stronie przedsi ę biorcy nie b ę dzie wyst ę powa ł element winy, rozumiany jako ś wiadomo ść bezprawno ś ci jego zachowania. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą , Prezes UOKIK wzi ął pod uwag ę konieczno ść ustalenia, czy okre ś lone w tym przepisie naruszenie dokonane by ł o co najmniej nieumy ś lnie. Z tego wzgl ę du, Prezes UOKIK wzi ął pod uwag ę ca ł okszta ł t okoliczno ś ci sprawy, które wskazywa ć mog ą na nieumy ś lny charakter naruszenia przez Spó ł k ę zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Opisane w niniejszej decyzji dzia ł ania - podejmowane przez Spó ł k ę w zakresie prowadzonej przez ni ą dzia ł alno ś ci gospodarczej - powinny by ł y mu si ę kojarzy ć z nieuchronno ś ci ą naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Nale ż y jednak przyzna ć , ż e w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyra ź nej intencji Spó ł ki naruszenia tych interesów. Zebrane w trakcie niniejszego post ę powania informacje mog ą zatem wskazywa ć na wspomniane wy ż ej nieumy ś lne dzia ł anie Spó ł ki. Pomimo tego – jak ju ż wcze ś niej sygnalizowano - samo stwierdzenie nieumy ś lno ś ci zakwestionowanej praktyki daje podstaw ę do na ł o ż enia na Spó ł k ę kary pieni ęż nej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…). Kara nak ł adana przez Prezesa UOKIK na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Spó ł ka, jako profesjonalista powinna wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne nie mo ż e stosowa ć klauzul uznanych za abuzywne, ani w ż aden inny sposób godzi ć w interesy konsumentów. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. W opinii Prezesa UOKIK nale ż y podkre ś li ć aspekt edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. 12 Wg z ł o ż onego przez Spó ł k ę o ś wiadczenia, jej przychód stanowi ą cy podstaw ę naliczenia podatku dochodowego od osób prawnych Spó ł ki w 2010r. wyniós ł 2.193.145 z ł . Stosownie do tre ś ci przepisu art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…), maksymalna kara nak ł adana na przedsi ę biorc ę mo ż e stanowi ć 10 % jego przychodów, co w niniejszej sprawie daje kwot ę 219.314 z ł . Ustalenie wysoko ś ci kary w analizowanej sprawie ma charakter wieloetapowy, co spowodowane jest zaistnieniem licznych okoliczno ś ci maj ą cych wp ł yw na t ę wysoko ść . Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej w pierwszej kolejno ś ci Prezes UOKIK dokona ł oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustali ł kwot ę bazow ą , stanowi ą c ą podstaw ę do dalszych wylicze ń wysoko ś ci kary, a nast ę pnie – w oparciu o zaistnia ł e w sprawie okoliczno ś ci maj ą ce wp ł yw na wymiar kary – dokona ł gradacji ustalonej kwoty bazowej. W powy ż szym kontek ś cie wzi ę to pod uwag ę , i ż naruszenie przez Spó ł k ę zbiorowych interesów konsumentów polega na stosowaniu niedozwolonych postanowie ń umownych, wpisanych do publicznie i powszechnie dost ę pnego rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Prezes UOKIK zwa ż y ł równie ż , ż e w wyniku analizowanego zachowania Spó ł ki pozycja kontraktowa konsumentów zosta ł a os ł abiona, jednak ż e wp ł yw, jaki na uprawnienia konsumentów mia ł y poszczególne klauzule abuzywne nale ż a ł o przeanalizowa ć oddzielnie dla ka ż dego zakwestionowanego postanowienia Pierwsze postanowienie wymienione w punkcie I.1. sentencji niniejszej decyzji, reguluje zagadnienia, które mo ż e odnosi ć si ę równie ż jedynie do niektórych konsumentów, z uwagi na to, ż e dotyczy ono oraz zasad dor ę cze ń . Spó ł ka zawar ł a we wzorcu korzystne dla siebie postanowienie, które wprowadza domniemanie dor ę czenia. Postanowienie to mo ż e mie ć ewentualne znaczenie dla niektórych konsumentów, utrudniaj ą c im dochodzenie roszcze ń . W tym stanie rzeczy zapisy te nale ż a ł o okre ś li ć jako niezbyt dotkliwe dla konsumentów. Drugie postanowienie powo ł ane w punkcie I.2. sentencji niniejszej decyzji reguluje problem, który mo ż e w rzeczywisto ś ci odnosi ć si ę jedynie do niektórych konsumentów, z uwagi na to, ż e dotyczy ono zasad post ę powania Spó ł ki na wypadek zw ł oki konsumenta w zap ł acie ceny lub rat cen. Na mocy tego postanowienia, Spó ł ka okre ś li ł a korzystne dla siebie zasady post ę powania, umo ż liwiaj ą ce jej odst ą pienie od umowy w przypadku zw ł oki konsumenta w zap ł acie nale ż no ś ci bez uprzedniego wezwania go do spe ł nienia zaleg ł ego ś wiadczenia. W tym stanie rzeczy zapisy te nale ż a ł o okre ś li ć równie ż jako dotkliwe dla konsumentów. Rozwa ż ane w niniejszej decyzji zachowanie Spó ł ki wi ą za ł o si ę z dzia ł alno ś ci ą dotycz ą c ą rozpowszechnionych us ł ug, co powodowa ł o, ż e tym wi ę ksza ilo ść osób mog ł a by ć zagro ż ona wskutek jego oddzia ł ywania. Jednoczenie stwierdzi ć nale ż y, ż e ujawnia ł y si ę one na rynku, na którym wyst ę puje wielo ść podmiotów oferuj ą cych swe us ł ugi, co powodowa ł o, ż e konsumenci mieli znaczn ą swobod ę przy wyborze kontrahenta i oferty. A zatem, cho ć us ł ugi edukacyjne nie nale żą do us ł ug, z których konsumenci korzystaj ą w sposób powszechny, to bior ą c pod uwag ę mo ż liwo ść wyboru innej oferty, stopie ń zagro ż enia rozwa ż anymi praktykami nale ż a ł o oceni ć jako wzgl ę dnie umiarkowany. Podczas dokonywaniu oceny wagi naruszenia uwzgl ę dniono tak ż e okres stosowania kwestionowanych postanowie ń , wynosz ą cy ponad rok. Ostatecznie podsumowanie wagi stwierdzonych praktyk 13 naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pozwoli ł o Prezesowi UOKIK na ustalenie, i ż łą cznie waga narusze ń stosowanych przez Spó ł k ę w przedmiotowej sprawie, kszta ł tuje si ę na poziomie 0,12 % przychodów osi ą gni ę tych przez ni ą w 2010r. Po ustaleniu kwoty bazowej przyst ą piono do analizy, czy w niniejszej sprawie wyst ę powa ł y okoliczno ś ci ł agodz ą ce i obci ąż aj ą ce, które mog ł yby mie ć wp ł yw na wymiar kary. Okoliczno ś ci ą ł agodz ą c ą , która wyst ą pi ł a w niniejszej sprawie, jest zaniechanie przez przedsi ę biorc ę stosowania praktyki opisanej w pkt. I niniejszej decyzji oraz aktywne wspó ł dzia ł anie z Prezesem UOKIK w toku post ę powania. Podkre ś li ć bowiem nale ż y, ż e przedsi ę biorca nie tylko bez zw ł oki udziela ł wyja ś nie ń , ale tak ż e w ł asnej inicjatywy dostarcza ł informacje o zmianie tre ś ci umów zawartych z konsumentami. Ponadto jako okoliczno ść ł agodz ą c ą uwzgl ę dniono fakt, i ż w odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania, przedsi ę biorca przyst ą pi ł do aneksowania zawartych umów z w ł asnej inicjatywy d ążą c do usuni ę cia negatywnych skutków zarzucanej mu praktyki. Natomiast okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą jest ponadlokalny zasi ę g dzia ł alno ś ci. Ca ł okszta ł t tych okoliczno ś ci ł agodz ą cych (powoduj ą cych obni ż enie kwoty bazowej o 60%) i obci ąż aj ą cych (powoduj ą cych podwy ż szenie o 20%) skutkuje łą cznym obni ż eniem kwoty bazowej o 40%. Obliczona w ten sposób kara pieni ęż na z tytu ł u naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie (…) w zakresie opisanym w pkt. I. sentencji decyzji zosta ł a okre ś lona w wysoko ś ci 1.579 z ł (s ł ownie: tysi ą c pi ęć set siedemdziesi ą t dziewi ęć ), co stanowi 0,072% przychodu Spó ł ki oraz 0,72% maksymalnego wymiaru kary. Nak ł adaj ą c niniejsz ą decyzj ą kar ę pieni ęż n ą za naruszenie przepisów ustawy o ochronie (…), Prezes UOKIK wzi ął pod uwag ę , ż e ma ona charakter prewencyjny (ma zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci i zniech ę ca ć do naruszania prawa) oraz represyjny (nak ł adana jest za naruszenie ustawowych zakazów), za ś zagro ż enie ni ą , czyli potencjalna mo ż liwo ść na ł o ż enia kary przez Prezesa UOKIK, nadaje jej charakter dyscyplinuj ą cy (vide: wyrok SN z dnia 7.04.2004r., sygn. akt: III SK 31/04). Bior ą c pod uwag ę powy ż sze kara pieni ęż na na ł o ż ona na Spó ł k ę jest adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary pieni ęż nej i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie wy ż ej opisane okoliczno ś ci. Orzeczona kara powinna równie ż stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak, aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanej sankcji oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie ona spodziewany skutek na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Z tych te ż wzgl ę dów orzeczono jak w pkt II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie (…) kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Kosztami post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą przez Prezesa UOKIK ze stron ą i w zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć Przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 28 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia osiem). Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . 14 Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5). W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie V niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie (…) oraz art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a. w zwi ą zku z art. 83 ustawy o ochronie (…), przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5). Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów