RKT-11/2000

1 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powstańców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel. /Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 31.03.2000 r. RKT-5002/01/98/JN DECYZJA nr RKT- 11/2000 Na podstawie art. 105 § 2 K.p.a. po rozpatrzeniu sprawy wszczętej na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej „Zagórze” w Sosnowcu, ul. Lenartowicza 41 przeciwko Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej w Dąbrowie Górniczej, ul. Laski 188 o nakazanie zaniechania praktyki monopolistycznej określonej w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz. U. z 1999r. Nr 52, poz. 547) polegającej na narzuceniu uciąŜliwych warunków umowy, przez odmowę sprzedaŜy wody podgrzanej w stacjach wymienników i przesyłanej sieciami Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej od stacji wymienników będących własnością tego Przedsiębiorstwa do budynków Spółdzielni według ilości wskazywanej przez wodomierze zainstalowane przez tą Spółdzielnię na granicy rozdziału własności urządzeń i sieci to jest w głównych przyłączach w budynkach, umarza się postępowanie administracyjne. UZASADNIENIE Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach wpłynął wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej „Zagórze” w Sosnowcu (zwana dalej Spółdzielnią) o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stosowania przez Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Dąbrowie Górniczej ( zwane dalej PEC) praktyki monopolistycznej polegającej na narzuceniu uciąŜliwych warunków umowy, przez odmowę sprzedaŜy wody podgrzanej w stacjach wymienników i przesyłanej sieciami Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej od stacji wymienników będących własnością tego Przedsiębiorstwa do budynków Spółdzielni według ilości wskazywanej przez wodomierze zainstalowane przez tą Spółdzielnię na granicy rozdziału własności urządzeń i sieci to jest w głównych przyłączach w budynkach, tj. praktyki monopolistycznej określonej w art.5.ust.1.pkt.6 ustawy z dnia 24.02.1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów. (Dz. U. z 1999 r.Nr.52, poz.547). Spółdzielnia w pkt.2. wniosku, zgłosiła Ŝądanie o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienaleŜnej w wysokości 36.079,35 zł wynikającej z róŜnicy ilości wskazań wodomierzy zainstalowanych w stacjach wymienników a wskazaniami wodomierzy zainstalowanych w budynkach spółdzielni za okres od maja do grudnia 1996 r .i zobowiązanie PEC do zapłaty powyŜszej kwoty na rzecz Spółdzielni, oraz przyznania od PEC wynagrodzenia adwokackiego pełnomocnikowi Spółdzielni w kwocie 5 000 zł. Spółdzielnia podniosła, Ŝe PEC na podstawie umowy Nr 545/4/91/D o dostawę energii cieplnej, dostarczał ciepłą wodę grzewczą z czterech grupowych stacji wymienników ciepła do 35 budynków mieszkalnych połoŜonych przy ul. Białostockiej, Kieleckiej, ŁomŜyńskiej, Mieleckiej i Lenartowicza. Spółdzielnia w głównych przyłączach budynków na instalacji centralnej wody grzewczej zasilającej oraz na cyrkulacji zamontowała wodomierze wirnikowe typu JS 12, i MW 120 mierzące ilość otrzymywanej ciepłej wody. Do wymienników ciepła dostarczana była woda wodociągowa przez Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Sosnowcu (zwane dalej RPWiK). Na granicy 2 rozdzielności sieci i urządzeń naleŜących do PEC i do RPWiK zamontowany jest wodomierz zimnej wody naleŜący do RPWiK.Za dostawę zimnej wody Spółdzielnia rozliczała się z RPWiK na podstawie odczytów wskazań wodomierzy zainstalowanych w stacjach wymienników. Spółdzielnia wskazywała, Ŝe cena za podgrzanie wody stanowi znaczący udział w opłatach eksploatacyjnych ponoszonych przez jej członków. W związku z tym, Spółdzielnia zaproponowała w aneksie do umowy aby PEC rozliczał zuŜycie wody przeznaczonej do podgrzania według wskazań wodomierzy zamontowanych w jej budynkach, oraz według cen za m (3) wody stosowanych przez RPWiK. PEC odmówił zgody na zmianę dotychczasowych warunków umowy o dostawę energii cieplnej. Zdaniem Spółdzielni praktyka stosowana przez PEC przyniosła mu nieuzasadnione korzyści wynikające stąd, Ŝe Spółdzielnia płaciła za wysłane ilości ciepłej wody, których faktycznie nie otrzymywała, bowiem ubytki wody wykazane jako róŜnica pomiędzy wodomierzem w stacji wymienników a wodomierzem w budynku obciąŜały wyłącznie Spółdzielnię. Spółdzielnia wyjaśniła, Ŝe tylko duŜe awarie wody ujawniały się, natomiast małe wycieki nie, bo były odprowadzane przewodami odwadniającymi kanały przesyłowe. Spółdzielnia przeprowadziła analizę zuŜycia wody ciepłej w oparciu o I kwartał 1996r. Wynik wskazywał na znaczne róŜnice pomiędzy odczytami wskazań wodomierzy w stacjach wymienników, a wodomierzami w budynkach. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uwzględniając Ŝądanie Spółdzielni wszczął postępowanie administracyjne z art.5.ust.1.pkt.6 ustawy antymonopolowej. Według tego przepisu praktyką monopolistyczną jest praktyka polegająca na narzucaniu uciąŜliwych warunków umów przynoszących przedsiębiorcy narzucającemu te warunki nieuzasadnione korzyści. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego PEC przesłał wyjaśnienia dotyczące zarzutów wysuniętych przez Spółdzielnię. PEC stwierdził, Ŝe jest właścicielem sieci ciepłej wody od stacji wymienników ciepła do budynków Spółdzielni. W stacjach zainstalowane są urządzenia pomiarowe-liczniki ciepła i wodomierz wody wodociągowej według których PEC rozliczał energię cieplną potrzebną do przygotowania ciepłej wody. PEC wskazywał, Ŝe jest dostawcą energii cieplnej, i niniejsze postępowanie jest wobec niego bezprzedmiotowe. PEC wyjaśnił dalej, Ŝe nie zuŜywa wody do podgrzania, lecz jedynie dostarcza ciepło w celu jej podgrzania.. W dalszym toku swych wyjaśnień PEC stwierdził, Ŝe zarzut Spółdzielni, jakoby osiągał jej kosztem nieuzasadnione korzyści jest bezprzedmiotowy. Poinformował, Ŝe ubytki ciepłej wody na jego sieciach są przez niego ponoszone. Na sieciach przesyłowych dokonywane są z udziałem przedstawicieli Spółdzielni próby szczelności tych sieci. Ostatnia z takich prób miała miejsce w dn.17.05.1996r. i wykazała całkowitą szczelność całej sieci osiedlowej. Zdaniem PEC róŜnice pomiędzy odczytami wskazań wodomierzy w stacjach wymienników a wodomierzami w budynkach spowodowane są niedokładnym przez nie zliczaniem przepływu wody. Na okoliczność błędnych wskazań wodomierzy wirnikowych, PEC załączył opinię biegłego sądowego B. W. PEC wyjaśnił, Ŝe juŜ na etapie uzgadniania projektów doboru liczników ciepła dla pomiarów c. o. i projektów doboru wodomierzy i regulacji instalacji wewnętrznej ciepłej wody powiadamiał Spółdzielnię o niedokładnościach pomiarów przy ewentualnym zastosowaniu wodomierzy wirnikowych. Zwracał teŜ uwagę, Ŝe przy doborze wodomierzy naleŜy uwzględnić jakość wody, która powoduje, iŜ wskazania wodomierzy wirnikowych obarczone są błędem i nie pozwalają na właściwe rozliczenie zuŜycia wody. Dokumentacja w sprawie wodomierzy była wielokrotnie zwracana mimo tego, Spółdzielnia przystąpiła do realizacji opomiarowania budynków. 3 W związku z powyŜszym, obciąŜanie róŜnicą wynikającą ze wskazań wodomierzy PEC uznał za nieuzasadnione. PEC poinformował Spółdzielnię, Ŝe pomimo zainstalowania wodomierzy w budynkach, tryb rozliczenia energii cieplnej moŜe być oparty wyłącznie na obowiązującej umowie o dostawę energii cieplnej z 1991 r. tj. wg powierzchni, lub z ilości ciepła przeznaczonego na potrzeby podgrzewania ciepłej wody. Po przeprowadzeniu w powyŜszej sprawie postępowania administracyjnego, biorąc pod uwagę wszystkie informacje i materiały zebrane w toku postępowania, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał decyzję nr RKT-21/97 z dn.30.09.1997r. W pkt. I decyzji Urząd nakazał zaniechanie stosowania przez PEC praktyki monopolistycznej polegającej na narzuceniu uciąŜliwych warunków umowy, przez odmowę sprzedaŜy wody podgrzanej w stacjach wymienników i przesyłanej sieciami Przedsiębiorstwa od stacji wymienników będących własnością tego Przedsiębiorstwa do budynków Spółdzielni według ilości wskazywanej przez wodomierze zainstalowane przez tą Spółdzielnię na granicy rozdziału własności urządzeń i sieci to jest w głównych przyłączach w budynkach. W pkt. II decyzji nakazano PEC uiścić na rzecz pełnomocnika Spółdzielni kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Urząd natomiast w trybie art.8 ust.3 ustawy antymonopolowej nie podjął decyzji o określeniu kwoty nienaleŜnej w wysokości 36.079,35 zł, jakiej domagała się Spółdzielnia. Z przedłoŜonego rozliczenia zuŜycia wody przeznaczonej do podgrzania za okres V-XII 1996r.wynikało, Ŝe kwota ta jest zawyŜona o koszty odprowadzania ścieków. Od decyzji wpłynęło do Urzędu odwołanie, w którym PEC wnosił o uchylenie decyzji jako nie znajdującej oparcia w przepisach ustawy antymonopolowej. W odwołaniu PEC wskazywał, iŜ nie wyjaśniono okoliczności w przedmiocie niedokładnego zliczania przepływu wody przez wodomierze wirnikowe zamontowane w budynkach Spółdzielni. PEC podniósł, iŜ równieŜ wodomierze naleŜące do RPWiK zamontowane na wejściu do wymiennika mogą być obarczone błędnym odczytem rzeczywistych ilości przepływu wody. W ocenie PEC podane przez Spółdzielnię odczyty wodomierzy z których wynikało, iŜ w okresie 8 miesięcy 1996r. nastąpił wyciek wody w ilości 23.277 m (3) nie został potwierdzony i udowodniony. PEC podniósł, Ŝe były wykonywane próby szczelności sieci i nie wykazano Ŝadnych wycieków. PEC stwierdził ponownie, Ŝe w procesie podgrzania wody nie dochodziło w ogóle do jej zuŜycia, a ze Spółdzielnią rozliczał się wyłącznie za ciepło zawarte w cwu. W związku z tym, PEC nie odnosił kosztem Spółdzielni nieuzasadnionych korzyści i świadczenia między stronami były ekwiwalentne. W odpowiedzi na odwołanie, Urząd nie przychylił się do argumentacji PEC i wskazał, iŜ Spółdzielnia zainstalowała prawidłowe wodomierze na podstawie projektu technicznego sporządzonego przez projektanta. Zastosowane wodomierze wirnikowe są powszechnie stosowane i charakteryzują się dopuszczalnym błędem od 2%-5%. Urząd nie zgodził się takŜe i z tym, Ŝe PEC wyłącznie podgrzewał wodę, a zawarta w Jak w postępowaniu ustalono, woda wodociągowa dostarczana była przez RPWiK do wymienników ciepła będących własnością PEC, i po jej podgrzaniu następnie przesyłana do budynków Spółdzielni sieciami naleŜącymi takŜe do PEC. Urząd stwierdził, iŜ awarie sieci PEC były moŜliwe. Świadczy o tym wyciek wody, który miał miejsce w1995 roku potwierdzony przez PEC. Zdaniem Urzędu, PEC nie przedstawił wystarczających argumentów, które by przemawiały za zmianą decyzji i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarŜonej decyzji. Sąd Okręgowy w Warszawie-Sąd Antymonopolowy wyrokiem o sygn. akt: XVII Ama 85/97 zaskarŜoną decyzję uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. 4 W uzasadnieniu Sąd wskazał, iŜ rozstrzygnięcie sprawy zaleŜy od oceny czy w ogóle w sieci PEC powstają ubytki wody zuŜywanej na cele grzewcze i czy następuje to z jego winy. Zdaniem Sądu w zaskarŜonej decyzji nie wyjaśniono dostatecznie wątpliwości, co do rzeczywistych przyczyn zaistniałych rozbieŜności w zakresie odczytów wskazań wodomierzy w stacji wymienników i budynkach Spółdzielni. Sąd Antymonopolowy zwrócił jednak uwagę, iŜ umowa łącząca PEC ze Spółdzielnią jest dla niej niekorzystna. Spółdzielnia uŜycza PEC zimną wodę, słuŜącą temu dostawcy za nośnik energii cieplnej na potrzeby ogrzewania ciepłej wody. Spółdzielnia ma zatem uzasadnione prawo domagania się od PEC rozliczenia się z powierzanej mu wody. JednakŜe , aby odmowa przez PEC zadośćuczynienia takiemu Ŝądaniu mogła być oceniana w kategoriach narzucenia Spółdzielni uciąŜliwego warunku umowy w rozumieniu art.5. ust. 1. pkt. 6 ustawy antymonopolowej powinna być usunięta wątpliwość co do tego, czy Spółdzielnia zamontowała właściwe urządzenia pomiarowe na swojej sieci ciepłej wody. W związku z powyŜszym, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów badał przedmiotową sprawę ponownie. W toku prowadzonego postępowania wpłynęło pismo Spółdzielni w którym poinformowała o wycofaniu wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego przeciwko PEC. W związku z powyŜszym Urząd zwrócił się z zapytaniem do PEC, czy nie sprzeciwia się umorzeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. W odpowiedzi, pismem z dnia 2. 03. 2000 r.(karta nr 321), PEC stwierdził, iŜ nie wyraŜa sprzeciwu co do umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek Spółdzielni. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył co następuje. Zgodnie z przepisem art. 105 § 2 K.p.a. organ administracji moŜe umorzyć postępowanie w razie kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek, a mianowicie: - jeŜeli wystąpi o to strona, na której wniosek postępowanie administracyjne zostało wszczęte, - jeŜeli nie sprzeciwiają się temu pozostałe strony postępowania, - jeŜeli umorzenie postępowania nie jest sprzeczne z interesem społecznym. W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawca tj. Spółdzielnia poinformowała o cofnięciu Ŝądania wszczęcia postępowania, i równocześnie wystąpiła z nowym Ŝądaniem. PEC nie wyraził sprzeciwu co do umorzenia postępowania. Umorzenie postępowania nie jest takŜe sprzeczne z interesem społecznym, a to z tego powodu, Ŝe UOKiK w tym samym czasie rozpatrywał nowe Ŝądanie Spółdzielni i w tym zakresie wydał decyzję administracyjną. Stąd brak jest podstaw do stwierdzenia sprzeczności umorzenia postępowania z interesem społecznym. W związku z powyŜszym naleŜało orzec jak w sentencji. Od niniejszej decyzji stronom słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral