RKT-12/2012

1 Katowice, dnia 11.05.2012r. RKT-61-03/12/MI DECYZJA Nr RKT – 12/2012 I. Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) w związku z art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Wodociągom Siemianowickim Aqua-Sprint Sp. z o.o. z siedzibą w Siemianowicach Śląskich, w toku którego zostało uprawdopodobnione, że ww. przedsiębiorca stosuje praktyki, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegające na: 1) naruszeniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) w drodze stosowania we wzorcach umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych postanowienia przewidującego, że umowa może być rozwiązana w razie naruszenia postanowień umowy przez Lokatora; 2) naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) w drodze niezamieszczenia w treści wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków stosowanych w obrocie z konsumentami postanowień dotyczących praw i obowiązków stron umowy w zakresie postępowania reklamacyjnego oraz w zakresie trybu udzielania odpowiedzi na zapytania konsumentów dotyczące świadczonych usług, które wynikają z obowiązującego na terenie gminy Siemianowice Śląskie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, po przyjęciu przez ww. przedsiębiorcę zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym naruszeniom, − − − − w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Wodociągi Siemianowickie Aqua-Sprint Sp. z o.o. z siedzibą w Siemianowicach Śląskich obowiązek wykonania ww. zobowiązania w drodze wprowadzenia do stosowania w obrocie konsumenckim – w terminie 2 tygodni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji – nowych wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków uwzględniających w całości postawione zarzuty oraz złożenia dotychczasowym odbiorcom usług – konsumentom, posiadającym umowy o treści zakwestionowanej w niniejszym postępowaniu, propozycję zawarcia aneksów eliminujących z treści tych umów zarzucane naruszenia – w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH 2 II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) w związku z art. 33 ust. 6 tej ustawy nakłada się na Wodociągi Siemianowickie Aqua-Sprint Sp. z o.o. z siedzibą w Siemianowicach Śląskich obowiązek złożenia – w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji – sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, które powinno obejmować: a) nowe wzorce umów o zaopatrzenie w wodę i /lub odprowadzanie ścieków uwzględniające w całości zarzuty będące przedmiotem niniejszej decyzji wraz z określeniem daty ich wprowadzenia do obrotu gospodarczego; b) informację o liczbie umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków zawartych z wykorzystaniem nowych wzorców z konsumentami; c) przykładowe umowy zawarte z konsumentami w oparciu o ww. wzorce (po jednej umowie zawartej z wykorzystaniem każdego z wzorców), o ile umowy takie zostaną zawarte; d) informację na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji złożono propozycję zawarcia aneksów eliminujących z treści zawartych umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków zakwestionowane w niniejszej decyzji naruszenia oraz 10 przykładowych aneksów, o jakich mowa powyżej zawartych z konsumentami wraz z umowami, których te aneksy dotyczą; e) informację na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji nie złożono propozycji zawarcia aneksów eliminujących z treści zawartych umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków naruszeń zakwestionowanych w niniejszej decyzji, wraz z wyjaśnieniem, czym spowodowany jest taki stan rzeczy. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Prezesem Urzędu”) zostało przeprowadzone z urzędu postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy w związku z działalnością Wodociągów Siemianowickich Aqua-Sprint Sp. z o.o. z siedzibą w Siemianowicach Śląskich (zwanych dalej „Aqua-Sprint” lub „Spółką”) nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego (sygn. akt sprawy RKT-400-30/11/MI). W toku przedmiotowego postępowania zbadano warunki świadczenia przez Aqua-Sprint usług dostawy wody i odbioru ścieków, w tym warunki zawieranych w powyższym zakresie umów. Ponieważ ich analiza dała podstawy do przyjęcia, że w zakresie przedstawionym w pkt I ppkt 1) i 2) sentencji niniejszej decyzji Spółka dopuściła się naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Postanowieniem Nr 1 z dnia 22.02.2012r. wszczęte zostało w tej sprawie postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (dowód: karty nr 1-1 verte). Postanowieniem Nr 2 z dnia 22.02.2012r. (dowód: karty nr 3-3 verte) zaliczono w poczet dowodów w tym postępowaniu dokumenty uzyskane przez Prezesa Urzędu w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w sprawie działalności Spółki pod sygn. akt RKT-400-30/11/MI (dowód: karty nr 5-132). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Aqua-Sprint nie zgodziła się z postawionymi zarzutami. W odniesieniu do pierwszego zarzutu Spółka wyjaśniła, że w obowiązujących obecnie umowach zawieranych z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych brak jest zapisów wskazujących na możliwość rozwiązania umowy przez Spółkę w przypadku naruszenia postanowień umowy przez Lokatora. Zapis taki znajdował się w umowach, których wzór Spółka przejęła od poprzednika prawnego. Spółka podjęła jednak czynności co do zmiany 3 zapisów tych umów. Dlatego osobom posiadającym tzw. umowy lokatorskie został przedstawiony aneks, zgodnie z którym zmieniono kwestionowany zapis § 13 ust. 2 poprzez nadanie mu następującego brzmienia: „… przez Przedsiębiorstwo lub Lokatora za jednomiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego”. Zmiany te zaproponowane zostały niemalże wszystkim lokatorom. Spółka wprowadzała nowe zapisy w okresie od czerwca 2011 r. do września 2011 r. Wprowadzenie takiego zapisu zastępującego obowiązujący wcześniej spowodowało jednak powstanie regulacji umownej, która właściwie nie ma sensu i jest „wyrwana z kontekstu”. Aqua-Sprint podniosła, iż intencją Spółki przy wprowadzeniu nowego zapisu było umożliwienie wypowiedzenia umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków jedynie w przypadkach uznanych przez prawo tj. np. w razie utraty przez Lokatora prawa do korzystania z lokalu. Niemniej jednak z uwagi na błąd Spółki przy wprowadzaniu aneksów powstał zapis umowny, który pozbawiony jest w istocie sensu. Próba interpretacji takiego zapisu na korzyść lub niekorzyść Spółki nie jest uzasadniona. Aqua-Sprint wyjaśniła też, że w umowach lokatorskich zawartych po dniu 01.06.2011r. znajduje się w § 13 ust. 2 następujący zapis: „Umowa może być rozwiązana w przypadku rozwiązania umowy z Odbiorcą [zarządcą lub właścicielem budynku wielolokalowego], o której mowa w § 1 ust 2 oraz przez Przedsiębiorstwo lub Lokatora za jednomiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, jak również w przypadku wniosku Odbiorcy określonego w § 1 ust. 2, z którego będzie wynikało, że Lokator nie jest osobą korzystającą i uprawnioną do zawarcia z Przedsiębiorstwem umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków (dowód: karty nr 135-136). Aqua-Sprint wskazała, że z przedstawionej powyżej regulacji umownej wynika możliwość rozwiązania umowy w 2 przypadkach tj.: a. rozwiązania umowy z Odbiorcą (tj. umowy „głównej” z właścicielem budynku lub jego zarządcą); b. utraty przez Lokatora prawa do korzystania z lokalu. Uzasadniając wprowadzenie takich zapisów Spółka podniosła, że rozwiązanie umowy lokatorskiej możliwe jest jedynie w przypadku rozwiązania umowy z właścicielem nieruchomości. Taki tryb rozwiązania umowy jest oczywisty w związku z funkcjonalnym połączeniem obu umów. Przy czym podkreślić należy, że umowa z właścicielem lub zarządcą może zostać rozwiązana tylko w skrajnych przypadkach dopuszczonych przez prawo tj. przez Odbiorcę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, przez Przedsiębiorstwo za jednomiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego w przypadku likwidacji przyłącza lub niezwłocznie za porozumieniem stron. Spółka wskazała także, że możliwość rozwiązania umowy z lokatorem w przypadku utraty przez niego uprawnień do korzystania z lokalu wynika z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst Jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), zgodnie z którym umowa może być zawarta z osobą wskazaną przez właściciela lub zarządcę budynku wielolokalowego, korzystającą z lokalu. To zatem właściciel lub zarządca jest podmiotem decydującym i wskazującym, które osoby korzystają z lokali i mają mieć zawarte umowy indywidualne na dostawę wody i odbiór ścieków (dowód: karta nr 136). W związku z powyższym Spółka stwierdziła, iż jej działania nie naruszają zbiorowych interesów konsumentów, gdyż umowy lokatorskie nie przewidują możliwości ich rozwiązania przez Spółkę z powodu naruszenia ich postanowień przez Lokatorów, a zatem Spółka nie stosuje postanowień umownych, co do których podnoszone są zarzuty w przedmiotowym postępowaniu. W związku z powyższym postępowanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów powinno zostać w tym zakresie umorzone (dowód: karty nr 136, 139). W odniesieniu do drugiego postawionego w niniejszej sprawie zarzutu Aqua-Sprint wskazała, że możliwość składania przez konsumentów reklamacji wynika z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie miasta Siemianowice Śląskie, przyjętego uchwałą Nr 4 555/2009 Rady Miasta Siemianowice Śląskie z dnia 26 listopada 2009r., który zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków jest aktem prawa miejscowego. W związku z tym nie ma konieczności regulowania w umowie o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków kwestii związanych z rozpatrywaniem reklamacji, skoro takie uprawnienia wynikają z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. W przypadku uznania konieczności zamieszczania w umowie wszelkich praw i obowiązków wynikających z przepisów powszechnie obowiązującego prawa do umowy konieczne byłoby wpisanie wszelkich praw i obowiązków, które mogą wynikać np. z kodeksu cywilnego, ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, jak również aktów prawa miejscowego (w tym Regulaminu). Do ewentualnego naruszenia zbiorowych interesów konsumentów mogłoby dojść, gdyby Spółka w sposób niewystarczający informowała konsumentów o przysługujących im prawach. O takim przypadku w przedmiotowej sprawie nie ma jednak mowy. Odbiorcy (konsumenci) mieli możliwość zapoznania się z zasadami rozpatrywania reklamacji poprzez zapoznanie się z regulaminem, który został przyjęty uchwałą Rady Miasta i opublikowany w sposób ustawowo przyjęty. Co więcej w umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, w § 1 znajduje się wprost odniesienie do tego Regulaminu. Spółka zamieszcza ponadto Regulamin na swoich stronach internetowych. Regulamin jest również dostępny w Biurze Obsługi Klienta (dowód: karta nr 140). Ponadto Spółka wyjaśniła, że szczegółowe Zasady przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków oraz reklamacji , jak również Procedura rozpatrywania skarg i wniosków oraz reklamacji wprowadzone zostały Uchwałą Zarządu Nr 02/09/2011 z dnia 30.09.2011r. Następnie zasady te podane zostały do wiadomości publicznej poprzez zamieszczenie ich treści na stronie internetowej Spółki w zakładce „Obsługa klienta” oraz poprzez wywieszenie ich na tablicy informacyjnej w Biurze Obsługi Klienta. Spółka podjęła zatem ponadprzeciętne czynności polegające na umożliwieniu klientom zapoznania się z regulacjami, które kształtują ich prawa wynikające z zawartej umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków (dowód: karta nr 140). Powyższe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniają zatem zdaniem Aqua-Sprint umorzenie prowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów również w zakresie drugiego postawionego Spółce zarzutu (dowód: karta nr 140). Niezależnie od powyższych wyjaśnień, w piśmie z dnia 08.03.2012r. sygn. FR/SN/523/PBP/03/2012 Aqua-Sprint wniosła o wydanie w niniejszej sprawie, na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, decyzji zobowiązującej Spółkę do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym naruszeniom. W ww. piśmie, a także w piśmie z dnia 12.04.2012r., Spółka przedstawiła szczegółowe propozycje działań objętych zobowiązaniem, o jakim mowa powyżej oraz terminy ich wykonania (dowód: karty nr 139-140, 238-239). Pismem z dnia 16.04.2012r. Aqua-Sprint została zawiadomiona o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w przedmiotowym postępowaniu (dowód: karta nr 240). Organ antymonopolowy ustalił następujący stan faktyczny. Wodociągi Siemianowickie Aqua-Sprint Sp. z o.o. z siedzibą w Siemianowicach Śląskich prowadzą działalność na podstawie wpisu do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000317539, zgodnie z którym przedmiotem ich działalności jest m.in. (wg PKD) „Pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody” oraz „Odprowadzanie i oczyszczanie ścieków” (dowód: karty nr 234-236). Spółka prowadzi działalność w powyższym zakresie na podstawie Decyzji Prezydenta Miasta Siemianowice Śląskie z dnia 01.03.2011r. udzielającej zezwolenia na prowadzenie na terenie gminy Siemianowice Śląskie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków począwszy od dnia 5 01.01.2010r. Stosownie do powołanej decyzji przedmiotem działania Spółki jest: dostarczanie wody, odprowadzanie ścieków, prowadzenie gospodarki wodociągowo – kanalizacyjnej, odpłatne wykonywanie usług odpowiadających profilowi działania, prowadzenie procesów inwestycyjnych w branży oraz świadczenie usług w zakresie projektowania i wykonawstwa w branży wodociągowo – kanalizacyjnej (dowód: karty nr 13-15). Dostarczana przez Spółkę woda w całości kupowana jest od Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów w Katowicach (dowód: karta nr 8). W ramach prowadzonej działalności Aqua-Sprint – stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) – zawiera z odbiorcami usług, w tym z konsumentami, pisemne umowy, na podstawie których odbywa się dostawa wody i odbiór ścieków. Ustalono, iż Spółka posługuje się w obrocie konsumenckim następującymi wzorcami umownymi, które stosowane są od dnia 01.06.2011r.: 1. wzorcem Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków (dowód: karty nr 44-47); 2. wzorcem Umowy o zaopatrzenie w wodę (dowód: karty nr 48-51); 3. wzorcem Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków z podlicznikiem na ogród (dowód: karty nr 52-55); 4. wzorcem Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranej z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych (dowód: karty nr 70-61, 129-130); 5. wzorcem Umowy o odprowadzanie ścieków (dowód: karty nr 62-63). Na potwierdzenie, iż ww. wzorce są faktycznie stosowane w obrocie Spółka przedstawiła w trakcie postępowania przykładowe umowy zawarte z ich wykorzystaniem z konsumentami (dowód: karty nr 76-84, 89-90, 123-128). W okresie poprzedzającym stosowanie aktualnych wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków, obowiązywały wzorce, które wprowadzono do obrotu w dniu 01.01.2010r. Były one wykorzystywane do dnia 31.05.2011r. (dowód: karty nr 6-6 verte, 24-43). Spółka wyjaśniła, iż wszystkim odbiorcom, z którymi posiadała zawarte umowy w oparciu o ww. wzorce przedstawione zostały aneksy dostosowujące treść tych umów do treści wzorców stosowanych obecnie (dowód: karty nr 64-69). Aneksowanie umów miało miejsce w okresie od czerwca do września 2011 r. (dowód: karta nr 135). Aqua-Sprint wskazała także, iż według stanu na dzień 30.11.2011r. ogólna liczba umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków zawartych z odbiorcami usług wynosiła […], z czego […] umowy zawarte zostały z wykorzystaniem aktualnie obowiązujących wzorców. […] umów stanowiły umowy zawarte na podstawie wzorców obowiązujących w okresie od 01.01.2010r. do 31.05.2011r., z czego […] umowy zmienione zostały aneksami, o jakich mowa powyżej (dowód: karty nr 98-98 verte). Z wyjaśnień Spółki wynika również, iż konsumenci stanowią około […]% odbiorców korzystających z jej usług na podstawie zawartych umów o dostawę wody i odbiór ścieków (dowód: karta nr 7 verte) W toku postępowania ustalono również, że na terenie Gminy Siemianowice Śląskie obowiązuje Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków wprowadzony Uchwałą Rady Miasta Siemianowic Śląskich Nr 555/2009 z dnia 26 listopada 2009 r., opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego Nr 30, poz. 219 z dnia 29 stycznia 2010 r. (dowód: karty nr 16-23). Regulamin jest dostępny na stronie internetowej Spółki www.aqua- sprint.pl , w siedzibie Spółki w Biurze Obsługi Klienta oraz na życzenie odbiorcy jest przesyłany na adres zamieszkania bądź wręczany bezpośrednio w Biurze Obsługi Klienta. Regulamin nie stanowi załącznika do zawieranych przez Spółkę umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków (dowód: karta nr 7). Regulamin, w Rozdziale VIII dotyczącym Standardów obsługi odbiorców oraz sposobu postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości lub odpowiednich parametrów 6 świadczonych usług, zawiera szczegółowe postanowienia dotyczące trybu udzielania, na żądanie odbiorców usług, informacji dotyczących świadczonych usług i sposobu wykonywania umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków oraz postanowienia dotyczące zasad rozpatrywania reklamacji. Przedmiotowe kwestie określają § 35 i § 36 Regulaminu, które stanowią, że: § 35 1. Przedsiębiorstwo jest zobowiązane do udzielania wszelkich istotnych informacji dotyczących: a) prawidłowego sposobu wykonywania przez Usługobiorcę umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków; b) występujących zakłóceń w dostawach wody lub w odprowadzaniu ścieków; c) występujących awarii urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; d) planowanych przerw w świadczeniu usług; 2. Przedsiębiorstwo udziela wyżej wymienionych informacji za pośrednictwem telefonu, faksu lub elektronicznych środków przekazu, bez zbędnej zwłoki, jednakże w terminie nie dłuższym niż 3 dni robocze. 3. Jeżeli prośba o udzielenie informacji została przedłożona na piśmie, Przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne udziela informacji w tej samej formie w terminie 14 dni od otrzymania prośby, chyba że osoba zwracająca się o informacje wyraźnie zaznaczyła, że informacja ma być udzielona w jednej z form wskazanych w ust. 2. 4. Jeżeli udzielenie informacji wymaga ustaleń wymagających okresów dłuższych niż terminy wskazane w ust. 2 i 3, Przedsiębiorstwo przed upływem terminów wskazanych w ust. 2 i 3, informuje o tym fakcie osobę, która złożyła prośbę o informację i wskazuje jej ostateczny termin udzielenia odpowiedzi. Termin ten w żadnym wypadku nie może być dłuższy niż 30 dni od dnia złożenia prośby. § 36 1. Każdy odbiorca ma prawo zgłaszania reklamacji dotyczących sposobu wykonywania przez Przedsiębiorstwo umowy, w szczególności ilości i jakości świadczonych usług oraz wysokości opłat za te usługi. 2. Reklamacja jest zgłaszana w formie pisemnej. 3. Przedsiębiorstwo jest obowiązane rozpatrzyć reklamację bez zbędnej zwłoki, w terminie nie dłuższym jednak niż 14 dni od dnia złożenia wniosku w siedzibie Przedsiębiorstwa lub doręczenia reklamacji. Ustęp 4 paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio. 4. Jeśli rozpatrzenie reklamacji wymaga ustaleń wymagających okresów dłuższych niż termin wskazany w ust. 3, Przedsiębiorstwo przed upływem terminu wskazanego w ust. 3 informuje osobę, która złożyła reklamację i wskazuje jej ostateczny termin udzielenia odpowiedzi. Termin ten nie może być dłuższy niż 30 dni od dnia złożenia reklamacji. W trakcie postępowania ustalono, że w treści wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków aktualnie stosowanego w stosunku do osób korzystających z lokali w budynkach wielolokalowych (wprowadzonego do obrotu w dniu 01.06.2011r.) zamieszczone jest w § 13 ust. 2 postanowienie w brzmieniu: Umowa może być rozwiązana w przypadku rozwiązania umowy z Odbiorcą [właścicielem lub zarządcą budynku wielolokalowego] , o której mowa w § 1 ust. 2 oraz w razie naruszenia postanowień umowy przez Przedsiębiorstwo lub Lokatora za jednomiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego (dowód: karty nr 61, 130). Fakt posługiwania się ww. klauzulą w obrocie konsumenckim potwierdza przykładowa umowa zawarta z wykorzystaniem ww. wzorca, przedstawiona przez 7 Spółkę w toku postępowania – umowa Nr 227283 zawarta w dniu 12.09.2011r. (dowód: karty nr 89-90). Ustalono również, że w treści wzorca umowy poprzednio obowiązującego w stosunku do „lokatorów”, stosowanego w okresie od dnia 01.01.2010r. do dnia 31.05.2011r., zamieszczone było w § 13 ust. 2 postanowienie o następującej treści: Umowa może być rozwiązana w przypadku rozwiązania umowy z Odbiorcą, o której mowa w § 1 ust. 2 oraz w razie naruszenia postanowień umowy przez Przedsiębiorstwo lub Lokatora za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, z tym, że Przedsiębiorstwo może wypowiedzieć umowę jedynie z ważnych przyczyn wiążących się z niewykonywaniem lub nienależytym wykonywaniem umowy przez Lokatora (dowód: karta nr 41). Na mocy aneksów, jakie Spółka doręczyła swoim odbiorcom w okresie od czerwca do września 2011 r., powyższy zapis zamieszczony w umowach zawartych z wykorzystaniem przedmiotowego wzorca otrzymał następujące brzmienie: … przez Przedsiębiorstwo lub Lokatora za jednomiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego (dowód: karty nr 68, 118). W toku postępowania Aqua-Sprint wyjaśniła również, że w okresie od dnia 01.01.2010r. do dnia 08.03.2012r. zostało rozwiązanych […] umów z lokatorami. Dokonało się to na wniosek samych lokatorów, a powodem była zmiana adresu zamieszkania lub zgon osoby, z którą zawarta została umowa. W ww. okresie Spółka nie wypowiedziała ani jednej umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków (dowód: karty nr 136-137). W trakcie przeprowadzonego postępowania ustalono również, iż w treści aktualnie stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków brak jest postanowień regulujących tryb postępowania reklamacyjnego oraz obowiązki informacyjne Spółki. Umowy nie regulują zasad udzielania konsumentom, na ich żądanie, informacji odnośnie prawidłowego sposobu wykonania umowy, występujących zakłóceń w świadczeniu usług, awarii, planowanych przerw w świadczeniu usług. We wzorcach brak jest informacji o tym, w jakiej formie i w jakim terminie powinny być udzielane informacje w powyższym zakresie zgodnie z obowiązującym Regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Z ich treści nie wynika również, na jakich warunkach termin na udzielenie odpowiedzi na wniesione przez konsumenta zapytanie może zostać przedłużony. Obowiązujące wzorce nie zawierają również postanowień regulujących tryb postępowania reklamacyjnego. W oparciu o treść umowy konsument nie dowiaduje się, w jakiej formie powinien złożyć reklamację oraz w jakim terminie reklamacja powinna zostać rozpatrzona przez Spółkę. Przedmiotowych regulacji brak jest również w poprzednio obowiązujących wzorcach oraz zawartych z ich wykorzystaniem umowach. Spółka wyjaśniła, iż składane przez odbiorców reklamacje rozpatrywane są zgodnie z obowiązującym Regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Ponadto uchwałą Zarządu Spółki Nr 02/09/2011 z dnia 30.09.2011r. wprowadzone zostały Zasady przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków oraz reklamacji (stanowiące Załącznik nr 1 do uchwały) oraz Procedura rozpatrywania skarg i wniosków oraz reklamacji (stanowiąca Załącznik Nr 2 ww. uchwały) (dowód: karty nr 183-189). Zasady te podane zostały do wiadomości publicznej poprzez zamieszczeni ich na stronie internetowej Spółki w zakładce „Obsługa Klienta” oraz poprzez wywieszenie a tablicy informacyjnej w Biurze Obsługi Klienta (dowód: karta nr 137). W toku postępowania Aqua-Sprint wniosła o wydanie w niniejszej sprawie – w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – decyzji zobowiązującej Spółkę do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym jej naruszeniom. Spółka zobowiązała się do wprowadzenia do treści stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków oraz do treści obowiązujących umów zawartych z konsumentami (poprzez ich aneksowanie) następujących modyfikacji: 8
W odniesieniu do zarzutu, o jakim mowa w pkt I ppkt 1) sentencji niniejszej decyzji Spółka zaproponowała wprowadzenie do umów postanowienia w brzmieniu: Umowa może być rozwiązana w przypadku rozwiązania umowy z Odbiorcą, o której mowa w § 1 ust. 2, przez Przedsiębiorstwo lub Lokatora za jednomiesięcznym wypowiedzeniem, ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, jak również w przypadku wniosku Odbiorcy określonego w § 1 ust. 2, z którego będzie wynikało, że Lokator nie jest osobą korzystającą z lokalu i uprawnioną do zawarcia z Przedsiębiorstwem umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków (dowód: karty nr 139-140).
W odniesieniu do zarzutu określonego w pkt I ppkt 2) sentencji niniejszej decyzji Spółka zaproponowała wprowadzenie do umów następujących postanowień: 1. Przedsiębiorstwo jest zobowiązane do udzielania wszelkich istotnych informacji dotyczących: a) prawidłowego sposobu wykonywania przez Odbiorcę umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków; b) występujących zakłóceń w dostawach wody lub w odprowadzaniu ścieków; c) występujących awarii urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; d) planowanych przerw w świadczeniu usług; 2. Przedsiębiorstwo udziela wyżej wymienionych informacji za pośrednictwem telefonu, faksu lub elektronicznych środków przekazu, bez zbędnej zwłoki, jednakże w terminie nie dłuższym niż 3 dni robocze. 3. Jeżeli prośba o udzielenie informacji została przedłożona na piśmie, Przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne udziela informacji w tej samej formie w terminie 14 dni od otrzymania prośby, chyba że osoba zwracająca się o informacje wyraźnie zaznaczyła, że informacja ma być udzielona w jednej z form wskazanych w powyższym ustępie. 4. Jeżeli udzielenie informacji wymaga ustaleń wymagających okresów dłuższych niż terminy wskazane w ustępach powyżej, Przedsiębiorstwo przed upływem tych terminów informuje o tym fakcie osobę, która złożyła prośbę o informację i wskazuje jej ostateczny termin udzielenia odpowiedzi. Termin ten w żadnym wypadku nie może być dłuższy niż 30 dni od dnia złożenia prośby. oraz 1. Odbiorca ma prawo zgłaszania reklamacji dotyczących sposobu wykonywania przez Przedsiębiorstwo umowy, w szczególności ilości i jakości świadczonych usług oraz wysokości opłat za te usługi. 2. Reklamacja jest zgłaszana w formie pisemnej. 3. Przedsiębiorstwo jest obowiązane rozpatrzyć reklamację bez zbędnej zwłoki, w terminie nie dłuższym jednak niż 14 dni od dnia złożenia wniosku w siedzibie Przedsiębiorstwa lub doręczenia reklamacji. 4. Jeżeli rozpatrzenie reklamacji wymaga ustaleń wymagających okresów dłuższych niż termin wskazany w ustępie powyżej, Przedsiębiorstwo informuje osobę, która złożyła reklamację i wskazuje jej ostateczny termin udzielenia odpowiedzi. Termin ten nie może być dłuższy niż 30 dni od dnia złożenia reklamacji. (dowód: karty nr 238-239) Zgodnie ze złożoną przez Spółkę deklaracją nowe wzorce umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków uwzględniające powyższe zmiany zostaną wprowadzone do stosowania w terminie 2 tygodni od daty wydania w sprawie decyzji zobowiązującej (dowód: karty nr 238- 239). Dokonanie zmian w obowiązujących umowach zawartych z konsumentami Spółka zobowiązała się dokonać poprzez przedstawienie odbiorcom usług do podpisania stosownych aneksów w terminie 3 miesięcy od daty wydania niniejszej decyzji (dowód: karty nr 140, 239). 9 Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu zważył, co następuje. I. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Stosownie do art. 28 ust. 2 ww. ustawy, w decyzji, o której mowa powyżej Prezes Urzędu może określić termin wykonania zobowiązań. O wydanie decyzji określonej w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wniósł w niniejszej sprawie uczestnik prowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów – Wodociągi Siemianowickie Aqua-Sprint Sp. z o.o. z siedzibą w Siemianowicach Śląskich. Mając na uwadze stanowisko zajęte przez Spółkę w toku niniejszego postępowania rozważenia wymaga, czy wskazane w ww. przepisie warunki zaistniały w odniesieniu do jej działań i zobowiązań, a ponadto, czy w przypadku ich wystąpienia uzasadnione jest przyjęcie zobowiązania przedsiębiorcy i wydanie przez Prezesa Urzędu decyzji w oparciu o ww. przepis. Uprawdopodobnienie stosowania przez przedsiębiorcę praktyk, o których mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W przedmiotowym postępowaniu Spółce Aqua-Sprint zostały postawione zarzuty naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w drodze podejmowania bezprawnych działań godzących w zbiorowe interesy konsumentów polegających na: 1) naruszeniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w drodze (tekst. jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) w drodze stosowania we wzorcach umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych postanowienia przewidującego, że umowa może być rozwiązana w razie naruszenia postanowień umowy przez Lokatora; 2) naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) w drodze niezamieszczenia w treści wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków stosowanych w obrocie z konsumentami postanowień dotyczących praw i obowiązków stron umowy w zakresie postępowania reklamacyjnego oraz w zakresie trybu udzielania odpowiedzi na zapytania konsumentów dotyczące świadczonych usług, które wynikają co obowiązującego na terenie gminy Siemianowice Śląskie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy antymonopolowej warunkiem nałożenia przez organ antymonopolowy na przedsiębiorcę zobowiązania zmierzającego do zapobieżenia naruszeniom określonym w art. 24 powołanej ustawy jest uprawdopodobnienie, że do takiego naruszenia doszło. W związku z tym zachodzi konieczność dokonania oceny zakwestionowanych zachowań Aqua-Sprint z punktu widzenia uprawdopodobnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Instytucja uprawdopodobnienia występuje w wielu przepisach prawa, ale w żadnym z nich nie została określona ani co do istoty, ani charakteru. Z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt II CNP 13/05 wynika jedynie, że art. 243 k.p.c. stanowi, iż 10 zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, ilekroć ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu. Sąd Najwyższy stwierdził ponadto, że skoro ustawodawca nie zdefiniował pojęcia uprawdopodobnienie, należy przyjąć, że miał na względzie potoczne rozumienie tego określenia. Odnośnie do pojęcia uprawdopodobnienia wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny 1 , który stwierdził, że uprawdopodobnienie określonej okoliczności nie jest równoznaczne z jej pełnym udowodnieniem. Wystarczają także dowody pośrednie i domniemania faktyczne, czyli wyciąganie logicznych wniosków o faktach na podstawie innych ustalonych faktów. Gdy przepisy prawa wymagają, aby uprawdopodobnić określoną okoliczność, należy wykazać, że istnieje realna możliwość przyjętego domniemania. Naczelny Sąd Administracyjny 2 przyjął również, że uprawdopodobnienie stanowi środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, a zatem środek niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. W świetle art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uprawdopodobnienie stwierdza się na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu. Wynika z tego, że źródłem uprawdopodobnienia może być w istocie każda informacja, dokument, okoliczność, która jest znana Prezesowi Urzędu 3 . W celu uprawdopodobnienia, że Aqua-Sprint stosuje praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest w pierwszej kolejności rozważenie, czy w okolicznościach rozpatrywanej sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego . Zważyć należy bowiem, że zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyjętej jest m.in. podejmowana w interesie publicznym ochrona konsumentów narażonych na stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Powołana ustawa ma zatem charakter publicznoprawny i służy ochronie interesu ogólnospołecznego; w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mogą być stosowane jedynie wówczas, gdy określone działania przedsiębiorcy nie dotyczą wyłącznie interesów jednostkowych, lecz dotykają szerszego kręgu uczestników rynku. W ocenie Prezesa Urzędu naruszenie przez Spółkę interesu publicznoprawnego należy w okolicznościach niniejszej sprawy uznać za uprawdopodobnione. Objęte postawionymi zarzutami zachowania przedsiębiorcy wymierzone są bowiem w szeroki krąg uczestników rynku i ma charakter powszechny. Są one skierowane do członków pewnej zbiorowości tj. wszystkich konsumentów korzystających z usług Spółki w oparciu o umowy o zakwestionowanej w niniejszej sprawie treści, jak również, potencjalnie, w każdego konsumenta, który zechce z jej usług skorzystać. Zarzucane uchybienia zawarte są bowiem w stosowanych przez Spółkę wzorcach umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, które są powszechnie stosowane w obrocie konsumenckim. Zgodnie z art. 24 ust. 1 – 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 1. Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 2. Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w 1 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 1995 r., SA/Gd 340/94. 2 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 1995 r., SA/Wr 2223/94. 3 Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz pod red. C. Banasińskiego i E. Piontka, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 311. 11 art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. 3. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22 1 k.c. w związku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż kwestionowane praktyki skierowane są do konsumentów, co potwierdzają zgromadzone w toku postępowania przykładowe umowy zawarte przez Aqua-Sprint z konsumentami, które zawierają uchybienia będące przedmiotem postawionych przez Prezesa Urzędu zarzutów (dowód: karty nr 76-84, 89-90, 123-128). Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, − zachowanie to godzi w interesy konsumentów; − zagrożone są interesy konsumentów jako zbiorowości. Jak wynika z powyższego zawarty w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów skierowany jest do przedsiębiorców . Rozważenia wymaga zatem, czy strona niniejszego postępowania posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ww. ustawy, przez „przedsiębiorcę” rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W myśl art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod pojęciem „przedsiębiorcy” należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) tj. osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 4 ust. 1 ww. ustawy). „Działalnością gospodarczą” jest natomiast, zgodnie z przepisem art. 2 przedmiotowej ustawy, zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W rozpatrywanym przypadku podmiot będący stroną postępowania bez wątpienia posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest to spółka prawa handlowego prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a więc podmiot prawa odznaczający się wyodrębnieniem organizacyjnym i majątkowym, prowadzący we własnym imieniu działalność gospodarczą. Aqua-Sprint jest zatem biernie legitymowana w prowadzonym postępowaniu antymonopolowym jako strona tego postępowania, a jej zachowania podlegają ograniczeniom wynikającym z przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pierwszą z przesłanek, jakie należy rozważyć w celu uprawdopodobnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako 12 naruszające zbiorowe interesy konsumentów „muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa” 4 . Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 5 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 6 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem „w szczególności”, co oznacza, że ma on charakter przykładowy. Zamiarem ustawodawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działań, które naruszyły przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów” 7 . Podkreślenia wymaga także, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego 8 . Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Kolejną przesłanką, jaką należy wziąć pod uwagę w niniejszej sprawie jest uprawdopodobnienie, iż kwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w interesy konsumentów oraz, że zagrożone są zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie objaśnia znaczenia pojęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”. Należy przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. 4 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. również: M. Szydło: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 5 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 6 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 7 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 8 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 13 Wskazówki co do tego, jak należy pojmować zbiorowy interes konsumentów zawarte są natomiast w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, że nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SK 27/07 Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, żeby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Ocena, czy w okolicznościach rozpatrywanej sprawy powyżej wymienione przesłanki zostały spełnione zostanie dokonana w dalszej części decyzji, oddzielnie dla każdego z postawionych przedsiębiorcy zarzutów. Ad 1) W przedmiotowym postępowaniu Wodociągom Siemianowickim Aqua-Sprint Sp. z o.o. postawiony został zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na naruszeniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w drodze (tekst. jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) w drodze stosowania we wzorcach umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawieranych z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych postanowienia przewidującego, że umowa może być rozwiązana w razie naruszenia postanowień umowy przez Lokatora. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny postawionego zarzutu należy w pierwszej kolejności odnieść się do argumentów Spółki przedstawionych w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu przedmiotowego postępowania. Spółka stwierdziła wówczas, iż nie stosuje w umowach zakwestionowanego postanowienia, w związku z czym prowadzone w przedstawionym zakresie postępowanie powinno zostać umorzone. Powyższe twierdzenie nie znajduje jednak potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach niniejszej sprawy. W trakcie 14 postępowania Aqua-Sprint dwukrotnie przedstawiła wzorzec umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków skierowany do osób korzystających z lokali w budynkach wielolokalowych, w którym w § 13 ust. 2 zawarta jest sporna klauzula. Spółka wskazała, iż ww. wzorzec, wprowadzony do stosowania w dniu 01.06.2011r. i jest wzorcem aktualnie stosowanym w obrocie gospodarczym (dowód: karty nr 60-61, 129-130). Przedstawiona została również przykładowa umowa zawarta z konsumentem z wykorzystaniem ww. wzorca w dniu 12.09.2011r., co potwierdza, iż ma on zastosowanie w praktyce (dowód: karta nr 89-90). Punktem wyjścia w ocenie bezprawności zakwestionowanego postanowienia są przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków określające, w jakich okolicznościach przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne uprawnione jest do przerwania świadczenia usług na rzecz odbiorcy. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy, przedsiębiorstwo może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: a) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; b) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; c) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; d) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. W ww. regulacjach ustawodawca nie posłużył się sformułowaniem „w szczególności” lub podobnym, co oznacza, iż określają one w sposób zamknięty katalog okoliczności uprawniających przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne do wstrzymania świadczenia usług. Brak jest w ocenie Prezesa Urzędu podstaw, aby katalog ten był dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez Spółkę w treści umów. Odcięcie dostępu do usług wodociągowo – kanalizacyjnych z uwagi na naruszenie przez konsumenta warunków zawartej umowy może nastąpić zatem wyłącznie wówczas, gdy wystąpi któraś z przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Skoro zaś tylko w wymienionych enumeratywnie przypadkach przedsiębiorstwo może zaprzestać dostawy wody i odbioru ścieków, to za bezprawne należy uznać zastrzeżenie w umowie możliwości jej wypowiedzenia w przypadkach wykraczających poza ten katalog. Z taką sytuacją mamy do czynienia w okolicznościach przedmiotowej sprawy, gdyż Aqua-Sprint w umowach zawieranych z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych przyznaje sobie prawo do rozwiązania umowy w przypadku każdego naruszenia jej postanowień przez Lokatora. Zgodnie z zakwestionowanym zapisem Aqua-Sprint może rozwiązać umowę nawet w przypadku, gdy nie dochodzi do istotnego naruszenia przez odbiorcę jej postanowień. W ten sposób Spółka przyznaje sobie prawo do jednostronnego zdecydowania o zakończeniu łączącego strony stosunku zobowiązaniowego, co sprzeciwia się również publicznoprawnemu charakterowi świadczonych przez nią usług. Zważyć należy, iż zgodnie z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy z osobą korzystającą z lokalu w budynku wielolokalowym, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 6 ust. 6 ww. ustawy. Szczególny charakter usług dostawy wody i odbioru ścieków (które są usługami o charakterze powszechnym, publicznym), poziom ich niezbędności oraz fakt, iż są one świadczone w warunkach monopolu naturalnego uniemożliwia w ocenie Prezesa Urzędu jednostronne rozwiązywanie tych umów w dowolny sposób. Z uwagi na powyższe Aqua-Sprint, poza szczególnymi okolicznościami określonymi w przepisach ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, nie może odmówić świadczenia tych usług. Z powyższego wynika niedopuszczalność 15 dowolnego wypowiadania (rozwiązywania) umów, chociażby taka możliwość była przewidziana w ich treści. Analizując postawiony zarzut wskazać zatem należy, że brzmienie art. 8 ust.1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę wskazuje zamknięty katalog przyczyn, w których przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może zaprzestać świadczenia usług. Przy jednocześnie istniejącym ustawowym obowiązku przedsiębiorstwa do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków uznać należy, że zasadniczo tylko w przypadku naruszeń opisanych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę istnieje możliwość wypowiedzenia umowy zawartej z lokatorem. Oczywistym jest bowiem, że wypowiedzenie umowy prowadzi w konsekwencji do takiego samego skutku, jaki przewiduje art. 8 ust. 1 ww. ustawy, czyli do odcięcia dostawy wody i odbioru ścieków. Jeżeli więc Aqua-Sprint w stosowanych przez siebie wzorcach umów wprowadza możliwość wypowiedzenia umowy, a więc także i wstrzymania świadczenia usług dostarczania wody i odprowadzania ścieków z innych niż określone przepisami prawa i bliżej nieokreślonych powodów, które pozostają w gestii jej wyłącznego uznania, to działa w ocenie Prezesa Urzędu w sposób bezprawny. Wskazać należy również, iż katalog powodów, dla których przedsiębiorstwo energetyczne może zaprzestać świadczenia usług jest w istocie sankcją nałożoną na odbiorcę usług w tym także na konsumenta za niewłaściwe zachowania. Z tej przyczyny, penalizowanych tym przepisem zachowań nie można rozszerzać w sposób dowolny. Taka dowolność, jednostronność działania i dyskrecjonalna władza, jaka w oparciu o treść stosowanych wzorców umów pozostawiona została w gestii Spółki jest sprzeczna z prawem i zasadami współżycia społecznego. Jest to tym bardziej niedopuszczalne, iż – jak już podniesiono – dotyczy dobra o szczególnym charakterze, jakim jest usługa dostawy wody i odbioru ścieków. Z powyższych powodów uzasadniona jest szczególna ochrona interesów odbiorców usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne, która wyrażać ma się również w tym, że przedsiębiorstwo nie może posiadać prawa do swobodnego uznania, kiedy może wypowiedzieć umowę i zaprzestać świadczenia usług. Zatem zachowanie Aqua-Sprint polegające na stosowaniu spornej klauzuli w treści wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków stosowanych względem osób korzystających z lokali w budynkach wielolokalowych należy uznać za bezprawne. Podnieść również należy, iż skoro bezprawny charakter należy przypisać postanowieniu przewidującemu, że Spółka może wypowiedzieć umowę w razie naruszenia jej postanowień przez odbiorcę, to tym bardziej za sprzeczne z prawem uznać należy postanowienie, jakie Spółka wprowadziła w drodze aneksów do treści umów zawartych z lokatorami w oparciu o wzorce stosowane w okresie od dnia 01.01.2010r. do dnia 31.05.2011r. przyznające jej prawo do jednostronnego rozwiązania umowy za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, bez podania przyczyn. Działanie Spółki godzi również w interesy konsumentów, gdyż wprowadza ich w błąd co do rzeczywistych uprawnień Spółki wynikających z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę oraz powodować może nieuzasadnione pozbawienie dostępu do usług dostawy wody i odbioru ścieków. Jest to zdecydowanie uciążliwe, jeżeli wziąć pod uwagę charakter świadczonych przez Aqua-Sprint usług, które zaspokajają jedne z najbardziej podstawowych potrzeb bytowych każdego konsumenta. Brak sposobności korzystania z tych usług, w sytuacji gdy nie istnieją podstawy do takiego działania ze strony przedsiębiorcy, jest dla konsumentów zdecydowanie niedogodny. Zważyć bowiem należy, iż dostawa wody oraz odprowadzanie ścieków jest jednym z podstawowych dóbr cywilizacyjnych, bez którego współczesny człowiek nie może prawidłowo funkcjonować, stąd uzasadniona jest szczególna ochrona interesów odbiorców, którą zapewnić mają m.in. przepisy art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Za uprawdopodobnione należy w ocenie organu antymonopolowego uznać również, iż zakwestionowane zachowanie Spółki godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, gdyż skierowane są do szerokiego ich kręgu. Sporne postanowienie zamieszczone jest we wzorcach 16 umów zawieranych z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych, a zatem analizowane zachowanie dotyka wszystkich konsumentów, którzy takie umowy zawarli, jak również wszystkich, którzy takie umowy mogą zawrzeć w oparciu o stosowany wzorzec. Zarzucane praktyki są wobec tego podejmowane w sposób powtarzalny i powszechny względem „lokatorów”, co wynika z samej natury wzorców umów, jakimi posługuje się Spółka w obrocie. Stosowanie wzorców umownych z założenia oznacza, iż działanie przedsiębiorcy jest ustalone, jednakowe i powtarzalne we wszystkich przypadkach, gdy dany wzór umowy znajduje zastosowanie. W niniejszej sprawie zagrożone są zatem zbiorowe interesy konsumentów korzystających z usług Aqua-Sprint rozumiane jako prawo do otrzymania w treści umowy zgodnej z prawem informacji gwarantującej dotrzymanie przez dostawcę standardów określonych przepisami ustawy. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy odnoszących się do analizowanego zarzutu spełnione zostały wszystkie przesłanki konieczne do uprawdopodobnienia, że doszło do naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad 2) Kolejny zarzut, jaki postawiono Aqua-Sprint w niniejszym postępowaniu dotyczy naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w drodze zaniechania zamieszczenia w treści stosowanych w obrocie konsumenckim wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków postanowień określających prawa i obowiązki stron umowy w zakresie postępowania reklamacyjnego oraz w zakresie trybu udzielania odpowiedzi na zapytania konsumentów dotyczące świadczonych usług, które wynikają z obowiązującego na terenie gminy Siemianowice Śląskie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, co może stać w sprzeczności z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy na wstępie wskazać, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług . Wymogi, jakim powinna odpowiadać treść takich umów zawiera art. 6 ust. 3 ww. ustawy. Określa on minimalny zakres postanowień, które obligatoryjnie powinny znaleźć się w umowie o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, do postanowień takich należą postanowienia dotyczące praw i obowiązków stron umowy. Przepis powyższy został sformułowany w sposób ogólny bez sprecyzowania, jakie prawa i obowiązki powinna normować treść umowy. Z tego względu – biorąc pod uwagę kryterium ochrony interesów konsumentów, którzy za pośrednictwem umowy powinni otrzymać pełną i wyczerpującą informację na temat jej warunków – powołany przepis powinno się w ocenie Prezesa Urzędu interpretować możliwie szeroko ze szczególnym uwzględnieniem tych praw i obowiązków, które mają na celu zapewnienie konsumentowi możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń i które wiążą się z zapewnieniem należytego wykonania umowy przez dostawcę usług. Formułując treść warunków umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjne mając na uwadze ochronę interesów najsłabszych uczestników rynku, jakimi są konsumenci, powinny zatem – realizując wymóg określony w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę – dążyć do tego, aby konsumenci otrzymali komplet informacji na temat warunków umowy, do której przystępują, przy czym bez znaczenia pozostaje, czy warunki te wynikają z autonomicznej woli przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego wyznaczonej granicami swobody zawierania umów, czy też z powszechnie obowiązujących przepisów prawa (w tym Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków będącego aktem prawa miejscowego ), jeżeli przepisy te zawierają istotne z punktu widzenia interesów konsumentów uregulowania i kształtują treść stosunku prawnego z dostawcą usług. Art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym 17 zaopatrzeniu w wodę obliguje zatem przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne do zamieszczenia w treści umowy postanowień informujących o prawach i obowiązkach stron umowy, przy czym informacja w tym zakresie powinna być pełna i wyczerpująca tak, aby zagwarantować konsumentom należyty poziom wiedzy i należyty poziom ochrony. Do takich postanowień mających podstawowe znaczenie dla konsumentów zaliczyć należy w ocenie Prezesa Urzędu informacje dotyczące postępowania reklamacyjnego oraz trybu udzielania odpowiedzi na zapytania dotyczące świadczonych usług, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie 9 . Prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego i odbiorców usług w powyższym zakresie określa między innymi akt prawa miejscowego – Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie danej gminy wydany na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Stosownie do art. 19 ust. 2 pkt 7 tej ustawy Regulamin określa prawa i obowiązki dostawcy i odbiorcy usług wodociągowych i kanalizacyjnych w zakresie standardów obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposobów załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie gminy Siemianowice Śląskie zawiera w § 35 i 36 szczegółowe postanowienia normujące zasady udzielania odpowiedzi na wnoszone przez konsumentów reklamacje oraz zapytania dotyczące takich kwestii jak prawidłowy sposób wykonywania przez Odbiorcę umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, występujące zakłócenia w dostawie wody i odbiorze ścieków, awarie urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych czy planowane przerwy w świadczeniu usług. Regulamin określa między innymi, w jakim terminie i w jakiej formie przedsiębiorca jest obowiązany udzielać konsumentom odpowiedzi na wnoszone zapytania oraz rozpatrywać reklamacje. Powyższe postanowienia regulują zatem uprawnienia i obowiązki konsumenta jako strony umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków oraz odpowiadające im obowiązki dostawcy usług, przy czym nie ulega w ocenie Prezesa Urzędu wątpliwości, iż postanowienia te z uwagi na swój charakter mają z punktu widzenia konsumenta niebagatelne znaczenie, gdyż wiążą się z zapewnieniem mu możliwości należytego dochodzenia praw. Jednocześnie zwrócić należy uwagę na charakter norm zawartych w Regulaminie. Regulamin jest aktem prawa administracyjnego obowiązującym na terenie danej gminy, który reguluje jednak relacje, jakie zachodzą między dostawcą a odbiorcą usług w sferze prawa cywilnego. Innymi słowy postanowienia Regulaminu bezpośrednio dotyczą praw i obowiązków stron umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Podnieść należy, że Aqua-Sprint jako profesjonalista świadczący usługi o charakterze użyteczności publicznej, powinna formułować treść zawieranych umów w taki sposób, ażeby nie doprowadzić do sytuacji, w której konsument – z uwagi na fakt, że nie otrzymuje za pośrednictwem umowy pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron – nie jest w stanie korzystać z pełni swoich praw. Podkreślić również należy, iż z punktu widzenia konsumenta kluczowe znaczenie ma przede wszystkim prawo do otrzymania usługi o należytej jakości w sposób ciągły i niezawodny, w dalszej zaś kolejności prawo do podejmowania działań w celu wyegzekwowania od dostawcy, aby świadczenie usług realizowane było w sposób należyty. Służyć ma temu właśnie tryb reklamacyjny. Informacja w powyższym zakresie jest dla konsumenta fundamentalna. Dotyczy bowiem bezpośrednio możliwości dochodzenia przez konsumenta jego praw i roszczeń. Odnosi się zatem do jego podstawowych praw wynikających z zawartej umowy. W ocenie Prezesa Urzędu przedmiotowe uprawnienia konsumenta oraz odpowiadające im obowiązki dostawcy usług mają więc dla konsumenta istotne znaczenie i to, czy w treści umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków będzie mógł zapoznać się z 9 por. wyroki Sądu Apelacyjnego w Warszawie – Wydział VI Cywilny z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt VI ACa 1302/10; z dnia 14 maja 2010r. sygn. akt VI ACa 1095/09; z dnia 3 czerwca 2011r. sygn. akt VI ACa 1421/10. 18 tymi postanowieniami nie jest dla niego bez znaczenia. Wpłynąć może bowiem na większą świadomość prawną konsumenta i umożliwi mu skuteczne dochodzenie jego praw. Dodać także należy, iż umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawierane w obrocie konsumenckim powinny spełniać kryterium udzielenia konsumentom za ich pośrednictwem pełnej i wyczerpującej informacji na temat wszystkich warunków umowy tak, aby konsumenci mogli w pełni korzystać ze swoich praw, wykonywać obowiązki bez narażania się na sankcje, a także wymagać od dostawcy usług odpowiednich standardów zachowania. Umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków powinny w sposób prawidłowy regulować wszelkie aspekty ich współpracy z konsumentami. Przejawiać się to powinno w ukształtowaniu wzajemnych relacji w sposób pełny (bez pominięcia wszystkich kwestii wymagających regulacji) i równoprawny tj. gwarantujący obu stronom umowy realizację ich słusznych interesów. Zaniechanie wprowadzenia do umowy odpowiednich klauzul dotyczących praw i obowiązków stron umowy sytuuje umowę jako jednostronnie korzystną i godzącą w interesy najsłabszych uczestników rynku, jakimi są konsumenci. Prowadzi to do sytuacji, w której wiedza odnośnie warunków umowy, jaką posiada przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne nie odpowiada wiedzy, jaką za pośrednictwem umowy otrzymuje konsument. Powyższe okoliczności uprawdopodabniają zatem, iż kwestionowane zachowanie Spółki nosi znamiona bezprawności i stanowi przejaw naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. W efekcie tego zachowania konsumenci nie otrzymują bowiem w treści umowy pełnej informacji na temat praw i obowiązków swoich i dostawcy usług, do zamieszczenia w umowie których obliguje przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjne ww. przepis. W powyższym kontekście podkreślić należy również, iż obowiązek informowania konsumentów o istotnych z ich punktu widzenia okolicznościach dotyczących umowy, jej przedmiotu i treści, a także powinność czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny jest cechą generalną prawa umów i wypływa z obowiązku lojalnego kontraktowania. Podanie informacji niepełnej, niekompletnej jest równoznaczne z wprowadzeniem konsumenta w błąd. Prowadzi bowiem do wywołania w świadomości konsumenta fałszywego odzwierciedlenia rzeczywistości, co może zostać osiągnięte np. poprzez przemilczenie, zaniechanie poinformowania o faktycznym, prawdziwym stanie rzeczy. Na profesjonaliście ciąży zatem obowiązek zachowania się odpowiednio starannie tak, aby poziom informacji przekazywanej konsumentowi w treści umowy odpowiadał wiedzy profesjonalisty odniesionej do konkretnej sytuacji i obowiązującym w danym zakresie przepisom prawa. Konsument ma prawo do pełnej i wyczerpującej informacji w sprawach mających istotne znaczenie dla zabezpieczenia jego interesów. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, iż opisana praktyka godzi w interesy konsumentów. Spowodować może bowiem po ich stronie negatywne konsekwencje wynikające z faktu, że w oparciu o treść umowy, do której przystępują nie są w stanie ustalić, jakie konkretnie obowiązki ciążą na profesjonaliście, jeśli chodzi o udzielanie informacji konsumentom oraz rozpatrywanie reklamacji. Nieświadomość co do istnienia określonych wymogów i procedur w tym zakresie może spowodować, że konsumenci nie będą korzystać ze swoich uprawnień, jak również, że nie będą wymagać od przedsiębiorcy określonego zachowania, gdy ten nie wykona spoczywających na nim obowiązków. Wprowadzenie do treści umów zapisów informujących o zasadach rozpatrywania informacji i udzielania informacji na żądanie odbiorców przyczyni się zatem do stworzenia konsumentom odpowiednich warunków dochodzenia ich roszczeń, co jest tym bardziej istotne, iż w przedmiotowej sprawie są oni słabszymi stronami umów o charakterze adhezyjnym zawieranych z monopolistą. Nałożenie na przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjne w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę obowiązku podawania w umowach zawieranych z konsumentami informacji na temat ich praw i obowiązków służy zapewnieniu konsumentom 19 źródła wiedzy odnośnie przysługujących im uprawnień, spoczywających na nich obowiązków, które powinni dopełnić, aby złożyć skuteczną reklamację, a także odpowiadających im praw i obowiązków dostawców usług. Zaniechanie objęcia treścią umów przedmiotowych postanowień pozbawia konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawidłowego, świadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczynia się do osłabienia ich sytuacji, a tym samym narusza ich interesy. Spółka powinna zapewnić konsumentom możliwość zapoznania się ze wszystkimi elementami umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, do jakiej przystępują, w celu maksymalnego zabezpieczenia ich interesów. Dzięki temu konsumenci będą mogli w pełni korzystać ze swoich praw, a także domagać się od profesjonalisty odpowiedniego zachowania. Opisane praktyki godzą zatem w interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania za pośrednictwem umowy pełnej i wyczerpującej informacji na temat wszystkich warunków umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Należy podkreślić, iż z faktu istnienia utrudnień w zapoznaniu się z całokształtem uprawnień odbiorcy wynikających z zawartej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków wynika, iż z powodu niepełnej ich znajomości z przyczyn leżących po stronie przedsiębiorcy, uciążliwe, a nawet niemożliwe może okazać się dochodzenie przez konsumenta jego praw. Niepodawanie kompletnej informacji może doprowadzić do niekorzystania przez konsumentów z przysługujących im uprawnień, jak również do nieegzekwowania od dostawcy usług zachowań, które na profesjonaliście wymuszają postanowienia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. W przedmiotowej sprawie za uprawdopodobnione należy również uznać, że kwestionowane zachowanie Spółki dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Postanowień określających tryb postępowania reklamacyjnego i obowiązki informacyjne Spółki nie obejmują ani umowy zawierane przez Spółkę z wykorzystaniem aktualnie stosowanych wzorców, ani umowy zawarte we wcześniejszym okresie. Antykonsumenckie ostrze stosowanych praktyk wymierzone jest zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Spółkę usług, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków o treści zakwestionowanej w toku niniejszego postępowania, jak również w jej potencjalnych kontrahentów. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w okolicznościach sprawy odnoszących się do rozpatrywanego zarzutu uprawdopodobnione zostało naruszenie przez Aqua – Sprint art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do uprawdopodobnienia, iż objęte postawionymi zarzutami zachowania Spółki naruszają zakaz, o jakim mowa w ww. przepisie. Zobowiązanie przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, warunkiem wydania wskazanej w tym przepisie decyzji, jest – oprócz uprawdopodobnienia naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 tej ustawy – zobowiązanie się przez przedsiębiorcę do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom. W ocenie Prezesa Urzędu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy warunek powyższy został spełniony. W toku przeprowadzonego postępowania Aqua-Sprint zadeklarowała wprowadzenie zmian do treści stosowanych w obrocie wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków oraz do treści obowiązujących umów, zawartych z odbiorcami usług. Spółka wskazała, iż zmiany we wzorcach umownych zostaną dokonane w terminie 2 tygodni od daty wydania 20 decyzji w niniejszej sprawie. Zobowiązała się również do złożenia wszystkim dotychczasowym odbiorcom propozycji zawarcia aneksów wprowadzających zmiany do umów w terminie 3 miesięcy od daty wydania decyzji. Jeżeli chodzi o zarzut określony w pkt I ppkt 1) sentencji decyzji Spółka zobowiązała się wprowadzić do treści wzorca stosowanego względem „lokatorów” oraz do treści umów zawartych z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych następujące postanowienie: Umowa może być rozwiązana w przypadku rozwiązania umowy z Odbiorcą, o której mowa w § 1 ust. 2, przez Przedsiębiorstwo lub Lokatora za jednomiesięcznym wypowiedzeniem, ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego, jak również w przypadku wniosku Odbiorcy określonego w § 1 ust. 2, z którego będzie wynikało, że Lokator nie jest osobą korzystającą z lokalu i uprawnioną do zawarcia z Przedsiębiorstwem umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków (dowód: karty nr 139-140) . Powyższe postanowienie przewiduje możliwość rozwiązania umowy „lokatorskiej” w dwóch przypadkach:
po pierwsze, w przypadku rozwiązania umowy zawartej z Odbiorcą tj. z właścicielem lub zarządcą budynku wielolokalowego,
po drugie, w przypadku wniosku właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego, z którego będzie wynikało, że dany lokator nie jest osobą korzystającą z lokalu i uprawnioną do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Analizując wskazane warunki zważyć należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Stosownie do art. 6 ust. 2 ww. ustawy, przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. W myśl ust. 4 powołanego artykułu, umowa, o której mowa powyżej może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, jeżeli nieruchomość została zabudowana budynkiem wielolokalowym lub budynkami wielolokalowymi, umowa jest zawierana z ich właścicielem lub zarządcą. Art. 6 ust. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę stanowi, że na wniosek właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne zawiera umowę o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków także z osobą korzystającą z lokalu w budynku wielolokalowym wskazaną we wniosku, jeżeli są spełnione określone w tym przepisie warunki. Jak wynika z powyższego warunkiem zawarcia umowy z osobą korzystającą z lokalu w budynku wielolokalowym jest uprzednie zawarcie umowy z zarządcą lub właścicielem tego budynku. Ponieważ zaproponowane przez Aqua-Sprint postanowienie umowne wprowadza możliwość rozwiązania umowy z lokatorem w przypadku rozwiązania umowy z właścicielem / zarządcą budynku wielolokalowego (zwanym tutaj Odbiorcą) należy odnieść się do treści tej umowy i przeanalizować zawarte w niej warunki dotyczące możliwości jej rozwiązania. Zgodnie z obowiązującym w Aqua-Sprint wzorcem umowy stosowanym względem właścicieli i zarządców budynków wielolokalowych (dowód: karty nr 56-58) umowa może być rozwiązana przez Przedsiębiorstwo za jednomiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego w przypadku likwidacji przyłącza do nieruchomości. Rozwiązanie umowy na skutek tej okoliczności daje Spółce również prawo do rozwiązania umowy zawartej z lokatorem, co nie może budzić wątpliwości, jeżeli wziąć pod uwagę przepis zawarty w art. 6 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, zgodnie z którym obowiązek zawarcia umowy o dostawę wody i odbiór ścieków dotyczy osób, których nieruchomości zostały 21 przyłączone do sieci. Brak przyłącza do nieruchomości wielolokalowej uzasadnia zatem rozwiązanie umowy zarówno zawartej z jego właścicielem / zarządcą, jak i z lokatorem. Ponadto, zgodnie z obowiązującym wzorcem, umowa z właścicielem lub zarządcą budynku wielolokalowego może być rozwiązana przez Odbiorcę za trzymiesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego oraz niezwłocznie za porozumieniem stron, co również nie budzi zastrzeżeń Prezesa Urzędu. Jeżeli chodzi o drugą z przesłanek, która zgodnie z zaproponowanym przez Aqua-Sprint zapisem skutkować może rozwiązaniem umowy „lokatorskiej” wskazać należy, że zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę umowy zawierane z osobami korzystającymi z lokali w budynkach wielolokalowych zawierane są na wniosek właściciela / zarządcy budynku wielolokalowego z osobami korzystającymi z lokali wskazanymi w tym wniosku. Z tego względu wniosek właściciela / zarządcy budynku wielolokalowego wskazujący, że dana osoba nie korzysta z lokalu uzasadnia w ocenie Prezesa Urzędu możliwość wypowiedzenia umowy tej osobie przez Spółkę. Z powyższych względów uznać należy, iż postanowienie umowne, jakie Aqua-Sprint zobowiązała się wprowadzić do treści wzorców umów „lokatorskich” oraz do treści faktycznie zawartych umów nie budzi wątpliwości z punktu widzenia zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. W odniesieniu do zarzutu wskazanego w pkt I ppkt 2) sentencji decyzji Aqua-Sprint zobowiązała się wprowadzić do treści stosowanych w obrocie wzorców umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków oraz do treści obowiązujących umów następujące postanowienia : 1. Przedsiębiorstwo jest zobowiązane do udzielania wszelkich istotnych informacji dotyczących: a) prawidłowego sposobu wykonywania przez Odbiorcę umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków; b) występujących zakłóceń w dostawach wody lub w odprowadzaniu ścieków; c) występujących awarii urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; d) planowanych przerw w świadczeniu usług; 2. Przedsiębiorstwo udziela wyżej wymienionych informacji za pośrednictwem telefonu, faksu lub elektronicznych środków przekazu, bez zbędnej zwłoki, jednakże w terminie nie dłuższym niż 3 dni robocze. 3. Jeżeli prośba o udzielenie informacji została przedłożona na piśmie, Przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne udziela informacji w tej samej formie w terminie 14 dni od otrzymania prośby, chyba że osoba zwracająca się o informacje wyraźnie zaznaczyła, że informacja ma być udzielona w jednej z form wskazanych w powyższym ustępie. 4. Jeżeli udzielenie informacji wymaga ustaleń wymagających okresów dłuższych niż terminy wskazane w ustępach powyżej, Przedsiębiorstwo przed upływem tych terminów informuje o tym fakcie osobę, która złożyła prośbę o informację i wskazuje jej ostateczny termin udzielenia odpowiedzi. Termin ten w żadnym wypadku nie może być dłuższy niż 30 dni od dnia złożenia prośby. oraz 1. Odbiorca ma prawo zgłaszania reklamacji dotyczących sposobu wykonywania przez Przedsiębiorstwo umowy, w szczególności ilości i jakości świadczonych usług oraz wysokości opłat za te usługi. 2. Reklamacja jest zgłaszana w formie pisemnej. 3. Przedsiębiorstwo jest obowiązane rozpatrzyć reklamację bez zbędnej zwłoki, w terminie nie dłuższym jednak niż 14 dni od dnia złożenia wniosku w siedzibie Przedsiębiorstwa lub doręczenia reklamacji. 22 4. Jeżeli rozpatrzenie reklamacji wymaga ustaleń wymagających okresów dłuższych niż termin wskazany w ustępie powyżej, Przedsiębiorstwo informuje osobę, która złożyła reklamację i wskazuje jej ostateczny termin udzielenia odpowiedzi. Termin ten nie może być dłuższy niż 30 dni od dnia złożenia reklamacji. (dowód: karty nr 238-239) Powyższe postanowienia uzyskały akceptację Prezesa Urzędu. W sposób kompleksowy określają one zagadnienia związane z trybem postępowania reklamacyjnego oraz z obowiązkami informacyjnymi spoczywającymi na dostawcy usług. Zaproponowane postanowienia stanowią implementację do treści umów postanowień regulujących ww. kwestie, jakie zamieszczone są w obowiązującym na terenie gminy Siemianowice Śląskie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Prezes Urzędu nie ma zatem wątpliwości, że działania objęte złożonym przez Aqua-Sprint zobowiązaniem zmierzają do zapobieżenia naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zmiana stosowanych wzorców umownych w zaproponowany przez Spółkę sposób oraz zmiana umów dotychczas zawartych z konsumentami poprzez ich aneksowanie doprowadzą bowiem do wyeliminowania zakwestionowanych uchybień z obrotu gospodarczego. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił skorzystać z instrumentu przewidzianego w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nałożyć na Spółkę obowiązek wykonania przyjętego przez nią w toku postępowania zobowiązania uznając, iż skoro przedsiębiorca przejawił inicjatywę mającą na celu eliminację działań powodujących naruszenie prawa, celowa i uzasadniona jest akceptacja jego propozycji. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o której mowa w art. 28 ust. 1 ww. ustawy Prezes Urzędu może określić termin wykonania zobowiązań. Korzystając z powyższego uprawnienia Prezes Urzędu wyznaczył Spółce termin 2 tygodni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości z treści obowiązujących wzorców umownych. Jeżeli zaś chodzi o wdrożenie zmian do umów zawartych i obowiązujących (poprzez przedstawienie konsumentom propozycji zawarcia stosownych aneksów) wyznaczony został termin 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji. W powyższym zakresie Prezes Urzędu postanowił zaaprobować propozycję przedstawioną przez przedsiębiorcę, która jest adekwatna zarówno do liczby zawartych umów, które podlegać będą aneksowaniu, jak również uwzględnia charakter koniecznych do wprowadzenia zmian. Stąd należało orzec jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. II. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o jakiej mowa w ust. 1, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Zgodnie z tym przepisem Aqua-Sprint została zobowiązana do złożenia – w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji – sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego przez ww. Spółkę w toku postępowania zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym naruszeniom art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu uznał, iż sprawozdanie, o jakim mowa powyżej powinno obejmować: a) nowe wzorce umów o zaopatrzenie w wodę i /lub odprowadzanie ścieków uwzględniające w całości zarzuty będące przedmiotem niniejszej decyzji wraz z określeniem daty ich wprowadzenia do obrotu gospodarczego; b) informację o liczbie umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków zawartych z wykorzystaniem nowych wzorców z konsumentami; 23 c) przykładowe umowy zawarte z konsumentami w oparciu o ww. wzorce (po jednej umowie zawartej z wykorzystaniem każdego z wzorców), o ile umowy takie zostaną zawarte; d) informację na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji złożono propozycję zawarcia aneksów eliminujących z treści zawartych umów o zaopatrzenie w wodę i/lub odprowadzanie ścieków zakwestionowane w niniejszej decyzji naruszenia oraz 10 przykładowych aneksów, o jakich mowa powyżej zawartych z konsumentami wraz z umowami, których te aneksy dotyczą; e) informację na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji nie złożono propozycji zawarcia aneksów eliminujących z treści zawartych umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków naruszeń zakwestionowanych w niniejszej decyzji, wraz z wyjaśnieniem, czym spowodowany jest taki stan rzeczy. W ocenie Prezesa Urzędu powyższe informacje i dokumenty są wystarczające do oceny, czy Spółka wykonała nałożone niniejszą decyzją obowiązki. W związku z tym orzeczono jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn