RKT-1/2012

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH Katowice, dn. 2.04.2012r. RKT-61-26/11/SB DECYZJA Nr RKT-01/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Januszowi R. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą „VITALISEUR” w J. P., - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, bezprawne działanie przedsiębiorcy polegające na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej i pełnej informacji we wzorze umowy kupna-sprzedaży o tym, że konsument, który zawarł umowę poza lokalem przedsiębiorstwa, może od niej odstąpić bez podania przyczyn, składając stosowne oświadczenie na piśmie w terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy, przy czym do zachowania tego terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem, które to prawo wynika z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) , co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 tej ustawy i nakazuje się zaniechania jej stosowania. II. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, bezprawne działanie przedsiębiorcy polegające na stosowaniu w Warunkach sprzedaży postanowień: „ Towar należy zwrócić osobiście do biura regionalnego zgodnie z umową ” oraz „ zwrot towaru Sprzedającemu wraz z oświadczeniem o zwrocie w nieprzekraczalnym terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy”, które są sprzeczne z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) i nakazuje się zaniechania jej stosowania. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, nakłada się na Janusza R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „VITALISEUR” kary pieniężne , z tytułu naruszenia zakazów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie: 2 1) opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji w wysokości 768 PLN (słownie złotych: siedmiuset sześćdziesięciu ośmiu), 2) opisanym w punkcie II sentencji niniejszej decyzji w wysokości 768 PLN (słownie złotych: siedmiuset sześćdziesięciu ośmiu). IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obciąża się Janusza R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „VITALISEUR” , kosztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązuje się tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 30 PLN (słownie złotych: trzydziestu), w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z urzędu przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy w związku z działalnością Janusza R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „VITALISEUR” (zwanego dalej także VITALISEUR lub przedsiębiorcą) występowało naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm., zwanej dalej także uokik). W dniu 27 września 2011r. postanowieniem nr 1 (dowód: karty nr 2-3) wszczęte zostało z urzędu postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania przez przedsiębiorcę bezprawnych działań noszących znamiona praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: 1. naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej i pełnej informacji we wzorze umowy kupna-sprzedaży, iż konsument, który zawarł umowę poza lokalem przedsiębiorstwa, może od niej odstąpić bez podania przyczyn, składając stosowne oświadczenie na piśmie w terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy, przy czym do zachowania tego terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem, które to informacje wynikają z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o ochronie niektórych praw konsumentów , co mogło stanowić naruszenie art. 3 ust. 1 tej ustawy, a poprzez to mogło stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. stosowaniu w Warunkach sprzedaży postanowień: „ Towar należy zwrócić osobiście do biura regionalnego zgodnie z umową ” oraz „ zwrot towaru Sprzedającemu wraz z oświadczeniem o zwrocie w nieprzekraczalnym terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy”, co może stanowić naruszenie art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, a poprzez to mogło stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania przedsiębiorca dostarczył komplet dokumentów w sprawie umowy zawartej w dniu 20 października 2011r. (dowód: karty nr 137-139). 3 Pismem z dnia 29 lutego 2012r. przedsiębiorca został zawiadomiony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o prawie do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie (dowód: karta nr 154). Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Janusz R. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą „VITALISEUR”, na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (dowód: karta nr 133). Przedsiębiorca zawiera z konsumentami umowy sprzedaży produktów poza lokalem przedsiębiorstwa na specjalnie zorganizowanych spotkaniach w wynajmowanych salach (dowód: karta nr 8). Przedsiębiorca zawiera umowy z konsumentami na terenie województw: śląskiego, małopolskiego oraz opolskiego (dowód: karta nr 8). Wykorzystywany przy zawieraniu umów z konsumentami poza lokalem przedsiębiorstwa dokument: umowy kupna – sprzedaży wraz z warunkami umowy zawiera postanowienia: pkt 6 Warunków sprzedaży stanowi, iż „ Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów (Dz.U. Nr 22 z dnia 31.03.2000r., poz. 271 z późniejszymi zmianami) Kupującemu przysługuje prawo, o którym mowa w art. 2 ust. 1 cyt. Ustawy, którego zrealizowanie może nastąpić poprzez zwrot towaru Sprzedającemu wraz z oświadczeniem o zwrocie w nieprzekraczalnym terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy. Oświadczenie wg. następującego wzoru: Ja, … niniejszym oświadczam iż odstępuję od umowy kupna – sprzedaży zawartej dnia … z VITALISEUR, z siedzibą w (…). W razie odstąpienia umowa uważana jest za niezawartą, a Kupujący jest zwolniony z wszelkich zobowiązań. To, co strony świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczne w granicach zwykłego zarządy. Towar zwracany nie może być używany ”. Pkt 7 Warunków sprzedaży stanowi, iż „ Towar należy zwrócić osobiście do biura regionalnego zgodnie z umową ”. Pkt 8 Warunków sprzedaży stanowi, iż „ Strony uzgadniają, iż zwrot towaru w określonym w pkt 6 terminie może nastąpić wyłącznie wraz z paragonem fiskalnym ” (dowód: karty nr 130, 138). Zgodnie ze złożonym przez przedsiębiorcę oświadczeniem, przychód osiągnięty przez niego w 2011r. wyniósł [ tajemnica przedsiębiorstwa ] (pkt I.1 Załącznika) (dowód: karta nr 152). W toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 24 ust. 2 stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy Kodeks postępowania cywilnego, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. W przypadku, gdy doszło do naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu na podstawie art. 26 ust. 1 tej ustawy uznaje określoną praktykę za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. 4 Naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Działania oparte na przepisach niniejszej ustawy są zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane działania godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku i poprzez to powodują zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu publicznego dochodzi, gdy skutki określonych działań mają charakter powszechny, dotykają wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku 1 . Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie przedmiotowa przesłanka została spełniona, istniała możliwość poddania zachowania przedsiębiorcy dalszej ocenie pod kątem stosowania przez niego praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Na mocy art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Aby można było stwierdzić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów muszą kumulatywnie zostać spełnione następujące przesłanki: - oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, - praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów, - praktyka musi być bezprawna. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2010r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. W rozważanym przypadku podmiot będący stroną postępowania posiada status przedsiębiorcy, gdyż prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zachowania niniejszego podmiotu podlegają zatem kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje pojęcia zbiorowych interesów konsumentów, stąd przy ustalaniu jego treści należy odwołać się do orzecznictwa sądowego. Pojęcie zbiorowych interesów konsumentów zostało szeroko omówione przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r. (sygn. akt III SK 27/07). W uzasadnieniu Sąd Najwyższy podał, iż gramatyczna wykładnia tego pojęcia prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowego interesu konsumentów” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka przedsiębiorcy skierowana jest do „nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów”. Wystarczające powinno być w jego ocenie ustalenie, że 1 Konrad Kohutek: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2008r., strona 47 5 zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów, za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy orzekł też, że „ praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy ”. W rozważanym przypadku doszło do naruszenia interesu konsumentów jako zbiorowości, w sposób opisany w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji. Oceniane zachowania przedsiębiorcy dotyczyły szerokiego kręgu najsłabszych uczestników rynku, jakimi są konsumenci. Dotyczyły one wszystkich tych osób, które zawarły z przedsiębiorcą umowy poza lokalem przedsiębiorstwa, jak i zagrażały interesom wszystkich jego potencjalnych klientów. Rozważane działania przedsiębiorcy, o których mowa w punktach I i II sentencji niniejszej decyzji godziły więc w zbiorowe interesy konsumentów. Bezprawność działań Kolejną przesłanką, która musi być spełniona, aby było możliwe stwierdzenie naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność działania przedsiębiorcy rozumiana jako sprzeczność działania z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Jako „sprzeczne z prawem” należy kwalifikować zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych. Sprzeczne z prawem są czyny: zabronione i zagrożone sankcją karną, czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcją prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/. I. W zakresie punktu I sentencji niniejszej decyzji oceniana praktyka dotyczy naruszania obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej i pełnej informacji, do czego doszło w wyniku braku w stosowanym dokumencie umowy kupna-sprzedaży informacji o tym, że konsument, który zawarł umowę poza lokalem przedsiębiorstwa, może od niej odstąpić bez podania przyczyn, składając stosowne oświadczenie na piśmie w terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy, przy czym do zachowania tego terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem, które to prawo wynika z art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów , co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 tej ustawy. Umowy zawierane poza lokalem przedsiębiorstwa charakteryzują się tym, iż konsumenci są zaskakiwani ofertą przedsiębiorcy, w wyniku czego mają ograniczone możliwości jej porównania z innymi ofertami dostępnymi na rynku. W celu ochrony interesów konsumentów zawierających umowy poza lokalem przedsiębiorstwa powstały szczególne przepisy prawa mające zastosowanie do tego typu umów. 6 Art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów stanowi, iż konsument, który zawarł umowę poza lokalem przedsiębiorstwa, może od niej odstąpić bez podania przyczyn, składając stosowne oświadczenie na piśmie w terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy. Do zachowania tego terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, kto zawiera z konsumentem umowę poza lokalem przedsiębiorstwa, powinien przed jej zawarciem poinformować konsumenta na piśmie o prawie do odstąpienia od umowy w terminie, o którym mowa w art. 2 ust. 1, i wręczyć wzór oświadczenia o odstąpieniu, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby); obowiązany jest także wręczyć konsumentowi pisemne potwierdzenie zawarcia umowy, stwierdzające jej datę i rodzaj oraz przedmiot świadczenia i cenę. Zgodnie z powyżej przytoczonymi przepisami ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, konsument powinien otrzymać oprócz informacji o prawie do odstąpienia od umowy, również informację o terminie, w którym może to uczynić. „ Artykuł 3 ust. 1 dotyczy informacji poprzedzającej zawarcie umowy. Nie jest dopuszczalne przesunięcie jej w czasie na inne stadia kontraktów umownych. Takie zachowanie będzie uznane za delikt profesjonalisty. Gdy ewentualny spór odszkodowawczy oparty na zarzucie naruszenia obowiązków przedsiębiorcy właśnie w tym zakresie, będzie się toczył po zawarciu umowy, wówczas powinien on być kwalifikowany jako naruszenie powinności ex contractu. Przedmiotem informacji są trzy grupy danych: a) istnienie i długość trwania praw odstąpienia od umowy; b) gotowy wzór odstąpienia od umowy z oznaczeniem umożliwiającym identyfikację profesjonalisty wraz z jego „geograficznym” adresem (nie wystarczy podanie siedziby w znaczeniu, jaki „siedzibie” nadaje prawo cywilne) i c) dane umożliwiające identyfikację świadczenia i jego przedmiotu, jak również datę zawarcia umowy ” /E. Łętowska: Ochrona niektórych praw konsumentów Komentarz 3. Wydanie, C.H. Beck, Warszawa 2011r., str. 40/. Warunki ocenianej umowy stanowią, co następuje: pkt 6 „Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów (Dz.U. Nr 22 z dnia 31.03.2000r., poz. 271 z późniejszymi zmianami) Kupującemu przysługuje prawo, o którym mowa w art. 2 ust. 1 cyt. Ustawy, którego zrealizowanie może nastąpić poprzez zwrot towaru Sprzedającemu wraz z oświadczeniem woli w nieprzekraczalnym terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy(…)”. Pkt 7 „ Towar należy zwrócić osobiście do biura regionalnego zgodnie z umową ”. W powyżej przytoczonej treści warunków umowy powołane zostały dane ustawy regulującej sposób odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. Jednak określona w umowie procedura odstąpienia od umowy jest niezgodna z tą ustawą. Umowa nakazuje konsumentom doręczyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy w terminie 10 dni. Natomiast zgodnie z przepisami powołanej w umowie ustawy do zachowania przedmiotowego terminu wystarczające jest wysłanie oświadczenia w ciągu 10 dni od zawarcia umowy. Ponieważ konsument zapoznający się z warunkami umowy może stwierdzić, iż podana procedura jest jednoznaczna i precyzyjna, a więc nie wymaga weryfikacji z przepisami ustawy, z tego też powodu, za niewystarczające zostało uznane powołanie w umowie danych ustaw, która ma do niej zastosowanie. Przedsiębiorca ma obowiązek w sposób jasny i rzetelny podawać konsumentom informacje o ich prawach i obowiązkach. W przedmiotowym przypadku warunki umowy określają procedurę odstąpienia od umowy w sposób mniej korzystny niż określa ją ustawa, gdyż narzucają krótszy termin na odstąpienie od umowy. W efekcie tej praktyki, przedsiębiorca naruszył obowiązek udzielania konsumentom rzetelnej i pełnej informacji o prawie konsumenta do odstąpienia od umowy w terminie 10 7 dni, z uwzględnieniem, że do skorzystania z tego prawa wystarczające jest wysłanie oświadczenia. W związku z faktem, że zaistniały łącznie przesłanki wynikające z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. bezprawność działań przedsiębiorcy oraz naruszanie zbiorowych interesów konsumentów, Prezes Urzędu uznał ocenianą praktykę za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazał zaniechania jej stosowania. Wobec powyższego należało orzec jak w pkt. I sentencji decyzji. II. W zakresie punktu II sentencji niniejszej decyzji oceniana praktyka dotyczy stosowania w Warunkach sprzedaży postanowień: „ Towar należy zwrócić osobiście do biura regionalnego zgodnie z umową ” oraz „ zwrot towaru Sprzedającemu wraz z oświadczeniem o zwrocie w nieprzekraczalnym terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy”, co stanowi naruszenie art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. W Warunkach sprzedaży zawarte zostały postanowienia stanowiące, iż „ zwrot towaru Sprzedającemu wraz z oświadczeniem o zwrocie w nieprzekraczalnym terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy” oraz „ Towar należy zwrócić osobiście do biura regionalnego zgodnie z umową ”. Na tej podstawie przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu zakupionego produktu bezpośrednio do biura regionalnego. Ze zgromadzonych informacji wynika, iż biuro regionalne mieści się w S. Z przedstawionych przez przedsiębiorcę wyjaśnień wynika, iż teren sprzedaży obejmuje w praktyce województwa: śląskie, małopolskie, opolskie. Z zawartych umów wynika, że konsumenci mieszkają w znacznej odległości od biura regionalnego, jak i siedziby przedsiębiorcy, np. w Krakowie, w Raciborzu, itp. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów konsument, który zawarł umowę poza lokalem przedsiębiorstwa, może od niej odstąpić bez podania przyczyn, składając oświadczenie na piśmie w terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy. Do zachowania tego terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem. W razie odstąpienia od umowy umowa jest uważana za niezawartą, a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowiązań. To co strony świadczyły ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Zwrot powinien nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie czternastu dni. Jeżeli konsument dokonał jakichkolwiek przedpłat, należą się od nich odsetki ustawowe od daty dokonania przedpłaty (art. 2 ust. 3 tej ustawy). Z przytoczonych zapisów Warunków sprzedaży wynika, iż konsument musi dostarczyć do biura regionalnego osobiście oświadczenie o odstąpieniu od umowy oraz zakupiony produkt w terminie 10 dni od zawarcia umowy, jeśli chce odstąpić od umowy zawartej z VITALISEUR. Produkt powinien zostać zwrócony w terminie 14 dni, przy czym ustawa nie określa sposobu w jakim produkt ma zostać zwrócony. W umowie przedsiębiorca skrócił do 10 dni termin do zwrotu zakupionego towaru, który wynosi 14 dni zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz nałożył obowiązek by konsument zwrócił towar osobiście do biura regionalnego. Ponieważ takiego wymogu ustawa nie przewiduje, ze względu na krótki czas na spełnienie narzuconego w umowie obowiązku oraz znaczną odległość zamieszkania konsumentów od biura regionalnego, przedmiotową procedurę należy uznać za uciążliwą dla konsumentów. Ustawa nie wyklucza prawa konsumenta do odesłania produktu do przedsiębiorcy. Biorąc pod uwagę przytoczone zapisy należało je uznać za sprzeczne z ustawą o ochronie niektórych praw konsumentów. W związku z faktem, że zaistniały łącznie przesłanki wynikające z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. bezprawność działań przedsiębiorcy oraz naruszanie 8 zbiorowych interesów konsumentów, Prezes Urzędu uznał ocenianą praktykę za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazał zaniechania jej stosowania. Wobec powyższego należało orzec jak w pkt. II sentencji decyzji. III. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może skorzystać z uprawnienia do nałożenia na przedsiębiorcę stosującego praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów kary pieniężnej w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Kara taka może być nałożona bez względu na to, czy przedsiębiorca dopuścił się naruszania celowo, czy też nieumyślnie. Dlatego też Prezes Urzędu ma prawo nałożyć karę pieniężną z tytułu stosowania praktyki, gdy narusza ona interesy konsumentów bez względu na to, czy przedsiębiorca ponosi winę za jej stosowanie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, w tym kar określonych w art. 106 tej ustawy, należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszania przepisów ustawy, a także uprzednie naruszanie przepisów ustawy. Kara nakładana przez Prezesa Urzędu na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów służy podkreśleniu naganności ocenianego zachowania. Zawodowy (profesjonalny) charakter świadczenia usług wymaga prowadzenia działalności w sposób zapewniający poszanowanie dobrych obyczajów oraz słusznych interesów konsumentów, co wiąże się z respektowaniem obowiązujących przepisów prawa. Należy także podnieść, iż w ocenie Prezesa Urzędu brzmienie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozwala na nałożenie odrębnych kar pieniężnych za poszczególne naruszania stwierdzone w niniejszej decyzji. Zgodnie bowiem z przedmiotowym przepisem Prezes Urzędu może nałożyć karę pieniężną na przedsiębiorcę, jeżeli ten dopuścił się naruszania art. 24 ww. ustawy, z czego wynika, że określona w tym przepisie kara może dotyczyć każdego naruszania stwierdzonego względem danego przedsiębiorcy. W ocenie Prezesa Urzędu zastosowanie takiego rozwiązania jest pożądane z tego względu, iż pozwala na uwzględnienie przy nakładaniu kar w sposób zindywidualizowany wszystkich okoliczności związanych ze stosowaniem określonych naruszeń, które mogą różnić się pod wieloma względami (np. wagą naruszenia, zasięgiem oddziaływania praktyki, skutkami, jakie praktyka wywołuje na rynku i jej dotkliwością dla kontrahentów, czasem jej trwania itp.), a tym samym pozwala na nałożenie kary adekwatnej do danego naruszenia. Podstawą obliczenia wysokości niniejszych kar jest przychód osiągnięty przez przedsiębiorcę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, tj. w 2011r. (dowód: karta nr 152). Przychód osiągnięty przez przedsiębiorcę w 2011r. wyniósł [ tajemnica przedsiębiorstwa ] (pkt I.1 Załącznika), w związku z czym maksymalna kara, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona, to [ tajemnica przedsiębiorstwa ] (pkt I.2 Załącznika). 1 Prezes Urzędu uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją podstawy do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej z tytułu naruszenia stwierdzonego w punkcie I sentencji decyzji dotyczącego braku pełnych i rzetelnych informacji we wzorze umowy kupna-sprzedaży o tym, że konsument, który zawarł umowę poza lokalem przedsiębiorstwa, może od niej dostąpić bez podania przyczyn, składając stosowne oświadczenie na piśmie w terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy, przy czym do zachowania tego terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem. 9 Biorąc pod uwagę fakt, iż przedmiotowa praktyka narusza interesy konsumentów Prezes Urzędu za celowe uznał nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej, o jakiej mowa w art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W przedmiotowym przypadku ustalając wyjściowy poziom kary pieniężnej wzięto pod uwagę naturę naruszenia. Wyznaczając wagę naruszenia Prezes Urzędu wziął pod uwagę bezpośredni wpływ stosowania zakwestionowanej praktyki na pogorszenie się sytuacji konsumentów w stosunku do praw przyznanych im przez przepisy prawa. Analizując powyższą sytuację stwierdzone zostało, iż przedsiębiorca dopuścił się stosowania praktyki na etapie zawarcia kontraktu z wpływem na jego wykonanie. Nakładając karę pieniężną określoną w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu bierze pod uwagę spełnienie przesłanki określonej w ww. przepisie tj. uznanie, iż naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Jednak w toku postępowania nie stwierdzono, aby przedsiębiorca miał świadomość, iż swoim działaniem celowo narusza zbiorowe interesy konsumentów. Stąd nie można przedsiębiorcy przypisać umyślności działania. W kontekście analizy wagi stwierdzonego naruszenia wzięto także pod uwagę długi przekraczający rok okres stosowania zakwestionowanej praktyki, tj. od lipca 2009r. (dowód: karta nr 147). W oparciu o osiągnięty przez przedsiębiorcę przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń. W przypadku zakwestionowanej praktyki w punkcie I sentencji decyzji kwotę bazową ustalono na poziomie 698 PLN (słownie złotych: sześciuset dziewięćdziesięciu ośmiu), co stanowi [ tajemnica przedsiębiorstwa ] (pkt II.1.a Załącznika) przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę. Wyliczając ostateczny wymiar kary, brak było okoliczności, które Prezes Urzędu mógłby uznać za okoliczności łagodzące. Jednak uwzględniony został zasięg ponadlokalny stosowanej praktyki, co spowodowało podwyższenie kwoty bazowej o 10%. W związku z powyższym ustalono wysokość kary na kwotę 768 PLN (słownie złotych: siedmiuset sześćdziesięciu ośmiu), co stanowi [ tajemnica przedsiębiorstwa ] (pkt II.1.b Załącznika) osiągniętego przez przedsiębiorcę w 2011r. przychodu oraz [ tajemnica przedsiębiorstwa ] (pkt II.1.c Załącznika) maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jest ona adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu zachowań przedsiębiorcy. Wobec powyższego należało orzec jak w punkcie III.1 sentencji decyzji. 2 Prezes Urzędu uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją podstawy do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej z tytułu naruszenia stwierdzonego w punkcie II sentencji decyzji polegającego na stosowaniu w Warunkach sprzedaży postanowień: „ Towar należy zwrócić osobiście do biura regionalnego zgodnie z umową ” oraz „ zwrot towaru Sprzedającemu wraz z oświadczeniem o zwrocie w nieprzekraczalnym terminie dziesięciu dni od zawarcia umowy”, które stanowią naruszenie art. 2 ust. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Biorąc pod uwagę fakt, iż przedmiotowa praktyka narusza interesy konsumentów Prezes Urzędu za celowe uznał nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej, o jakiej mowa w art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 10 W przedmiotowym przypadku ustalając wyjściowy poziom kary pieniężnej wzięto pod uwagę naturę naruszenia. Wyznaczając wagę naruszenia Prezes Urzędu wziął pod uwagę bezpośredni wpływ stosowania zakwestionowanej praktyki na pogorszenie się sytuacji konsumentów w stosunku do praw przyznanych im przez przepisy prawa. Analizując powyższą sytuację stwierdzone zostało, iż przedsiębiorca dopuścił się stosowania praktyki na etapie zawarcia kontraktu z wpływem na jego wykonanie. Nakładając karę pieniężną określoną w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu bierze pod uwagę spełnienie przesłanki określonej w ww. przepisie tj. uznanie, iż naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Jednak w toku postępowania nie stwierdzono, aby przedsiębiorca miał świadomość, iż swoim działaniem celowo narusza zbiorowe interesy konsumentów. Stąd nie można przedsiębiorcy przypisać umyślności działania. W kontekście analizy wagi stwierdzonego naruszenia wzięto także pod uwagę długi przekraczający rok okres stosowania zakwestionowanej praktyki, tj. od lipca 2009r. (dowód: karta nr 147). W oparciu o osiągnięty przez przedsiębiorcę przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń. W przypadku zakwestionowanej praktyki w punkcie II sentencji decyzji kwotę bazową ustalono na poziomie 698 PLN (słownie złotych: sześciuset dziewięćdziesięciu ośmiu), co stanowi [ tajemnica przedsiębiorstwa ] (pkt II.2.a Załącznika) przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę. Wyliczając ostateczny wymiar kary, brak było okoliczności, które Prezes Urzędu mógłby uznać za okoliczności łagodzące. Jednak uwzględniony został zasięg ponadlokalny stosowanej praktyki, co spowodowało podwyższenie kwoty bazowej o 10%. W związku z powyższym ustalono wysokość kary na kwotę 768 PLN (słownie złotych: siedmiuset sześćdziesięciu ośmiu), co stanowi [ tajemnica przedsiębiorstwa ] (pkt II.2.b Załącznika) osiągniętego przez przedsiębiorcę w 2011r. przychodu oraz [ tajemnica przedsiębiorstwa ] (pkt II.2.c Załącznika) maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jest ona adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych przedsiębiorcy. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu zachowań przedsiębiorcy. Wobec powyższego należało orzec jak w punkcie III.2 sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. IV. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Postępowanie w sprawie stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu w punkcie I sentencji decyzji stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją 11 prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stroną. W związku z powyższym postanowiono obciążyć ww. przedsiębiorcę kosztami postępowania w wysokości 30 PLN (słownie złotych: trzydziestu). Koszty niniejszego postępowania przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od uprawomocnienie się decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964r., Nr 43, poz. 296, ze zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie IV niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z 479 32 § 1 i 2 K.p.c., można wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn