RKT-31/2011

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 31.10.2011r. RKT-61-8/11/SB DECYZJA Nr RKT-31/2011 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887) po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko M. O. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Firma Kredytowo-Pożyczkowa „M. O.” w Bytomiu, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 tej ustawy uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działanie przedsiębiorcy polegające na stosowaniu we wzorcu umowy o pożyczkę gotówkową postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.): „ Spory wynikłe na tle stosowania postanowień niniejszej umowy strony poddają pod rozstrzygnięcie SĄDU REJONOWEGO w BYTOMIU oraz Sądu Okręgowego właściwego dla siedziby Pożyczkodawcy ” i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 8 kwietnia 2011r. II . Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne zachowanie polegające na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji przez nie umieszczanie w treści umów o pożyczki gotówkowe informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, co zostało uznane za niezgodne z art. 4 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 100, poz. 1081 ze zm.), i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 8 kwietnia 2011r. III. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) umarza się postępowanie wszczęte w związku z podejrzeniem podejmowania działania noszącego znamię praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, 2 polegającej na określaniu w umowach o pożyczkę gotówkową wysokości opłaty naliczanej za każde trwające do 7 dni opóźnienie w spłacie pożyczki, a także sposobu określania okresów – 7 dni, za które naliczana jest opłata w sytuacji wystąpienia opóźnienia w spłacie pożyczki, co mogło zostać uznane za niezgodne z art. 359 § 2 1 -2 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), a poprzez to mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jako bezprzedmiotowe. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obciąża się M. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma Kredytowo-Pożyczkowa „M. O.” w Bytomiu, kosztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązuje się tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 30 zł (słownie złotych: trzydziestu), w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z urzędu przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy w związku z działalnością M. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma Kredytowo-Pożyczkowa „M. O.” w Bytomiu (zwanego dalej także przedsiębiorcą) występuje naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm., zwanej dalej także uokik). W dniu 6.04.2011r. postanowieniem nr 1 (dowód: karty nr 1-2) wszczęte zostało z urzędu postępowanie w związku z podejrzeniem stosowania bezprawnych działań noszących znamiona praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: 1. stosowaniu we wzorcu umowy o pożyczkę gotówkową postanowienia wzorca umowy, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) o treści: „ Spory wynikłe na tle stosowania postanowień niniejszej umowy strony poddają pod rozstrzygnięcie SĄDU REJONOWEGO w BYTOMIU oraz Sądu Okręgowego właściwego dla siedziby Pożyczkodawcy ”, co mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. określaniu w umowach o pożyczkę gotówkową wysokości opłaty naliczanej za każde trwające do 7 dni opóźnienie w spłacie pożyczki, a także sposobu określania okresów – 7 dni, za które naliczana była opłata w sytuacji wystąpienia opóźnienia w spłacie pożyczki, co mogło zostać uznane za niezgodne z art. 359 § 2 1 -2 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) oraz mogło stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3. naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji przez nie umieszczanie w treści umów o pożyczki gotówkowe informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, co mogło zostać uznane za niezgodne z art. 4 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 100, poz. 1081 ze zm.), a poprzez to z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3 W piśmie z dnia 15 kwietnia 2011r. stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie stosowanych praktyk przedsiębiorca wyjaśnił, co następuje (dowód: karty nr 715-722). W sprawie pierwszej z zarzucanych praktyk przedsiębiorca wyjaśnił, iż stosowana we wzorcu umowy o pożyczkę gotówkową klauzula dotycząca rozstrzygania sporów wynikających z umowy przez Sąd Rejonowy lub Sąd Okręgowy właściwy dla siedziby pożyczkodawcy wynika z zastosowania we wzorcu umowy treści art. 454 Kodeksu cywilnego w związku z art. 34 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 454 § 1 Kodeksu cywilnego: jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione w miejscu, gdzie w chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub siedzibę. Jednakże świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia; jeżeli wierzyciel zmienił miejsce zamieszkania lub siedzibę po powstaniu zobowiązania, ponosi spowodowaną przez tę zmianę nadwyżkę kosztów przesłania. Jeżeli zobowiązanie ma związek z przedsiębiorstwem dłużnika lub wierzyciela, o miejscu spełnienia świadczenia rozstrzyga siedziba przedsiębiorstwa (art. 454 § 2 Kodeksu cywilnego). Zatem zasadą wynikającą z ww. przepisów jest, że świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela. Miejscem wykonania umowy o pożyczkę gotówkową jest miejsce zamieszkania lub siedziba pożyczkodawcy. W przypadku niewykonania umowy pożyczki pieniężnej zgodnie z zawartą umową przez którąkolwiek ze stron, każdej ze stron przysługuje możliwość wystąpienia do sądu z pozwem o wykonanie umowy. Dla takich sytuacji art. 34 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje możliwość złożenia pozwu o wykonanie lub o niewykonanie umowy lub o jej rozwiązanie lub unieważnienie do sądu właściwego dla miejsca wykonania umowy. Zgodnie bowiem z tym przepisem „Powództwo o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, jak też o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy wytoczyć można przed sąd miejsca jej wykonania. W razie wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone dokumentem”. Mając na uwadze treść tych przepisów prawa, które mają zastosowanie zarówno dla wierzyciela jak i dłużnika (a więc zarówno dla pożyczkodawcy jak i dla pożyczkobiorcy, w zależności od tego, kto dopuści się niewykonania lub nienależytego wykonania umowy), w umowie wskazano właściwość Sądu Rejonowego w Bytomiu lub Sądu Okręgowego właściwego dla siedziby Pożyczkodawcy jako sądu właściwego ze względu na wykonanie umowy. W opinii przedsiębiorcy, podobna sytuacja występuje w przypadku dochodzenia zobowiązań z weksla lub z czeku, bowiem zgodnie z art. 37(1) Kodeksu postępowania cywilnego, powództwo przeciwko zobowiązanemu z weksla lub z czeku można wytoczyć przed sądem miejsca płatności tych dokumentów. Obowiązujące przepisy prawa, w tym przepisy o postępowaniu cywilnym przed sądami, wskazują na możliwość składania pozwów o zapłatę przed sądem miejsca wykonania umowy, a więc sądem ze względu na miejsce zamieszkania lub siedziby wierzyciela. W przypadku umowy pożyczki wierzycielem tym, może być zarówno pożyczkodawca, w sytuacji gdy pożyczka nie została zwrócona zgodnie z treścią zawartej umowy, jak i pożyczkobiorca, gdy pożyczka nie została wypłacona zgodnie z treścią zawartej umowy, lub została wypłacona w niepełnej wysokości lub obłożona oprocentowaniem wyższym niż stopa odsetek maksymalnych określonych przepisami kodeksu cywilnego lub prowizją przygotowawczą wyższą niż dopuszczalne 5% wartości pożyczki, czy też wreszcie, gdy pożyczkodawca nie stawiał się po odbiór rat lub odmawiał ich przyjęcia wbrew zawartej umowie itp. Przedsiębiorca wyjaśnił, iż powyższe przepisy prawa stanowiły podstawę 4 zamieszczenia kwestionowanej przez Urząd klauzuli w treści wzoru umowy o pożyczkę gotówkową. Równocześnie przedsiębiorca stwierdził, iż jeżeli w ocenie Urzędu treść tej klauzuli jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa, to możliwe jest jej zastąpienie zapisem o rozstrzyganiu sporów przez sąd właściwości ogólnej zgodnie z art. 27 Kodeksu postępowania cywilnego lub sąd miejscowo właściwy ze względu na miejsce zamieszkania pożyczkobiorcy, ponieważ pożyczki są udzielane osobom fizycznym mającym miejsce zamieszkania na terenie aglomeracji śląskiej. Dodatkowo przedsiębiorca zobowiązał się do zmiany kwestionowanej klauzuli umownej na zapis który wskaże Urząd w toku niniejszego postępowania. Odnośnie drugiej z zarzucanych praktyk, przedsiębiorca wyjaśnił, co następuje: Opłata naliczana za każde trwające 7 dni opóźnienie w spłacie pożyczki jest karą gwarancyjną wynikającą z § 8 ust. 1 wzorca umowy i zgodnie z umową oraz art. 385(1) § 1 Kodeksu cywilnego opłata ta jest uzgadniana i indywidualnie akceptowana przez pożyczkobiorcę. Ma ona na celu zabezpieczenie należytego wykonania umowy. Uzgodnienie to polega na tym, iż każdy potencjalny pożyczkobiorca jest informowany przed zawarciem umowy i po okazaniu mu projektu umowy i po zapoznaniu się z jego treścią o tym, iż w umowie przewidziana jest przedmiotowa opłata w sytuacji wystąpienia opóźnienia w spłacie pożyczki. Opłata ta nie jest dodatkowo ukrytym oprocentowaniem umowy pożyczki ani rażąco wygórowanym świadczeniem naruszającym interes pożyczkobiorcy, lecz opłatą za obsługę przeterminowanego zadłużenia mającą zrekompensować pożyczkodawcy koszty bieżącego monitoringu i koszty działalności operacyjnej związanej z pozyskiwaniem pieniędzy na dalsze finansowanie działalności pożyczkodawcy związanym z bieżącym udzielaniem pożyczek innym starającym się kontrahentom. Jej celem jest rekompensata poniesionych kosztów związanych z zawarciem i wykonywaniem umowy przez pożyczkodawcę (wykonywanie bieżącego monitoringu terminarza spłat w systemie informatycznym w siedzibie firmy i wprowadzania do niego adnotacji o wpływach lub braku wpływów wymagalnych rat i oprocentowania oraz monitoringu wykonywanym w trakcie wizyt u klienta w celu ustalenia przyczyn zwłoki oraz terminu i wysokości najbliższej wpłaty). Jest to zatem opłata przewidziana na pokrycie dodatkowych kosztów obsługi umów nieterminowo spłacanych przez pożyczkobiorców. Z tego też tytułu pożyczkodawca ponosi miesięczne koszty funkcjonowania swojej firmy, w tym monitoringu spłaty rat i przeterminowanego zadłużenia, utrzymywania systemu informatycznego, pozyskiwania pieniędzy na dalsze nieprzerwane prowadzenie działalności i biura, opłat telefonicznych dla kilku numerów telefonów stacjonarnych i komórkowych itp. Opłata ta ma też cel motywująco-prewencyjny pożyczkobiorców do dokonywania terminowych spłat oraz ma skłaniać ich do podejmowania przemyślanych decyzji co do wysokości zaciąganych pożyczek. Jest to pożyczka udzielana bez żadnych zabezpieczeń rzeczowych, na wyłączne ryzyko finansowe pożyczkodawcy, który trudni się tym zawodowo oraz stanowi wyłączny profil jego działalności. W sprawie zarzutu naruszenia obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia, w tym zadłużenia przeterminowanego, przedsiębiorca uznał go za nieuzasadniony, ponieważ w stosowanym wzorcu umowy pożyczki gotówkowej znajduje się informacja zarówno o wysokości oprocentowania pożyczki w dniu zawarcia umowy (§ 2 ust. 1 umowy), o wysokości rocznej stopy oprocentowani pożyczki (§ 2 ust. 1 i 2 umowy) oraz o rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania pożyczki RRSO (§ 3 ust. 3 umowy), a ponadto we wzorcu umowy znajduje się klauzula zastrzegająca na korzyść dłużnika, iż w przypadku zmiany stopy oprocentowania pożyczki w okresie obowiązywania umowy, oprocentowanie może ulec wyłącznie obniżeniu (§ 2 ust. 2 umowy). 5 Z powyższych zapisów umowy wynika, iż pożyczkobiorcy udzielono pełnej informacji co do oprocentowania pożyczki, jego wysokości oraz warunków jego zmiany w trakcie obowiązywania umowy, a także co do rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania pożyczki. Umowa nie określa rocznej stopy oprocentowania w sytuacji powstania zadłużenia przeterminowanego, a więc powstałego w wyniku opóźnienia w spłatach poszczególnych rat pożyczki, czy też całej kwoty zadłużenia po wypowiedzeniu umowy o pożyczkę (obejmującego m.in. niespłacony kapitał, niespłacone oprocentowanie kapitałowe, koszty wezwań do zapłaty itp.). Jednakże brak zamieszczenia w umowie odrębnego postanowienia dotyczącego rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego nie można traktować za rozwiązanie niekorzystne dla pożyczkobiorcy. Korzyść w tym przypadku wynika z tego, iż w razie powstania opóźnienia w zapłacie możliwe jest tylko naliczanie odsetek ustawowych w ustawowej wysokości, a nie odsetek kapitałowych w wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 481 Kodeksu cywilnego: Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, a jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Brak zamieszczenia we wzorze umowy osobnej informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego w rzeczywistości nie narusza więc interesów konsumentów, ani nie wprowadza ich w błąd, czy też nie powoduje braku rzetelnej i pełnej informacji, ponieważ w takich sytuacjach oprocentowanie zadłużenia przeterminowanego wynika wprost z mocy przepisów prawa (art. 481 k.c.), a jego wysokość jest określana ustawą w formie odsetek ustawowych za opóźnienie, którą również ustala bezpośrednio ustawodawca, a nie umowa stron. W opinii przedsiębiorcy brak jest we wzorcu umowy osobnej klauzuli określającej cyfrowo wysokość rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. Jednak powyżej opisany formalny brak nie narusza interesów prawnych konsumentów oraz nie wpływa niekorzystnie na ich sytuację prawną czy też majątkową. Równocześnie przedsiębiorca poinformował, iż jeżeli w opinii Urzędu brak przedmiotowej klauzuli jest sprzeczny z prawem to dokona zmiany warunków umowy. W kolejnym piśmie z dnia 22.06.2011r. (dowód: karty nr 790-796) przedsiębiorca złożył dodatkowe wyjaśnienia: Kara gwarancyjna, która jest opłatą za obsługę przeterminowanego zadłużenia w dotychczas stosowanym wzorcu była naliczana w sytuacji powstania opóźnienia lub zwłoki w spłacie rat. Była ona naliczana z tytułu ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z monitoringiem za każde trwające 7 dni opóźnienie w spłacie pożyczki. Jej celem było zrekompensowanie ponoszonych przez pożyczkodawcę nowych i dodatkowych kosztów działalności operacyjnej przedsiębiorstwa związanych z bieżącym monitoringiem zagrożonej pożyczki i wykonywania umowy przez pożyczkodawcę na dalszym etapie – aż do dnia skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego przed sądem powszechnym w postaci pozwu o zapłatę należności pieniężnych z tytułu wypowiedzenia umowy. Opłata ta została skalkulowana na podstawie kosztów ponoszonych w związku z nienależytym wykonaniem umowy przez pożyczkobiorcę. Koszty te nie są uwzględniane przy zawarciu umowy. Założeniem każdej umowy jest jej wykonanie przez obie strony umowy. Jak wspomniano we wcześniejszych wyjaśnieniach, opłata ta miała charakter rekompensacyjny i miała na celu pokrycie następujących kosztów jednostkowych ponoszonych w związku z obsługą zadłużenia: 1. bieżącego monitoringu realizacji harmonogramu spłat podpisanego przez obie strony umowy i stanowiącego załącznik do każdej umowy pożyczki oraz bieżącego monitoringu terminarza spłat w systemie informatycznym w siedzibie firmy i wprowadzania do niego 6 adnotacji o wpływach lub braku wpływów wymagalnych rat i oprocentowania, o wykonanych telefonach do pożyczkobiorcy, a także o ich skutkach i poczynionych ustaleniach, 2. monitoringu bezpośredniego w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy poprzez wizyty osobiste lub oddelegowanie jego przedstawiciela mające na celu ustalenie przyczyn zwłoki w spłacie oraz ustalenie terminów i wysokości najbliższych wpłat – powyższe czynności obejmują następujące działania jednostkowe: odszukanie i pobranie akt umowy z archiwum biura, dojazd do klienta samochodem służbowym, poświęcenie czasu na dojazd i wizytę w domu klienta, powrót do siedziby firmy samochodem służbowym, wprowadzenie do systemu informatycznego opartego na zasadzie ”przypominajki” informacji o pobranej racie (daty i wysokości), 3. odnotowaniu skutków terenowych wizyt monitoringowych w aktach podręcznych sprawy danego pożyczkobiorcy i ewentualnego kolejnego terminu wizyty terenowej. Powyższe czynności jednostkowe wykonywane są osobiście przez przedsiębiorcę lub przez zatrudnione do tego osoby, które z tego tytułu otrzymują wynagrodzenie. Czynności te generują dodatkowe koszty nie związane z zawarciem i udzieleniem pożyczki. Nie byłyby one ponoszone w przypadku prawidłowego wykonania umowy przez pożyczkobiorcę. Koszty te generuje zarówno dodatkowo poświęcany czas na sprawdzenie przeterminowanego zadłużenia w siedzibie firmy, jak i używanie samochodu służbowego w celu dojazdu do nierzetelnego kontrahenta. Przy czym często zdarza się, że miejsce zamieszkania klienta jest odległe i znajduje się w zupełnie innym mieście, niż siedziba firmy. Stąd podawana konsumentom stawka opłaty za obsługę przeterminowanego zadłużenia, została oparta na zasadzie ryczałtu, którego wysokość wynikała ze zliczenia średnich kosztów ponoszonych z monitoringu opóźnionych spłat. Składowe tego ryczałtu obejmują stawkę za 1 km dojazdu samochodem służbowym do domu klienta (amortyzację, obowiązkowe ubezpieczenie, odpłatne przeglądy techniczne, paliwo), stawkę godzinową za czas dojazdu do klienta, stawkę za czas poświęcony na odszukanie i przygotowanie akt pożyczki w siedzibie firmy i czas poświęcony na prowadzenie systemu informatycznego i adnotacje pisemne w aktach podręcznych sprawy, koszty związane z zatrudnieniem przedstawiciela do wyjazdów i prowadzenia biura, koszty amortyzacji komputera stacjonarnego w biurze i laptopa wykorzystywanego w trakcie wyjazdów oraz odpłatnych programów komputerowych (system operacyjny, arkusz kalkulacyjny, program antywirusowy itp.), koszty utrzymania telefonów służbowych w celu umawiania spotkań u klienta (stacjonarny, komórkowy). Ryczałt z natury rzeczy nie jest wartością zmienną, lecz stałą, gdyż niejednokrotnie zdarza się, że mimo ustalenia terminu spotkania i mimo dojazdu, pożyczkobiorcy nie ma w domu i całą czynność trzeba powtarzać jeszcze raz w tym samym tygodniu i bez względu na wcześniej poniesione koszty. Często się zdarza, że dojazd do jednego klienta odbywa się w obrębie Bytomia lub Zabrza, a do innego np. na terenie Katowic, Tych, lub Gliwic. Ryczałt ma na celu zbilansowanie rozpiętości kosztów z tego tytułu. Został on skalkulowany na podstawie powszechnie stosowanych stawek w obrocie gospodarczym za zużycie i amortyzację samochodu osobowego, czas poświęcony wykonaniu danej usługi oraz amortyzację i czas poświęcony na prowadzenie ewidencji komputerowej i akt podręcznych obsługi pożyczki. Koszty jednostkowe składające się na wysokość opłaty ryczałtowej z tytułu kary gwarancyjnej przedstawiają się następująco: a) dla dojazdów samochodem osobowym przyjęto powszechną stawkę … zł za 1 km dojazdu przyjmując, że średnia odległość dojazdu nie przekracza 30 km tam i z powrotem, b) dla poświęconego czasu dojazdu samochodem osobowym i wizytę u klienta przyjęto powszechną stawkę … zł za 1 godzinę czasu dojazdu i pobytu u klienta, przyjmując że średni czas dojazdu tam i z powrotem nie przekracza 1 godziny, 7 c) dla pozostałych kosztów jednostkowych (przygotowanie akt, koszt telefonów, amortyzacja sprzętu i oprogramowania komputerowego, monitoring płatności itp.) przyjęto zryczałtowaną stawkę … zł. Z uwagi jednak na fakt, iż monitoringowe wizyty terenowe można czasem łączyć w trakcie jednej podróży, kwotę ryczałtowej opłaty uśredniono przy uwzględnieniu wskazanych okoliczności i zmniejszono ją do … zł. Powyższe stawki jednostkowe kalkulowano na podstawie powszechnie obowiązujących stawek w obrocie gospodarczym, gdzie na przykład: 1. Stawka za dojazd serwisu dla sprzętu AGD lub RTV lub kotłów c.o. albo maszyn stacjonarnych rozpoczyna się od kwoty … zł netto + 23% VAT za 1 km dojazdu, w zależności od rodzaju samochodu serwisu (osobowy, dostawczy, ciężarowy). Natomiast aktualna stawka przedsiębiorcy wynosi … zł brutto jak w 2008r., mimo istotnego wzrostu cen paliw. 2. Stawka za poświęcony czas dojazdu waha się od … zł do … zł netto + 23% VAT, przy czym w obrocie gospodarczym osobno liczona jest stawka za tzw. rzeczywisty czas pracy i stanowi ona zwykle 100% stawki za dojazd (np. stawka serwisu samochodowego za 1 rbg rozpoczyna się od … zł netto + 23% VAT, stawka serwisów RTV lub AGD lub instalacji systemów elektronicznych, grzewczych, alarmowych rozpoczyna się od … zł netto + VAT). Natomiast stawka stosowana przez przedsiębiorcę jest uśrednioną stawką za dojazd i wizytę w kwocie … zł brutto. 3. Stawka z tytułu pozostałych kosztów stałych waha się od .. zł netto + 23% VAT do .. zł netto + 23% VAT, podczas gdy stawka przedsiębiorcy jest uśrednioną stawką w kwocie … zł brutto. Oparcie jakiejkolwiek opłaty o zasadę ryczałtu jest obarczone dużym ryzykiem, ponieważ jest to wartość stała i niezależna od rzeczywiście poniesionych kosztów w danym przypadku. Zasada ta może przynosić korzyści usługodawcy, jak i usługobiorcy. Często zdarza się, że mimo umówienia lub odbycia wizyty monitoringowej w domu klienta w celu wyjaśnienia przyczyn braku spłaty i przesunięcia terminu spłaty raty w celu „uratowania” pożyczki przed wypowiedzeniem lub skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego, klienta nie ma w domu i wyjazd trzeba kilkakrotnie powtórzyć. Natomiast poniesionych z tego tytułu kosztów nie da się odzyskać od niewypłacalnego pożyczkobiorcy. Przedsiębiorca ponownie wyjaśnił, że opłaty z tytułu kar gwarancyjnych zostały usunięte ze wzorca umowy. W wykonaniu wezwania do wskazania wszystkich rodzajów opłat, które były przewidziane w starym wzorcu umowy, ze wskazaniem podstaw umownych do ich naliczenia, podane zostały opłaty wpisane w dotychczasowy wzorzec umowy: a) kara gwarancyjna w zryczałtowanej wysokości 105,00 zł za każdy tydzień zwłoki w spłacie przeterminowanego zadłużenia naliczana była na podstawie § 8 ust. 1 starego wzorca umowy, b) opłata w zryczałtowanej wysokości 50,00 zł za opracowanie i wysłanie za pośrednictwem Poczty Polskiej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru każdego wezwania do zapłaty, w tym wypowiedzenia umowy i wezwania do wykupu weksla i zawiadomień dla poręczyciela weksla, naliczana była na podstawie § 10 ust. 2 starego wzorca umowy i § 5 ust. 2 starego wzoru Regulaminu umowy, c) kara umowna w wysokości równowartości udzielonej pożyczki w sytuacji doprowadzenia do wypowiedzenia umowy z winy pożyczkobiorcy naliczana była na podstawie § 6 ust 3 starego wzoru Regulaminu umowy. W celu udokumentowania wprowadzenia zmian do wzoru umowy o pożyczkę gotówkową i Regulaminu, w załączeniu do pisma przekazano nowy wzorzec umowy wraz ze wszystkimi załącznikami. Wyjaśniono, iż w szczególności wzorzec ten nie zawiera postanowień o zabezpieczeniu gwarancyjnym, karach gwarancyjnych naliczanych za każdy 8 tydzień zwłoki w spłacie przeterminowanego zadłużenia. Zawiera natomiast omyłkowo pominiętą we wcześniejszym wzorcu informację o RRSO zadłużenia przeterminowanego. Dodatkowo poinformowano, że w oparciu o dostarczony nowy wzorzec umowy uwzględniający braki lub wskazania Urzędu nie zostały dotychczas zawarte żadne nowe umowy z pożyczkobiorcami i umowy takie nie będą zawierane do czasu uzgodnienia treści nowego wzorca umowy wraz z załącznikami z Urzędem w toku wymiany korespondencji. Dopiero wówczas, po uzgodnieniu z Urzędem treści nowego wzorca umowy i dostosowaniu wszystkich jego postanowień do uwag i zastrzeżeń Urzędu zgłoszonych w toku niniejszego postępowania, zostanie on wprowadzony do stosowania w obrocie prawnym z pożyczkobiorcami. Zastrzeżenie to zostało uzasadnione faktem, iż działalność ta jest prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły, a nie okazjonalny lub sporadyczny. Przedsiębiorca zamierza ją nadal prowadzić w zgodzie ze wszystkimi obowiązującymi przepisami prawa oraz wskazaniami Urzędu przekazanymi w toku niniejszego postępowania. Stąd przedsiębiorca złożył następujące oświadczania i poinformował, że: 1. Do dnia sporządzenia pisma nie zostały zawarte żadne nowe umowy pożyczki z nowymi pożyczkobiorcami ani w oparciu o „stary” wzorzec umowy będący przedmiotem niniejszego postępowania, ani w oparciu o „nowy” wzorzec umowy dostarczony Urzędowi w toku niniejszego postępowania przed złożeniem ostatnich pism wyjaśniających. 2. Datą wprowadzenia do obrotu „nowego” wzorca umowy będzie dzień uzgodnienia z Urzędem wszystkich jego postanowień. Dodatkowo przedsiębiorca zobowiązał się do poinformowania Urzędu osobnym pismem o dacie wprowadzenia tego „nowego” i zaakceptowanego wzorca umowy do obrotu i o zawarciu pierwszej umowy z kontrahentem w jego oparciu. 3. Z uwagi na fakt, że dotychczas żadna umowa nie została zawarta w oparciu o „nowy” uzgadniany obecnie z Urzędem wzorzec umowy, z przyczyn obiektywnych i oczywistych nie jest możliwe jej przedłożenie Urzędowi. Przedsiębiorca w wykonaniu wezwania do podania informacji, czy w związku z opracowaniem nowego wzorca umowy, doszło do dokonania zmian w umowach realizowanych, a zawartych w oparciu o kwestionowany wzorzec umowy będący przedmiotem niniejszego postępowania poinformował, że jeszcze nie dokonał takich zmian. Jednocześnie wyjaśnione zostało, iż zmiany takie zostaną dokonane w realizowanych umowach, jeżeli Urząd stwierdzi taką konieczność z chwilą zakończenia niniejszego postępowania i wskazania zakresu wymaganych przez Urząd zmian. Wówczas zostaną opracowane projekty aneksów do umów dotychczas zawartych i podlegających realizacji, a projekt tak opracowanego aneksu zostanie dostarczony Urzędowi celem zbadania zakresu proponowanych zmian i ich akceptacji oraz potwierdzenia, że obejmuje on wszystkie wymagane przez Urząd zmiany. Równocześnie wyjaśniono, iż spośród realizowanych umów zawartych w oparciu o wzorzec umowy będący przedmiotem niniejszego postępowania, które aktualnie podlegają realizacji pozostało … umów. Na najdłuższy czas została zawarta umowa w sprawie, której spłata ostatniej raty przypada na kwiecień 2012 r. Urząd skierował do przedsiębiorcy pismo zawierające wyjaśnienia o prawach oraz o obowiązkach przedsiębiorcy, w zakresie wymogów co do udokumentowania zaniechania stosowania zakwestionowanych praktyk (dowód: karta nr 814). W kolejnym piśmie z dnia 25.08.2011r. przedsiębiorca przedstawił dalsze wyjaśnienia (dowód: karty nr 819-841). Wobec zakwestionowania przez Urząd poszczególnych zapisów „starego” wzorca umowy o pożyczkę gotówkową wraz załącznikami, przedsiębiorca wstrzymał się z zawieraniem nowych umów o pożyczkę z wykorzystaniem tego wzorca umowy od dnia 8 9 kwietnia 2011r. Od tego terminu nie została zawarta przez przedsiębiorcę oraz przez upoważnionego przedstawiciela żadna nowa umowa o pożyczkę gotówkową przy wykorzystaniu „starego” i zakwestionowanego przez Urząd wzorca. Równocześnie przedsiębiorca wyjaśnił, iż „nowy” wzorzec umowy o pożyczkę gotówkową nie został wprowadzony do stosowania i nie zostanie wprowadzony do obrotu prawnego przed zakończeniem postępowania w niniejszej sprawie oraz określeniem w decyzji kończącej to postępowanie, czy jego poszczególne postanowienia są zgodne z obowiązującym prawem oraz czy nie zawierają zapisów mogących naruszać zbiorowe interesy konsumentów. Przedsiębiorca swoje stanowisko uzasadnił tym, iż działalność prowadzi w sposób zorganizowany i ciągły, a także ponieważ „nowy” wzorzec umowy o pożyczkę gotówkową jest zmieniany na bieżąco i sukcesywnie w ten sposób, iż przy formułowaniu każdego zapisu stara się uwzględnić wszelkie zgłaszane przez Urząd uwagi i zastrzeżenia. Jeśli z decyzji wydanej w niniejszej sprawie będzie wynikało, iż „nowy” wzorzec umowy, mimo uwzględnienia wszystkich dotychczasowych uwag i zastrzeżeń nadal zawiera postanowienia niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa, wówczas dalsze zastrzeżenia zostaną uwzględnione w kolejnym wzorcu umowy, przed jego wprowadzeniem do stosowania. Z uwagi na powyższe okoliczności przedsiębiorca oświadczył, iż dołączony do pisma z dnia 22 czerwca 2011r. „nowy” wzorzec umowy nie został jeszcze wprowadzony do obrotu prawnego i nie zostanie on wprowadzony przed zakończeniem postępowania w niniejszej sprawie, a po zakończeniu toczącego się postępowania zostanie skorygowany o ewentualne dalsze zastrzeżenia wynikające z wydanej w niniejszej sprawie decyzji. W tej sytuacji datę dzienną wprowadzenia tak ostatecznie ukształtowanego „nowego” wzorca umowy przedsiębiorca zobowiązał się określić odrębnym pismem przesyłającym w załączeniu ostateczny projekt „nowego” wzorca umowy przed wprowadzeniem go do obrotu prawnego. Przedsiębiorca przedstawił wyjaśnienia w sprawie opłat, jakie są naliczane w związku z zawarciem i realizacją umowy. Od konsumentów pobierana jest opłata przygotowawcza związana z przygotowaniem i zawarciem umowy w wysokości 5% wartości umowy. Dodatkowo konsument jest zobowiązany ponieść koszty oprocentowania kapitału (odsetek kapitałowych) z tytułu udzielenia pożyczki jako wynagrodzenia pożyczkodawcy z tytułu korzystania przez pożyczkobiorcę z jego pieniędzy. Pozostałe opłaty określone we wzorcu umowy nie stanowią opłat związanych z zawarciem i prawidłowym wykonaniem umowy o pożyczkę, lecz dodatkowe opłaty związane z wykonaniem dodatkowych usług związanych już tylko z wykonaniem (a nie zawarciem) umowy np. opłata za obsługę pożyczki w domu lub opłata związana z ustanowieniem zabezpieczeń należytego wykonania umowy (np. ustanowienia zabezpieczenia wekslowego, udzielenie poręczenia wekslowego, zawarcie odrębnej umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie) albo opłata naliczana w związku z nienależytym wykonaniem umowy lub wręcz niewykonaniem umowy (odsetki za opóźnienie w spłacie wymagalnych rat, opłata monitoringowa naliczana do dnia upływu okresu wypowiedzenia, koszty wezwań do zapłaty itp.). Z wyjaśnień wynika, iż zryczałtowana opłata monitoringowa liczona tygodniowo za monitoring opóźnionej płatności w postaci pierwszej i drugiej raty aż do dnia upływu okresu wypowiedzenia jest naliczana tygodniowo za każdy kolejny tydzień istnienia zadłużenia przeterminowanego. Jest to opłata związana z nienależytym wykonaniem umowy przez pożyczkodawcę na dalszym etapie po jej zawarciu i w sytuacji powstania zadłużenia przeterminowanego, przez co opłata ta jest zgodna z wymogami art. 7a ustawy o kredycie konsumenckim. Stanowi ona wynagrodzenie za obsługę przeterminowanego zadłużenia i wykonanie dodatkowych czynności związanych z monitoringiem opóźnionych rat aż do upływu okresu wypowiedzenia. Jej celem jest zwrot poniesionych z tego tytułu kosztów, które zostały określone w piśmie wyjaśniającym z dnia 22 czerwca 2011r., podobnie jak czynności jednostkowe składające się na monitoring opóźnionych płatności, jak też 10 ponoszone z tego tytułu koszty jednostkowe przy wykonaniu tych czynności. Opłata z tego tytuły została zmniejszona w „nowym” wzorcu umowy dostarczonym Urzędowi, do zryczałtowanej kwoty … zł za jeden tydzień opóźnienia w stosunku do obowiązujących poprzednio w starym wzorcu umowy kar gwarancyjnych w wysokości … zł. Dodatkowo naliczanie opłat z tego tytułu ograniczono do dnia upływu okresu wypowiedzenia, kiedy monitoring przeterminowanego zadłużenia staje się już bezprzedmiotowy i umowa ulega rozwiązaniu wskutek upływu okresu wypowiedzenia i całe zadłużenie z umowy staje się zadłużeniem przeterminowanym i wymagalnym (a nie tylko 2 pierwsze raty niezapłacone w terminie) i kiedy sprawa braku zapłaty przeterminowanego i wymagalnego zadłużenia może zostać skierowana na drogę postępowania sądowego w postaci pozwu o zapłatę w postępowaniu nakazowym. Przedsiębiorca pobiera również opłaty za każde wezwanie do zapłaty w wysokości 50 zł, w tym za doręczenie oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy, zawiadomienia o wypełnieniu weksla i wezwania do wykupu weksla i ewentualnego zawiadomienia poręczyciela wekslowego o powstaniu przeterminowanego zadłużenia i wezwania go do zapłaty wymagalnych i poręczonych należności. Naliczane odsetki za opóźnienie w spłacie wymagalnego zadłużenia wynikają wprost z mocy przepisów prawa, tj. art. 481 Kodeksu cywilnego. W sytuacji, gdy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, na podstawie art. 481 Kodeksu cywilnego – odsetki są naliczane w wysokości odsetek maksymalnych. Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego w sytuacji powstania opóźnień w zapłacie poszczególnych rat lub całego wymagalnego zadłużenia po wypowiedzeniu umowy, ponieważ dla oprocentowania wierzytelności głównej przewidziano wyższą stopę odsetek, niż ustawowe – wysokość tych odsetek stanowi zgodnie z art. 359 § 2 2 Kodeksu cywilnego czterokrotność aktualnie obowiązującej w dniu podpisania danej umowy stopy kredytu lombardowego NBP. Opłata z tego tytułu została wskazana, opisana i określona procentowo w dostarczonym wzorcu umowy, gdzie dla jej konkretnej wysokości przewidziano wykropkowane miejsce w celu wpisania jej wartości kwotowej przy zawarciu danej umowy dla wiadomości kontrahenta, gdyż wartość ta nie jest stała i podlega zmianom w zależności od koniunktory gospodarczej. Przedsiębiorca wyjaśnił, iż umowa nie przewiduje żadnych innych opłat naliczanych z tytułu powstania przeterminowanego zadłużenia. W „nowym” wzorcu umownym przesłanym Urzędowi wraz z pismem z dnia 22 czerwca 2011r. zrezygnowano z kar gwarancyjnych naliczanych za każdy tydzień powstania zadłużenia przeterminowanego liczonych do dnia skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Zastąpiono je opłatą monitoringową liczoną wyłącznie do dnia upływu okresu wypowiedzenia, kiedy dalszy monitoring przeterminowanych płatności staje się bezprzedmiotowy. Dodatkowo obniżono jej wartość do 75,00 zł. za każdy tydzień opóźnienia, ze 105,00 zł. Zrezygnowano również z naliczania kary umownej za wypowiedzenie umowy z winy pożyczkobiorcy, która liczona była w wysokości kwoty udzielonej pożyczki i opłat za czynności windykacyjne z tytułu zlecenia ich osobie trzeciej. Przedsiębiorca zadeklarował również, iż nie są też pobierane odrębnie ani odrębnie naliczane opłaty za osobiste wizyty windykacyjne w domu pożyczkobiorcy lub upoważnionych przedstawicieli, gdyż ewentualne czynności z tego tytułu objęte są opłatą monitoringową i stanowią jedną z jej pozycji kosztowych. W sprawie terminów w których są wykonywane dodatkowe czynności w związku z powstałym zadłużeniem przeterminowanym, wyjaśniono, iż odbywają się one w okresach tygodniowych, jeden raz lub dwa razy w ciągu tygodnia. Zależy to od tego, czy np. po pierwszym monicie telefonicznym dłużnik prosi o telefon za kilka dni, aby mógł się zastanowić nad realnym dla niego terminem spłaty zaległej raty i zajęcia stanowiska co do spłaty zaległej raty, czy też nie odbiera telefonu i telefon taki z nagraniem „na pocztę głosową” należy powtórzyć w danym tygodniu, prosząc o oddzwonienie lub o inny rodzaj 11 kontaktu (np. pisemnie za pomocą poczty). Częstotliwość monitów telefonicznych została określona wprost w § 8 „nowego” wzorca umowy przesłanego Urzędowi. Z podobną częstotliwością są podejmowane i wykonywane osobiste lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela wizyty w miejscu zamieszkania dłużnika, tj. odbywają się one jeden raz w tygodniu w ten sposób, że uprzednio telefonicznie ustala się z dłużnikiem dogodny dla niego termin spotkania w celu odbycia bezpośredniej rozmowy i ustalenia przyczyn zwłoki w zapłacie i sposobu oraz terminu spłaty przeterminowanej raty. Wizyty w domach konsumentów są również przeprowadzane bez wcześniejszego telefonicznego ustalenia. Wyjazdy takie odbywają się czasem nawet dwukrotnie w danym tygodniu. Jeżeli po pierwszej wizycie terenowej nie udało się zastać dłużnika w domu, a podczas innego wyjazdu terenowego do innego kontrahenta, np. w celu wypłaty pożyczki w domu lub odbioru danej raty możliwa jest powtórna wizyta, gdy trasa wyjazdu głównego nie odbiega znacząco od miejsca zamieszkania dłużnika. Przedsiębiorca wyjaśnił, iż okresy tygodniowe podejmowania ww. czynności wynikają z tego, że mają na celu przede wszystkim „uratowanie” zagrożonej pożyczki przed wypowiedzeniem, poprzez śledzenie losu opóźnionej pierwszej, czy drugiej raty, ustalenie rzeczywistej przyczyny powstałego opóźnienia w spłacie, renegocjowanie warunków spłaty poprzez przesunięcie terminu spłaty poszczególnych rat, czy nawet ustalenie nowego terminarza spłat już w okresie wypowiedzenia, ale przed upływem okresu wypowiedzenia, a to w celu „uratowania” pożyczki przez późniejszą jej rzeczywistą spłatę, w miejsce kosztownego i niepewnego co do spłaty postępowania sądowego. Stąd wynika konieczność bieżącego cotygodniowego monitorowania zagrożonego zadłużenia, dodatkowych kontaktów telefonicznych i wizyt u zagrożonego pożyczkodawcy, co pociąga za sobą jednak dodatkowe koszty związane z obsługą takiego przeterminowanego zadłużenia. Z uwagi na powyższe okoliczności opłaty monitoringowe zostały wprowadzone za każdy 7-dniowy monitoring powstałego opóźnienia w płatnościach, gdyż czynności jednostkowe wymienione powyżej generują dodatkowe koszty związane z obsługą przeterminowanego zadłużenia. Opłata monitoringowa nie jest opłatą związaną z normalnym tokiem wykonania umowy o pożyczkę przez pożyczkobiorcę, lecz dodatkową opłatą, która powstaje w sytuacji braku terminowej spłaty i nienależytego wykonania umowy przez pożyczkobiorcę. W sprawie częstotliwości wysyłania pism, i terminów ich wysyłania wyjaśnione zostało, iż wynikają one z art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim, który określa terminy i przesłanki wymagane do skutecznego wypowiedzenia umowy. W pierwszej kolejności zgodnie z wymogiem tego przepisu wysyłane jest do dłużnika pierwsze wezwanie do zapłaty niezwłocznie po powstaniu zadłużenia przeterminowanego. W wezwaniu tym zakreśla się termin spłaty powstałego zadłużenia na 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W przypadku braku nawiązania kontaktu telefonicznego lub osobistego, przeprowadzana jest wizyta terenowa u dłużnika. W sytuacji braku spłaty mimo pierwszego wezwania i przeterminowania kolejnej raty dochodzi do spełnienia przesłanek do wypowiedzenia umowy zgodnie z art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim. W takim przypadku dłużnikowi wysyłane jest wypowiedzenie wraz z drugim wezwaniem do zapłaty. W przypadku braku spłaty zadłużenia w okresie wypowiedzenia, po upływie 30-dniowego okresu wypowiedzenia dłużnikowi przesyłane jest zawiadomienie o wypełnieniu weksla wraz z wezwaniem do wykupu weksla w terminie 7 dni od doręczenia. Wyjaśnione zostało, iż często zdarza się, że wysyłana pocztą korespondencja nie była odbierana przez konsumentów, mających świadomość popadnięcia w zadłużenie. Jednak podczas rozmów telefonicznych lub wizyt terenowych prowadzonych równolegle w ramach monitoringu opóźnionych płatności, konsumenci są skłonni rozmawiać w sprawie spłaty zaległego zadłużenia i renegocjować warunki spłaty. W związku z powyższym koszty 12 wezwań do zapłaty nie są naliczane przy opłatach monitoringowych i nie wchodzą w skład czynności jednostkowych i pozycji kosztowych wymienionych przy opłacie monitoringowej. W sprawie wysokości pobieranej opłaty z tytułu obsługi pożyczki w domu, przedsiębiorca wyjaśnił, iż jest ona pobierana proporcjonalnie w zależności od wysokości udzielonej pożyczki. Opłata za obsługę pożyczki w domu została opracowana jako dodatkowa opcja umowna do wyboru przez klienta i jako dodatkowe wynagrodzenie za dodatkową usługę świadczoną przez pożyczkodawcę na rzecz pożyczkobiorcy w przypadku wyboru tej opcji przez klienta. Jej celem jest zrekompensowanie kosztów poniesionych przez firmę przy świadczeniu dodatkowej usługi w postaci obsługi pożyczki w domu Klienta. Pismem z dnia 6 września 2011r. (dowód: karta nr 859) przedsiębiorca został zawiadomiony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o prawie do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie. Przedsiębiorca w dniu 23.09.2011r. skorzystał z prawa do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie (dowód: karta nr 861). Pismem z dnia 28.09.2011r. przedsiębiorca złożył wyjaśnienia w związku z zapoznaniem się ze zgromadzonym materiałem w sprawie (dowód: karty nr 862-866). Przedsiębiorca potwierdził wszystkie złożone wcześniej deklaracje co do zaprzestania zawierania umów z konsumentami w oparciu o zakwestionowany wzór umowy. Dodatkowo powtórzone zostało, iż „nowy” wzorzec umowy zostanie wprowadzony do stosowania przy zawieraniu umów o pożyczkę z konsumentami w przyszłości, jednak dopiero po zakończeniu postępowania w niniejszej sprawie i po wydaniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie, z której będzie wynikało, że wszystkie zapisy nowego wzorca umowy są zgodne z obowiązującym prawem i nie zawierają zapisów mogących naruszać zbiorowe interesy konsumentów. Dodatkowo przedsiębiorca zobowiązał się do poinformowania Urzędu odrębnym pismem przesyłającym w załączeniu ostateczny „nowy” projekt” umowy. Jeżeli z decyzji kończącej postępowanie będzie wynikało, że tak zredagowany „nowy” wzorzec umowy, wymaga dalszych zmian, wówczas kolejne zastrzeżenia zostaną uwzględnione przed wprowadzeniem „nowego” wzorca umowy do obrotu prawnego. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: W trakcie postępowania Prezes Urzędu ustalił, że przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (dowód: karta nr 723). Przedmiotem prowadzonej działalności jest zawieranie z konsumentami umów o pożyczki gotówkowe. W przedmiotowym przypadku przedsiębiorca stosował wzór umowy o pożyczkę gotówkową wraz z regulaminem pożyczki gotówkowej (dowód: karty nr 732-737). Dokumenty zawierały następujące postanowienia: § 8.1 wzorca umowy o pożyczkę gotówkową stanowił, iż „ W przypadku nienależytego wykonania umowy przez Pożyczkobiorcę, polegającego na nieterminowej realizacji spłat pożyczki (bez względu na winę Pożyczkobiorcy), Pożyczkodawca naliczać będzie kary gwarancyjne w wysokości 105,00 zł za każde trwające do 7 dni opóźnienie w spłacie pożyczki. Celem wyłączenia wątpliwości interpretacyjnych strony postanawiają, iż Pożyczkodawca uprawniony będzie po upływie każdorazowego 7-dniowego okresu opóźnienia do naliczania kolejnych kwot tytułem zabezpieczenia gwarancyjnego stosownie do okresu opóźnienia ”. § 10.2 wzorca umowy o pożyczkę gotówkową stanowił, iż „ W przypadku, gdy Pożyczkobiorca opóźnia się ze spłatą kwoty wynikającej z Umowy o pożyczkę gotówkową, równej jednej pełnej racie pożyczki wraz z oprocentowaniem oraz – w przypadku wyboru 13 opcji obsługi pożyczki w domu – opłatą za obsługę pożyczki w domu, co najmniej 7 dni Pożyczkodawca może wezwać Pożyczkobiorcę do zwrotu zaległej kwoty w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Opłata za jednorazowe wezwanie wynosi … zł. Opłata ta jest wymagalna w terminie płatności najbliższej raty ”. § 10.3 wzorca umowy o pożyczkę gotówkową stanowił, iż „ W przypadku, gdy Pożyczkobiorca nie zapłacił w terminach określonych w umowie pełnych rat pożyczki wraz z oprocentowaniem za co najmniej dwa okresy płatności, lub w przypadku wyboru opcji obsługi pożyczki w domu – gdy zalega z zapłatą dwóch opłat za obsługę pożyczki w domu, Pożyczkodawca może wypowiedzieć umowę pożyczki po uprzednim pisemnym wezwaniu konsumenta do zapłaty zaległych rat lub opłat albo ich części w terminie nie krótszym niż 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy ”. § 11.2 wzorca umowy o pożyczkę gotówkową stanowił, iż „Spory wynikłe na tle stosowania postanowień niniejszej umowy strony poddają pod rozstrzygnięcie SĄDU REJONOWEGO w BYTOMIU oraz Sądu Okręgowego właściwego dla siedziby Pożyczkodawcy”. We wzorcu umowy o pożyczki gotówkowe wysokość kary gwarancyjnej nie została określona wartościowo. Jednak w zawartych umowach kary gwarancyjne zostały określone w wysokości 105 złotych. Dodatkowo dokument pt. „Wyliczenia % pożyczki z obsługą w domu w skali miesiąca” zawiera m.in. następujące informacje: „ opłata za wysłane upomnienie – 50,00 zł. kara gwarancyjna za spóźnienie do 7 dni – 105,00 zł. (naliczana co 7 dni) kara gwarancyjna za wypowiedzenie – 100% kwoty pożyczki wyjściowej włącznie z 5% opłatą przygotowawczą ” (dowód: karta 154). Przedsiębiorca poinformował, iż od dnia 8 kwietnia 2011r. nie zawiera umów w oparciu o zakwestionowany wzór umowy (dowód: karta 820). Przedsiębiorca przedstawił „nowy” wzór umowy o pożyczkę gotówkową oraz nowy Regulamin (dowód: karty nr 845-851): § 5.10 nowej umowy „ W przypadku opóźnienia w zapłacie części lub całości rat w terminach wskazanych w Harmonogramie spłat niezapłacona rata staje się zadłużeniem przeterminowanym i od każdej opóźnionej raty obejmującej niezapłaconą część kapitału, odsetek kapitałowych, Pożyczkodawca będzie naliczał odsetki karne za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniu art. 359 § 2 1 Kodeksu Cywilnego liczone od dnia następnego po terminie wymagalności danej raty do dnia rzeczywistej zapłaty lub wypowiedzenia umowy z powodu braku zapłaty dwóch pełnych rat w oznaczonym terminie, w zależności od tego co nastąpi wcześniej ”. § 5.13 nowej umowy „ Stopa odsetek karnych za opóźnienie liczona zgodnie z art. 359 § 2 1 Kodeksu Cywilnego jest zmienna i w dniu zawarcia niniejszej umowy odsetki karne od zadłużenia przeterminowanego wynoszą …% w stosunku rocznym”. § 8.1 nowej umowy „W przypadku powstania opóźnienia w spłacie rat Pożyczkodawca naliczać będzie opłaty monitoringowe w wysokości 75,00 zł. (słownie: siedemdziesiąt pięć złotych 00/100) od opóźnionych rat za każdy pełny tydzień opóźnienia w celu pokrycia kosztów monitoringu spłaty opóźnionego zadłużenia ”. § 8.2 nowej umowy „ Opłaty monitoringowe obejmują pokrycie kosztów następujących dodatkowych czynności związanych z obsługą przeterminowanego zadłużenia: a) bieżący monitoring obowiązującego Harmonogramu spłat stanowiącego załącznik do umowy pożyczki oraz bieżący monitoring terminarza spłat w systemie informatycznym w siedzibie firmy i wprowadzanie do niego adnotacji o wpływach lub braku wpływu 14 wymagalnych rat i oprocentowania, z adnotacją o wykonanych telefonach do pożyczkobiorcy oraz ich skutkach i rodzaju ewentualnie dokonanych w ten sposób ustaleń, b) wykonywanie co najmniej dwóch monitów telefonicznych tygodniowo na numer telefonu pożyczkobiorcy wskazany we wniosku o pożyczkę i zawartej umowie, c) monitoring bezpośredni w terenie w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy poprzez wizyty osobiste lub oddelegowanego przedstawiciela w celu bezpośredniego ustalenia przyczyn zwłoki w spłacie oraz terminu i wysokości najbliższych wpłat – powyższe czynności obejmują następujące działania jednostkowe: - Odszukanie i pobranie akt umowy z archiwum biura, - Dojazd do klienta samochodem służbowym, - Poświęcenie czasu na dojazd i wizytę w domu u klienta, - Powrót do siedziby firny samochodem służbowym, - Wprowadzenie do systemu informatycznego opartego na zasadzie „przypominajki” informacji o pobranej racie (data i wysokość), d) Odnotowanie skutków terenowych wizyt monitoringowych w aktach podręcznych sprawy danego pożyczkobiorcy i ewentualnego kolejnego terminu wizyty terenowej ”. § 8.5 nowej umowy „ Opłaty monitoringowe naliczane są od chwili powstania opóźnienia w spłacie pierwszej i drugiej wymagalnej raty pożyczki, nie dłużej jednak niż do chwili upływu okresu wypowiedzenia umowy z powodu braku spłaty pełnych rat pożyczki za co najmniej dwa okresy płatności i mają na celu pokrycie kosztów bieżącego monitoringu spłaty opóźnionego zadłużenia do końca upływu okresu wypowiedzenia, jeżeli podczas jego biegu i mimo pierwszego wezwania do zapłaty i mimo wypowiedzenia umowy Pożyczkobiorca nie zwrócił opóźnionego zadłużenia lub nie dokonał pisemnej renegocjacji warunków spłaty opóźnionych rat lub wypowiedzianej pożyczki ”. § 8.6 nowej umowy „ Opłaty monitoringowe stają się wymagalne z upływem każdego pełnego tygodnia od dnia powstania opóźnienia w spłacie danej raty i podlegają doliczeniu do sumy zadłużenia według stanu na dzień upływu okresu wypowiedzenia umowy, chyba że strony dokonają pisemnej renegocjacji warunków spłaty opóźnionego lub wypowiedzianego zadłużenia ”. § 8.7 nowej umowy „ Opłata monitoringowa należna za tydzień zwłoki, w którym dokonano spłaty przeterminowanej raty lub rat, podlega automatycznemu umorzeniu i nie jest doliczana do sumy zadłużenia podlegającego spłacie ”. § 8.8 nowej umowy „ Umorzeniu podlega także opłata monitoringowa należna za tydzień zwłoki, w którym dokonano pisemnego uzgodnienia przesunięcia (odroczenia) spłaty przeterminowanej raty lub w którym podpisano nowy Harmonogram spłat ”. § 10.3 nowej umowy „ Opłata za każde wezwanie do zapłaty lub za wypowiedzenie wynosi 50,00 zł i obejmuje wynagrodzenie za sporządzenie i doręczenie za pośrednictwem poczty za zwrotnym potwierdzeniem odbioru następujących pism dokumentujących dokonaniem wymaganych prawem czynności prawnych: a) pierwszego wezwania do zapłaty i zawiadomienia o tym wezwaniu dla poręczyciela weksla, b) wypowiedzenia umowy i zawiadomienia o wypowiedzeniu dla poręczyciela weksla, c) zawiadomienia o wypełnieniu weksla i wezwania do wykupu weksla i zawiadomienia o tym wezwaniu dla poręczyciela weksla, d) ostatecznego wezwania do zapłaty sumy wekslowej i zawiadomienia o tym wezwaniu dla poręczyciela weksla. Opłata z powyższych tytułów jest wymagalna w terminie płatności najbliższej raty ”. § 10.4 nowej umowy „ Jeżeli Pożyczkobiorca nie zapłacił w terminach określonych w umowie i Harmonogramie spłaty pożyczki pełnych rat pożyczki za co najmniej dwa okresy płatności, Pożyczkodawca może wypowiedzieć umowę po uprzednim wezwaniu Pożyczkobiorcy na 15 piśmie listem poleconym do zapłaty zaległych rat lub ich części w terminie nie krótszym niż 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy. Termin wypowiedzenia umowy nie może być krótszy niż 30 dni ”. § 10.7 nowej umowy „ Na zadłużenie przeterminowane na dzień upływu okresu wypowiedzenia składa się suma wszystkich niespłaconych rat (obejmująca wszystkie niespłacone raty kapitałowe wraz z należnym oprocentowaniem, opłaty za obsługę pożyczki w domu z tytułu każdej odbytej i udokumentowanej wizyty Pożyczkodawcy u Pożyczkobiorcy (jeżeli wybrano taką opcję), opłaty monitoringowe naliczone za monitoring spłaty dwóch rat do dnia upływu okresu wypowiedzenia, odsetki karne za opóźnienie w zapłacie wymagalnych rat liczone od dnia wymagalności danej raty do dnia wypowiedzenia, odsetki karne za zwłokę liczone od całej dłużnej sumy od dnia wypowiedzenia do dnia upływu okresu wypowiedzenia naliczane w wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniu art. 359 § 2 1 Kodeksu Cywilnego, przy czym strony wyrażają zgodę na doliczenie odsetek od opóźnionych rat i odsetek należnych za okres wypowiedzenia do dłużnej sumy zgodnie z wymogiem art. 482 § 1 Kodeksu Cywilnego ”. § 10.8 nowej umowy „ Ponadto na zadłużenie przeterminowane na dzień upływu okresu wypowiedzenia składają się koszty wszystkich wezwań do zapłaty oraz poniesione koszty windykacyjne w przypadku zlecenia czynności windykacyjnych firmie zewnętrznej ”. Dostarczony „nowy” wzór umowy o pożyczkę gotówkową oraz „nowy” Regulamin nie zostały wprowadzone do stosowania. Zgodnie z deklaracją przedsiębiorcy zaczną one być wykorzystywane po akceptacji ich brzmienia przez Prezesa Urzędu. W postępowaniu dokonano ustaleń co do przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę w roku 2010r. na podstawie rocznego zeznania podatkowego (dowód: karta nr 724). W toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy antymonopolowej zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 24 ust. 2 stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. W przypadku, gdy doszło do naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu na mocy art. 26 ust. 1 tej ustawy uznaje określoną praktykę za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku określonym w art. 27 ust. 1 Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Działania oparte na przepisach niniejszej ustawy są zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia 16 określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane działania godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku i poprzez to powodują zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu publicznego dochodzi, gdy skutki określonych działań mają charakter powszechny, dotykają wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku 1 . Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie przedmiotowa przesłanka została spełniona, istniała możliwość poddania zachowania przedsiębiorcy dalszej ocenie pod kątem stosowania przez niego praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Na mocy art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Aby można było stwierdzić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów muszą kumulatywnie zostać spełnione następujące przesłanki: - oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, - praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów, - praktyka musi być bezprawna. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2007r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. W rozważanym przypadku podmiot będący stroną postępowania bez wątpienia posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest to osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zachowania niniejszego podmiotu podlegają zatem kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje pojęcia zbiorowych interesów konsumentów, stąd przy ustalaniu jego treści należy odwołać się do orzecznictwa sądowego. Pojęcie zbiorowych interesów konsumentów zostało szeroko omówione przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10.04.2008r. (sygn. akt III SK 27/07). W uzasadnieniu Sąd Najwyższy podał, iż gramatyczna wykładnia tego pojęcia prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowego interesu konsumentów” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka przedsiębiorcy skierowana jest do „nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów”. Wystarczające powinno być w jego ocenie ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów, za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy orzekł też, że „praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że 1 Konrad Kohutek w: „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2008r., strona 47 17 potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy”. W rozważanym przypadku doszło do zagrożenia interesu publicznego w sposób opisany w punktach od I do III sentencji niniejszej decyzji. Oceniane zachowania przedsiębiorcy dotyczyły szerokiego kręgu najsłabszych uczestników rynku, jakimi są konsumenci. Dotyczyły one wszystkich tych osób, które zawarły z przedsiębiorcą umowy pożyczek, jak i zagrażały interesom wszystkich jego potencjalnych kontrahentów. Rozważane działania godziły więc w zbiorowe interesy konsumentów. Stanowiły one też zakazane prawem praktyki, gdyż były podejmowane w sposób powtarzalny. Bezprawność działań Kolejną przesłanką, która musi być spełniona, aby było możliwe stwierdzenie naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność działania przedsiębiorcy rozumiana jako sprzeczność działania z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Jako „sprzeczne z prawem” należy kwalifikować zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych. Sprzeczne z prawem są czyny: zabronione i zagrożone sankcją karną, czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa. /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcją prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/. Ocena bezprawności zachowania przedsiębiorcy zostanie dokonana przy omawianiu poszczególnych punktów sentencji decyzji odnoszących się do poszczególnych stosowanych przez przedsiębiorcę praktyk. I W zakresie punktu I sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczyła stosowania we wzorcu umownym postanowienia wzorca umowy, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów dokonując oceny postanowienia umownego ocenia określony zapis i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje być postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje się samodzielnie funkcjonującą zasadą, która została zakwestionowana. Ze względu na rozszerzoną skuteczność klauzul (art. 479(43) K.p.c.) spełnia ona funkcję podobną do przepisów prawa. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2006r. (sygn. akt III SZP 3/06) Sąd stwierdził, co następuje: „Sąd Najwyższy akceptuje stanowisko doktryny, zgodnie z którym wpis postanowienia wzorca do rejestru skutkuje tym, że zakazane jest posługiwanie się wpisaną klauzulą we wszystkich wzorcach umów, pod rygorem sankcji z art. 58 kc. Potwierdza to dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, jak również treść przykładowego katalogu niedozwolonych postanowień umownych, który został sformułowany w oderwaniu od rodzaju umowy lub gałęzi gospodarki, w której umowa została zawarta. Za takim rozwiązaniem, obok argumentów językowo-systemowych, przemawiają także względy celowościowe i funkcjonalne, których uwzględnianie w sprawach takich jak niniejsza jest powszechnie akceptowane (zob. m.in. uchwała SN z dnia 19 grudnia 18 2003 r. III CZP 95/2003 OSNC 2005/2 poz. 25). Przyjęcie powyższego rozwiązania pozwala uniknąć sytuacji, w której konieczne jest prowadzenie kilku postępowań, z których każde musiałoby kończyć się identycznym rozstrzygnięciem merytorycznym. Stanowisko to znajduje również oparcie w charakterze postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, którego celem podstawowym jest usunięcie postanowień wzorca uznanych za niedozwolone z obrotu ze skutkiem nie tylko dla stron procesu, lecz także wobec osób trzecich (erga omnes) (uchwała z dnia 19 grudnia 2003 r. III CZP 95/2003 OSNC 2005/2 poz. 25). Przedmiotem kontroli nie jest bowiem kwestia ustalenia treści umowy w drodze wykładni, ale wyjaśnienie, czy konkretne postanowienie wzorca umownego stanowi niedozwoloną klauzulę umowną i z tej przyczyny nie wiąże nie tylko stron postępowania, ale nieograniczonego kręgu konsumentów. Chodzi tu o kontrolę abstrakcyjną, skuteczną erga omnes, nie zaś o ograniczoną w skutkach do stron wykładnię konkretnej umowy (wyrok SN z dnia 6 października 2004 r. I CK 162/2004 Monitor Prawniczy 2004/21 str. 966)”. „Sąd Najwyższy uznaje również, iż jeżeli SOKiK uzna określoną klauzulę za niedozwoloną w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 479[45] § 2 kpc, to praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 uokik dopuszcza się każdy z przedsiębiorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegające np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie użytych wyrazów, jeżeli zmiany te nie prowadzą do zmiany istoty klauzuli”. Pomimo, iż powyżej powołana uchwała zapadła pod rządami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to orzecznictwo to należy uznać za aktualne także w obecnym stanie prawnym. Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2007r. rozważana kwestia została uregulowana w analogiczny sposób, a zatem nie występują różnice, które nakazywałyby odejście od ustalonej linii orzecznictwa i w konsekwencji tego odmienną ocenę prawną badanego zagadnienia. W zakresie punktu I sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczyła stosowania przez przedsiębiorcę we wzorcu umowy pożyczki postanowienia wzoru umowy, które zostało wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. „ Spory wynikłe na tle stosowania postanowień niniejszej umowy strony poddają pod rozstrzygnięcie SĄDU REJONOWEGO w BYTOMIU oraz Sądu Okręgowego właściwego dla siedziby Pożyczkodawcy ”. Postanowienie przytoczone poniżej zostało uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 4 czerwca 2003r. Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów sygn. akt XVII Amc 60/02, a do rejestru niedozwolonych postanowień wzorców umowy wpisane w dniu 14 sierpnia 2003r. pod numerem 77: „ Strony niniejszej umowy zobowiązują się do dołożenia wszelkich starań w celu polubownego rozstrzygnięcia ewentualnych sporów. Sądem właściwym do rozstrzygania będzie sąd miejsca siedziby EFB ”. Również postanowienie przytoczone poniżej zostało uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 21.08.2002r. sygn. akt XVII Amc 50/01 przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a następnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień wzorców umowy w dniu 14 sierpnia 2003r. pod numerem 76: „ Strony wykorzystają wszelkie możliwości do polubownego rozwiązania ewentualnych spraw wynikających z niniejszej umowy. Sprawy wymagające rozstrzygnięcia sądowego będą prowadzone przed Sądem Rejonowym w Tychach lub przed Sądem Okręgowym w Katowicach ”. 19 Postanowienie o zbliżonej treści jak zakwestionowane zostało również uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 31 stycznia 2003r. sygn. akt XVII Amc 31/02 przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a następnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień wzorców umowy w dniu 30 czerwca 2003r. pod numerem 41: „ Wszelkie spory wynikłe na tle zawartej umowy podlegają wyłączności sądu powszechnego dla siedziby firmy przyjmującej zamówienie". Oceniane postanowienie wzorca umowy stosowane przez przedsiębiorcę podobnie jak i ww. postanowienia wpisane do rejestru, na zasadzie wyłączności narzucały konsumentowi rozpoznanie sprawy przez sąd wskazany przez przedsiębiorcę, który zgodnie z ustawą nie zawsze będzie sądem właściwym miejscowo. Przykładowo w sprawach dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od konsumenta z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, zgodnie z właściwością ogólną sądu, sądem właściwym byłby sąd miejsca zamieszkania konsumenta (art. 27 k.p.c.), natomiast zgodnie z właściwością przemienną sądu, sądem właściwym byłby sąd miejsca wykonania umowy (art. 34 k.p.c.). Tym samym, zarówno kwestionowane postanowienie, jak i przytoczone postanowienia wpisane do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, mogą wyłączać rozpoznanie sprawy zarówno przez sąd właściwy według właściwości ogólnej, jak i przemiennej zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego. W związku z powyższym, postanowienia te spełniają przesłanki niedozwolonej klauzuli umownej, o której mowa w art. 385(3) pkt 23 k.c. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, postanowienia narzucające rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie zawsze jest miejscowo właściwy, stanowią niedozwolone postanowienia umowne. Analiza porównawcza kwestionowanego postanowienia stosowanego przez przedsiębiorcę, z wymienionymi wyżej postanowieniami uznanymi przez Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, wskazuje na identyczność skutków ich stosowania, pomimo różnic w zakresie użytych sformułowań i wyrazów. Stąd też przyjąć należy, iż kwestionowane postanowienie mieściło się w hipotezach przywołanych klauzul umownych wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowień umowy. Przedstawione argumenty dają podstawę do uznania stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki za bezprawną. W związku z faktem, że zaistniały łącznie przesłanki wynikające z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. bezprawność działań przedsiębiorcy oraz naruszanie zbiorowych interesów konsumentów, Prezes Urzędu uznał ocenianą praktykę za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie prowadzonego postępowania przedsiębiorca dokonała zmiany treści wzorca umowy o pożyczkę gotówkową w oparciu, o który zawierane są umowy z konsumentami, polegającej na wykreśleniu z kwestionowanego postanowienia określenia sądu, który miałby być właściwy miejscowo do rozstrzygania sporów powstałych na tle zawieranych umów. Przedsiębiorca poinformował, iż wzorzec umowy, który nie zawiera klauzuli określającej właściwość sądu został zmieniony z dniem 8 kwietnia 2011r. Z uwagi na usunięcie z treści wzorca umowy wykorzystywanego przy zawieraniu umów z konsumentami zakwestionowanej klauzuli, należało stwierdzić, iż przedsiębiorca zaniechał stosowania zakwestionowanej praktyki z dniem 8 kwietnia 2011r. W świetle ww. okoliczności orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. II. W zakresie punktu II sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczyła naruszania przez przedsiębiorcę obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej i pełnej informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, co zostało uznane za niezgodne z art. 4 ust. 2 pkt 13 ustawy o kredycie konsumenckim. 20 Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 13 ustawy o kredycie konsumenckim, umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać informacje o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego oraz warunki jej zmiany, a także informacje o innych kosztach ponoszonych przez konsumenta w związku z niewykonaniem przez niego zobowiązań wynikających z umowy, w tym o kosztach upomnień lub wezwań do zapłaty, kosztach sądowych i postępowania egzekucyjnego. Biorąc pod uwagę powyżej przytoczony przepis, umowa zawierana z konsumentem powinna podawać informację o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. Podanie rocznej stopy oprocentowania ma na celu umożliwienie konsumentowi przy zawarciu umowy o pożyczkę dokonania oceny kosztów jakie wiążą się z niewykonaniem w terminie zobowiązań finansowych. Obowiązek podawania stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego w skali roku ma ułatwić porównanie ofert różnych pożyczkodawców. § 8.1 „starego” wzoru umowy o pożyczkę gotówkową w zakresie kosztów, jakie wynikają dla konsumentów z tytułu nieterminowej spłaty zadłużenia, stanowił, iż za każde rozpoczęte 7 dni opóźnienia, naliczana była kara gwarancyjna w wysokości 105 zł. Jednak wzór umowy nie podawał żadnych informacji o wielkości rocznej stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. Biorąc pod uwagę cel umieszczenia w umowie informacji o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 13 ustawy o kredycie konsumenckim, którym jest posiadanie przez konsumenta informacji o faktycznym oprocentowaniu zadłużenia przeterminowanego, umowa powinna określać tą wartość. Określenie w przedmiotowym przypadku wartości jakie zostaną nałożone na konsumentów nie jest wystarczające. Konsument w związku z ww. wymogiem ma prawo otrzymać informację o oprocentowaniu wyliczonym w skali roku, przy czym zgodnie z art. 359 Kodeksu cywilnego odsetki karne nie mogą być wyższe niż maksymalne określone w art. 359 § 2 1 -2 3 Kodeksu cywilnego. Dodatkowo zgodnie z art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego, odszkodowanie za opóźnienie z zapłatą długu pieniężnego polega zawsze na odsetkach. Zgodnie z art. 359 Kodeksu cywilnego, w sytuacji, gdy umowa nie określa wysokości należnych odsetek należą się odsetki ustawowe. Jednak ustawa o kredycie konsumenckim nałożyła na przedsiębiorców obowiązek podawania w umowach wysokości odsetek, które będą obciążały konsumentów. Tym samym informacja o wysokości oprocentowania musi być podana w umowie nawet, gdy jest ono równe odsetkom ustawowym. Również w sytuacji, gdyby przedsiębiorca nie naliczał w takim przypadku odsetek informacja, iż oprocentowanie od powstałego zadłużenia wynosi 0% musi być podana wprost. Brak określenia stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego w skali roku powoduje, iż przedsiębiorca naruszył obowiązek podawania informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, przez co stosował bezprawna praktykę przez niewykonanie art. 4 ust. 2 pkt 13 ustawy o kredycie konsumenckim. W związku z faktem, że zaistniały łącznie przesłanki wynikające z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. bezprawność działań przedsiębiorcy oraz naruszanie zbiorowych interesów konsumentów, Prezes Urzędu uznał ocenianą praktykę za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie prowadzonego postępowania przedsiębiorca dokonał zmiany treści wzorca umowy o pożyczkę gotówkową. Zmiana ta polega na uzupełnieniu „nowego” wzorca umowy o informację o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. § 5.10 nowej umowy „ W przypadku opóźnienia w zapłacie części lub całości rat w terminach wskazanych w Harmonogramie spłat niezapłacona rata staje się zadłużeniem przeterminowanym i od każdej opóźnionej raty obejmującej niezapłaconą część kapitału, odsetek kapitałowych, Pożyczkodawca będzie naliczał odsetki karne za opóźnienie w 21 wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniu art. 359 § 2 1 Kodeksu Cywilnego liczone od dnia następnego po terminie wymagalności danej raty do dnia rzeczywistej zapłaty lub wypowiedzenia umowy z powodu braku zapłaty dwóch pełnych rat w oznaczonym terminie, w zależności od tego co nastąpi wcześniej ”. § 5.13 nowej umowy „ Stopa odsetek karnych za opóźnienie liczona zgodnie z art. 359 § 2 1 Kodeksu Cywilnego jest zmienna i w dniu zawarcia niniejszej umowy odsetki karne od zadłużenia przeterminowanego wynoszą …% w stosunku rocznym ”. Z uwagi na uzupełnienie treści „nowego” wzorca umowy, który zgodnie z deklaracją przedsiębiorcy zostanie wprowadzony do stosowania przy zawieraniu umów z konsumentami i będzie zawierał przedmiotową klauzulę, należało stwierdzić, iż w przedmiotowym zakresie nie narusza on zbiorowych interesów konsumentów. Przedsiębiorca poinformował, iż od dnia 8 kwietnia 2011r. nie zawiera umów w oparciu o zakwestionowany wzór umowy. W związku z tym stwierdzone zostało, iż przedsiębiorca zaniechał stosowania zakwestionowanej praktyki z dniem 8 kwietnia 2011r. W świetle ww. okoliczności orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. III. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiekolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania . Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów pozwalających na rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może zarówno z przyczyn podmiotowych (np. śmierć strony, ustanie bytu prawnego osoby prawnej), jak i przedmiotowych (np. w przypadku stwierdzenia, że organ który prowadził postępowanie na żądanie strony, nie był właściwy, a także gdy strona wnosi o wydanie decyzji tożsamej w decyzją uprzednią). Zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem art. 84. Biorąc pod uwagę powyższe, w sytuacji rozstrzygnięcia innego, niż przewiduje ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym zastosowanie ma powyżej przytoczony art. 105 § 1 k.p.a. Postępowanie zostało wszczęte w związku z podejrzeniem naruszenia art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. W przedmiotowym przypadku postępowanie wszczęto w sprawie podejrzenia stosowania bezprawnego działania noszącego znamiona praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na określaniu w umowach o pożyczkę gotówkową wysokości opłaty naliczanej za każde trwające do 7 dni opóźnienie w spłacie pożyczki, a także sposobu określania okresów – 7 dni, za które naliczana jest opłata w sytuacji wystąpienia opóźnienia w spłacie pożyczki, co może zostać uznane za niezgodne z art. 359 § 2 1 -2 3 Kodeksu cywilnego. § 8.1 umowy o pożyczkę gotówkową stanowił, iż „ W przypadku nienależytego wykonania umowy przez Pożyczkobiorcę, polegającego na nieterminowej realizacji spłat pożyczki (bez względu na winę Pożyczkobiorcy), Pożyczkodawca naliczać będzie kary gwarancyjne w wysokości 105,00 zł za każde trwające do 7 dni opóźnienie w spłacie pożyczki. Celem wyłączenia wątpliwości interpretacyjnych strony postanawiają, iż Pożyczkodawca 22 uprawniony będzie po upływie każdorazowego 7-dniowego okresu opóźnienia do naliczania kolejnych kwot tytułem zabezpieczenia gwarancyjnego stosownie do okresu opóźnienia ”. Zgodnie z art. 359 § 2 1 Kodeksu cywilnego, maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne). Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne (art. 359 § 2 2 Kodeksu cywilnego). Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, także w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy (art. 359 § 2 3 Kodeksu cywilnego). Przedsiębiorca w trakcie postępowania poinformował, iż kara gwarancyjna za każde trwające 7 dni opóźnienie w każdym przypadku wynosiła 105,00 zł. Taka wartość przedmiotowej kary była wartością stałą, określoną na zasadzie ryczałtu i była stosowana we wszystkich umowach zawieranych z kontrahentami. Wysokość kary gwarancyjnej nie była więc różnicowana ze względu na wysokość udzielanej pożyczki. (dowód: karta nr 270). Dodatkowo przedsiębiorca przedstawił wyjaśnienia, dotyczące czynności, jakie podejmuje, z tytułu których powstałe koszty konsument ma obowiązek pokryć, tj. monitoring realizacji harmonogramu spłat zobowiązań oraz bezpośredni monitoring w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy poprzez wizyty osobiste. W trakcie postępowania dokonano zmiany treści wzorca umowy. W nowych umowach wpisane zostało postanowienie (dowód: karty nr 845 – 849): § 8.1 nowej umowy „W przypadku powstania opóźnienia w spłacie rat Pożyczkodawca naliczać będzie opłaty monitoringowe w wysokości ... zł. (słownie: … złotych 00/100) od opóźnionych rat za każdy pełny tydzień opóźnienia w celu pokrycia kosztów monitoringu spłaty opóźnionego zadłużenia”. § 8.2 nowej umowy „Opłaty monitoringowe obejmują pokrycie kosztów następujących dodatkowych czynności związanych z obsługą przeterminowanego zadłużenia: a) bieżący monitoring obowiązującego Harmonogramu spłat stanowiącego załącznik do umowy pożyczki oraz bieżący monitoring terminarza spłat w systemie informatycznym w siedzibie firmy i wprowadzanie do niego adnotacji o wpływach lub braku wpływu wymagalnych rat i oprocentowania, z adnotacją o wykonanych telefonach do pożyczkobiorcy oraz ich skutkach i rodzaju ewentualnie dokonanych w ten sposób ustaleń, b) wykonywanie co najmniej dwóch monitów telefonicznych tygodniowo na numer telefonu pożyczkobiorcy wskazany we wniosku o pożyczkę i zawartej umowie, c) monitoring bezpośredni w terenie w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy poprzez wizyty osobiste lub oddelegowanego przedstawiciela w celu bezpośredniego ustalenia przyczyn zwłoki w spłacie oraz terminu i wysokości najbliższych wpłat – powyższe czynności obejmują następujące działania jednostkowe: - Odszukanie i pobranie akt umowy z archiwum biura, - Dojazd do klienta samochodem służbowym, - Poświęcenie czasu na dojazd i wizytę w domu u klienta, - Powrót do siedziby firny samochodem służbowym, - Wprowadzenie do systemu informatycznego opartego na zasadzie „przypominajki” informacji o pobranej racie (data i wysokość), d) Odnotowanie skutków terenowych wizyt monitoringowych w aktach podręcznych sprawy danego pożyczkobiorcy i ewentualnego kolejnego terminu wizyty terenowej”. Analiza porównawcza postanowień, które przedsiębiorca stosował wcześniej oraz nowych proponowanych postanowień wykazała, iż zmianie uległa nazwa kary gwarancyjnej, która została zastąpiona opłatą monitoringową. Wzorzec umowy został uzupełniony również 23 o określenie działań, jakie podejmuje przedsiębiorca, a których koszt ma pokryć właśnie opłata monitoringowa. W trakcie postępowania nie udowodniono, iż naliczane opłaty gwarancyjne były naliczane w miejsce odsetek, do naliczana, których ma prawo przedsiębiorca z tytułu opóźnienia się przez konsumenta w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Dodatkowo w trakcie prowadzonego postępowania przedsiębiorca sprecyzował czynności, które przeprowadza i z tytułu których ponosi dodatkowe koszty. Właśnie w związku z ponoszeniem tych dodatkowych kosztów, przedsiębiorca pobiera od konsumentów opłaty wcześniej nazywane opłatami gwarancyjnymi, a obecnie opłatami monitoringowymi. Tym samym brak było podstaw do porównywania wysokości przedmiotowych opłat z wysokością odsetek maksymalnych wynikających z art. art. 359 § 2 1 Kodeksu cywilnego. Dlatego też brak było podstaw w niniejszym postępowaniu do oceny naliczanych przez przedsiębiorcę kwot za każde trwające 7 dni opóźnienia przez pryzmat odsetek maksymalnych. W związku z faktem, że nie zaistniała powyżej opisana przesłanka, Prezes Urzędu uznał za zasadne umorzenie postępowania. Wobec powyższego należało orzec, jak w punkcie III sentencji decyzji. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenia przepisów ustawy przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 ustawy antymonopolowej, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Postępowanie przeciwko przedsiębiorcy w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zostało wszczęte z urzędu. Na podstawie ustaleń dokonanych w trakcie postępowania w punktach I - II decyzji stwierdzone zostało naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego postępowania dla Prezesa Urzędu są wydatki w wysokości 30 zł związane z korespondencją prowadzoną z przedsiębiorcą. W związku z powyższym, Prezes Urzędu postanowił obciążyć przedsiębiorcę kosztami postępowania w wysokości 30 zł (słownie złotych: trzydziestu). Wobec powyższego orzeka się jak w punkcie IV sentencji decyzji. Na podstawie art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyznaczył stronie termin 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na uiszczenie kosztów niniejszego postępowania. Powyższą kwotę należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 K.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie IV niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z 479 32 § 1 i § 2 K.p.c., należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony 24 Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn