RŁO-11/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO 61- 3( )/12/AB Łódź, dnia 11 maja 2012 r. DECYZJA Nr RŁO 11/2012 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania przez Gminę Osiek praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: wobec uprawdopodobnienia stosowania przez Gminę Osiek praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na: 1. Bezprawnym działaniu, to jest stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” postanowień o treści: 1) „W przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego.”, którego treść stoi w sprzeczności z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886), i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), 2) „Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (…).”, które uprawnia Gminę Osiek do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, ze zm.), 2 i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), 3) „W razie naruszenia przez Przedsiębiorstwo lub Odbiorcę usług postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Odbiorcę usług postanowień § 8 uprawnia Przedsiębiorstwo do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.”, które uprawnia Gminę Osiek do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, ze zm.) i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.); 2. Bezprawnym działaniu, to jest stosowaniu w umowach o odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa na odprowadzanie ścieków” postanowień o treści: 1) „W przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średnio-miesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.”, którego treść stoi w sprzeczności z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886), i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), 2) „Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (…).”, które uprawnia Gminę Osiek do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, ze zm.), i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), 3) „W razie naruszenia prze Przedsiębiorstwo lub Odbiorcę usług postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Odbiorcę usług postanowień § 7 uprawnia Przedsiębiorstwo do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.”, które uprawnia Gminę Osiek do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, ze zm.), i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.); 3. Zaniechaniu objęcia treścią umów o zaopatrzenie w wodę zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” oraz umów o odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie 3 gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa na odprowadzanie ścieków” postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, ze zm.), co może naruszać art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz po przyjęciu zobowiązania Gminy Osiek do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, nakłada się na Gminę Osiek obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez : − wprowadzenie zmian we wzorcu pn. „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” zgodnie z projektem z dnia 30 marca 2012 r. oraz zawieranie na jego podstawie umów o zaopatrzenie w wodę od dnia uprawomocnienia się decyzji, − wprowadzenie zmian we wzorcu pn. „Umowa na odprowadzanie ścieków” zgodnie z projektem z dnia 30 marca 2012 r. oraz zawieranie na jego podstawie umów o odprowadzanie ścieków od dnia uprawomocnienia się decyzji − wysłanie propozycji aneksowania umów będących w obrocie, a zawierających kwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienia, w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , nakłada się na Gminę Osiek, obowiązek złożenia informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania, zawierającej: 1) kopie pierwszej i dwóch następnych oraz trzech ostatnio zawartych umów w oparciu o wzorzec pn. „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” zgodny z projektem z dnia 30 marca 2012 r., o ile takie umowy zostaną zawarte, 2) kopie pierwszej i dwóch następnych oraz trzech ostatnio zawartych umów w oparciu o wzorzec pn. „Umowa na odprowadzanie ścieków” zgodny z projektem z dnia 30 marca 2012 r., o ile takie umowy zostaną zawarte, 3) dowody wysłania propozycji aneksowania umów będących w obrocie, a zawierających kwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienia, w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r. Uzasadnienie W toku postępowania wyjaśniającego o sygnaturze RŁO-400-09/11 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Prezesem Urzędu” – ustalił, że są podstawy do podejrzenia, iż Gmina Osiek – zwana dalej: „Gminą” – stosuje praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów polegające na stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy pn. 4 „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” oraz w umowach o odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy pn. „Umowa na odprowadzanie ścieków” postanowień, których treść stoi w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858, ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków” oraz z wydanym na jej podstawie rozporządzeniem Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127, poz. 886) – zwanym dalej: „rozporządzeniem w sprawie określenia taryf”, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”. W związku z powyższym Prezes Urzędu, Postanowieniem Nr 1/61-3/12 wydanym w dniu 10 stycznia 2012 r. (dowód: karty Nr 1-2) wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Gminę, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: 1. Bezprawnym działaniu, to jest stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” postanowień o treści: 1) „W przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego.”, którego treść stoi w sprzeczności z § 18 ust. 1 rozporządzeniem w sprawie określenia taryf i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) „Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (…).”, które uprawnia Gminę do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3) „W razie naruszenia prze Przedsiębiorstwo lub Odbiorcę usług postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Odbiorcę usług postanowień § 8 uprawnia Przedsiębiorstwo do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.”, które uprawnia Gminę do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2. Bezprawnym działaniu, to jest stosowaniu w umowach o odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa na odprowadzanie ścieków” postanowień o treści: 1) „W przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średnio- 5 miesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.”, którego treść stoi w sprzeczności z § 18 ust. 1 rozporządzeniem w sprawie określenia taryf i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) „Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (…).”, które uprawnia Gminę do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3) „W razie naruszenia prze Przedsiębiorstwo lub Odbiorcę usług postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Odbiorcę usług postanowień § 7 uprawnia Przedsiębiorstwo do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.”, które uprawnia Gminę do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy w innych przypadkach, niż określone w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i tym samym może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3. Zaniechaniu objęcia treścią umów o zaopatrzenie w wodę zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” oraz umów o odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa na odprowadzanie ścieków” postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, o czym zawiadomił Gminę (dowód: karty Nr 3-4). Gmina w piśmie znak 7030.2.1.2012.KII z dnia 27 stycznia 2012 r. ze względu na to, iż kwestionowane przez Prezesa Urzędu postanowienia stoją w sprzeczności z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz rozporządzenia w sprawie określenia taryf uznała zarzuty Prezesa Urzędu za uzasadnione, podnosząc jednocześnie, iż z uwagi na fakt, że nigdy nie były one przedmiotem sporów z odbiorcami usług, nie doszło do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów (dowód: karta Nr 63). W piśmie tym Gmina poinformowała, że od dnia 1 stycznia 2012 r. w związku z likwidacją, prowadzącego dotychczas w jej imieniu zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków zakładu budżetowego pn. Zakład Gospodarki Komunalnej w Osieku i przejęciu jego zadań bezpośrednio przez Gminę Osiek, jednym z pierwszych działań Gminy jest zmiana dotychczas obowiązujących umów, których treść zostanie dostosowana do obowiązujących przepisów, a nowe umowy zostaną podpisane ze wszystkimi odbiorcami usług do końca pierwszego kwartału 2012 r. (dowód: karta Nr 63). Gmina Osiek w piśmie tym wniosła o wydanie decyzji zobowiązującej i przyjęcie złożonego przez nią zobowiązania do wycofania z obrotu umów z postanowieniami kwestionowanymi w niniejszym postępowaniu (dowód: karta Nr 64). W piśmie znak KO.7030.4.1.2012.KII z dnia 10 lutego 2012 r. Gmina Osiek wniosła o zmianę terminu wycofania z obrotu umów zawierających kwestionowane postanowienia, z terminu do końca pierwszego kwartału 2012 r. na termin sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji kończącej niniejsze postępowanie (dowód: karta Nr 69). Do pisma 6 Gmina załączyła przygotowany z uwzględnieniem zarzutów Prezesa Urzędu projekt nowego wzorca umowy na odprowadzanie ścieków (dowód: karty Nr 70 –73) oraz wzorca o zaopatrzenie w wodę (dowód: karty 74 – 78). W wyżej wymienionych projektach Gmina Osiek dokonała następujących zmian: − postanowienia o treści: „W przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego.” otrzymały brzmienie: „ W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.” (dowód: karty Nr 72 i 76); − postanowienia o treści: „Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (…).” otrzymały brzmienie: „Umowa może być rozwiązana przez Odbiorcę usług z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia.” (dowód: karty Nr 73 i 77); − postanowienia o treści: „W razie naruszenia przez Przedsiębiorstwo lub Odbiorcę usług postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Odbiorcę usług postanowień § 8 uprawnia Przedsiębiorstwo do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.” zostały usunięte (dowód: karty Nr 70 – 78). Pismem z dnia 14 marca 2012 r. Prezes Urzędu zawiadomił Gminę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego (dowód: karta Nr 97). W odpowiedzi na zawiadomienie Gmina Osiek w piśmie KO.7030.9.1.2012.KII z dnia 30 marca 2012 r. podtrzymała złożone zobowiązanie do wycofania z obrotu umów z postanowieniami kwestionowanymi w niniejszym postępowaniu uzupełniając je o zobowiązanie do wprowadzenia projektów wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę oraz wzorca umowy na odprowadzanie ścieków z dniem uprawomocnienia się decyzji kończącej niniejsze postępowanie (dowód: karta Nr 100). W załączeniu Gmina przekazała ponownie projekt wzorca umowy na odprowadzanie ścieków oraz wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę, które oprócz wyżej wymienionych zmian zostały uzupełnione o postanowienia określające obowiązki Gminy, jako przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji (dowód: karty Nr 104 i 107). Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Gmina Osiek jest jednostką samorządu terytorialnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591, ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o samorządzie gminnym” – posiadającą osobowość prawną i działającą przez swoje organy. Statut Gminy Osiek został przyjęty uchwałą Rady Miejskiej w Osieku Nr X/54/2003 z dnia 25 sierpnia 2003 r. (dowód: karty Nr 23 – 33). Zadania własne w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, dotyczące wodociągów 7 i zaopatrzenia w wodę oraz kanalizacji zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym, od dnia 1 stycznia 2012 r. Gmina realizuje samodzielnie. Realizacja dostaw wody ma miejsce za pośrednictwem sieci wodociągowej o łącznej długości 132,13 km, która dociera do (tajemnica przedsiębiorcy) odbiorców, zaś odbiór ścieków za pośrednictwem sieci kanalizacyjnej o łącznej długości 18,23 km, która odbiera ścieki od (tajemnica przedsiębiorcy) dostawców (dowód: karta Nr 7 verte). W ramach prowadzonej działalności związanej z zaopatrzeniem w wodę Gmina zawiera z odbiorcami wody pisemne umowy, stosując wzorzec pn. „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” (dowód: karty Nr 9 - 10), a w ramach prowadzonej działalności związanej ze zbiorowym odprowadzaniem ścieków Gmina zawiera pisemne umowy, stosując wzorzec pn. „Umowa na odprowadzanie ścieków” (dowód: karty Nr 11 – 12). § 9 pkt 2 umów o zaopatrzenie w wodę zawieranych przez Gminę w oparciu o wzorzec pn. „ Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” oraz § 8 pkt 2 umów o odprowadzanie ścieków zawieranych przez Gminę w oparciu o wzorzec umowy pn. „Umowa na odprowadzanie ścieków” ma brzmienie: „W przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego.” (dowód: karta Nr 9 verte i 11 verte). § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie określenia taryf brzmi: „W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza.”. § 17 pkt 2 umów o zaopatrzenie w wodę zawieranych przez Gminę w oparciu o wzorzec pn. „ Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” oraz § 16 pkt 2 umów o odprowadzanie ścieków zawieranych przez Gminę Osiek w oparciu o wzorzec umowy pn. „Umowa na odprowadzanie ścieków” ma brzmienie: „Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (…).” (dowód: karta Nr 10 i 12 verte). § 17 pkt 3 umów o zaopatrzenie w wodę zawieranych przez Gminę Osiek w oparciu o wzorzec pn. „ Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” oraz § 16 pkt 3 umów o odprowadzanie ścieków zawieranych przez Gminę Osiek w oparciu o wzorzec umowy pn. „Umowa na odprowadzanie ścieków” ma brzmienie: „W razie naruszenia prze Przedsiębiorstwo lub Odbiorcę usług postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Odbiorcę usług postanowień § 8/§ 7 uprawnia Przedsiębiorstwo do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.” (dowód: karta Nr 10 – 10 verte i 12 verte). § 17 pkt 5 umów o zaopatrzenie w wodę zawieranych przez Gminę Osiek w oparciu o wzorzec pn. „ Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” brzmi: „Po rozwiązaniu umowy Przedsiębiorstwo dokonuje odcięcia dostaw wody i zamyka przyłącze wodociągowe oraz demontuje wodomierz główny. (…)” (dowód: karta Nr 10 verte). Zaś § 16 pkt 5 umów o odprowadzanie ścieków zawieranych przez Gminę Osiek w oparciu o wzorzec umowy pn. „Umowa na odprowadzanie ścieków” brzmi: „Po rozwiązaniu umowy Przedsiębiorstwo zamyka przyłącze kanalizacyjne. (…)” (dowód: karta Nr 12 verte). 8 Art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków brzmi: „Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych.” Art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wskazuje, iż „Dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług.”. Art. 6 ust. 3 brzmi: „Umowa, o której mowa w ust. 1, zawiera w szczególności postanowienia dotyczące: 1. ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia; 2. sposobu i terminu wzajemnych rozliczeń; 3. praw i obowiązków stron umowy; 3a. warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług; 4. procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; 5. ustaleń zawartych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 18; 6. okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia.”. Gmina we wzorcach umowy pn. „ Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” oraz „Umowa na odprowadzanie ścieków” , a tym samym w zawieranych na ich podstawie umowach o zaopatrzenie w wodę oraz umowach o odprowadzanie ścieków nie zamieściła postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji (dowód karty Nr 9 –12). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. W decyzji tej, jak wynika z art. 28 ust. 3, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. 9 Przytoczony powyżej przepis jako przesłanki warunkujące możliwość wydania decyzji wskazuje: uprawdopodobnienie, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 oraz zobowiązanie się przedsiębiorcy, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, do podjęcia lub zaniechania działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom. W niniejszym postępowaniu wymaga zatem rozważenia, czy wskazane warunki zaistniały w odniesieniu do działań i zobowiązań Gminy a ponadto, czy w przypadku ich wystąpienia uzasadnione jest przyjęcie zobowiązania strony postępowania i wydanie przez Prezesa Urzędu decyzji na podstawie art. 28 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W pierwszej kolejności zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w przedmiotowej sprawie niezbędne jest ustalenie, czy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego a następnie uprawdopodobnienie naruszenia przesłanek praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zarzucanej Gminie, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy. Naruszenie interesu publicznoprawnego Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie jest wobec tego, aby działania przedsiębiorców, którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiły potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. Ustawa zatem, w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem działania Gminy nie były ograniczone do określonych odbiorców lub ich grupy. Dotyczyły aktualnych i potencjalnych odbiorców wody i/lub dostawców ścieków na terenie gminy Osiek, przyłączonych lub ubiegających się o przyłączenie do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Uprawdopodobnienie naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W przedmiotowym postępowaniu Prezes Urzędu postawił Gminie zarzut stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu w umowach o zaopatrzenie w wodę zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” oraz w umowach o odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa na odprowadzanie ścieków” postanowień, których treść stoi w sprzeczności z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i wydanym na jej podstawie rozporządzeniem oraz zarzut zaniechania objęcia treścią umów postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumenta 10 reklamacji wbrew wymogowi określonemu w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 tej ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Tym samym dla uprawdopodobnienia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest wykazanie kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: 1) działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, 2) noszące znamiona bezprawności, 3) godzące w zbiorowe interesy konsumentów. Ad 1) Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów, pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a także: (a) osobę fizyczną, osobę prawną, oraz jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, (b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji, o której mowa w art. 13, (d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2. Na podstawie art. 2 ust. 2 i art. 11a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, gmina posiada osobowość prawną i działa przez swoje organy, a do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, zadania własne obejmują m.in. sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk. Również ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – w art. 3 ust. 1 stanowi, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy. Działalność polegającą na zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków Gmina prowadzi samodzielnie działalność i jako osoba prawna posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdyż organizuje i świadczy usługi o charakterze użyteczności publicznej w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Gminę praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. 11 Ad 2) Bezprawność jest to sprzeczność zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami współżycia społecznego. Chodzi więc o sprzeczność z szeroko rozumianym porządkiem prawnym jako całością. Pojęcie porządek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych jako zasady współżycia społecznego. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezależnym od wystąpienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczającego się działań bezprawnych. Przy ocenie bezprawności rozważenia wymaga kwestia, czy czyn był zgodny, czy też niezgodny z obowiązującymi zasadami porządku prawnego tj. normami prawa powszechnie obowiązującego a także z nakazami i zakazami wynikającymi z zasad współżycia społecznego. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Zwrócił na to uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów” – w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. XVIII AmA 32/05) wskazując, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, (którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest art. 24 ust. 2), nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie określenia taryf brzmi: „W przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza”. Przepis ten nakazuje przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu w razie niesprawności wodomierza głównego ustalić ilość pobranej wody, w pierwszej kolejności, na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza głównego. W razie braku możliwości ustalenia ilości pobranej wody w wyżej opisany sposób, ustawodawca dopuszcza możliwość ustalenia ilości pobranej wody na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza. Jednak ostatnie dwa sposoby rozliczania ilości wody w razie niesprawności wodomierza głównego, określone przez ustawodawcę mogą być zastosowane wyjątkowo, w określonym przypadku tj. braku możliwości ustalenia ilości pobranej wody na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza. Przyjęcie takiego sposobu rozliczenia ilości zużytej wody w razie niesprawności wodomierza jest obowiązkiem przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. W związku z powyższym, przyjęcie przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne innego sposobu rozliczenia ilości pobranej wody w okresie niesprawności wodomierza jest działaniem bezprawnym. Poprzez zapisy „W przypadku niesprawności wodomierza lub okresowego braku możliwości odczytu, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego” Gmina mogła, wbrew przepisowi, w razie niesprawności wodomierza głównego ilość pobranej 12 wody ustalić na podstawie średniego zużycia wody w okresie 6-ciu miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza. Punktem wyjścia przy ocenie, czy w związku z posługiwaniem się przez Gminę w umowach o zaopatrzenie w wodę zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie: „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” oraz w umowach o odprowadzanie ścieków zawieranych w obrocie gospodarczym z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy o nazwie „Umowa na odprowadzanie ścieków” , postanowieniami o treści: „Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (…).” oraz „W razie naruszenia prze Przedsiębiorstwo lub Odbiorcę usług postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Odbiorcę usług postanowień § 8/ § 7 uprawnia Przedsiębiorstwo do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.” doszło do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, jest przepis art. 8 ust. 1 pkt 1–4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, który wskazuje, w jakich okolicznościach przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne uprawnione jest do wstrzymania świadczenia usług na rzecz odbiorcy. Przepis ten stanowi, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Formułując powyższy przepis ustawodawca nie posłużył się sformułowaniem „w szczególności” lub podobnym. Oznacza to, że katalog okoliczności, które stanowią podstawę do wstrzymania świadczenia usług ma charakter zamknięty, który nie może być dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w treści umowy. Odcięcie dostawy wody może nastąpić zatem wyłącznie wówczas, gdy wystąpi któraś z przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W powyższym kontekście wziąć należy jednocześnie pod uwagę szczególny charakter usług zaopatrzenia w wodę. Woda jest dobrem niezbędnym do egzystencji. Zgodnie z art. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ustawa ta określa między innymi zasady tworzenia warunków do zapewnienia ciągłości dostaw i odpowiedniej jakości wody oraz zasady ochrony interesów odbiorców usług, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i optymalizacji kosztów. Sam ustawodawca wprowadził regulacje, które mają każdemu zapewnić ciągły, nieprzerwany dostęp do wody z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i optymalizacji kosztów oraz enumeratywnie wymienia przypadki, w których ten dostęp można ograniczyć. Ponadto, w okolicznościach niniejszej sprawy stroną, której Prezes Urzędu zarzuca stosowanie postanowienia zastrzegającego wbrew prawu możliwość pozbawienia konsumentów korzystania z jednego z podstawowych dóbr niezbędnych 13 do życia jest Gmina – podmiot, dla którego zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, zaopatrzenie w wodę jest zadaniem własnym. W ocenie Prezesa Urzędu brzmienie postanowień umownych, zgodnie z którymi: „Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia (…).” oraz „W razie naruszenia prze Przedsiębiorstwo lub Odbiorcę usług postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Odbiorcę usług postanowień § 8/ § 7 uprawnia Przedsiębiorstwo do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.” w momencie kiedy rozwiązanie umowy skutkuje zastosowaniem środków technicznych uniemożliwiających dalsze korzystanie z usług, nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zdarzenia, o których mowa w hipotezie powołanego przepisu obejmują bowiem ściśle określone sytuacje, w których może nastąpić odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego i nie odnoszą się w sposób ogólny do niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez odbiorcę. Oznacza to, że kwestionowane postanowienia umowne statuują możliwość przekroczenia przez Gminę jej ustawowych kompetencji, jako dostawcy usług wodociągowych i kanalizacyjnych, w zakresie możliwości wstrzymania świadczenia usług. Postanowienia te przewidują bowiem możliwość podjęcia działań powodujących odcięcie dostaw wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego w sytuacjach, które nie zostały objęte art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków , a ich zamieszczenie w umowach podpisywanych z konsumentami pozwala Gminie na rozwiązanie umowy, pod warunkiem zachowania trzymiesięcznego terminu wypowiedzenia, zawsze wtedy, kiedy uzna to za stosowne lub rozwiązania umowy z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia w sytuacji zaistnienia okoliczności nie przewidzianych w treści art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W takiej sytuacji , może dojść do naruszenia prawa. Tym samym Prezes Urzędu uznał , że zostało uprawdopodobnione , iż stosowanie przez Gminę tych postanowień jest działaniem bezprawnym. Gminie został również postawiony zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zaniechaniu objęciem treścią umów postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, wbrew wymogowi wynikającemu z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Analizując przesłankę bezprawności zachowania Gminy należy wskazać, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Art. 6 ust. 3 tej ustawy zawiera wymogi, jakim powinna odpowiadać treść takich umów. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, do postanowień takich należą postanowienia dotyczące praw i obowiązków stron umowy. W treści zawieranych przez Gminę umów brak jest postanowień określających tryb 14 postępowania reklamacyjnego. W umowach nie informuje się o formach i terminach, w jakich może być złożona reklamacja, ani o tym, w jakim terminie Gmina, jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne zobowiązana jest do jej rozpatrzenia. Gmina, jako profesjonalista świadczący usługi o charakterze użyteczności publicznej, powinien formułować treść umowy w taki sposób, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której konsument – z uwagi na fakt, że nie otrzymuje za pośrednictwem umowy pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron – nie jest w stanie korzystać z pełni swoich praw. Podkreślić również należy, iż z punktu widzenia konsumenta kluczowe znaczenie ma prawo do otrzymania usługi o należytej jakości w sposób ciągły i niezawodny, w dalszej zaś kolejności prawo do podejmowania działań w celu wyegzekwowania od dostawcy, aby świadczenie usług realizowane było w sposób należyty. Służyć ma temu właśnie tryb reklamacyjny. Informacja w powyższym zakresie jest dla konsumenta bardzo ważna, bowiem dotyczy możliwości dochodzenia przez konsumenta jego praw i roszczeń. Informacje dotyczące postępowania reklamacyjnego mają fundamentalne znaczenie dla konsumenta. Są konieczne dla uzyskania przez konsumenta pełnej wiedzy o zakresie jego praw i obowiązków. Prezes Urzędu wziął pod uwagę, iż w wyroku z dnia 14 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny (sygn. akt VI ACa 1095/09) uznał, że zasady lojalności nakazują, aby umowy zawierane z konsumentami w możliwie najszerszy sposób informowały ich o przysługujących im prawach w zakresie dokonywania reklamacji, to jest zasad, trybu oraz terminów reklamacji w związku z nienależytym wykonaniem umowy, inaczej działanie takie może naruszać interesy konsumentów, powodować ich niedoinformowanie, a wręcz mieć znamiona wprowadzania w błąd. Postanowienia te mają istotne znaczenie dla klientów, albowiem wiążą się z zapewnieniem im możliwości należytego dochodzenia przysługujących im praw. Zatem wraz z umową konsumenci powinni otrzymać komplet informacji na temat jej warunków, w tym zakresie reklamacji i odpowiedzi na żądania, skargi i zażalenia. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził , że zostało uprawdopodobnione , iż stosowanie przez Gminę zakwestionowanych w prowadzonym postępowaniu postanowień jest działaniem bezprawnym. Tym samym Prezes Urzędu stwierdził, że druga przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Gminę praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Ad 3) Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiują pojęcia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 tej ustawy stanowi jedynie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z całą pewnością mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy dotyczy, bądź może dotyczyć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Dla uprawdopodobnienia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego 15 interesu. Takie stanowisko trwale podtrzymuje w swoim orzecznictwie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (por. wyroki Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 lipca 2001 r. sygn. akt XVII AmA 108/00, z dnia 23 lutego 2002 r. sygn. akt XVII AmA 133/2001). Stosowane przez Gminę wzorce umowy o zaopatrzenie w wodę oraz umowy o odprowadzanie ścieków, wykorzystywane są przy zawieraniu umów m.in. z konsumentami. Stroną takich umów są zarówno przyszli (potencjalni) odbiorcy wody i dostawcy ścieków na terenie gminy Osiek, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się z dostępnymi wzorcami umowy o zaopatrzenie w wodę oraz umowy o odprowadzanie ścieków zawierającymi kwestionowane postanowienia, jak i aktualni, których umowy zawarte w oparciu o te wzorce są przedmiotem realizacji. Zatem krąg adresatów takiego wzorca jest z góry nieokreślony, nieograniczony. Przy zawieraniu wskazanych umów Gmina posługuje się opracowanymi przez siebie wzorcami umów. Swoboda odbiorców wody i dostawców ścieków jest wobec tego ograniczona jedynie do podpisania lub nie podpisania przedłożonej im umowy. W związku z tym wszelkie zawarte w niej bezprawne postanowienia godzą w ich interesy. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna do uprawdopodobnienia stosowania przez Gminę praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona. Reasumując, w przedmiotowym postępowaniu zostało uprawdopodobnione , że Gmina stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Gmina podjęła działania zmierzające do zapobieżenia uprawdopodobnionemu w toku niniejszego postępowania naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i złożyła zobowiązanie do wycofania z obrotu umów z postanowieniami kwestionowanymi w niniejszym postępowaniu oraz do zmiany wzorców zgodnie z projektami przekazanymi Prezesowi Urzędu. Prezes Urzędu uznał, że w celu wyeliminowania z obrotu z udziałem konsumentów umów zawierających kwestionowane postanowienia zasadne i celowe jest skorzystanie z instrumentu prawnego przewidzianego w art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i przyjęcie złożonego przez Gminę zobowiązania w terminach określonych w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu przyjął zobowiązanie Gminy w wyżej określonym terminie. W związku z tym Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o której mowa w ust. 1 tego artykułu Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Wobec tego Prezes Urzędu nałożył na Gminę, obowiązek złożenia w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r. informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania , zawierającej: 1) kopie pierwszej i dwóch następnych oraz trzech ostatnio zawartych umów w oparciu o wzorzec pn. „Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę” zgodny z projektem z dnia 30 marca 2012 r., o ile takie umowy zostaną zawarte, 2) kopie pierwszej i dwóch następnych oraz trzech ostatnio zawartych umów w oparciu 16 o wzorzec pn. „Umowa na odprowadzanie ścieków” zgodny z projektem z dnia 30 marca 2012 r., o ile takie umowy zostaną zawarte, 3) dowody wysłania propozycji aneksowania umów będących w obrocie, a zawierających kwestionowane w niniejszym postępowaniu postanowienia. W związku z tym Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca Otrzymuje: Gmina Osiek Urząd Miasta i Gminy Rynek 1 28-221 Osiek