RKT-4/2020

P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW TOMASZ CH RÓSTNY 1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Katowice , 14 lipca 20 20 r. RKT . 61 1 . 2 . 2018 . MZ Decyzja nr RKT - 4 / 20 20 I. Na podstawie art. 2 3b ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz.U. z 20 20 r. poz. 1076 ) , po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie o uznanie postanowie nia wzorca umowy za niedozwolone , Prezes Urzędu Oc hrony Konkurencji i Konsumentów uznaje postanowienie wzorca umowy stosowane przez Merlin Commerce spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie , o treści: „ Sklep czeka na decyzje Klienta 24 godziny, licząc od momentu wysłania wiadomości e - mail z prośbą o decyzję. W przypadku braku decyzji Klienta, Sklep dokona anulowania z zamówienia pozycji n iedostępnej i wyśle produkt lub produkty, które są zarezerwowane dla niego. ” za niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm. ), co stanowi naruszenie art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i zakazuje jego wykorzystywania . II. Na podstawie art. 23 c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 20 20 r . poz. 1076 ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , po złożeniu przez Merlin Commerce spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie w toku postępowania zobowiązania do podjęcia następując ych działa ń zmierzając ych do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 20 20 r. poz. 1076 ) : 1. rezygnacji ze stosowania w „ Regulamin ie świadczenia usług drogą elektroniczną (regulamin sklepu merlin.pl) ” postanowienia „ Sklep czeka na decyzje Klienta 24 godziny, licząc od momentu wysłania wiadomości e - mail z prośbą o decyzję. W przypadku braku decyzji Klienta, Sklep dokona anulowania z zamówienia pozycji niedostępnej i wyśle produkt lub produkty , które są zarezerwowane dla niego. ” 2. poinformowania podmiotów korzystających ze strony internetowej www.merlin.pl o zmianie treści ww. r egulaminu, poprzez przes ł anie do nich wiadomości mailowej , o następującej treści: „ Drogi U ż ytkowniku, Uprzejmie wyja ś niamy, ż e od dnia [....] zmianie ulegnie tre ść postanowie ń regulaminu sklepu internetowego merlin.pl. Pragniemy wskaza ć , ż e powy ż sze zmiany wynikaj ą m.in. z rozszerzenia naszej oferty, jak r ó wnie ż zmian organizacyjnych maj ą cych na celu zwi ę kszenie satysfak cji naszych klientów. Ponadto wskazujemy, ż e zmiany pkt 12 w Dziale l regulaminu sklepu internetowego merlin.pl dokonujemy w zwi ą zku z decyzj ą zobowi ą zuj ą c ą wydan ą przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 2 Pkt 12 w Dziale I regulaminu sklepu internetowego b ę dzie brzmie ć : "Po dokonanym powiadomieniu o braku mo ż liwo ś ci realizacji całego zamówienia Klient podejmuje decyzj ę o sposobie dalszej realizacji zamówienia tj. a) mo ż e zadecydowa ć o anulowaniu ca ł o ś ci zamówienia i odst ą pi ć od zawartej umowy sprzeda ż y; b) mo ż e podtrzyma ć żą danie wykonania umowy sprzeda ż y.". W zwi ą zku ze zmian ą ww. pkt 12 w Dziale l regulaminu sklepu internetowego merlin.pl, postanowili ś my r ó wnie ż dokona ć zmiany pkt 13, który otrzymuje nast ę puj ą ce brzmienie: "Po dokonanym powiadomieniu o braku mo ż liwo ś ci realizacji cz ęś ci zamówienia, Klient podejmuje decyzje o sposobie dalszej realizacji zamówienia tj. a) mo ż e zadecydowa ć o anulowania całości zamówienia i odst ą pi ć od zawartej umowy sprzeda ż y; b) mo ż e zadecydo wa ć o cz ęś ciowej realizacji zamówienia (w przypadku niedost ę pno ś ci cz ęś ci produktów obj ę tych zamówieniem) i odst ą pi ć od zawartej umowy sprzeda ż y w zakresie niedost ę pnych produktów; c) mo ż e podtrzyma ć żą danie wykonania umowy sprzeda ż y.". Obowi ą zuj ą ce dotychczas postanowienia pkt 12 w Dziale l regulaminu sklepu internetowego merlin.pl zosta ł y zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (decyzja nr ...), jako niedozwolone klauzule umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c., co ozn acza, i ż s ą one bezskuteczne od chwili zawarcia umowy. Zapraszamy do zapoznania si ę ze zmianami. Ca łą tre ść regulaminu znajdziesz tutaj. Pozdrawiamy, Zesp ół merlin.pl :) ” Powyższ a informacja, zostanie przes ł ana na wszystkie adresy mailowe znajduj ą ce si ę w bazie Spółki w zwi ą zku ze z ł o ż eniem zamówienia lub rejestracj ą konta klienta na stronie www.merlin.pl, przy czym tre ść ca ł o ś ci Regulaminu powinna by ć dost ę pna za pomoc ą hiper łą cza (linku) w zdaniu „ Ca ł ą tre ść Regulaminu znajdziesz tutaj", pod słowem „ tutaj ". Tre ść wiadomo ś ci mailowej b ę dzie wygl ą da ć nast ę puj ą co: szar ą czcionk ą (kod szesnastkowy RGB - #555555) Tahoma na bia ł ym tle (kod szesnastkowy RGB #1fffff) - nakłada na Merlin Commerce spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie obowiązek wykonania ww. zobowiązania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji . III. Na podstawie art. 23c ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 20 20 r. poz. 1076 ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Merlin Commerce spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie obowiązek przekazania informacji o stopniu realizacji ww. zobowiązania i dowodów potwierdzających jego wykonanie w t erminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji poprzez : 1. przekazanie, potwierdzonego za zgodność z oryginałem, nowego wzorca ww. regulaminu wraz ze wskazaniem daty wprowadzenia go do obrotu z konsumentami; 2. przesłania zrzutów ekranu zawierając ych informację o ww. zmodyfikowanym regulaminie, potwierdzonych za zgodność przez notariusza; 3. przekazania 5 zanonimizowanych maili przesłanych do klientów, zgodnie ze zobowiązaniem o którym mowa w punkcie II ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji. IV. Na pod stawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 20 20 r., poz. 1076 ), oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2020 r. poz. 2 5 6 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie 3 konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów obciąża Merlin Commerce spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie k osztami postępowania opisanego w pkt I sentencji niniejszej decyzji w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone w kwocie 65 , 0 0 złotych (słownie: sześćdziesięciu pięciu złotych ) i zobowiązuje Merlin Commerce spółkę z ograniczoną odpowiedzia lnością z siedzibą w Warszawie do zwrotu tych kosztów Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako „ Prezes Urzę du ” ) przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone przez wybranych przedsiębiorców prowadzących sprzeda ż poprzez Internet, w tym przez Merlin Commerce spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie (dalej jako „ Spółka ” i „ Przedsiębiorca ” ). W związku z dokonan ymi na etapie postępowania wyjaśniającego ustalenia mi , Prez es Urzędu postanowieniem nr 1 z dnia 16 maja 2018 r. (dalej jako „ Postanowienie ” ) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie o uznanie za niedozwolone postanowienia wzorca umowy o następującej treści: „ Sklep czeka na decyzje Klienta 24 godziny, licząc od momentu wysłania wiadomości e - mail z prośbą o decyzję. W przypadku braku decyzji Klienta, Sklep dokona anulowania z zamówienia pozycji niedostępnej i wyśle produkt lub produkty, które są zarezerwowane dla niego. ”, które może stanowić niedozwolone postanowienie umo wne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm. – dalej jako „Kodeks cywilny” lub „KC” ), co może stanowić naruszenie art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 20 20 r. poz. 1076 , dalej jako „u.o.k.k.” lub „ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ”) – dowód: karty nr 3 - 4 . Pismem z dnia 1 6 maja 2018 r. Spółk a została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie o uznanie postanowienia wzorca umowy za niedozwolone i Prezes Urzędu wystąpił, na podstawie art. 50 ust. 1 i 2 u.o.k.k. , o ustosunkowanie się Przedsiębiorcy do postawionego zarzutu oraz o przesłanie określonych informacji (dowód: kart y nr 5 - 6 ). W toku postępowania Spółka ustosunkowała się do przedstawion ego zarzut u i jednocześnie składając pierwsze wyjaśnienia w sprawie zobowiązała się do wprowadzenia zmian mających na celu podjęcie działań zmierzających do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a ustawy o ochronie k onkurencji i konsumentów , poprzez usunięcie z wzorca postanowienia umownego kwestionowan ego przez Prezesa Urzędu i poinformowania podmiotów korzystających ze strony internetowej www.merlin.pl o zmianie treści regulaminu, poprzez przesłanie do ni ch wiadomości mailowej o wskazanej przez Spółkę treści (dowód: karty nr 34 - 37 ) . Swoje zobowiązanie Spółka modyfikowała następnie w pismach z 17.01.2019 r., 21.01.2020 r. i 4.05.2020 r. (dowód: karty nr 60 - 65, 86 - 88 i 90 - 92 ). Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, pismem z dnia 30 czerwca 20 20 r., Spółka została poinformowana o zakończeniu zbierania materiału dowodowego. Przedsiębiorca oświadczył, że […] (dowód: kart y nr 93 - 94 ). Prez es Urzędu ustalił, co następuje Spółka prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod nr 0000377830 , obejmującą między innymi sprzedaż za 4 pośrednictwem ogólnodostępnego sklepu internetowego www. merlin .pl (dowód: karty nr 8 - 11 i 53 - 56 ) . Spółka stosuje wzor ze c o nazwie „ Regulamin świadczenia usług drogą elektroniczną (regulamin sklepu merlin.pl) ”, dostępn y na stronie internetowej Spółki pod adresem https://merlin.pl/text/regulamin - sklepu (dalej jako „Regulamin”) - dowód: ka rty nr 13 - 14 i 16 - 27 . W Regulaminie Spółka zamieściła postanowienie o treści „W przypadku braku możliwości realizacji części zamówienia, o którym mowa w ustępie 11 powyżej, Klient jest informowany o stanie zamówienia i podejmuje decyzję o sposobie jego rea lizacji. Sklep czeka na decyzje Klienta 24 godziny, licząc od momentu wysłania wiadomości e - mail z prośbą o decyzję. W przypadku braku decyzji Klienta, Sklep dokona anulowania z zamówienia pozycji niedostępnej i wyśle produkt lub produkty, które są zarezer wowane dla niego.” - punkt I.12 Regulaminu (dowód: karta nr 19 ). Zgodnie z powołanym punktem I ustęp 1 1 Regulaminu „W przypadku braku możliwości realizacji całego lub części zamówienia, Sklep zawiadomi o tym fakcie Klienta najpóźniej w terminie 30 dni od dnia otrzymania przez Klienta specyfikacji wskazanej w ustępie 7 powyżej. Powiadomienie zostanie wysłan e na adres e - mail wskazany przez Klienta w formularzu zamówienia”. Ponadto „W przypadku braku możliwości zrealizowania całego zamówienia, Sklep dokona anulowania zamówienia, Klient otrzyma informacje, zgodnie z ustępem 11 powyżej.” (pkt I ust. 13 Regulami nu). Zasady zwrotu należności określono w pkt I ust. 14 Regulaminu : „W przypadku jeśli zamówienie zostało opłacone przez Klienta i zostało ono anulowane w całości lub w części Sklep dokona zwrotu pieniędzy, w wysokości anulowanych produktów lub w przypadku anulowania całego zamówienia, w wysokości całego zamówienia, zgodnie z zasadami opisanymi w rozdziale VIII. Zwrot należności Klientom”. Spółka określiła, że zawarcie umowy następuje z chwilą mailowego potwierdzenia przez nią przyjęcia oferty konsumenta - pkt I ust. 7 Regulaminu (d owód: kart a nr 18 ) . Zgodnie ze „Słowniczkiem” zamieszczonym w początkowej części Regulaminu Sklep oznacza „prowadzony przez spółkę Merlin Commerce Sp. z o.o. sklep internetowy działający pod adresem: http://www.merlin.pl (dalej ł ącznie jako „strona merlin.pl”), przy użyciu którego spółka Merlin Commerce Sp. z o.o. sprzedaje produkty oraz świadczy usługi za pośrednictwem Internetu”, a Klient to „osoba fizyczna posiadająca pełną lub ograniczoną zdolność do czynności prawnych, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, dokonująca zakupów w Sklepie i posiadająca Konto Klienta” (dowód: kart y nr 16 - 17 ). Spółka w piśmie z 19.06.2018 r. złożyła zobowiązanie , zmienio ne następnie w pismach z 17.01.2019 r., 21.01.2020 r. i 4.05.2020 r., do rezygnacji ze stosowania w „ Regulamin ie świadczenia usług drogą elektroniczną (regulamin sklepu merlin.pl) ” postanowienia „Sklep czeka na decyzje Klienta 24 godziny, licząc od momentu wysłania wiadomości e - mail z prośbą o decyzję. W przypadku braku decyzji Klienta, Sklep dokona anulowania z zamówienia pozycji niedostępnej i wyśle produkt lub produkty, które są zarezerwowane dla niego.” - dowód: karty nr 34 - 37, 60 - 65, 86 - 88 i 90 - 92 . Spó łka zobowiązała się także do poinformowania podmiotów korzystających ze strony internetowej www.merlin.pl o zmianie treści R egulaminu, poprzez przes ł anie do nich wiadomości mailowej , o następującej treści: „ Drogi U ż ytkowniku, Uprzejmie wyja ś niamy, ż e od dn ia [....] zmianie ulegnie tre ść postanowie ń regulaminu sklepu internetowego merlin.pl. Pragniemy wskaza ć , ż e powy ż sze zmiany wynikaj ą m.in. z rozszerzenia naszej oferty, jak r ó wnie ż zmian organizacyjnych maj ą cych na celu zwi ę kszenie satysfakcji naszych kli entów. 5 Ponadto wskazujemy, ż e zmiany pkt 12 w Dziale l regulaminu sklepu internetowego merlin.pl dokonujemy w zwi ą zku z decyzj ą zobowi ą zuj ą c ą wydan ą przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów . Pkt 12 w Dziale I regulaminu sklepu internetowego b ę dzie brzmie ć : "Po dokonanym powiadomieniu o braku mo ż liwo ś ci realizacji całego zamówienia Klient podejmuje decyzj ę o sposobie dalszej realizacji zamówienia tj. a) mo ż e zadecydowa ć o anulowaniu ca ł o ś ci zamówienia i odst ą pi ć od zawartej umowy sprzeda ż y; b) mo ż e podtrzyma ć żą danie wykonania umowy sprzeda ż y.". W zwi ą zku ze zmian ą ww. pkt 12 w Dziale l regulaminu sklepu internetowego merlin.pl, postanowili ś my r ó wnie ż dokona ć zmiany pkt 13, który otrzymuje nast ę puj ą ce brzmienie: "Po dokonanym powiadomieniu o bra ku mo ż liwo ś ci realizacji cz ęś ci zamówienia, Klient podejmuje decyzje o sposobie dalszej realizacji zamówienia tj. a) mo ż e zadecydowa ć o anulowania całości zamówienia i odst ą pi ć od zawartej umowy sprzeda ż y; b) mo ż e zadecydowa ć o cz ęś ciowej realizacji zamówi enia (w przypadku niedost ę pno ś ci cz ęś ci produktów obj ę tych zamówieniem) i odst ą pi ć od zawartej umowy sprzeda ż y w zakresie niedost ę pnych produktów; c) mo ż e podtrzyma ć żą danie wykonania umowy sprzeda ż y.". Obowi ą zuj ą ce dotychczas postanowienia pkt 12 w Dziale l regulaminu sklepu internetowego merlin.pl zosta ł y zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (decyzja nr ...),jako niedozwolone klauzule umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c., co oznacza, i ż s ą one bezskuteczne od chwili za warcia umowy. Zapraszamy do zapoznania si ę ze zmianami. Ca łą tre ść regulaminu znajdziesz tutaj. Pozdrawiamy, Zesp ół merlin.pl :) ” Spółka zadeklarowała, iż powyższa informacja zostanie przes ł ana na wszystkie adresy mailowe znajduj ą ce si ę w bazie Spółki w zwi ą zku ze z ł o ż eniem zamówienia lub rejestracj ą konta klienta na stronie www.merlin.pl, przy czym tre ść ca ł o ś ci Regulaminu powinna by ć dost ę pna za pomoc ą hiper łą cza (linku) w zdaniu „ Ca ł ą tre ść Regulaminu znajdziesz tutaj", pod słowem „ tu taj". Tre ść wiadomo ś ci mailowej b ę dzie wygl ą da ć nast ę puj ą co: szar ą czcionk ą (kod szesnastkowy RGB - #555555) Tahoma na bia ł ym tle (kod szesnastkowy RGB #1fffff) – dowód: kart a nr 35 . Spółka podniosła, że „jej celem nigdy nie by ł o naruszenie interesów konsumentów, których dobro i poszanowanie przys ł uguj ą cych im praw jest najwy ż szym celem Sp ół ki”. W ocenie Sp ół ki stosowane postanowienia nie mia ł y na celu naruszenia interesów konsumentów, a wr ę cz przeciwnie, by ł y sformu ł owane w ich jak najlepszym interesi e. Celem kwestionowanego postanowienia miało być umo ż liwienie klientowi jak najszybszego otrzymania zamówionych przez niego towarów, nawet w przypadku braku dost ę pno ś ci cz ęś ci z nich. Sp ół ka zdaje sobie spraw ę , ż e w wielu przypadkach w najlepszym interesie klienta le ż y dostarczenie mu zamówienia w deklarowanym terminie, gdy ż opóźnienie w dostawie niejednokrotnie nie b ę dzie realizowa ł o celu zawartej umowy, na przykład gdy zamówiony towar mia ł by ć prezentem (dowód: kart a nr 36 ). Spółka stwierdziła , że w jej ocenie zawnioskowana tre ść zobowi ą zania pozwoli na realizacj ę celów post ę powania w postaci zaprzestania naruszania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a także jest proporcjonalna do wagi i rodzaju naruszenia, b ę d ą c jednocze ś nie konieczn ą do usuni ę cia jego skutków (dowód: karta nr 37 ). Spółka wyjaśniła, że […] (dowód: karta nr 64 ). Prezes Urzędu zważył, co na stępuje 6 Naruszenie interesu publicznego Artykuł 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniec znym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu f aktycznego, w którym działania przedsiębiorców – naruszając jej przepisy – stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Niniejsze postępowanie dotyczy działania Spółki wobec nieograniczonego kręgu odbiorców korzystających z Internetu, posiadającyc h status konsumentów. Spółka prowadzi działalność gospodarczą poprzez ogólnodostępny sklep internetowy. Wobec tego, że przy prowadzeniu działalności gospodarczej Przedsiębiorca wykorzystuje wzorce umowy, a zatem ustalone z góry przed zawarciem umowy klauzu le umowne, na których treść konsument nie ma wpływu, stosowane przez Spółkę niedozwolone postanowieni e umowne zawarte we wzorc u mo że rażąco naruszyć interesy nieograniczonego kręgu konsumentów – każdego aktualnego i potencjalnego klienta. W tym stanie rze czy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy ww. ustawy, a dotyczące jej postępowanie jest prowadzone w interesie publicznym. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.o.k.k. przez przedsiębiorcę rozum ie się między innymi przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców z dnia 6 marca 2018 r. (Dz.U. z 201 9 r. poz. 1292 ze zm., dalej jako „ Prawo przedsiębiorców ” ). Stosownie do art. 4 ust. 1 i ust. 2 Praw a przedsiębiorców przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną wykonująca działalność gospodarczą . Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej . Stroną postępowania jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prowadząca działalność gospodarczą, działająca na podstawie wpisu do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Tym samym Spółka przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, a jej działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, których mowa w art. 385 1 § 1 K o deksu cywilnego . Naruszenie art. 23a u.o.k.k Zgodnie z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 K odeksu cywilnego. Źródłem polskiej regulacji dotyczącej nieuczciwych postanowień umownych jest Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dziennik Urzędowy L 095, 21/04/1993 P. 0029 – 0034 ), zgodnie z której treścią warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (art. 3 ust. 1). Zgodnie zaś z powoływanym w art. 23a u . o . k . k . przepisem art. 385 1 § 1 K odeksu cywilnego postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sp rzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. 7 Możliwość uznania postanowienia za niedozwolone zależna jest zatem od łącznego spełnienia następujących przesłanek: 1) postanowienie jest stosowane przez przedsiębiorcę wobec konsumentów, 2) postanowienie stosowane we wzorcu umowy nie zostało indywidualnie uzgodnione, 3) po stanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, 4) postanowienie narusza w sposób rażący interesy konsumenta, 5) postanowienie nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron. Dla uznania da nego postanowienia umowy za niedozwolone przesłanka sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta muszą zachodzić równocześnie. Z reguły rażące naruszenie interesu konsumenta jest naruszeniem dobrych obyczajów, ale nie zawsz e zachowanie sprzeczne z dobrymi obyczajami rażąco narusza ten interes (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 października 2010 r., sygn. akt I CSK 694/09). Kompetencja do uznania danego postanowienia za abuzywne należy do Prezesa Urzędu , który wydaje decyzję o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone i zakazującą jego wykorzystywania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 23a u.o.k.k . W decyzji Prezes Urzędu przytacza treść postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone. Decyzja ta po uprawomocnieniu, zgodnie z art. 23d u.o.k.k . , ma skutek wobec przedsiębiorcy, co do którego stwierdzono stosowanie niedozwolonego postanowienia umownego oraz wobec wszystkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę na podstawie wzorca wskazanego w decyzji. Stosowanie wzorców umów przez Przedsiębiorcę w relacjach z konsumentami Spółka , w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, w stosunkach z konsumentami przy zawieraniu umów poprzez sklep internetowy , dostępny pod adresem m erlin.pl , posługuje się wzorc e m umowy o nazwie „ Regulamin świadczenia usług drogą elektroniczną (regulamin sklepu merlin.pl) ” . Przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia Przepis art. 385 1 § 3 Kodeksu cywilnego nakazuje uznać za nieuzgodnione indywidualnie „te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta". Dokonanie oceny, czy postanowienie było indywi dualnie negocjowane wymaga zatem zbadania okoliczności związanych z procesem kontraktowania. Jeśli przy zawieraniu umowy postanowienia nie były między stronami negocjowane, zostały przez przedsiębiorcę ustalone jednostronnie i konsument nie miał rzeczywist ego wpływu na ich treść, to należy uznać, że nie były indywidualnie uzgodnione. Taka sytuacja ma miejsce, gdy przedsiębiorca w obrocie z konsumentami posługuje się odgórnie ustalonymi wzorcami umowy (wtedy postanowienie jest zawarte we wzorcu umowy). W prz ypadku postępowania w sprawie uznania postanowienia za niedozwolone przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia nie ma znaczenia wobec abstrakcyjnego charakteru kontroli postanowienia wzorca umowy. Prezes U rzędu nie bada w niniejszym postępowaniu konkretny ch stosunków istniejących pomiędzy kontrahentami, ale wzorzec i treść hipotetycznych stosunków, jakie powstałyby pomiędzy Spółką a potencjalnym konsumentem. Nie ma zatem znaczenia, czy jakaś konkretna umowa była między stronami negocjowana ani nawet czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany przy zawieraniu jakiejkolwiek konkretnej umowy. Kontrola ta ma bowiem charakter oceny ex ante 8 i obejmuje wzorzec, nie zaś konkretną umowę. Istotny jest zatem fakt, że Spółka wprowadził a oceniane wzorce do obrotu poprzez wystąpienie z ofertą zawarcia umowy z ich wykorzystaniem. Mając na uwadze, iż Spółka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, w stosunkach z konsumentami przy zawieraniu umów sprzedaży w sklepie internetowym posługuje się wskazanym wzorc em um o w y , Prezes Urzędu uznał, że zakwestionowane postanowieni e stosow ane przez Spółkę jest postanowieniem wzorc a um o w y , które nie jest indywidualnie negocjowany z konsumentami. Postanowienia określające główne świadczenia stron Przez pojęcie „głównych świadczeń stron” należy zasadniczo rozumieć elementy przedmiotowo istotne ( essentialia negotii ) umowy, które przyjmowane są przez strony na zasadzie wyraźnego, a nie domniemanego konsensusu, co wskazuje na indywidualne uzgodnienie treści tych postanowień. Nie ulega wątpliwości, że w praktyce są to postanowienia określające cenę oraz przedmiot świadczeń stron umowy. Za postanowienia określające świadczenia główne stron nie są natomiast uznawane postanowienia dotyczące świadczeń ubocznych, np. odsetki za opóźnienie lub klauzule, które wywierają wpływ na wysokość świadczenia główne go, np. klauzule waloryzacyjne (por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 1 marca 2007 r., sygn. akt XVII AmC 12/06, LEX nr 311031). Jak podkreśla się w orzecznictwie S ądu N ajwyższego , pojęcie głównych świadczeń stro n należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy. Ustawodawca posłużył się bowiem terminem „postanowienia określające główne świadczenia stron”, a nie zwrotem „dotyczące” takiego świadczenia, który ma szerszy zakr es (por. wyrok S ądu N ajwyższego z 8 czerwca 2004 r., sygn. akt I CK 635/03, LEX nr 846537). Z drugiej jednak strony należy odnotować pogląd, iż dla określenia pojęcia głównego świadczenia stron nie ma przesądzającego znaczenia to, czy dane świadczenie nale ży do essentialia negotii . Z tej przyczyny zasięg tego pojęcia musi być zawsze ustalany ad casum z uwzględnieniem wszystkich postanowień oraz charakteru i celu zawieranej umowy (wyrok S ądu N ajwyższego z 8 listopada 2012 r., sygn. akt I CSK 49/12). Nie uleg a wątpliwości, że w umowach, z którymi mamy do czynienia w niniejszej sprawie główne świadczenia stron będą polegać na sprzedaży przez przedsiębiorcę produktów oferowanych w sklepie internetowym, zaś po stronie konsumenta - na uregulowaniu płatności za zak upiony towar. Sprzeczność z dobrymi obyczajami Klauzula generalna dobrych obyczajów stanowi odesłanie do ocen uzasadniających reguły moralne opierające się na wartościach powszechnie akceptowanych w Polsce. Dobre obyczaje pojmowane są również jako reguły p ostępowania zgodne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie normami i zasadami postępowania. Kryteriami decydującymi o sprzeczności z dobrymi obyczajami są wymóg nieusprawiedliwionego pokrzywdzenia i działanie wbrew dobrej wierze i uczciwości. Prz yjmuje się, iż nieusprawiedliwione pokrzywdzenie zachodzi wówczas, gdy stosując ogólne warunki umów lub wzorce, próbuje się chronić własne interesy kosztem partnera, bez dostatecznego brania pod uwagę jego interesów i bez przyznania mu wyrównania z tego ty tułu. Poprzez dobre obyczaje rozumiemy pewien powtarzalny wzorzec zachowań, który jest aprobowany przez daną społeczność lub grupę. Są to pozaprawne normy postępowania, którymi przedsiębiorcy winni się kierować. Ich treści nie da się określić w sposób wycz erpujący, ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tym 9 praktykami życia gospodarczego. Wszystkie one podlegają zmianom w ślad za zmieniającymi się ide ologiami politycznymi i społeczno - gospodarczymi oraz przewartościowaniami moralnymi. W szczególności zaś, dobre obyczaje to normy postępowania polecające nienadużywanie w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi ekonomicznej. Dobre obycz aje pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Zgodnie z poglądem doktryny 1 , sprzeczne z dobrymi obyczajami są działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przeko nania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności czyli takie działanie, które potocznie określone jest jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania. W stosunkach z konsumentami „dobry obyczaj” powinien wyrażać się we właściwym informowaniu o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniu pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniu partnerów umów. W takich stosunkach szczególne znaczenie mają te oceny zachowań podmiotów w świetle dobrych obyczajów , które odwołują się do takich wartości jak: szacunek wobec partnera, uczciwość, szczerość, zaufanie, lojalność, rzetelność i fachowość. Działanie wbrew dobrym obyczajom w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez pa rtnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku 2 . Pomocne przy ocenie abuzywnego charakteru postanowienia wzorca umowy w kontekście dobrych obyczajów może być dokonanie testu weryfikacji „przyzwoitości” danej klauzuli. Należy w związku z tym zbadać, czy oceniane postanowienie wzorca umowy jest sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsiębiorców wobec konsumentów. Wymaga to ustalenia, jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w braku takiej klauzuli lub pr zy zastosowaniu istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym. Jeżeli konsument byłby – na podstawie ogólnych przepisów – w lepszej sytuacji, gdyby konkretnego postanowienia wzorca nie było, wówczas należy przyjąć, że może ono mieć charakter abuzywny 3 . Rażące naruszenie interesów konsumenta Daną klauzulę będzie można uznać za abuzywną, kiedy umowne ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta rażąco narusza jego interesy. Generalnie można przyjąć, iż chodzi tu o sytuacje, w których w sposób rażący narus zona została równowaga interesów stron umowy i to przez to, iż jedna z nich wykorzystała swoją przewagę, układając ogólne warunki lub wzorce umowne. Pojęcie „interesów” konsumenta należy interpretować szeroko, nie tylko jako niekorzystne ukształtowanie jeg o sytuacji ekonomicznej. Należy tu uwzględnić także takie aspekty, jak niedogodności organizacyjne, stratę czasu, dezorganizację, wprowadzenie w błąd, nierzetelne traktowanie, czy naruszenie prywatności konsumenta 4 . Interpretacji, kiedy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem interesów konsumenta, a kiedy tylko ze zwykłym , nie należy sprowadzać do kategorii czysto ekonomicznej, gdyż nie chodzi tu o kryteria rachunkowe, a więc porównanie pieniężnej wartości świadczeń. Określenie „rażąco" należy odnieść do z nacznego odbiegania przyjętego uregulowania od zasad uczciwego (słusznego) wyważenia praw i obowiązków. Za tego typu zasady konstruujące modelowe (optymalne) ukształtowanie praw i obowiązków umownych stron traktowane są przepisy ustawowe o charakterze dysp ozytywnym. Stąd też nie jest możliwe ustalenie pewnych ogólnych kryteriów, których spełnienie w każdej sytuacji automatycznie 1 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz , Warszawa 2002 r., str. 804. 2 Wyrok SN z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt I CK 832/04. 3 Wyrok SN z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt III SK 21/06. 4 Wyrok SN z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. akt I CK 635/03. 10 prowadzić będzie do uznania, że interesy danego konsumenta zostały rażąco naruszone. Oznacza to, że ocena, czy postanowienia zawar tej umowy rażąco naruszają interesy konsumenta, powinna być dokonywana in concreto , przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danego przypadku. W tym zakresie zasadne jest sięgnięcie do powołanej wyżej Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich która stanowi, że daną klauzulę należy uznawać za niedozwoloną, gdy naruszając zasadę wzajemnego zaufania, powoduje znaczącą (istotną) i nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyś ć konsumenta (art. 3 ust. 1). W związku z tym pojęcie „rażącego naruszenia interesów konsumenta” można utożsamiać z istotną i nieusprawiedliwioną dysproporcją praw i obowiązków na jego niekorzyść. Ponadto, przy określaniu stopnia naruszenia interesów konsu menta należy stosować nie tylko kryteria obiektywne (np. wielkość poniesionych czy grożących strat), lecz również względy subiektywne związane bądź to z przedsiębiorcą (np. renoma firmy), bądź to z konsumentami (np. seniorzy, dzieci). Konieczne jest zbadan ie, jaki jest zakres grożących potencjalnemu konsumentowi strat lub niedogodności 5 . Jak wskazał w jednym z orzeczeń 6 Sąd Najwyższy - dokonując wykładni art. 385 1 K odeksu cywilnego - rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysprop orcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. Podsumowując, obie wskazane art. 385 1 KC formuły prawne (tj. dobre obyczaje oraz rażące naruszenie interesów konsumentów) służą do oceny tego, czy standardowe klauzule umowne za warte we wzorcu umownym przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków konsumenta. Klauzule szare Narzędziem pomocnym do identyfikacji postanowień niedozwolonych pod kątem naruszenia dobrych obyczajów oraz rażącego naruszenia interesów konsumentów są tzw. klauzule szare. Ich przykładowy katalog określony został w art. 385 3 KC i zawiera najbardziej typowe i znane z praktyki obrotu postanowienia naruszające równowagę kon traktową stron. Samo jednak zamieszczenie klauzuli wśród postanowień wymienionych w omawianym katalogu nie powinno przesądzać automatycznie o jej niedozwolonym charakterze. Nie jest bowiem wykluczone, iż konkretna klauzula, mimo iż objęta listą, nie ma nie dozwolonego charakteru. W konkretnym przypadku może się okazać, iż nie prowadzi ona do rażącego naruszenia interesów konsumentów. Dlatego też katalog klauzul zawarty w art. 385 3 KC należy traktować jako listę tzw. klauzul szarych. Jak wynika z orzecznictw a S ądu N ajwyższego , postanowienie umowne, które zostało umieszczone w przykładowym katalogu nieuczciwych postanowień umownych nie jest per se nieuczciwym postanowieniem umownym. Treść tego katalogu nie przesądza statusu danego postanowienia jako niedozwolo nego postanowienia umownego (postanowienia wzorca umowy). Wykaz ten należy kwalifikować jako swoistą wskazówkę co do rodzaju postanowień, które mogą budzić zastrzeżenia z punktu widzenia ich zgodności z interesami i uprawnieniami konsumentów 7 . Na podstawi e art. 385 3 pkt 2 KC w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania . Niew ykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania polega na każdym uchybieniu zobowiązania przez dłużnika, niezależnie od tego, na czym miałoby ono polegać. Jest to każda rozbieżność pomiędzy prawidłowym spełnieniem świadczenia określonego w 5 Por. wyrok SA z Warszawy z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt VI ACa 1733/13; wyrok SOKiK z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt XVII AmC 2615 /14. 6 Wyrok SN z dnia 13 lipca 2005 r. , sygn.. akt I CK 832/04 . 7 wyrok SN z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt III SK 19/07, LEX nr 496411. 11 treści zobowiąza nia a rzeczywistym zachowaniem się dłużnika. Jeżeli świadczenie polega na określonym działaniu, naruszeniem zobowiązania jest niedopełnienie tego działania w całości lub części albo też dopełnienie go w sposób niewłaściwy 8 . Przesłanki wydania decyzji zobowiązującej Wskazać należy, że zgodnie z art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli przedsiębiorca przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 23b ust. 1 u.o.k.k , zobowiąże się do podjęcia lub zaniec hania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a u.o.k.k , lub usunięcia skutków tego naruszenia, Prezes Urzędu może, wydając decyzję, o której mowa w art. 23b ust. 1 u.o.k.k , zobowiązać przedsiębiorcę do wy konania tych zobowiązań. W doktrynie podkreśla się, że decyzja zobowiązująca stanowi jeden z najbardziej skutecznych mechanizmów będących w dyspozycji Prezesa Urzędu , których celem jest doprowadzenie działań przedsiębiorców do stanu zgodności z prawem och rony konkurencji i konsumentów. Można wręcz twierdzić, iż jest to modelowy – bo koncyliacyjny, niesporny – sposób kształtowania przez regulatora zasad działania rynku sprzyjającego konsumentom. Przyczyną wysokiej skuteczności procedury zobowiązującej jest przede wszystkim proporcjonalne rozłożenie obciążeń i korzyści po obu stronach tej relacji administracyjno - prawnej. Każda ze stron, tj. organ administracyjny i przedsiębiorca, wnosi swoisty „wkład” w doprowadzenie do stanu zgodności z prawem, poświęcając z reguły pewne wartości, w zamian zyskując natomiast inne. Istotne jest przede wszystkim to, iż ostatecznie zyskuje konsument, którego interes podlega szczególnej ochronie. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie dotyczące zobowiązań przedsiębiorcy jest e lementem decyzji stwierdzającej naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 23a u.o.k.k . Tym samym wydanie decyzji na podstawie art. 23c u.o.k.k wymaga jednoznacznego stwierdzenia (udowodnienia), że doszło do naruszenia zakazu stosowania we wzorcach umów zawie ranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 KC , a także zobowiązania się przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a u .o.k.k , lub usunięcia skutków tego naruszenia. W związku z powyższym, dla zastosowania art. 23c u.o.k.k w przedmiotowej sprawie zachodzi w pierwszej kolejności konieczność udowodnienia naruszenia przez Spółkę art. 23a u.o.k.k . Ocena postanowie nia wzorc a u m o w y stosowanego przez Przedsiębiorcę W toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu ustalił, że Spółka stos uje w regulaminie sklepu internetowego nie dozwolone postanowienie umowne o treści „ Sklep czeka na decyzje Klienta 24 godziny, licząc od momentu wysła nia wiadomości e - mail z prośbą o decyzję. W przypadku braku decyzji Klienta, Sklep dokona anulowania z zamówienia pozycji niedostępnej i wyśle produkt lub produkty, które są zarezerwowane dla niego. ” . Postanowienie wzorca pozwala Przedsiębiorcy na dokonanie modyfikacji zamówienia, które nie może zostać zrealizowane w całości i wysłanie konsumentowi tylko części zamówienia, jeśli w ciągu 24 godzin od wysłania przez Przedsiębiorcę e - maila informującego o powyższym fakcie, konsument nie wyrazi innej wo li. Postanowienie o powyższej treści narusza zakaz stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych ze względu na sprzeczność z dobrymi obyczajami oraz rażące naruszanie interesów konsumentów. 8 Maciej Skory „ Klauzule abuzywne w polskim prawie ochrony konsumenta ”, Kraków 2005, str. 243. 12 W przypadku niniejsze go postanowienia skonkretyzowane pojęcie dobrego obyczaju wyraża się w niewykorzystywaniu przez przedsiębiorcę swej uprzywilejowanej pozycji kontraktowej do narzucania w stosowanym wzorcu umownym postanowienia pozwalającego przedsiębiorcy na zmianę zamówi enia . Postanowienie godzi w równowagę kontraktową stron , gdyż wprowadza dysproporcję praw i obowiązków stron umowy , przyznając jednej z nich uprawnienie do częściowej realizacji zamówienia, przy jednoczesnym wyznaczeniu konsumentowi bardzo krótkiego termin u na brak akceptacji takiego częściowego wykonania zamówienia. C zas na podjęcie decyzji przez konsumenta jest bardzo krótki . Klient może nawet nie zdążyć odczytać wiadomości e - mail informującej o braku części zamówionego towaru. Tym samym rzeczywista możli wość podjęcia decyzji przez konsumenta o realizacji częściowego zamówienia lub anulowaniu jego całości może zostać znacznie ograniczona. Jeśli miną 24 godziny od chwili wysłania e - maila przez Spółkę, ma ona prawo dokonać wysyłki zmienionego zamówienia i ew entualna późniejsza odmowa konsumenta nie odniesie już skutku. Konsument , który nie zdąży w ciągu 24 godzin zareagować na wysłany e - mail , może uniknąć przyjęcia takiego „niepełnego” zamówienia, odst ę p ując od umowy zawartej na odległość i nie odbierając prz esyłki, czyli s korzysta ć z uprawnienia wynikającego z art. 27 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 287) zgodnie z którym k onsument, który zawarł umowę na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, może w terminie 14 dn i odstąpić od niej bez podawania przyczyny i bez ponoszenia kosztów, z wyjątkiem kosztów określonych w art. 33, art. 34 ust. 2 i art. 35 tej ustawy. Jednakże takie zachowanie wymaga jego aktywnego działania i (w przypadku zapłaty z góry) wydłuża okres czasu, w którym zapłacona kwota pozostaje poza jego dyspozycją. Ponadto, za dobry obyczaj w niniejszej sprawie należy uznać konstruowanie wzorca umowy z poszanowaniem zasady rzetelnego traktowania konsumenta, jako równorzędnego partnera umowy przejawiającej się w zachowaniu symetryczności praw i obowiązków k onsumenta i przedsiębiorcy, tj. równorzędnego traktowania stron umowy w zakresie obowiązków, wynika jących z realizacji tej umowy . Analizowana klauzula umowna narusza dobre obyczaje poprzez przerzucenie na konsumenta negatywnych konsekwencji brak możliwości wykonania dostawy zamówionego produktu , co powinn o mieć charakter zdarzenia wyjątkowego, gdy z róż nych względów (błąd programu magazynowego, uszkodzenie ostatnich sztuk, zaginięcie towaru w magazynie, błędne informacje o dostępności u dostawcy itd.) okaże się, że przedsiębiorca mimo oferowania towaru, nie może zrealizować zamówienia. K onsument, któr y dowie się o niemożności realizacji całości jego zamówienia, może podjąć różn e decyzje, w zależności od wielu czynników, jak np. koszt dostawy oferowanej przez Spółkę, dostępności i kosztów dostawy brakującego produktu u innych sprzedawców czy istniejącym powiązaniu (lub jego braku) poszczególnych składników zamówienia. Dla części konsumentów brak dostępności niektórych zamówionych towarów będzie bez znaczenia, natomiast dla innych klientów może przekreślać sens realizacji złożonego już zamówienia. Kwestio nowane postanowienie może być stosowane w każdym przypadku braku skompletowania zamówienia, czyli na przykład w razie możliwości dostarczenia tylko jednego z pięciu zamówionych produktów. Nie budzi wątpliwości, że w przypadku niemożności realizacji cał ego zamówienia, Spółka w pierwszej kolejności informuje konsumenta o stanie zamówienia i próbuje uzyskać jego stanowisko w sprawie dostarczenia części zamówienia albo anulowania całości. Jednakże czas na zapoznanie się konsumenta z taką informacją powinien dawać mu realną możliwość na podjęcie decyzji o dalszych losach zamówienia. Termin 24 godzin oznacza, że przykładowo do konsumenta może zostać wysłany mail w poniedziałek o godz. 8.00. Brak odpowiedzi do godziny 8.00 następnego dnia spowoduje anulowanie z amówienia w zakresie produktów niedostępnych i wysłanie pozostałych produktów. Wystarczy więc, że po złożeniu oferty zakupu konsument nie sprawdzi swojej poczty elektronicznej przez zaledwie jeden dzień. Brak 13 dostępu czy brak korzystania z poczty elektroni cznej przez 24 godziny trudno uznać za nadzwyczajne czy naganne zachowanie, nawet w przypadku osób dokonujących zakupów przez Internet. Zakwestionowan a klauzula narusza przede wszystkim ekonomiczne interesy konsumenta , albowiem brak podjęcia działania przez konsumenta , w bardzo krótkim terminie, może prowadzić do częściowej jedynie realizacji zamówienia, co może być sprzeczne z wolą konsumenta i ekonomicznie nieuzasadnione (np. we względu na koszty przesyłki), a tym samym niekorzystne dla niego. Konsume nt nie zdecydowałby się na częściową realizację zamówienia, gdyby dysponował rozsądnym terminem na podjęcie i przekazanie przedsiębiorcy swojej decyzji. Z uwagi na powyższe, przyjęty przez Spółkę w postanowieniu Regulaminu sposób ukształtowania stosunku prawnego pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem należy uznać za sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający interesy słabszej strony tego stosunku prawnego, tj. konsumenta. Rozwiązanie to narusza wewnętrzną równowag ę u mowy i słuszność kontraktową . Ma to miejsce w szczególności w przypadku, gdy konsument, który nie będzie zainteresowany częściową realizacją zamówienia, nie zdąży zareagować na wysłaną wiadomość . W tym miejscu należy odnieść się do argumentów Spółki, iż c elem postanowienia miało być umo ż liwienie klientowi jak najszybszego otrzymania zamówionych przez niego towarów, nawet w przypadku braku dost ę pno ś ci cz ęś ci z nich. Sp ół ka podnosiła , ż e w wielu przypadkach w najlepszym interesie klienta le ż y dostarczenie mu zamówienia w deklarowanym terminie, gdy ż opóźnienie w dostawie niejednokrotnie nie b ę dzie realizowa ł o celu zawartej umowy, na przykład gdy zamówiony towar mia ł by ć prezentem . Nie ulega wątpliwości, że dla części klientów kryterium czasu dostawy będzie waż niejsze niż kompletność zamówienia, jednak dla innych będzie odwrotnie , wobec czego intencje przedsiębiorcy nie zmieniają oceny postanowienia . W świetle powyższego, w ocenie Prezesa Urzędu, postanowienie określon e w punkcie I sentencji decyzji narusza zak az stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedo zwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 K odeksu c ywilnego . Z uwagi na powyższe orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. Złożenie zobowiązania przez przedsiębiorcę i nałożenie przez Prezesa Urzędu obowiązku wykonania tego zobowiązania Spółka złożyła wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w pierwszym piśmie stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie o uznanie postanowie nia wzorca umowy za niedozwolone. We wniosku tym Spółka zobowiązała się do podjęcia działań polegających na rezygnacji ze stosowania w r egulamin ie postanowienia kwestionowan ego przez Prezesa Urzędu ora z do poinformowania podmiotów korzystających ze strony internetowej www.merlin.pl o zmianie treści ww. r egulaminu i skutku w postaci bezskuteczn ości postanowienia od chwili zawarcia umowy . W ocenie Prezesa Urzędu, zaproponowane przez Spółkę zobowiązanie ni e budzi zastrzeżeń, a jego treść jest jednoznaczna i precyzyjna. Zobowiązanie Spółki zmierza do usunięcia wątpliwości Prezesa Urzędu dotyczących kwestionowan ego postanowie nia , a także do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a u.o.k.k . Realizacja wnioskowanego przez Spółkę zobowiązania pozwoli osiągnąć efektywność załatwienia sprawy dla dobra interesu publicznego , zapewni ając eliminację niedozwolon ego postanowie nia umown ego decyzji, co niewątpliwie będzie korzystne dla konsumentów. 14 Mając powyższe na uwadze Prezes U rzędu uznał za celowe nałożenie na Spółkę obowiązku wykonania przedłożonego przez nią zobowiązania. Tym samym spełnione zostały warunki niezbędne do wydania decyzji na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i ko nsumentów. Stosownie do art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może określić termin wykonania zobowiązań. W związku z powyższym, Prezes Urzędu nałożył na Spółkę obowiązek wykonania tego zobowiązania w terminie 14 dni od d nia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Termin ten jest, w oce nie Prezesa UOKiK, odpowiedni i wystarczający do realizacji zobowiązania. Wobec powyższego Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I I sentencji decyzji. Nałożenie przez Prezesa Urzędu na przedsi ębiorcę obowiązku składania informacji o stopniu realizacji zobowiązania Stosownie do art. 23 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, elementem obligatoryjnym decyzji zobowiązującej jest nałożenie przez Prezesa Urzędu obowiązku składania w wyzn aczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązania. Na podstawie tego przepisu Spółka została zobowiązana do złożenia – w termin ie wskazany m w punkcie I I I sentencji niniejszej decyzji – informacji o stopniu realizacji zadeklarowanego przez Spół kę zobowiązania i dowodów potwierdzających jego wykonanie. O bowiązki n ałożone na Spółkę w tym zakresie są odpowiednie do tego, aby Prezes Urzędu uzyskał wyczerpujące informacje o stopniu realizacji zobowiązania, które Spółka zobligowana jest wykonać. Wyzna czon y przez Prezesa Urzędu termin dotycząc y przekazania informacji o stopniu realizacji zobowiązania jest racjonaln y z punktu widzenia możliwości wykonania przez Przedsiębiorc ę obowiązku sprawozdawczego. Jednocześnie termin te n umożliwi Prezesowi U rzędu weryfikację realizacji zobowiązania przez Spółkę. Wobec powyższego Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I I I sentencji decyzji. Nałożenie przez Prezesa Urzędu na przedsiębiorcę obowiązku zwrotu kosztów postępowania Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania . Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurenc ji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu w wyniku przeprowadzonego przeciwko Przedsiębiorcy postępow ania w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone stwierdził naruszenie przez ww. przedsiębiorcę art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkuren cji i konsumentów pozwalająca na obciążenie Przedsiębiorcy kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla Prezesa Urzędu wydatki w łącznej kwocie 65 zł związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. W związku z tym postanowiono obci ążyć Merlin Commerce spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie kosztami przeprowadzonego postępowania i zobowiązać ww. przedsiębiorcę do zwrotu na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 65 zł (słownie: sześćdziesi ęciu pięciu złotych), w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W obec powyższego Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I V sentencji decyzji . Koszty niniejszego postępowania, na podstawie art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsu mentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 15 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Pouczenie Stosownie do treści art. 81 ust. 1 u.o.k.k. w zw. z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego ( Dz.U. z 201 9 r. poz. 1 4 60 ze zm ., dalej jako „ k.p.c. ” ) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictw em Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach (40 - 048 Katowice, ul. Kościuszki 43) . W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie IV niniejs zej decyzji, stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego i art. 264 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach (40 - 048 Katow ice, ul. Kościuszki 43) , w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( Dz.U. z 20 20 r. poz. 7 5 5 ze zm. , dalej jak o „ u.k.s.c. ” ), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł , a zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu - w kwocie 500 zł . Zgodnie z art. 103 ust. 1 u.k.s.c. , Sąd może przyznać zwolnienie o d kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z art. 105 ust. 1 u.k.s.c. , wniosek o przyznanie zw olnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1,3 i 4 k.p.c. strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn