RKT-17/2013

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH Katowice, dn. 28.06.2013r. RKT-61-43/12/SB DECYZJA NR RKT-17/2013 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 267) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ww. ustawy – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza się wszczęte z urzędu postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania przez Monikę Krawczyk prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą KGM FINANS w Tarnowskich Górach bezprawnych działań noszących znamiona praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: I. naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nie umieszczenie w „Umowie pożyczki” informacji: 1. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), tj. o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania oraz założeń przyjętych do jej obliczenia, 2. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. o kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy oraz o terminie spłat pożyczek w sytuacji, gdy konsument nie wybrał opcji obsługi pożyczki w domu, 3. o jakich mowa w art. 37 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. informacji na temat tego, iż przez cały czas obowiązywania umowy, konsument ma prawo do otrzymania, na wniosek, w każdym czasie bezpłatnie harmonogramu spłaty, 4. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. o warunkach zmiany rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, 5. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. o skutkach braku płatności, 6. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. o sposobie zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje, 7. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. o kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym w sytuacji odstąpienia od umowy, 8. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. o warunkach wypowiedzenia umowy, co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2 II. umieszczaniu w treści umów pożyczek postanowienia „ Pożyczkobiorca może odstąpić od Umowy Pożyczki w nieprzekraczalnym terminie 10 dni od daty jej zawarcia przesyłając listem poleconym na adres siedziby Pożyczkodawcy wypełniony formularz odstąpienia od Umowy ”, które może zostać uznane za niezgodne z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, III. umieszczaniu w treści umów pożyczek postanowienia „ W przypadku skorzystania przez Pożyczkobiorcę z prawa do odstąpienia od Umowy Pożyczki – umowę uznaje się za niezawartą. Pożyczkobiorca ma obowiązek dokonać zwrotu całej kwoty wypłaconej mu na podstawie Umowy Pożyczki osobiście lub przekazem pocztowym na adres Pożyczkodawcy. W takiej sytuacji opłata przygotowawcza nie podlega zwrotowi ”, które może zostać uznane za niezgodne z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, IV. umieszczaniu w treści umów pożyczek postanowienia „ Jeżeli pożyczka została zawarta na okres dłuższy niż dwanaście miesięcy Pożyczkobiorca może spłacić całość zobowiązania przed terminem ustalonym w Umowie Pożyczki ”, które może zostać uznane za niezgodne z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, V. umieszczaniu w treści umów pożyczek postanowienia „ W takim przypadku Pożyczkobiorcy przysługuje prawo do pomniejszenia jego spłaconego łącznego zobowiązania wobec Pożyczkodawcy o kwotę oprocentowania liczonego za okres przypadający po spłacie Pożyczki ”, które może zostać uznane za niezgodne z art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, VI. niedopełnianiu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nie przykazywaniu konsumentom danych, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego, którego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy, które może zostać uznane za niezgodne z art. 14 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, VII. stosowaniu w dokumencie o nazwie „Umowie pożyczki” postanowienia wzorca umowy, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) o treści „ Spory związane z wykonaniem umowy pożyczki będą rozpoznawane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Pożyczkodawcy ”, co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jako bezprzedmiotowe. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) – zwanej dalej także ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 6 grudnia 2012 r. postanowieniem nr 1 (dowód: karty nr 1-4) wszczęte zostało z urzędu postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania przez Monikę Krawczyk prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą KGM FINANS w Tarnowskich Górach – zwaną dalej 3 także Przedsiębiorcą, bezprawnych działań noszących znamiona praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: I. naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nie umieszczenie w „Umowie pożyczki” informacji: 1. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 126, poz. 715 ze zm.), tj. o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania oraz założeń przyjętych do jej obliczenia, 2. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. o kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy oraz o terminie spłat pożyczek w sytuacji, gdy konsument nie wybrał opcji obsługi pożyczki w domu, 3. o jakich mowa w art. 37 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. informacji na temat tego, iż przez cały czas obowiązywania umowy, konsument ma prawo do otrzymania, na wniosek, w każdym czasie bezpłatnie harmonogramu spłaty, 4. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. o warunkach zmiany rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, 5. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. o skutkach braku płatności, 6. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. o sposobie zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty kredytu, jeżeli umowa je przewiduje, 7. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. o kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym w sytuacji odstąpienia od umowy, 8. o jakich mowa w art. 30 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, tj. o warunkach wypowiedzenia umowy, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. II. umieszczaniu w treści umów pożyczek postanowienia „ Pożyczkobiorca może odstąpić od Umowy Pożyczki w nieprzekraczalnym terminie 10 dni od daty jej zawarcia przesyłając listem poleconym na adres siedziby Pożyczkodawcy wypełniony formularz odstąpienia od Umowy ”, które może zostać uznane za niezgodne z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, III. umieszczaniu w treści umów pożyczek postanowienia „ W przypadku skorzystania przez Pożyczkobiorcę z prawa do odstąpienia od Umowy Pożyczki – umowę uznaje się za niezawartą. Pożyczkobiorca ma obowiązek dokonać zwrotu całej kwoty wypłaconej mu na podstawie Umowy Pożyczki osobiście lub przekazem pocztowym na adres Pożyczkodawcy. W takiej sytuacji opłata przygotowawcza nie podlega zwrotowi ”, które może zostać uznane za niezgodne z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, IV. umieszczaniu w treści umów pożyczek postanowienia „ Jeżeli pożyczka została zawarta na okres dłuższy niż dwanaście miesięcy Pożyczkobiorca może spłacić całość zobowiązania przed terminem ustalonym w Umowie Pożyczki ”, które może zostać uznane za niezgodne z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, V. umieszczaniu w treści umów pożyczek postanowienia „ W takim przypadku Pożyczkobiorcy przysługuje prawo do pomniejszenia jego spłaconego łącznego zobowiązania wobec Pożyczkodawcy o kwotę oprocentowania liczonego za okres przypadający po spłacie Pożyczki ”, które może zostać uznane za niezgodne z art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 4 2011r. o kredycie konsumenckim, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, VI. niedopełnianiu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji poprzez nie przykazywaniu konsumentom danych, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego, którego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy, które może zostać uznane za niezgodne z art. 14 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, VII. stosowaniu w dokumencie o nazwie „Umowie pożyczki” postanowienia wzorca umowy, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) o treści „ Spory związane z wykonaniem umowy pożyczki będą rozpoznawane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Pożyczkodawcy ”, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W odpowiedzi z dnia 21 grudnia 2012r. na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Przedsiębiorca wyjaśnił, co następuje (dowód: karty nr 166-177): Wskazane w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania postanowienia umowy pożyczki i regulaminu pożyczki zostały zmienione zgodnie z oczekiwaniami Urzędu. W związku z powyższym załączony został nowy wzór umowy pożyczki oraz regulaminu, które będą obowiązywały w trakcie zawierania umów z klientami od dnia 21 grudnia 2012r. Dołączony został również formularz informacyjnych dotyczący kredytu konsumenckiego. Jednocześnie wyjaśniono, że od dnia 9 sierpnia 2012r. nie została zawarta żadna nowa umowa. Dlatego też nie jest możliwe przedłożenie przykładowej umowy pożyczki zawartej za pomocą zmienionego wzorca. W kolejnym piśmie z dnia 1 marca 2013r. (dowód: karty nr 182-183) Przedsiębiorca złożył oświadczenie, iż od dnia 9 sierpnia 2012r. nie zawarł żadnej umowy pożyczki z wykorzystaniem zarówno regulaminu i wzorca umownego obowiązującego do dnia 21 grudnia 2012r., jak i regulaminu i wzorca umownego obowiązującego po tej dacie. W wyniku braku działalności w powyższym zakresie wyjaśnione zostało, iż nie jest możliwe przedłożenie pierwszej oraz ostatniej zawartej umowy z wykorzystaniem obowiązującego wzorca umownego oraz regulaminu, jak również innych wymaganych oświadczeń, wniosków i formularzy. Przedsiębiorca oświadczył również, iż na dzień sporządzenia pisma realizacja umów zawartych w oparciu o wzór umowy i regulamin obowiązujący przed dniem 21 grudnia 2012r. jest kontynuowana. Umowa pożyczki z najdalszym terminem realizacji, według postanowień umownych, powinna zostać wykonana do dnia 16 grudnia 2013r. W dniu 6 maja 2013r. Przedsiębiorca doręczył zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012r. (dowód: karty nr 197, 201-203). Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: Pani Monika Krawczyk prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą KGM FINANS w Tarnowskich Górach na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej w zakresie udzielania konsumentom pożyczek pieniężnych. 5 Z zamieszczonych w ww. ewidencji informacji wynika, iż przedsiębiorca zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 5 kwietnia 2013r., natomiast wykreślenie wpisu z rejestru zostało dokonane w dniu 6 kwietnia 2013r. (dowód: karta nr 210). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 267) – zwanej dalej także kpa stroną w postępowaniu administracyjnym jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, iż zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.); naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów (art. 24 ust. 3 tej ustawy). W przedmiotowym przypadku postępowanie wyjaśniające dotyczyło działalności gospodarczej prowadzonej przez Monikę Krawczyk. Prezes Urzędu w sprawie stosowanych przez przedsiębiorców praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów może wydać decyzje opisane w art. 26, 27 oraz 28 tej ustawy. Jednak decyzje te mogą zostać wydane tylko wówczas, gdy Prezes dokonuje oceny działań przedsiębiorców. „Ustawodawca, zamieszczając w art. 24 u.o.k.k. definicję praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jednocześnie przesądził, iż działań tych może dopuścić się wyłącznie przedsiębiorca. Tym samym zakaz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów może zostać orzeczony wyłącznie przeciwko przedsiębiorcy, to przedsiębiorcy bowiem są adresatami zakazu zamieszczonego w art. 24 ust. 1 u.o.k.k.”. /Małgorzata Sieradzka: Komentarz do art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Stan prawny: 2008.03.31, Lex Omega/ Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a także osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2010r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) wynika, że przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. W przedmiotowym przypadku brak jest jednak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy. W toku prowadzonych działań ustalono, że osoba fizyczna w stosunku do której prowadzone było niniejsze postępowanie w sprawie podejrzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z 6 dniem 5 kwietnia 2013r. i wskutek tego oraz wykreślenia jej z ewidencji utraciła status przedsiębiorcy. Tak więc, opierając się na orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego – Wydziału Zamiejscowego w Krakowie z dnia 13 sierpnia 2003r. (sygn. akt II SA/Kr 2361/2002) Prezes Urzędu uznał za uzasadnione umorzenie niniejsze postępowanie. Na mocy art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny staje się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o jego umorzeniu. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania lub może ona powstać w czasie jego trwania. Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wtedy, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego. W niniejszym przypadku okolicznością powodującą konieczność umorzenia przedmiotowego postępowania jest fakt, iż strona nie jest przedsiębiorcą. Powoduje to jak stwierdzono powyżej, iż w stosunku do strony nie można wydać orzeczenia w sprawie stosowanych praktyk na podstawie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przywołane okoliczności uzasadniają umorzenie niniejszego postępowania. W wyroku z dnia 28 czerwca 1995r. (sygnatura akt XVII Amr 24/95) Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Antymonopolowy orzekł, że uzasadnienie decyzji o umorzeniu postępowania wydawanej na podstawie art. 105 § 1 kpa nie może zawierać treści dotyczących rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, czy też w inny sposób wyrażać stanowiska Prezesa Urzędu w zakresie zasadności zarzutów sformułowanych we wszczęciu postępowania. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do rozważenia w przedmiotowej decyzji dalszych kwestii związanych z tą sprawą. Mając na względzie ww. okoliczności należało orzec, jak w sentencji decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964r., Nr 43, poz. 296, ze zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Maciej Fragsztajn