RKT-32/2012

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH Katowice, dnia 25 października 2012 r. RKT-61-09/12/MZ DECYZJA Nr RKT – 32 / 2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko E. F., prowadzącej działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L.: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez E. F., prowadzącą działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umowy o zaopatrzenie w wodę, stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia o treści „ Usługobiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie 14 dni od daty jej dostarczenia ”, co jest niezgodne z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127 poz. 886), a przez to z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie stosowania tej praktyki ; II. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez E. F., prowadzącą działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umowy o zaopatrzenie w wodę, stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia o treści „ Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia ”, co jest niezgodne z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123 poz. 858 ze zm.), a przez to z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie stosowania tej praktyki ; III. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez E. F., prowadzącą działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umowy o zaopatrzenie w wodę, stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia o treści „ W 2 razie naruszania przez (…) Usługobiorcę postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Usługobiorcę postanowień § 7 uprawnia Usługodawcę do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia ”, co jest niezgodne z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123 poz. 858 ze zm.), a przez to z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie stosowania tej praktyki ; IV. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez E. F., prowadzącą działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. polegającą na tym, że w treści umów o zaopatrzenie w wodę zawieranych z konsumentami – wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) – nie zamieszczono pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron umowy poprzez zaniechanie objęcia treścią ww. umów postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje się zaniechanie stosowania tej praktyki. V. Na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, określa się E. F., prowadzącej działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów , polegające na dokonaniu modyfikacji postanowień znajdujących się w zawartych i wykonywanych z konsumentami umowach o zaopatrzenie w wodę, w ten sposób, że: 1) termin zapłaty faktury za dostarczoną wodę zostanie określony w sposób zgodny z wymogami wynikającymi z rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127 poz. 886), 2) z umów zostanie usunięte postanowienie przewidujące możliwość rozwiązania umowy o dostawę wody przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, 3) z umów zostanie usunięte postanowienie przewidujące możliwość rozwiązania umowy o dostawę wody przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia, w razie naruszania przez Usługobiorcę postanowień umowy, 4) z umów zostanie usunięte postanowienie przewidujące możliwość rozwiązania umowy o dostawę wody przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, bez zachowania okresu wypowiedzenia, w razie naruszania przez Usługobiorcę postanowień § 7 umowy, 5) umowy zostaną uzupełnione o informacje, określające obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, - w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. 3 VI. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na E. F., prowadzącą działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. kary pieniężne w wysokości: 1) 844 zł (słownie: ośmiuset czterdziestu czterech złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji 2) 1013 zł (słownie: jednego tysiąca trzynastu złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punktach II i III sentencji niniejszej decyzji, 3) 844 zł (słownie: ośmiuset czterdziestu czterech złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. VII. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 264 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanawia się obciążyć E. F., prowadzącą działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i zobowiązać ww. przedsiębiorcę do zwrotu na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 30 zł (słownie: trzydziestu złotych), w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej także „Prezesem Urzędu”) zostało przeprowadzone z urzędu pod sygn. akt RKT-400-12/12/MZ postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy w związku z działalnością E. F., prowadzącej działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. (zwanej dalej także „Przedsiębiorcą” lub „Eko-San”) nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego. Ponieważ analiza treści zgromadzonych dokumentów i informacji dała podstawy do przyjęcia, iż w zakresie opisanym w pkt I-IV sentencji niniejszej Decyzji mogło dojść do naruszenia przez Przedsiębiorcę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 26.04.2012 r. Postanowieniem Nr 1 wszczęte zostało w tej sprawie z urzędu postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (dowód: karty nr 1-2). Postanowieniem nr 2 z tej samej daty (dowód: karta nr 4) w poczet dowodów zaliczono materiały zgromadzone w toku ww. postępowania wyjaśniającego (dowód: karty nr 6-27). Przedsiębiorcy postawiono zarzuty naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w drodze podejmowania bezprawnych działań godzących w zbiorowe interesy konsumentów polegających na: 1. zawarciu we wzorcu umowy o zaopatrzenie w wodę, stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia o treści „ Usługobiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie 14 dni od daty jej dostarczenia ”, co może być niezgodne z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127 poz. 886); 4 2. zawarciu we wzorcu umowy o zaopatrzenie w wodę, stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia o treści „ Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia ”, co może być niezgodne z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123 poz. 858 ze zm.); 3. zawarciu we wzorcu umowy o zaopatrzenie w wodę, stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia o treści „ W razie naruszania przez (…) Usługobiorcę postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Usługobiorcę postanowień § 7 uprawnia Usługodawcę do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia ”, co może być niezgodne z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123 poz. 858 ze zm.); 4. nie zamieszczeniu w treści zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wodę – wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123 poz. 858 ze zm.) - pełnej informacji odnośnie praw i obowiązków stron umowy poprzez zaniechanie objęcia treścią ww. umów postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, - co może stanowić praktykę określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedsiębiorca ustosunkował się do postawionych zarzutów w pismach z dn. 23.05.2012 r. (dowód: karty nr 28-32), z dn. 28.06.2012 r. (dowód: karty nr 36-43) i z dn. 27.07.2012 r. (dowód: karty nr 46-47). Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, pismem z dnia 8 sierpnia 2012 r. Przedsiębiorca został poinformowany o zakończeniu zbierania materiału dowodowego (dowód: karty nr 50-51). W wyznaczonym terminie Przedsiębiorca nie skorzystał z prawa do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny. E. F. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (dowód: karty 8). Przedmiotem jej działalności jest między innymi pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody oraz odprowadzanie i oczyszczanie ścieków (dowód: karta nr 9). Przedsiębiorca realizuje zadania z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę na terenie gmin Ciasna i Koszęcin. Działalność w ww. zakresie prowadzona jest na podstawie zezwoleń, wydanych przez wójtów: Gminy Ciasna (Decyzja RGK.SK- 7015/I/1/04 z dn. 31.08.2004 r.) i Gminy Koszęcin (Decyzja nr 1/2004 z dn. 27.08.2004 r.) – dowód: karty nr 12-16. Zgodnie z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123 poz. 858 ze zm.) – zwanej dalej „ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę” – prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego i odbiorców jego usług określają regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ścieków, przyjęte na podstawie: uchwały Nr XLVI/337/2006 Rady Gminy w Ciasnej z dn. 26.10.2006 r. (opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego z 2006 r. Nr 142, poz. 3998) oraz uchwały nr 28/IV/2002 Rady Gminy w Koszęcinie z dn. 20.12.2002 r., która została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego z 5 2003 r. Nr 4, poz. 167 (dowód: karty nr 17-24). Ww. regulaminy nie stanowią załączników do umowy o zaopatrzenie w wodę, konsumenci mogą zapoznać się z nimi w siedzibie Eko-San lub na stronach biuletynów informacji publicznej właściwych gmin (dowód: karta nr 6). W toku postępowania ustalono, że stosownie do art. 6 ust. 1 ww. ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę Przedsiębiorca zawiera z odbiorcami świadczonych przez siebie usług, w tym z konsumentami, pisemne umowy, na podstawie których odbywa się dostawa wody. Przedsiębiorca posługuje się jednym wzorcem umowy o zaopatrzenie w wodę (dowód: karta nr 25), który stosowany jest w obrocie od 2006 roku. Eko-San posiada umowy zawarte z 4696 odbiorcami, w tym około 4560 umów z konsumentami. Przedsiębiorca oświadczył, iż ok. 95% umów jest zawartych na podstawie obecnie stosowanego wzorca. Eko-San eksploatuje cztery ujęcia wody na terenie gmin Ciasna i Koszęcin, a także kupuje wodę od PWiK w Tarnowskich Górach oraz Zarządu Gospodarki Komunalnej, Lokalowej i Ciepłownictwa w Lublińcu. Produkcja własna pokrywa 78% zapotrzebowania na wodę (dowód: karty nr 6-7). W toku postępowania ustalono, iż na podstawie § 14 ust. 1 wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę „Usługodawca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie 14 dni od daty jej dostarczenia”. Na podstawie § 16 ust. 2 wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę „Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia bądź na mocy porozumienia stron”, a zgodnie z § 16 ust. 3 wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę „W razie naruszania przez Usługodawcę lub Usługobiorcę postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Usługobiorcę postanowień § 7 uprawnia Usługodawcę do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia”. Powołany w ww. postanowieniu umownym § 7 wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę zawiera katalog dziesięciu obowiązków usługobiorcy, którymi to obowiązkami są: 1) zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych z urządzeniem pomiarowym włącznie, 2) natychmiastowe powiadomienie usługodawcy o awarii posiadanych przez usługobiorcę instalacji i przyłączy mających wpływ na wskazania wodomierza głównego oraz inne urządzenia Usługodawcy, o obniżeniu ciśnienia, braku wody lub pogorszeniu się jej jakości, 3) niewykonywanie jakichkolwiek czynności mogących wpłynąć na zmianę stanu technicznego instalacji oraz urządzeń należących do Usługodawcy, a w szczególności wodomierza głównego i jego usytuowania, 4) wydzielenie i utrzymanie w należytym stanie pomieszczenia na zainstalowanie wodomierza głównego, zabezpieczającego wodomierz przed uszkodzeniem, zamarznięciem lub kradzieżą, 5) udostępnienie usługodawcy swobodnego dostępu do pomieszczenia wodomierzowego w celu dokonania odczytu wodomierza głównego lub jego wymiany, 6) zapewnienie usługodawcy możliwości wykonywania niezbędnych napraw urządzeń przez niego eksploatowanych, 7) pokrycie kosztów wymiany wodomierza głównego powstałych w wyniku nie zabezpieczenia go przed działaniem warunków atmosferycznych albo uszkodzeniami mechanicznymi oraz kosztów zainstalowania wodomierza głównego w przypadku jego kradzieży, 8) pokrycie kosztów ponownego oplombowania urządzenia pomiarowego w przypadku uszkodzenia założonych plomb, 6 9) zainstalowanie i utrzymanie antyskażeniowych zaworów zwrotnych zgodnie z obowiązującymi Polskimi Normami, 10) nie przyłączanie wewnętrznej instalacji wodociągowej, przyłączonej do gminnej sieci wodociągowej do jakiegokolwiek innego źródła wody (wymagane całkowite i stałe odłączenie hydroforu). Ponadto w toku postępowania ustalono, iż w treści umów zawieranych przez Przedsiębiorcę brak jest postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji. W treści umów brak jest postanowień określających tryb postępowania reklamacyjnego, terminy w jakich może być złożona reklamacja, informacji o tym, w jakim terminie przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne zobowiązane jest do jej rozpatrzenia oraz jakie wymogi powinna spełniać odpowiedź na reklamację. Regulamin dostarczania wody obowiązujący na terenie gminy Ciasna zawiera w § 34 określenie podstaw składania reklamacji, formy i terminu ich składania, a także szczegółowo określa jakie elementy powinna zawierać reklamacja, w jakim terminie zostanie rozpatrzona oraz jaką formę i elementy winna zawierać odpowiedź przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego. Regulamin dostarczania wody obowiązujący na terenie gminy Koszęcin zawiera w § 25 pkt c informację o terminach, w jakich przedsiębiorca udziela na żądanie usługobiorców informacji w odpowiedzi na „pisemne i telefoniczne skargi i zażalenia, wymagające przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego”. Odnosząc się do wszczęcia przez Prezesa Urzędu postępowania Przedsiębiorca podniósł, że „za stosowaniem przeze mnie we wzorcu umowy kwestionowanych zapisów nie kryją się żadne motywy mające na celu zaszkodzenie odbiorcom wody. Taki wzorzec funkcjonował w środowisku firm prowadzących zbiorowe zaopatrzenie w wodę oraz na szkoleniach prowadzonych w tym temacie i przyjęliśmy go do stosowania”. Odnośnie postanowienia, o którym mowa w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, Przedsiębiorca wyjaśnił, że „(…) kwestionowany zapis wynika z błędu logicznego sformułowania treści, a nie jest wynikiem działań celowych. Oczywiście w praktyce był stosowany termin płatności wynoszący 14 dni od daty wystawienia i dostarczenia faktury, w przypadku, gdy faktura była wystawiana przez inkasenta i pozostawiana bezpośrednio u odbiory wody, oraz 17 dni od daty wystawienia faktury, w przypadku, gdy faktura była wystawiana w biurze i wysyłana pocztą”. Odczyty stanu wodomierzy dokonywane są u odbiorców usług przez inkasentów, którzy bezpośrednio po dokonaniu odczytu wprowadzają dane do systemu komputowego i drukują fakturę. Odbiorca może wybrać fakturę „spłaconą gotówkową” i dokonać płatności gotówką inkasentowi albo wybrać „fakturę niespłaconą” i dokonać później opłaty np. przelewem z rachunku bankowego lub przekazem pocztowym. Jeśli inkasent nie zastanie klienta, jest zobowiązany zostawić w skrzynce pocztowej lub w drzwiach informację o swojej wizycie i o możliwości podania stanu wodomierza w celu wystawienia faktury, co może być dokonane m.in. telefonicznie, e-mailem lub poprzez stronę internetową Eko-San (dowód: karty nr 30-31). Eko-San podniósł, że postanowienie przewidujące możliwość rozwiązania umowy przez przedsiębiorcę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia miało na celu umożliwienie odbiorcy rezygnacji z korzystania z gminnego wodociągu i rozpoczęcie czerpania wody z własnego ujęcia, przy czym postanowienie to było stosowane jedynie przez odbiorców usług. Przedsiębiorca oświadczył, że postanowienie przewidujące rozwiązanie umowy z zachowaniem trzydziestodniowego wypowiedzenia lub bez okresu wypowiedzenia nigdy nie zostało zastosowane (dowód: karta nr 30). Przedsiębiorca oświadczył w piśmie z dn. 23.05.2012 r., że „w możliwie najkrótszym czasie doprowadzimy wzorzec umowy do stanu zgodnego z obowiązującym prawem i wprowadzimy go w życie” (dowód: karta nr 31). Pismem z dnia 28.06.2012 r. Przedsiębiorca przedstawił projekt nowego wzorca umowy o zaopatrzenie w wodę i zwrócił się o zaopiniowanie ww. wzorca. Jednocześnie poinformował, że planowana data wprowadzenia tego wzorca do stosowania to 7 1.10.2012 r., co wynika z „konieczności przedstawienia wzorca do akceptacji Wójtowi Gminy oraz trwającego okresu urlopowego” (dowód: karta nr 42). W treści ww. projektu nowego wzorca Przedsiębiorca zamieścił preambułę o treści „Biorąc za podstawę przepisy (…) Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, przyjętego uchwałą Nr 28/IV/2002 z dn. 20 grudnia 2002 r. Rady Gminy w Koszęcinie opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego z 2003 r. Nr 4 poz. 167 stanowiącym Załącznik Nr 1 do niniejszej Umowy, (…) Strony zawierając umowę (…)”. Na podstawie § 7 ust. 7 projektu nowego wzorca „Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób”. Zgodnie z § 9 ww. projektu nowego wzorca „Zgłoszenia przez Odbiorcę Usług reklamacji związanych z niniejszą umową mogą być dokonywane w formie pisemnej lub składane telefonicznie. Reklamacje będą rozpatrywane przez Przedsiębiorstwo niezwłocznie, nie dłużej jednak niż w ciągu 14 dni od daty zgłoszenia reklamacji”. Z treści wzorca usunięto postanowienia przewidujące, że umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, a także iż w razie naruszania przez usługobiorcę postanowień umowy, przedsiębiorca może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Usługobiorcę określonych postanowień umowy uprawnia usługodawcę do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia (dowód: karta nr 43). W dniu 27.07.2012 r. Eko-San przedstawił poprawiony projekt nowego wzorca umowy, w którym przewidziano możliwość rozwiązania umowy za wypowiedzeniem przez usługobiorcę, na podstawie § 8 ust. 3 o treści: „Umowa może być rozwiązana przez Odbiorcę Usług z zachowaniem 30 dniowego okresu wypowiedzenia” (dowód: karta nr 47). Przedsiębiorca zwrócił się z prośbą o niestosowanie wobec niego kary, co uzasadnił tym, iż stosowanie zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień nie wynikało z chęci działania na szkodę odbiorców usług, a jedynie „(…) z błędnego pojmowania wspólnego dobrego interesu i bezpieczeństwa wszystkich korzystających z wodociągów gminnych i (…) gdy otrzymywaliśmy informację od innych przedsiębiorstw wod-kan o kwestionowaniu przez Urząd pewnych zapisów umowy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, natychmiast wprowadzaliśmy zmiany zgodne z zaleceniami Urzędu” (dowód: karta nr 46). Przedsiębiorca w ww. piśmie z dnia 28.06.2012 r. poinformował, że w dniu 25.06.2012 r. został powiadomiony o nieprzedłużeniu umowy w sprawie zbiorowego zaopatrzenia w wodę na ternie gminy Ciasna, w związku z tym – wobec utraty tytułu prawnego do prowadzenia działalności w tym zakresie – z dniem 1.07.2012 r. wygasną umowy zawarte z odbiorcami mieszkającymi w tej gminie (dowód: karta nr 42). W toku przeprowadzonego postępowania Przedsiębiorca oświadczył, iż w 2011 roku osiągnął przychód w wysokości [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 1], w tym przychód osiągnięty z tytułu zbiorowego zaopatrzenia w wodę wyniósł [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 2] . Osiągnięty w 2011 roku przychód ustalono na podstawie bilansu za okres od dn. 1.01.2011 r. do dn. 31.12.2011 r. rok (dowód: karty nr 31-32). Prezes Urzędu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego . Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyjętej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a także podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsiębiorców narażonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma zatem charakter publicznoprawny i służy ochronie interesu ogólnospołecznego; w odniesieniu do przedsiębiorców 8 chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mogą być stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań sprzecznych z przepisami prawa naruszony został interes publiczny. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy określonymi działaniami dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok Sądu Antymonopolowego z dn. 24 października 1991 r., sygn. akt XV Amr 8/90). Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy na podstawie umów o zaopatrzenie w wodę o treści zakwestionowanej w toku niniejszego postępowania korzystają lub będą korzystać z usług świadczonych przez przedsiębiorcę wodociągowo-kanalizacyjnego. Objęte zarzutem działanie przedsiębiorcy wymierzone jest w szeroki i bliżej nieokreślony krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do członków określonej zbiorowości tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorcę usług. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. W tym stanie rzeczy uznać należy, że w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez Eko- San interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocenę zachowania przedsiębiorcy na rynku w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, − praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Status przedsiębiorcy Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) przedsiębiorcą jest osoba fizyczna wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. W niniejszym postępowaniu podmiot będący stroną postępowania posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. 9 Zachowania niniejszego podmiotu podlegają zatem bez wątpienia kontroli dokonywanej na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, że E. F., prowadząca działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Bezprawność działań Drugą przesłanką, jaką należy rozważyć w celu udowodnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów „muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa” 1 . Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 3 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem „w szczególności”, co oznacza, że ma on charakter przykładowy. Zamiarem ustawodawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działań, które naruszyły przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów” 4 . Podkreślenia wymaga także, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego 5 . Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy 1 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. również: M. Szydło: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 4 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 5 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 10 (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Trzecią przesłanką, jaką należy wziąć pod uwagę w niniejszej sprawie jest to, iż kwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w interesy konsumentów oraz, że zagrożone są zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie objaśnia znaczenia pojęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”. Należy przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Wskazówki co do tego, jak należy pojmować zbiorowy interes konsumentów zawarte są natomiast w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, że nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: „ nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, żeby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów, bezprawność działań przedsiębiorcy i podstawa wydania decyzji zostaną poniżej omówione dla poszczególnych stawianych zarzutów. Ad I 11 W przedmiotowym postępowaniu pierwszy z postawionych E. F., prowadzącej działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. zarzutów stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umowy o zaopatrzenie w wodę, stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia o treści „ Usługobiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie 14 dni od daty jej dostarczenia ”. Rozważając przesłankę bezprawności zakwestionowanego zachowania należy powołać treść § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127 poz. 886), który stanowi, że odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób. Przepis ten nakłada na dostawcę usług obowiązek wystawienia faktury za usługi z zakresu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków oraz takie określenie w fakturze terminu płatności, aby ów termin wynosił co najmniej 14 dni licząc od dnia jej „wysłania lub dostarczenia w inny sposób”. Z przepisu tego wynika obowiązek przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego polegający na wystawieniu faktury i następnie wysłaniu (dostarczeniu) jej konsumentowi nie później niż 14 dni przed terminem płatności wskazanym w rachunku. We wzorcu umów zawieranych z konsumentami Przedsiębiorca posługuje się natomiast postanowieniem przewidującym, iż odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie 14 dni od daty jej dostarczenia. Słowo „jej” odnosi się niewątpliwie do wody. Tym samym przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne odwołuje się do daty dostarczenia wody, a nie daty wystawienia bądź wysłania lub dostarczenia faktury za wodę. Kwestionowane postanowienie wiąże konieczność zapłaty za świadczoną usługę i 14-dniowy termin płatności z samym faktem dostarczania wody. Z przedmiotowego postanowienia umownego nie wynika konieczność wystawienia przez przedsiębiorcę faktury. Postanowienie nie daje odpowiedzi na pytanie, na jakiej podstawie odbiorcy usług mają dokonywać płatności za świadczone usługi. Określony przez Przedsiębiorcę termin nie jest uzależniony od daty wystawienia faktury, gdyż jej wystawienia nie przewidziano. Postanowienie stosowane przez Przedsiębiorcę nakłada na konsumentów obowiązek uiszczenia należności w terminie 14 dni od dostarczenia wody bez względu na to, czy faktura została wystawiona. Zatem nie można przyjąć, że takie sformułowanie gwarantuje, że sposób płatności (wystawienie faktury) wynikający z § 17 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Budownictwa zostanie przez Przedsiębiorcę zachowany. Analizowana klauzula umowna nie zapewnia zatem, że spełnione zostaną warunki wynikające z § 17 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Budownictwa. W wyroku z dn. 27.05.2009 r. (sygn. akt XVII Ama 82/08) Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stanął na stanowisku, że utarta praktyka obsługiwania klientów, która nawet zapewniałaby zachowanie terminów wynikających z rozporządzenia Ministra Budownictwa z 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, nie wyłącza bezprawności danego działania przedsiębiorcy. W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, że zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności. Opisane zachowanie przedsiębiorcy narusza interesy konsumentów, gdyż może doprowadzić do sytuacji, w której konsument jest zobowiązany do uiszczania należności z tytułu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, przy jednoczesnym braku obowiązku wystawienia faktury przez dostawcę usług w sposób określony w ww. rozporządzeniu Ministra Budownictwa. Przedsiębiorca powiązał bowiem obowiązek ponoszenia opłat z samym faktem dostarczenia wody, 12 a nie z wystawieniem faktury za taką usługę. W konsekwencji może dojść do tego, iż konsumenci, nie z własnej winy, nie będą w stanie wywiązać się z obowiązku płatności za świadczone usługi, co może wiązać się z obciążeniem konsumentów odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie należności. Z zakwestionowanych wzorców wynika bowiem, iż wyłącznie w gestii Przedsiębiorcy pozostaje kwestia formy poinformowania konsumenta o wysokości należnej opłaty za wodę. W efekcie kwestionowanych zachowań Przedsiębiorcy po stronie konsumentów mogą powstać negatywne skutki o charakterze finansowym, co świadczy o tym, że opisana praktyka może także godzić w ekonomiczne interesy najsłabszych uczestników rynku. W efekcie posługiwania się w obrocie spornym postanowieniem zagrożone są również prawne interesy konsumentów. Na podstawie treści umowy o zaopatrzenie w wodę i konsumenci nie są bowiem w stanie ustalić, jak powinni zapłacić za dostarczoną wodę. W konsekwencji konsumenci mogą nie egzekwować od Przedsiębiorcy zachowań, które na profesjonaliście wymuszają przepisy powołanego rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. oraz mają ograniczoną możliwość dochodzenia swoich praw w przypadku, gdy dostawca nie dochowa określonych przepisami prawa obowiązków dotyczących wystawienia faktury. Zakwestionowane postępowanie Przedsiębiorcy pozbawia konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawidłowego, świadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczyniać się może do osłabienia ich sytuacji, a tym samym naruszać ich interesy rozumiane jako prawo do uzyskania w treści umowy pełnej i zgodnej z obowiązującymi przepisami prawa informacji na temat warunków płatności. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Przedsiębiorcy stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W piśmie z dn. 23.05.2012 r. Przedsiębiorca oświadczył, że doprowadzi wzorzec umowy o dostarczanie wody do stanu zgodnego z prawem i wprowadzi go w życie. Następnie przedstawił projekt nowego wzorca, nie zawierający kwestionowanego postanowienia, zastrzegając jednak, że projekt wymaga akceptacji wójta gminy Koszęcin. Przedsiębiorca nie wprowadził więc w życie nowego wzorca umowy i nie zaniechał stosowania opisanej wyżej praktyki. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli Prezes Urzędu stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Ad II i III Drugi i trzeci z zarzutów postawionych w niniejszym postępowaniu E. F., prowadzącej działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. zarzutów stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umowy o zaopatrzenie w wodę, stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowień o następującej treści: − „ Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia ” (punkt II sentencji decyzji); − „ W razie naruszania przez (…) Usługobiorcę postanowień niniejszej umowy, strona może rozwiązać umowę z zachowaniem trzydziestodniowego wypowiedzenia, przy czym naruszenie przez Usługobiorcę postanowień § 7 uprawnia Usługodawcę do odstąpienia od umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia ” (punkt III sentencji decyzji). 13 Ponieważ oba ww. postanowienia dotyczą rozwiązania umowy przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne i w obu przypadkach bezprawność wywodzona jest z tego samego przepisu ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, zasadne jest w ocenie Prezesa Urzędu wspólne rozważenie obu zarzutów. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Przedsiębiorcy należy wskazać, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość odprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Formułując powyższy przepis ustawodawca nie posłużył się terminem „w szczególności” lub podobnym. Oznacza to, że ww. katalog ma charakter zamknięty. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie może zaprzestać świadczenia usług na rzecz odbiorców w innych przypadkach niż określone w ustawie. Skoro tylko w wymienionych enumeratywnie przypadkach przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć wodę lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, to też tylko w tych samych przypadkach można umowę wypowiedzieć. Przyczyny wypowiedzenia umowy przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne są więc enumeratywnie wyliczone 6 . Rozwiązanie umowy oznacza praktycznie zaprzestanie świadczenia usługi dostarczania wody lub odprowadzania ścieków. W uzasadnieniu wyroku z dnia 28.11.2011 r. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII Ama 83/11) zwrócił uwagę, iż oczywistym jest, że wypowiedzenie umowy, prowadzi w konsekwencji do takiego samego skutku jaki przewiduje art. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, czyli do odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego, gdyż obowiązek świadczenia w prawie zobowiązań istnieje tylko wówczas, gdy strony łączy stosunek zobowiązaniowy czy to ukształtowany umową czy też powstający z mocy prawa. W ocenie Prezesa Urzędu brzmienie postanowień umownych, zgodnie z którymi umowa może być rozwiązana przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, bez określenia przyczyn tego wypowiedzenia, albo z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia razie stwierdzenia naruszenia przez odbiorcę usług jakichkolwiek postanowień umownych, a także bez zachowania okresu wypowiedzenia (co skutkuje odcięciem dostawy wody i zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego) nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Powołany w ww. postanowieniu umownym § 7 umowy o zaopatrzenie w wodę zawiera katalog obowiązków usługobiorcy, do których należy między innymi zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych, natychmiastowe powiadomienie 6 Bartosz Rakoczy: Charakterystyka umowy o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , Radca prawny, 4/2005. 14 usługodawcy o awariach posiadanych przez odbiorcę instalacji, udostępnienie przedsiębiorcy swobodnego dostępu do pomieszczenia wodomierzowego w celu dokonania odczytu wodomierza głównego lub jego wymiany, a także pokrycie kosztów wymiany wodomierza głównego powstałych w wyniku nie zabezpieczenia go przed działaniem warunków atmosferycznych albo uszkodzeniami mechanicznymi oraz kosztów zainstalowania wodomierza głównego w przypadku jego kradzieży. Zakres stosowania tego postanowienia umownego wykracza poza przepis art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Umożliwia bowiem przedsiębiorcy natychmiastowe rozwiązanie umowy, a więc w konsekwencji odcięcie dostawy wody, z powodu na przykład odmowy pokrycia kosztów wymiany wodomierza głównego w opisanej wyżej sytuacji, w razie zaistnienia sporu co do konieczności pokrycia takich kosztów przez odbiorcę usług. Zdarzenia, objęte hipotezami powołanego wyżej przepisu art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę obejmują ściśle określone sytuacje, w których może nastąpić odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego. Kwestionowane postanowienia umowne mogą statuować możliwość przekroczenia przez Przedsiębiorcę ustawowych kompetencji dostawcy usług wodociągowych i kanalizacyjnych w zakresie możliwości wstrzymania świadczenia usług. Postanowienie to przewiduje bowiem możliwość podjęcia działań powodujących odcięcie dostaw wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego w sytuacjach, które nie zostały objęte art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Przedstawione powyżej okoliczności, uprawniające Eko-San do rozwiązania umowy są szersze niż wymienione w sposób enumeratywny w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę przesłanki pozwalające na odcięcie dostawy wody. Skoro ustawodawca w treści ww. przepisu przewidział określone sankcje za określone naruszenia, za niedopuszczalne należy uznać, aby Przedsiębiorca w treści umowy określał sankcje o większej wadze za mniejsze naruszenia. Stąd w ocenie Prezesa Urzędu pozbawienie konsumentów przysługującej im z mocy ustawy ochrony przed odcięciem dostawy wody, będącym skutkiem rozwiązania umowy na skutek wypowiedzenia jej przez przedsiębiorcę, poprzez sprzeczne z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę uregulowanie we wzorcu umowy określenie przypadków, w których Przedsiębiorca może odciąć przyłącze wody od sieci, świadczy o bezprawności kwestionowanych postanowień umownych. Zachowanie Przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów , gdyż stosowanie we wzorcach umów kwestionowanych klauzul pozbawia odbiorców możliwości korzystania z usługi o charakterze powszechnym, niezbędnej dla prawidłowego funkcjonowania każdego gospodarstwa domowego i przedsiębiorcy, w sytuacji – gdy zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa – nie byliby pozbawieni dostarczania wody. Działanie przedsiębiorcy, nie respektujące tej ochrony należy uznać za godzące w interesy konsumentów, gdyż wywołuje negatywne skutki w sferze praw konsumentów. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Przedsiębiorcy dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Eko- San usług, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wodę na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również w jej potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorców umowy, jakimi posługuje się Przedsiębiorca w obrocie gospodarczym. Są one skierowane do szerokiego kręgu odbiorców, co z założenia oznacza, iż działanie przedsiębiorcy jest ustalone, jednakowe i powtarzalne we wszystkich przypadkach, gdy dany wzór umowy znajduje zastosowanie. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który należy rozumieć prawo wszystkich odbiorców przedsiębiorstwa (konsumentów) do korzystania z jego usług, którego to prawa mogą zostać pozbawieni wyłącznie na podstawie przepisów prawa. 15 W powyższym kontekście podkreślenia wymaga, iż usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę są usługami o charakterze użyteczności publicznej. Z uwagi na swój charakter usługi te są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych. Dostęp do wody to podstawowa życiowa potrzeba każdego człowieka 7 . To dodatkowo przesądza o uznaniu, że kwestionowane przez Prezesa Urzędu zachowania dotyczą ogółu konsumentów jako zbiorowości. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowania Przedsiębiorcy stanowią praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W piśmie z dn. 23.05.2012 r. Przedsiębiorca oświadczył, że doprowadzi wzorzec umowy o dostarczanie wody do stanu zgodnego z prawem i wprowadzi go w życie. Następnie przedstawił projekt nowego wzorca, nie zawierający kwestionowanych postanowień, zastrzegając jednak, że projekt wymaga akceptacji wójta gminy Koszęcin. Przedsiębiorca nie wprowadził więc w życie nowego wzorca umowy i nie zaniechał stosowania opisanych wyżej praktyk. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli Prezes Urzędu stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punktach II-III sentencji niniejszej decyzji. Ad IV Kolejny zarzut postawiony E. F., prowadzącej działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. dotyczy tego, że w treści umów o zaopatrzenie w wodę zawieranych z konsumentami – wbrew wymogowi określonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie zamieszczono pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron umowy poprzez zaniechanie objęcia treścią ww. umów postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Analizując przesłankę bezprawności zachowania Przedsiębiorcy należy wskazać, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Art. 6 ust. 3 tej ustawy zawiera wymogi, jakim powinna odpowiadać treść takich umów. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, do postanowień takich należą postanowienia dotyczące praw i obowiązków stron umowy. W treści zawieranych przez Eko-San umów brak jest postanowień określających tryb postępowania reklamacyjnego. W umowach nie informuje się o formach i terminach, w jakich może być złożona reklamacja, ani o tym, w jakim terminie przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne zobowiązane jest do jej rozpatrzenia. Okoliczność zamieszczenia takich informacji w regulaminach dostarczania wody, obowiązujących na podstawie uchwał organów samorządu terytorialnego nie może świadczyć o spełnieniu obowiązku zamieszczenia tych informacji w treści umów, bowiem jak wykazano powyżej, regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie stanowi załącznika do zawieranych umów, konsumenci mogą jedynie go pobrać ze strony internetowej lub zapoznać się z nim w siedzibie Przedsiębiorcy. 7 Por. wyrok SOKiK z dn. 20 marca 2008 r. (sygn. akt XVII AmA 78/07) 16 Przedsiębiorca jako profesjonalista świadczący usługi o charakterze użyteczności publicznej, powinien formułować treść umowy w taki sposób, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której konsument – z uwagi na fakt, że nie otrzymuje za pośrednictwem umowy pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron – nie jest w stanie korzystać z pełni swoich praw. Podkreślić również należy, iż z punktu widzenia konsumenta kluczowe znaczenie ma prawo do otrzymania usługi o należytej jakości w sposób ciągły i niezawodny, w dalszej zaś kolejności prawo do podejmowania działań w celu wyegzekwowania od dostawcy, aby świadczenie usług realizowane było w sposób należyty. Służyć ma temu właśnie tryb reklamacyjny. Informacja w powyższym zakresie jest dla konsumenta bardzo ważna, bowiem dotyczy możliwości dochodzenia przez konsumenta jego praw i roszczeń. Informacje dotyczące postępowania reklamacyjnego mają fundamentalne znaczenie dla konsumenta 8 . Są konieczne dla uzyskania przez konsumenta pełnej wiedzy o zakresie jego praw i obowiązków. Należy zwrócić uwagę, iż w wyroku z dnia 27 października 2005 r. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmA 78/04) uznał, że działaniem bezprawnym jest niezamieszczenie w umowie o dostawie wody i odbiorze ścieków wszystkich postanowień dotyczących praw i obowiązków stron umowy, które wynikają z regulaminu, a które rzutują na dochodzenie przez konsumenta jego praw. W wyroku z dn. 27.05.2009 r. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII Ama 82/08) stwierdził, iż zasady postępowania reklamacyjnego stanowią istotne, ważne informacje z punktu widzenia konsumenta, konieczne do pełnej wiedzy o zakresie jego praw i obowiązków i wobec tego powinny być określone w umowie, stosownie do art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, bez konieczności poszukiwania tych istotnych informacji w innych dokumentach, które nawet nie stanowiły załączników do umów. W uzasadnieniu wyroku z dn. 10 września 2010 r. Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmA 122/09) stwierdził, iż przepis art. 6 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę „… został sformułowany przez ustawodawcę w sposób ogólny, lecz zdaniem sądu ta okoliczność nie może zwalniać przedsiębiorcy świadczącego usługi na rzecz konsumentów od obowiązku takiego ustalenia treści umowy, która w maksymalnie szerokim zakresie poinformuje konsumenta o prawach i obowiązkach stron związanych z realizacją objętych umową usług. Takie działanie ma na celu ochronę interesów konsumentów jako słabszej strony stosunku zobowiązaniowego nawiązywanego w wyniku zawarcia umowy z użyciem wzorca umownego (…) Należy podkreślić, że chodzi tu o informacje podstawowe, które umożliwią konsumentowi pełniejsze korzystanie z przysługujących mu praw strony umowy cywilnoprawnej charakteryzującej się równorzędnością stron. Nie dotyczy to informacji o charakterze uniwersalnym, zawartych np. w kodeksie cywilnym (…) Konsument jako równorzędna strona umowy ma prawo do uzyskania w nieskomplikowany sposób rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji o przysługujących mu uprawnieniach wynikających z zawartej umowy. Tylko w takiej sytuacji konsument będzie mógł w pełni korzystać z faktu zawarcia umowy z przedsiębiorcą ”. W ocenie Prezesa Urzędu zachowanie Przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów . Zaniechanie objęcia treścią umów postanowień dotyczących obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji spowodować może po stronie konsumentów negatywne konsekwencje wynikające z faktu, że na podstawie umowy nie są oni w stanie ustalić, jakie konkretnie obowiązki ciążą w tym zakresie na przedsiębiorcy. Nieświadomość co do istnienia określonych wymogów załatwiania reklamacji może spowodować, że konsumenci nie będą korzystać ze swoich uprawnień w tym zakresie, jak również, że nie będą wymagać od przedsiębiorcy określonego zachowania, gdy ten nie wykona spoczywających na nim obowiązków. 8 Uzasadnienie wyroku SOKiK z dn. 15 lipca 2010 r., sygn. akt AmA 28/09. 17 Wprowadzenie do treści umów postanowień informujących, jakie standardy obowiązują w przedmiotowym zakresie przyczyni się zatem do stworzenia konsumentom odpowiednich warunków dochodzenia ich roszczeń, co jest tym bardziej istotne, iż w przedmiotowej sprawie są oni słabszymi stronami umów o charakterze adhezyjnym. Nałożenie na przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne w art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę obowiązku podawania w umowach zawieranych z konsumentami informacji na temat ich praw i obowiązków służy zapewnieniu konsumentom źródła wiedzy odnośnie przysługujących im uprawnień, spoczywających na nich obowiązków, które powinni dopełnić, aby złożyć skuteczną reklamację, a także odpowiadających im praw i obowiązków dostawców usług. Zaniechanie objęcia treścią umów przedmiotowych postanowień pozbawia konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawidłowego, świadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczynia się do osłabienia ich sytuacji, a tym samym narusza ich interesy. W tym miejscu zauważyć należy, iż Prezes Urzędu nie stawia Przedsiębiorcy zarzutu braku w treści umowy informacji o wszystkich skutkach prawnych jej zawarcia, a jedynie zarzut braku konkretnego zakresu informacji o podstawowym znaczeniu dla konsumenta, które umożliwiają mu pełne korzystanie z przysługujących mu praw i obowiązków. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Przedsiębiorcy stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli Prezes Urzędu stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania. W tym miejscu podkreślić należy, iż przedmiotowa praktyka dotyczy umowy, a nie wzorca umowy. W związku z tym jej zaniechania nie można będzie stwierdzić z chwilą wprowadzenia do obrotu gospodarczego nowego wzorca umowy, ale dopiero z chwilą wyeliminowania z obrotu wszystkich zawartych i wykonywanych umów, to jest przesłania lub dostarczenia w inny sposób do odbiorców usług nowych umów (bądź aneksów do umów). W toku postępowania ustalono, iż Przedsiębiorca nie uzupełnił zawartych i wykonywanych umów o zaopatrzenie w wodę o treści, których brak kwestionowany jest w przedmiotowym postępowaniu. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. Ad V Stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może określić w decyzji uznającej praktykę za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie jej stosowania, środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania zawartego w niej nakazu. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił zobowiązać Eko-San do zastosowania środków usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, polegających na dokonaniu modyfikacji postanowień znajdujących się w zawartych i wykonywanych z konsumentami umowach o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, w ten sposób, że: 1) termin zapłaty faktury za dostarczoną wodę zostanie określony w sposób zgodny z wymogami wynikającymi z rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 127 poz. 886), 18 2) z umów zostanie usunięte postanowienie przewidujące możliwość rozwiązania umowy o dostawę wody przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, 3) z umów zostanie usunięte postanowienie przewidujące możliwość rozwiązania umowy o dostawę wody przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia, w razie naruszania przez Usługobiorcę postanowień umowy, 4) z umów zostanie usunięte postanowienie przewidujące możliwość rozwiązania umowy o dostawę wody przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, bez zachowania okresu wypowiedzenia, w razie naruszania przez Usługobiorcę postanowień § 7 umowy, 5) umowy zostaną uzupełnione o informacje, określające obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji - w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Określając powyższy termin Prezes Urzędu wziął pod uwagę czasochłonność procesu wymiany (aneksowania) obowiązujących umów o zaopatrzenie w wodę, związaną z koniecznością wyjaśniania konsumentom przyczyn zmiany umowy, a także konieczność poniesienia wysiłku organizacyjnego i zaangażowania wielu pracowników 9 . Tak określony termin nie powinien spowodować zbyt dużego wysiłku organizacyjnego dla przedsiębiorcy ani wpłynąć negatywnie na jego funkcjonowanie. Określenie takiego terminu nie powinno skutkować więc obniżeniem jakości usług świadczonych na rzecz konsumentów przez Przedsiębiorcę. Celem określenia środków usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest doprowadzenie do stanu, w którym wszystkie zawarte przez Przedsiębiorcę z konsumentami umowy o zaopatrzenie w wodę nie będą zawierać kwestionowanych postanowień i równocześnie zawierać będą istotne dla konsumentów informacje, których obowiązek zamieszczenia w treści umów wynika z ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Spełnienie nakazu pozwoli na pełne wyeliminowanie nieprawidłowości, a przez to doprowadzi do zrównania sytuacji prawnej konsumentów, którzy obecnie są związani umowami na dostarczanie wody z konsumentami, którzy w przyszłości podpiszą takie umowy, nie zawierające kwestionowanych postanowień i zawierające informacje, których brak zakwestionowano w przedmiotowym postępowaniu. Wobec powyższego orzeka się jak w punkcie V sentencji niniejszej decyzji. Ad VI Zgodnie z treścią art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tejże ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniana jest wysokość nakładanych na przedsiębiorców kar. Norma prawna wynikająca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, iż przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa między innymi w art. 106 należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. 9 Por. wyrok SOKiK z dn. 27.06.2007 r., sygn. akt XVII AmA 108/06. 19 Wskazać również należy, że kara pieniężna może być nałożona na przedsiębiorcę niezależnie od tego, czy dopuścił się naruszenia przepisów ustawy umyślnie, czy też nieumyślnie. Z powyższego wynika, że kara może być nałożona bez względu na okoliczność występowania po stronie przedsiębiorcy winy rozumianej jako świadomość bezprawności zachowania. Okoliczność ta jest jednak czynnikiem relewantnym przy miarkowaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej 10 . Nałożona przez Prezesa Urzędu kara powinna ponadto pełnić funkcję represyjną (tj. stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a także prewencyjną, dyscyplinującą (tj. zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości). W zależności od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala się funkcję prewencyjną lub represyjną za wiodącą. W punktach I-IV sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Eko-San praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawy do nałożenia na Przedsiębiorcę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ustalając wymiar kar pieniężnych Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk. W kontekście analizy wagi stwierdzonego naruszenia wzięto także pod uwagę okoliczność, iż naruszenia dopuścił się przedsiębiorca o silnej pozycji rynkowej, działający w warunkach monopolu naturalnego. W związku z tym po stronie konsumentów brak jest możliwości wyboru alternatywnego dostawcy usług, co również wpływa na dotkliwość zakwestionowanych praktyk. Uwzględniono także specyfikę rynku, na jakim doszło do kwestionowanych naruszeń. Zważono, że usługi zbiorowego zaopatrzenia w wodę, których dotyczą stwierdzone naruszenia, należą do usług użyteczności publicznej, które są świadczone w sposób powszechny i które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych. Stwierdzone naruszenia dotyczą zatem towaru, który należy uznać za niezbędny z punktu widzenia konsumentów, z którego nie mogą oni zrezygnować i którego nie mogą oni zastąpić towarem o częściowej choćby substytucyjności. Jednocześnie wzięto także pod uwagę geograficzny zasięg działania Przedsiębiorcy, który ogranicza terytorialny zasięg oddziaływania przedsiębiorcy do wymiaru lokalnego. Prezes Urzędu wziął pod uwagę także okres stosowania stwierdzonych naruszeń, wynikający z ustalenia, że kwestionowany wzorzec umowy wprowadzono do obrotu w 2006 r. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż stosowane przez Przedsiębiorcę naruszenia zbiorowych interesów konsumentów mają miejsce na etapie zawierania kontraktu i polegają na mającym wpływ na treść kontraktu naruszeniu przepisów prawa. Oceniając wagę naruszenia Prezes Urzędu miał również na względzie, iż zakwestionowane praktyki wymierzone są we wszystkich konsumentów korzystających z usług Przedsiębiorcy, a zatem mają charakter powszechny. Z uwagi na różnorodność stosowanych przez przedsiębiorcę praktyk, konieczne stało się wymierzenie trzech kar pieniężnych. 1. Pierwsza kara określona w niniejszej decyzji jest wymierzana w związku ze stosowaniem przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, polegającej na zamieszczeniu we wzorcu umowy o zaopatrzenie w wodę, stosowanym w obrocie z konsumentami, postanowienia zgodnie z którym usługobiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę w terminie 14 dni od daty jej dostarczenia. Prezes Urzędu zważył, iż w wyniku powyższego zachowania sytuacja konsumentów została osłabiona, gdyż sposób płatności za dostarczoną wodę został określony niezgodnie z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. 10 Konrad Kohutek w: „ Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz ”, Wolters Kluwer Polska sp. z o.o., Warszawa 2008 r., str. 1027. 20 Podstawą obliczenia wysokości niniejszej kary jest przychód osiągnięty przez Przedsiębiorcę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, tj. w 2011 r. Ponieważ w 2011 roku Eko-San uzyskał przychód w wysokości [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 1] , maksymalna kara pieniężna, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorcę w oparciu o ww. przepis wynosi [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 3] . W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 4] % przychodu uzyskanego przez Przedsiębiorcę w 2011 r., czyli kwotę na poziomie 993 zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością łagodzącą, która wystąpiła w tej sprawie jest pozytywna reakcja Przedsiębiorcy na wszczęcie postępowania poprzez opracowania projektu nowego wzorca, czyli podjęcie działania mającego na celu zaprzestanie praktyki, jednakże nie stanowiącego jej zaprzestania. Okoliczność ta uzasadnia obniżenie kwoty bazowej o 15% . W sprawie tej nie wystąpiły okoliczności obciążające. W związku z powyższym kwotę bazową obniżono do poziomu 844 zł . Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. W związku z powyższym ustalono wysokość kary na kwotę 844 zł (słownie: ośmiuset czterdziestu czterech złotych). W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara w wysokości [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 5 ppkt a] % przychodu uzyskanego przez Przedsiębiorcę w 2011 r. i stanowiąca około [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 5 ppkt b] % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych Przedsiębiorcy. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie VI ppkt. 1 sentencji niniejszej decyzji. 2. Druga kara określona w niniejszej decyzji jest wymierzana w związku ze stosowaniem przez Eko-San dwóch praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów określonych w punktach II i III sentencji niniejszej decyzji. Praktyki te polegają na stosowaniu we wzorcach umowy o dostarczanie wody postanowień umożliwiających przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu rozwiązanie umowy: − z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, − z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia w razie naruszania przez usługobiorcę postanowień umowy, − bez zachowania okresu wypowiedzenia w razie naruszenie przez usługobiorcę postanowień § 7 umowy. Prezes Urzędu zważył, iż w wyniku powyższego zachowania sytuacja konsumentów została osłabiona, gdyż umowa o dostarczania wody może zostać rozwiązana (z zachowaniem okresu wypowiedzenia lub nawet bez jego zachowania) w sytuacji nie przewidzianej powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Rozwiązanie umowy jest równoznaczne z zaprzestaniem dostarczania wody, a więc pozbawia konsumenta dostępu do towaru, korzystanie z którego jest podstawową życiową potrzebą każdego człowieka 21 Podstawą obliczenia wysokości niniejszej kary jest przychód osiągnięty przez Przedsiębiorcę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, tj. w 2011 r. Ponieważ w 2011 roku Eko-San uzyskał przychód w wysokości [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 1] , maksymalna kara pieniężna, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorcę w oparciu o ww. przepis wynosi [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 3] . W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 6] % przychodu uzyskanego przez Przedsiębiorcę w 2011 r., czyli kwotę na poziomie 1192 zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością łagodzącą, która wystąpiła w tej sprawie jest pozytywna reakcja Przedsiębiorcy na wszczęcie postępowania poprzez opracowania projektu nowego wzorca, czyli podjęcie działania mającego na celu zaprzestanie praktyki, jednakże nie stanowiącego jej zaprzestania. Okoliczność ta uzasadnia obniżenie kwoty bazowej o 15% . W sprawie tej nie wystąpiły okoliczności obciążające. W związku z powyższym kwotę bazową obniżono do poziomu 1013 zł . Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. W związku z powyższym ustalono wysokość kary na kwotę 1013 zł (słownie: jednego tysiąca trzynastu złotych). W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara w wysokości [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 7 ppkt a] % przychodu uzyskanego przez Przedsiębiorcę w 2011 r. i stanowiąca około [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 7 ppkt b] % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych Przedsiębiorcy. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie VI ppkt. 2 sentencji niniejszej decyzji. 3. Trzecia kara określona w niniejszej decyzji jest wymierzana w związku ze stosowaniem przez Przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji, polegającej na nie zamieszczaniu w treści umów o zaopatrzenie w wodę zawieranych z konsumentami pełnej informacji na temat praw i obowiązków stron umowy poprzez zaniechanie objęcia treścią ww. umów postanowień określających obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów rozpatrywania zgłaszanych przez konsumentów reklamacji. Prezes Urzędu zważył, iż w wyniku powyższego zachowania sytuacja konsumentów została osłabiona, gdyż nie są oni informowani o całości ciążących na nich obowiązków oraz uprawnieniach i obowiązkach przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Oceniając charakter stwierdzonych naruszeń zwrócono uwagę, iż niemożność zapoznania się w treści umowy z całokształtem uprawnień i obowiązków związanych z kwestiami, o jakich mowa w treści postawionych w niniejszej sprawie zarzutów, może prowadzić do niekorzystania przez konsumentów z niektórych przysługujących im uprawnień, niewykonania spoczywających na nich obowiązków z narażeniem się na sankcje, jak również do nieegzekwowania od dostawcy usług odpowiednich zachowań. Podstawą obliczenia wysokości niniejszej kary jest przychód osiągnięty przez Przedsiębiorcę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, tj. w 2011 r. Ponieważ w 2011 roku 22 Eko-San uzyskał przychód w wysokości [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 1] , maksymalna kara pieniężna, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorcę w oparciu o ww. przepis wynosi [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 3] . W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, iż natura naruszenia uzasadnia ustalenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 8] % przychodu uzyskanego przez Przedsiębiorcę w 2011 r., czyli kwotę na poziomie 993 zł . Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością łagodzącą, która wystąpiła w tej sprawie jest pozytywna reakcja Przedsiębiorcy na wszczęcie postępowania poprzez opracowania projektu nowego wzorca, czyli podjęcie działania mającego na celu zaprzestanie praktyki, jednakże nie stanowiącego jej zaprzestania. Okoliczność ta uzasadnia obniżenie kwoty bazowej o 15% . W sprawie tej nie wystąpiły okoliczności obciążające. W związku z powyższym kwotę bazową obniżono do poziomu 844 zł . Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. W związku z powyższym ustalono wysokość kary na kwotę 844 zł (słownie: ośmiuset czterdziestu czterech złotych). W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara w wysokości [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 9 ppkt a] % przychodu uzyskanego przez Przedsiębiorcę w 2011 r. i stanowiąca około [tajemnica przedsiębiorcy – załącznik nr 1, pkt 9 ppkt b] % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych Przedsiębiorcy. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. Wobec powyższego orzeczono, jak w punkcie VI ppkt. 3 sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Karę należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Ad VII Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W punktach I-IV niniejszej decyzji Prezes Urzędu w wyniku przeprowadzonego przeciwko Przedsiębiorcy postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stwierdził naruszenie przez ww. przedsiębiorcę 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozwalająca na obciążenie Przedsiębiorcy kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla Prezesa Urzędu wydatki w kwocie 30 zł związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. 23 W związku z tym postanowiono obciążyć E. F., prowadzącą działalność gospodarczą jako „Eko-San” mgr inż. E. F. Wodociągi, Kanalizacja i Instalacje Sanitarne w L. kosztami postępowania w wysokości 30 zł (słownie: trzydziestu złotych). Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie VII sentencji niniejszej decyzji. Koszty niniejszego postępowania, na podstawie art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie VII niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. DYREKTOR DELEGATURY URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Maciej Fragsztajn