RŁO-4/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO 61- 1/12/AB Łódź, dnia 2 kwietnia 2012 r. DECYZJA Nr RŁO 4/2012 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania przez Gminę Oleśnica praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: wobec uprawdopodobnienia stosowania przez Gminę Oleśnica praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na: 1. bezprawnym działaniu, to jest stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie: „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr ...” postanowień o treści: 1) „W przypadku awarii wodomierza trwającej nie dłużej niż 3 miesiące ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody z ostatnich 3 odczytów, poprzedzających awarię wodomierza. W przypadku awarii wodomierza trwającej powyżej 3 miesięcy ilość pobranej wody będzie ustalana na zasadach określonych w pkt 5.”, którego treść stoi w sprzeczności z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886), i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), 2) „Dostawca może odmówić ponownego zawarcia umowy o dostawę wody i odbiór ścieków jeżeli nie zostały usunięte przeszkody będące przyczyną zaniechania świadczenia usług.”, którego treść stoi w sprzeczności z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, ze zm.), i tym samym 2 może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), 3) „Umowa może zostać rozwiązana przez obie strony z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego.”, które uprawnia Gminę Oleśnica do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, ze zm.), i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), 2. Zaniechaniu objęcia treścią umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, ze zm.), co może naruszać art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz po przyjęciu zobowiązania Gminy Oleśnica do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom , nakłada się na Gminę Oleśnica obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez : − wprowadzenie zmian we wzorcu pn. „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr ...” zgodnie z projektem z dnia 13 lutego 2012 r. oraz zawieranie na jego podstawie umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków od dnia uprawomocnienia się decyzji, − doręczenie w okresie dwóch okresów rozliczeniowych po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji odbiorcom wody i dostawcom ścieków, z którymi zostały zawarte umowy na podstawie dotychczasowego wzorca umowy, propozycji zmiany umów w sposób wynikający ze złożonego zobowiązania. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , nakłada się na Gminę Oleśnica, obowiązek złożenia informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, zawierającej: 1) kopie pierwszej i dwu następnych oraz trzech ostatnio zawartych umów w oparciu o wzorzec umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zgodny z projektem z dnia 13 lutego 2012 r., 2) liczbę odbiorców wody i dostawców ścieków, którym doręczono propozycje zmiany umowy wraz z dowodami doręczenia i liczbę odbiorców wody i dostawców ścieków, 3 którym nie doręczono tych propozycji wraz z wyjaśnieniami przyczyn ewentualnego niedoręczenia, w terminie do dnia 31 października 2012 r. Uzasadnienie W toku postępowania wyjaśniającego o sygnaturze RŁO-400-09/11 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Prezesem Urzędu” – ustalił, że są podstawy do podejrzenia, iż Gmina Oleśnica stosuje praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów polegające na stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy pn. „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” postanowień, których treść stoi w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków” – oraz z wydanym na jej podstawie rozporządzeniem Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886) – zwanym dalej: „rozporządzeniem w sprawie określenia taryf” – co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”. W związku z powyższym Prezes Urzędu, Postanowieniem Nr 1/61-1/12 wydanym w dniu 3 stycznia 2012 r. (dowód: karty Nr 1-2) wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Gminę Oleśnica, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: 1. Bezprawnym działaniu, to jest stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” postanowień o treści: 1) „W przypadku awarii wodomierza trwającej nie dłużej niż 3 miesiące ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody z ostatnich 3 odczytów, poprzedzających awarię wodomierza. W przypadku awarii wodomierza trwającej powyżej 3 miesięcy ilość pobranej wody będzie ustalana na zasadach określonych w pkt 5.”, którego treść stoi w sprzeczności z § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) „Dostawca może odmówić ponownego zawarcia umowy o dostawę wody i odbiór ścieków jeżeli nie zostały usunięte przeszkody będące przyczyną zaniechania świadczenia usług.”, którego treść stoi w sprzeczności z art. 6 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 4 3) „Umowa może zostać rozwiązana przez obie strony z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego.”, które uprawnia Gminę Oleśnica do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2. Zaniechaniu objęcia treścią umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, co może naruszać art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, o czym zawiadomił Gminę Oleśnica (dowód: karty Nr 3-4). Gmina Oleśnica w piśmie BKŚ.II.033.3.2012 z dnia 20 stycznia 2012 r. uznała, iż kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia mogą budzić wątpliwości, ale celem i zamiarem nie było naruszenie obowiązujących przepisów, a umowa miała chronić interesy konsumentów - mieszkańców Gminy Oleśnica. W związku z tym, że Gmina Oleśnica uznała za zasadne zarówno dokonanie zmiany obowiązującego wzorca umowy, jak i zmiany obowiązujących umów, w piśmie tym złożyła zobowiązanie do wycofania z obrotu umów z postanowieniami kwestionowanymi w niniejszym postępowaniu, w terminie dwóch okresów rozliczeniowych od daty wydania decyzji oraz wniosła o wydanie decyzji zobowiązującej (dowód: karta Nr 74). Do pisma BKŚ.II.033.3.2012 z dnia 13 lutego 2012 r. Gmina Oleśnica załączyła projekt nowego wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, który przygotowała uwzględniając zarzuty Prezesa Urzędu postawione w niniejszym postępowaniu (dowód: karty Nr 77-83). W projekcie wzorca umowy o zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków Gmina Oleśnica dokonała następujących zmian: − postanowienie o treści: „W przypadku awarii wodomierza trwającej nie dłużej niż 3 miesiące ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody z ostatnich 3 odczytów, poprzedzających awarię wodomierza. W przypadku awarii wodomierza trwającej powyżej 3 miesięcy ilość pobranej wody będzie ustalana na zasadach określonych w pkt 5.” otrzymało brzmienie: „W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza.” (dowód: karta Nr 80); − postanowienie o treści: „Dostawca może odmówić ponownego zawarcia umowy o dostawę wody i odbiór ścieków jeżeli nie zostały usunięte przeszkody będące przyczyną zaniechania świadczenia usług.” zostało usunięte z projektu wzorca umowy o zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (dowód: karty Nr 78 – 83); − postanowienie o treści: „Umowa może zostać rozwiązana przez obie strony z zachowaniem 5 trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego” zostało usunięte z projektu wzorca umowy o zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (dowód: karty Nr 78 – 83); − w § 15 projektu wzorca umowy o zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków Gmina Oleśnica zamieściła postanowienia określające jej obowiązki, jako przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji (dowód: karta Nr 82). Pismem z dnia 13 marca 2012 r. Prezes Urzędu poinformował Gminę Oleśnica o zakończeniu zbierania materiału dowodowego (dowód: karta Nr 87). Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Gmina Oleśnica jest jednostką samorządu terytorialnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591, ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o samorządzie gminnym” – posiadającą osobowość prawną i działającą przez swoje organy. Statut Gminy Oleśnica został przyjęty uchwałą Rady Gminy w Oleśnicy Nr 21/III/03 z dnia 10 marca 2003 r. (dowód: karty Nr 55 – 71). Zadania własne w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, dotyczące wodociągów i zaopatrzenia w wodę oraz kanalizacji zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, od dnia 1 stycznia 2012 r. Gmina realizuje samodzielnie. Realizacja dostaw wody ma miejsce za pośrednictwem gminnej sieci wodociągowej o łącznej długości 56,5 km, która dociera do 3.639 odbiorców, zaś odbiór ścieków za pośrednictwem gminnej sieci kanalizacyjnej o łącznej długości 16,0 km, która odbiera ścieki od 1.720 dostawców (dowód: karta Nr 6). Na terenie gminy Oleśnica obowiązuje Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków zatwierdzony Uchwałą Nr 121/XXIV/08 Rady Gminy w Oleśnicy z dnia 1 grudnia 2008 r. (dowód: karty Nr 10– 15) – zwany dalej: „Regulaminem”. Regulamin nie stanowi załącznika do zawieranych umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Zgodnie z § 28 pkt b) Regulaminu, winien on być udostępniony do wglądu wszystkim zainteresowanym w siedzibie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego (dowód: karta Nr 14 verte). W ramach prowadzonej działalności związanej z zaopatrzeniem w wodę i odprowadzaniem ścieków Gmina Oleśnica zawiera z odbiorcami wody i dostawcami ścieków pisemne umowy, stosując wzorzec pn. „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” (dowód: karty Nr 7 - 9). § 8 pkt 2 umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych przez Gminę Oleśnica w oparciu o wzorzec pn. „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” ma brzmienie: „W przypadku awarii wodomierza trwającej nie dłużej niż 3 miesiące ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody z ostatnich 3 odczytów, poprzedzających awarię wodomierza. W przypadku awarii wodomierza trwającej powyżej 3 miesięcy ilość pobranej wody będzie ustalana na zasadach określonych w pkt 5.”. Zaś § 8 pkt 5 umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych przez Gminę Oleśnica w oparciu o wzorzec pn. „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” wskazuje, iż ilość dostarczanej wody ustala się na podstawie przeciętnych norm zużycia, określonych w odrębnych przepisach (dowód: karta Nr 8). Zgodnie z § 8 pkt 4 umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych przez Gminę Oleśnica w oparciu o wzorzec pn. „Umowa o zaopatrzenie w wodę 6 i odprowadzanie ścieków Nr …” odczyty wodomierzy dokonywane są co dwa miesiące (dowód: karta Nr 8) § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie określenia taryf brzmi: „W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza.” § 14 pkt 3 umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych przez Gminę Oleśnica w oparciu o wzorzec pn. „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” ma brzmienie: „Dostawca może odmówić ponownego zawarcia umowy o dostawę wody i odbiór ścieków jeżeli nie zostały usunięte przeszkody będące przyczyną zaniechania świadczenia usług.” (dowód: karta Nr 8 verte). Art. 6 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków brzmi: „Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy.”. § 1 pkt 3 umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych przez Gminę Oleśnica w oparciu o wzorzec pn. „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” ma brzmienie: „Umowa może zostać rozwiązana przez obie strony z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego” (dowód: karta Nr 9). § 12 Regulaminu wskazuje, iż po rozwiązaniu umowy przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne dokonuje zamknięcia przyłącza wodociągowego i/lub kanalizacyjnego w sposób uniemożliwiający korzystanie z usług. Art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków brzmi: „Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych.”. Art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wskazuje, iż „Dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług.”. Art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków brzmi: „Umowa, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności postanowienia dotyczące: 7 1. ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia; 2. sposobu i terminu wzajemnych rozliczeń; 3. praw i obowiązków stron umowy; 3a. warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług; 4. procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; 5. ustaleń zawartych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18; 6. okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia.”. Gmina Oleśnica we wzorcu umowy pn. „Umowa na zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” , a tym samym w zawieranych na jego podstawie umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków nie zamieściła postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji (dowód karty Nr 7-9). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. W decyzji tej, jak wynika z art. 28 ust. 3, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Przytoczony powyżej przepis jako przesłanki warunkujące możliwość wydania decyzji wskazuje: uprawdopodobnienie, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 oraz zobowiązanie się przedsiębiorcy, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom. W niniejszym postępowaniu wymaga zatem rozważenia, czy wskazane warunki zaistniały w odniesieniu do działań i zobowiązań Gminy Oleśnica, a ponadto, czy w przypadku ich wystąpienia uzasadnione jest przyjęcie zobowiązania strony postępowania i wydanie przez Prezesa Urzędu decyzji na podstawie art. 28 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W pierwszej kolejności zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w przedmiotowej sprawie niezbędne jest ustalenie, czy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego a następnie uprawdopodobnienie naruszenia przesłanek praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zarzucanej Gminie Oleśnica, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy. Naruszenie interesu publicznoprawnego Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony 8 został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie jest wobec tego, aby działania przedsiębiorców, którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiły potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. Ustawa zatem, w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem działania Gminy Oleśnica nie były ograniczone do określonych odbiorców lub ich grupy. Dotyczyły wszystkich aktualnych i potencjalnych odbiorców wody i/lub dostawców ścieków na terenie gminy Oleśnica, przyłączonych lub ubiegających się o przyłączenie do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Uprawdopodobnienie naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W przedmiotowym postępowaniu Prezes Urzędu postawił Gminie Oleśnica zarzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie: „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr ...” postanowień, których treść stoi w sprzeczności z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i wydanym na jej podstawie rozporządzeniem oraz zarzut zaniechania objęcia treścią umów postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumenta reklamacji wbrew wymogowi określonemu w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Tym samym dla uprawdopodobnienia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest wykazanie kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: 1) działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, 2) noszące znamiona bezprawności, 3) godzące w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów, pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 9 1447, ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o swobodzie działalności gospodarczej” – a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, oraz jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2. Na podstawie art. 2 ust. 2 i art. 11a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, gmina posiada osobowość prawną i działa przez swoje organy, a do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, zadania własne obejmują m.in. sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk. Również ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – w art. 3 ust. 1 stanowi, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Działalność tę Gmina Oleśnica prowadzi samodzielnie i jako osoba prawna posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdyż organizuje i świadczy usługi o charakterze użyteczności publicznej w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Gminę praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Ad 2) Bezprawność jest to sprzeczność zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami współżycia społecznego. Chodzi więc o sprzeczność z szeroko rozumianym porządkiem prawnym jako całością. Pojęcie porządek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych jako zasady współżycia społecznego. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezależnym od wystąpienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczającego się działań bezprawnych. Przy ocenie bezprawności rozważenia wymaga kwestia, czy czyn był zgodny, czy też niezgodny z obowiązującymi zasadami porządku prawnego tj. normami prawa powszechnie obowiązującego a także z nakazami i zakazami wynikającymi z zasad współżycia społecznego. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Zwrócił na to uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. XVIII AmA 32/05) wskazując, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, (którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest art. 24 ust. 2), nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. 10 § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie określenia taryf brzmi: „W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza.”. Przepis ten nakazuje przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu w razie niesprawności wodomierza głównego ustalić ilość pobranej wody, w pierwszej kolejności, na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza głównego. W razie braku możliwości ustalenia ilości pobranej wody w wyżej opisany sposób, ustawodawca dopuszcza możliwość ustalenia ilości pobranej wody na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza. Jednak ostatnie dwa sposoby rozliczania ilości wody w razie niesprawności wodomierza głównego, określone przez ustawodawcę mogą być zastosowane wyjątkowo, w określonym przypadku tj. braku możliwości ustalenia ilości pobranej wody na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza. Przyjęcie takiego sposobu rozliczenia ilości zużytej wody w razie niesprawności wodomierza jest obowiązkiem przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. W związku z powyższym, przyjęcie przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne innego sposobu rozliczenia ilości pobranej wody w okresie niesprawności wodomierza jest działaniem bezprawnym. Poprzez zapis „W przypadku awarii wodomierza trwającej nie dłużej niż 3 miesiące ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody z ostatnich 3 odczytów, poprzedzających awarię wodomierza. W przypadku awarii wodomierza trwającej powyżej 3 miesięcy ilość pobranej wody będzie ustalana na zasadach określonych w pkt 5.”, a ustalenie w pkt 5, iż ilość dostarczanej wody ustala się na podstawie przeciętnych norm zużycia, określonych w odrębnych przepisach, Gmina mogła, wbrew przepisowi, w razie niesprawności wodomierza głównego trwającej nie dłużej niż 3 miesiące ilość pobranej wody ustalić na podstawie średniego zużycia wody z ostatnich 3 odczytów – czyli z 6 miesięcy, a w przypadku niesprawności wodomierza głównego trwającej dłużej niż 3 miesiące na podstawie przeciętnych norm zużycia. Art. 6 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wskazuje, iż przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Jeżeli istnieją techniczne możliwości świadczenia usług dostaw wody i odprowadzania ścieków, czyli nieruchomość została przyłączona do sieci, a odbiorca tych usług złoży pisemny wniosek o zawarcie umowy, to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie może odmówić zawarcia umowy. Gmina Oleśnica w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych w oparciu o wzorzec pn. „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” określiła następujący katalog okoliczności, w których może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne: 1) przyłącze wodociągowe lub kanalizacyjne zostało wykonane niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca nie uiścił opłat za pełne dwa okresy obrachunkowe następujące po dniu otrzymania 11 upomnienia w sprawie uregulowania zaległej należności; 3) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych lub pominiętych wodomierzach; 4) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Jednocześnie w § 14 pkt 3 umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych w oparciu o wzorzec pn. „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” Gmina Oleśnica wprowadziła zapis: „Dostawca może odmówić ponownego zawarcia umowy o dostawę wody i odbiór ścieków, jeżeli nie zostały usunięte przeszkody będące przyczyną zaniechania świadczenia usług.”. Katalog okoliczności, w których Gmina może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne jest zgodny z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków jednakże w okolicznościach, w których ustawodawca dopuszcza jedynie wstrzymanie świadczenia usług, Gmina Oleśnica może rozwiązać umowę, co już może budzić wątpliwości, co do legalności tego działania, a nawet wbrew obowiązkowi nałożonemu w art. 6 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków może odmówić ponownego jej zawarcia, jeżeli nie zostały usunięte przeszkody będące przyczyną zaniechania świadczenia usług. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, jeżeli istnieją techniczne możliwości świadczenia usług dostaw wody i odprowadzania ścieków, a odbiorca tych usług złoży pisemny wniosek o zawarcie umowy, to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie może odmówić zawarcia umowy. Odmowa ponownego zawarcia umowy w sytuacji, gdy istnieją techniczne możliwości świadczenia usług dostaw wody i odprowadzania ścieków, a odbiorca tych usług złoży pisemny wniosek o zawarcie umowy, jest działaniem bezprawnym, tym bardziej, że dopuszcza się go Gmina Oleśnica, a więc podmiot na którym ciąży szczególny, ustawowy obowiązek zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie między innymi zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Punktem wyjścia przy ocenie, czy w związku z posługiwaniem się przez Gminę Oleśnica w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych w oparciu o wzorzec pn. „Umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków Nr …” , postanowieniem o treści: „Umowa może zostać rozwiązana przez obie strony z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego” doszło do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, są przepisy art. 8 ust. 1 pkt 1–4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, które wskazują, w jakich okolicznościach przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne uprawnione jest do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy. Przepis ten stanowi, że przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącza kanalizacyjne, jeżeli: a) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; b) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; c) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; d) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. 12 Formułując powyższy przepis ustawodawca nie posłużył się sformułowaniem „w szczególności” lub podobnym. Oznacza to, że katalog okoliczności, które stanowią podstawę do wstrzymania świadczenia usług ma charakter zamknięty, który nie może być dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w treści umowy. Odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego może nastąpić zatem wyłącznie wówczas, gdy wystąpi któraś z przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W powyższym kontekście wziąć należy jednocześnie pod uwagę szczególny charakter usług zaopatrzenia w wodę. Woda jest dobrem niezbędnym do egzystencji. Zgodnie z art. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ustawa ta określa między innymi zasady tworzenia warunków do zapewnienia ciągłości dostaw i odpowiedniej jakości wody oraz zasady ochrony interesów odbiorców usług, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i optymalizacji kosztów. Sam ustawodawca wprowadził regulacje, które mają każdemu zapewnić ciągły, nieprzerwany dostęp do wody z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i optymalizacji kosztów oraz enumeratywnie wymienia przypadki, w których ten dostęp można ograniczyć. Ponadto, w okolicznościach niniejszej sprawy stroną, której Prezes Urzędu zarzuca stosowanie postanowienia zastrzegającego wbrew prawu możliwość pozbawienia konsumentów korzystania z jednego z podstawowych dóbr niezbędnych do życia jest Gmina – podmiot, którego zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, zaopatrzenie w wodę jest zadaniem własnym. W ocenie Prezesa Urzędu brzmienie postanowienia umownego, zgodnie z którym: „Umowa może zostać rozwiązana przez obie strony z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego” , w sytuacji gdy rozwiązanie umowy skutkuje zamknięciem przyłącza wodociągowego i/lub kanalizacyjnego, a więc zastosowaniem przez Gminę Oleśnica środków technicznych uniemożliwiających dalsze korzystanie z jej usług nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zdarzenia, o których mowa w hipotezie powołanego przepisu obejmują bowiem ściśle określone sytuacje, w których może nastąpić odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego. Oznacza to, że kwestionowane postanowienie umowne statuuje możliwość przekroczenia przez Gminę Oleśnica jej ustawowych kompetencji, jako dostawcy usług wodociągowo-kanalizacyjnych, w zakresie możliwości wstrzymania świadczenia usług, gdyż pozwala na rozwiązanie umowy, pod warunkiem zachowania trzymiesięcznego terminu wypowiedzenia, zawsze wtedy, kiedy Gmina Oleśnica uzna to za stosowne. Gminie Oleśnica został również postawiony zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zaniechaniu objęciem treścią umów postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi wynikającemu z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Analizując przesłankę bezprawności zachowania Gminy Oleśnica należy wskazać, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Art. 6 ust. 3 tej ustawy zawiera wymogi, jakim 13 powinna odpowiadać treść takich umów. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, do postanowień takich należą postanowienia dotyczące praw i obowiązków stron umowy. W treści zawieranych przez Gminę Oleśnica umów brak jest postanowień określających tryb postępowania reklamacyjnego. W umowach nie informuje się o formach i terminach, w jakich może być złożona reklamacja, ani o tym, w jakim terminie Gmina Oleśnica, jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne zobowiązana jest do jej rozpatrzenia. Okoliczność zamieszczenia takich informacji w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków zatwierdzonym Uchwałą Nr 121/XXIV/08 Rady Gminy w Oleśnicy z dnia 1 grudnia 2008 r. nie może świadczyć o spełnieniu obowiązku zamieszczenia tych informacji w treści umów, bowiem jak wykazano powyżej, regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie stanowi załącznika do zawieranych umów. Gmina Oleśnica, jako profesjonalista świadczący usługi o charakterze użyteczności publicznej, powinien formułować treść umowy w taki sposób, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której konsument – z uwagi na fakt, że nie otrzymuje za pośrednictwem umowy pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron – nie jest w stanie korzystać z pełni swoich praw. Podkreślić również należy, iż z punktu widzenia konsumenta kluczowe znaczenie ma prawo do otrzymania usługi o należytej jakości w sposób ciągły i niezawodny, w dalszej zaś kolejności prawo do podejmowania działań w celu wyegzekwowania od dostawcy, aby świadczenie usług realizowane było w sposób należyty. Służyć ma temu właśnie tryb reklamacyjny. Informacja w powyższym zakresie jest dla konsumenta bardzo ważna, bowiem dotyczy możliwości dochodzenia przez konsumenta jego praw i roszczeń. Informacje dotyczące postępowania reklamacyjnego mają fundamentalne znaczenie dla konsumenta. Są konieczne dla uzyskania przez konsumenta pełnej wiedzy o zakresie jego praw i obowiązków. Prezes Urzędu wziął również pod uwagę, iż w wyroku z dnia 14 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny (sygn. akt VI ACa 1095/09) uznał, że zasady lojalności nakazują, aby umowy zawierane z konsumentami w możliwie najszerszy sposób informowały ich o przysługujących im prawach w zakresie dokonywania reklamacji, to jest zasad, trybu oraz terminów reklamacji w związku z nienależytym wykonaniem umowy, inaczej działanie takie może naruszać interesy konsumentów, powodować ich niedoinformowanie, a wręcz mieć znamiona wprowadzania w błąd. Postanowienia te mają istotne znaczenie dla klientów, albowiem wiążą się z zapewnieniem im możliwości należytego dochodzenia przysługujących im praw. Zatem wraz z umową konsumenci powinni otrzymać komplet informacji na temat jej warunków, w tym zakresie reklamacji i odpowiedzi na żądania, skargi i zażalenia. Odwołanie się w umowach do regulaminów zawartych w aktach prawa miejscowego nie spełnia wymogu określonego w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że zostało uprawdopodobnione, iż stosowanie przez Gminę Oleśnica zakwestionowanych w prowadzonym postępowaniu postanowień jest działaniem bezprawnym. Tym samym Prezes Urzędu stwierdził, że druga przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Gminę Oleśnica praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Ad 3) Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiują pojęcia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 tej ustawy stanowi jedynie, że nie jest zbiorowym 14 interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z całą pewnością mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy dotyczy, bądź może dotyczyć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Dla uprawdopodobnienia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. Takie stanowisko trwale podtrzymuje w swoim orzecznictwie Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (por. wyroki z dnia 4 lipca 2001 r. sygn. akt XVII AmA 108/00 i z dnia 23 lutego 2002 r. sygn. akt XVII AmA 133/2001). Stosowany przez Gminę Oleśnica wzorzec umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, wykorzystywany jest przy zawieraniu umów m.in. z konsumentami. Stroną takich umów są zarówno wszyscy przyszli (potencjalni) odbiorcy wody i dostawcy ścieków na terenie gminy Oleśnica, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się z dostępnym wzorcem umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawierającym kwestionowane postanowienia, jak i aktualni, których umowy zawarte w oparciu o ten wzorzec są przedmiotem realizacji. Zatem krąg adresatów takiego wzorca jest z góry nieokreślony, nieograniczony. Przy zawieraniu wskazanych umów Gmina posługuje się opracowanym przez siebie wzorcem umowy. Swoboda odbiorców wody i dostawców ścieków jest wobec tego ograniczona jedynie do podpisania lub nie podpisania przedłożonej im umowy. W związku z tym wszelkie zawarte w niej bezprawne postanowienia godzą w ich interesy. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Gminę Oleśnica praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Reasumując, w przedmiotowym postępowaniu zostało uprawdopodobnione, że Gmina Oleśnica stosuje praktykę , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Gmina Oleśnica złożyła zobowiązanie do dokonania zmiany obowiązującego wzorca umowy poprzez wprowadzenie przekazanego Prezesowi Urzędu projektu oraz zmiany w terminie dwóch okresów rozliczeniowych od daty wydania decyzji, obowiązujących umów poprzez wycofanie z obrotu umów z postanowieniami kwestionowanymi w niniejszym postępowaniu, co jest równoznaczne z podjęciem działań zmierzających do zapobieżenia uprawdopodobnionemu w toku niniejszego postępowania naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał, że w celu jak najszybszego wyeliminowania z obrotu z udziałem konsumentów umów zawierających kwestionowane postanowienia zasadne i celowe jest skorzystanie z instrumentu prawnego przewidzianego w art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i przyjęcie złożonego przez Gminę Oleśnica zobowiązania w terminach przez nią wskazanych. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu przyjął zobowiązanie Gminy Oleśnica uwzględniając terminy realizacji zobowiązania 15 przez nią wskazane. W związku z tym Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o której mowa w ust. 1 tego artykułu Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Wobec tego Prezes Urzędu nałożył na Gminę Oleśnica obowiązek złożenia w terminie do dnia 31 października 2012 r. informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, zawierającej: 1) kopie pierwszej i dwu następnych oraz trzech ostatnio zawartych umów w oparciu o wzorzec umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zgodny z projektem z dnia 13 lutego 2012 r., 2) liczbę odbiorców wody i dostawców ścieków, którym doręczono propozycje zmiany umowy wraz z dowodami doręczenia i liczbę odbiorców wody i dostawców ścieków, którym nie doręczono tych propozycji wraz z wyjaśnieniami przyczyn ewentualnego niedoręczenia. Prezes Urzędu przyjął zobowiązanie Gminy do doręczenia propozycji zmiany umowy w ciągu dwóch okresów rozliczeniowych. Biorąc pod uwagę, że okres rozliczeniowy wynosi dwa miesiące, doręczenie nastąpi przez pracowników Gminy i pocztą oraz zakładając wystąpienie trudności z potwierdzeniem doręczenia propozycji zmiany umowy przyjęto, że termin 31 października 2012 r. na złożenie informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania będzie terminem adekwatnym do spełnienia wyżej wymienionego obowiązku. W związku z tym Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Łodzi Barbara Romańczak-Graca 16 Otrzymuje: Gmina Oleśnica Urząd Gminy ul. Nadstawie 1 28-220 Oleśnica