RKT-4/2021

1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl P REZES URZ ĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KON SUMENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY Katowice, 14 września 2021 r. RKT.610.2.2020.AW DECYZJA N r RKT – 4 /2021 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2021 r., poz. 275), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu wobec Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach , - Prezes Urzędu Ochrony Konkurenc ji i Konsumentów – uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów zachowanie Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach polegające na niewydawaniu konsumentom dokumentów w postaci zawartych z Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach poza lokalem przedsiębiorstwa umów sprzedaży energii elektrycznej lub umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego i załączników do przedmiotowych umów (w tym Ogólnych Warunków Umowy, Ogólnych Warunków Ubezpieczenia, Cenników) l ub potwierdzeń zawarcia tych umów utrwalonych na papierze, lub za zgodą konsumenta, na innym trwałym nośniku , co narusza art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 287) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów , a w konsekwencji stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o och ronie konkurencji i konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 2 marca 2020 r. II. Na podstaw ie art. 27 ust. 4 w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 275), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przez Enrex Energy s p. z o.o. z siedzibą w Katowicach , – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl nakłada na Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów opisanego w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, według następujących zasad: 1. wysłanie na własny koszt w terminie 2 (dwóch) miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji do wszystkich konsumentów, któr zy zawarli z Enrex En ergy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach w okresie od 1 sierpnia 2019 r. do 1 marca 2020 r. umowy sprzedaży energii elektrycznej lub umowy kompleksowe dostarczania paliwa gazowego pisemnej , informacji o treści: „Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w decyzji nr RKT - 4 /2021, uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów zachowanie Enrex Energy s p. z o.o. z siedzibą w Katowicach polegające na niewydawaniu konsumentom dokumentów w postaci z awartych z Enrex Energy s p. z o.o. z siedzibą w Katowicach poza lokalem przedsiębiorstwa umów sprzedaży energii elektrycznej lub umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego i załączników do przedmiotowych umów (w tym Ogólnych Warunków Umowy, Ogólnych W arunków Ubezpieczenia, Cenników) lub potwierdzeń zawarcia tych umów utrwalonych na papierze, lub za zgodą konsumenta, na innym trwałym nośniku, co narusza art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 287) oraz god zi w zbiorowe interesy konsumentów i stwierdził jej zaniechanie z dniem 2 marca 2020 r. Jawna treść decyzji nr RKT - 4 /2021 dostępna jest na stronie www.uokik.gov.pl; Prawomocne decyzje Prezesa UOKiK mają charakter prejudykatu w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że ustalenia Urzędu co do faktu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów są dla sądu wiążące. Nie musi on w tym zakresie prowadzić własnego postępowania dowodowego. Konsumenci mogą się powołać na prawomocną decyzję Prezesa UOKiK, gdy będą chcieli dochodzić swoich praw w sądzie”. Informacja będzie:  w warstwie wizualnej – sporządzona czcionką Times New Roman w rozmiarze co najmniej 11, w kolorze czarnym, na białym tle,  dostarczona konsumentom listem poleconym. 2. opublikowani e na oficjalnej stronie internetowej Enrex Energy s p. z o.o. z siedzibą w Katowicach (w dacie wydania niniejszej decyzji jest to strona internetowa znajdująca się pod adresem www.enrex.energy ) w terminie 14 (czternastu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji oświadczenia o treści: „ Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w decyzji nr RKT - 4 /2021, uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów zachowanie Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach polegające na niew ydawaniu konsumentom dokumentów w postaci zawartych z Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach poza lokalem przedsiębiorstwa umów sprzedaży energii elektrycznej lub umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego i załączników do przedmiotowych umów (w tym Ogólnych 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Warunków Umowy, Ogólnych Warunków Ubezpieczenia, Cenników) lub potwierdzeń zawarcia tych umów utrwalonych na papierze, lub za zgodą konsumenta, na innym trwałym nośniku, co narusza art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach kon sumenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 287) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów i stwierdził jej zaniechanie z dniem 2 marca 2020 r. Jawna t reść decyzji nr RKT - 4 /202 1 dostępna jest na stronie www.uokik.gov.pl ; ” w ten sposób, że ww. oświadczenie powinno zostać umieszczone na głównej stronie internetowej Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach i być utrzymywane przez okres 6 (sześciu) miesięcy od daty opublikowania oraz powinno być:  napisane z zastosowaniem c zarnej czcionki (kod szesnastkowy RGB - #000000) ARIAL na białym tle (kod szesnastkowy RGB - #ffffff),  zamieszczone w ramce o rozmiarze nie mniejszym niż 1150 px x 350 px, tak aby wielkość czcionki była dostosowana do wielkości ramki, tj. ramka była w całoś ci wypełniona oświadczeniem, o którym mowa w niniejszym punkcie, z zachowaniem marginesu co najmniej 10 px pomiędzy tekstem a ramką,  zamieszczone w górnej części strony głównej domeny www.enrex.energy bez możliwości zamknięcia informacji przez użytkownika,  widoczne przez cały czas, gdy użytkownik jest na stronie. Powyższe obowiązki powinny być zrealizowane z zastosowaniem następujących zasad:  w przypadku zmiany firmy przedsiębiorcy, jego przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, powyższy obowiązek publikacyjny powinien zostać zrealizowany odpowiednio przez lub za pośrednictwem danego przedsiębiorcy lub jego następcy prawnego, ze wskazaniem firmy dawnej i nowej;  w razie zmiany treści sentencji decyzji lub jej uzasadnienia przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub sąd powszechny, w zakresie podlegającym obowiązkowi publikacji, należy obowiązek ten wykonać w stosunku do zmienionej treści decyzji. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 275) - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada na Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust . 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 200.31 0 zł (słownie: dwieście tysięcy trzysta dziesięć złotych ) , płatną do budżetu państwa. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 275) w zw. z art. 263 § 1 i 2 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202 1 r., poz. 735 ) w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl - Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – postanawia obciążyć Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach kosztami niniejszego postępowania w sprawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 59 zł (słownie: pięćdziesiąt dziewięć złotych) oraz zobowiązać do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 (czternastu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie (1) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej również: „Prezesem Urzędu ” ) na podstawie art. 48 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2021 r., poz. 275 zwanej dalej również : „ uokik ” ) przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu wstępne ustalenie, czy działania podejmowane przez Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach ( zwana dalej również : „ Enrex ” lub „ Spółką ” ) w zakresie dotyczącym zawierania z konsumentami umów sprze daży energii elektrycznej lub gazu ziemnego nie naruszają chronionych prawem interesów konsumentów w sposób uzasadniający wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. (2) Postępowanie zostało wszczęte w związku z napływającymi do Prezesa Urzędu sygnałami od konsumentów, w tym sygnałami konsumentów przekazanymi Prezesowi Urzędu przez rzeczników konsumentów oraz Urz ą d Regulacji Energetyki , dotyczącymi zachowania przedstawicie li Spółki w związku z zawieraniem z konsumentami umów poza lokalem przedsiębiorcy. (3) Na podstawie analizy materiału dowodowego zebranego w toku ww. postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu powziął uzasadnione podejrzenie, że Enrex Energy sp . z o.o. z sied zibą w Katowicach , może stosować praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów opisaną w sentencji niniejszej decyzji i Postanowieniem nr 1 z 14 grudnia 2020 r. wszczął przeciwko Spółce postępowanie w sprawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. (4) Prezes Urzędu pismem z 14 grudnia 2020 r. zawiadomi ł Enrex o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i poinformowa ł o możliwości odni esienia się do postawionego zarzutu. (5) Pismem datowanym na 30 grudnia 2020 r. Spółka odniosła się do stawianego jej zarzutu przedstawiając swoje stanowisko w sprawie (dowód: karty nr 5 - 7). (6) Postanowieniem nr 2 z 11 stycznia 2021 r. i Postanowieniem nr 3 z 31 maja 2021 r. dokumenty uzyskane przez Prezesa Urzędu w toku postępowania wyjaśniającego, a także korespondencja wiążąca się z postawionym Spółce zarzutem przesłana przez konsumentów , rzeczników konsumentów oraz Urz ą d Regulacji Energetyki została 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl zaliczo na w poczet materiału dowodowego w przedmiotowym postępowaniu (dowód: karty nr 38, 1094 ). (7) Enrex pismem z 17 sierpnia 2021 r. została zawiadomiona o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Z tego prawa ni e skorzystała (dowód: karta nr 1269) . U ST A LE N I A F A K T Y C Z N E (8) Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców Krajow ego Rejestr u Sądowego w dniu 26 listopada 2012 r . pod numerem 0000441333 (dowód: kart y nr 29 - 36 ). W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Spółka zajmuje się sprzedażą energii elektrycznej oraz gazu ziemnego wysokometanowego typu E do odbiorców końcowych na podstawie koncesji udzielonych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Sprzedaż prowadzona jest na podstawie podpisanych z klientami umów sprzedaży energii elektrycznej oraz umów kompleksowego dostarczania paliwa gazowego. Działalność prowadzona jest na podstawie koncesji nr OEE/784/221/W/DRG/2014/MSa z dnia 30 kwietnia 2014 r. dotyc zącej obrot u energią elektryczną oraz koncesji nr OPG/264/22133/W/DRG/2014/MSa z dnia 30 kwietnia 2014 r. dotyczącej obrotu paliwami ( dowód : karty nr 41 , 45 - 47 , 48 - 50 ). (9) Enrex zawierała umowy w swoim biurze oraz poza lokalem przedsiębiorstwa. Z szacunkowych wyliczeń Spółki dokonanych na dzień 20 maja 2020 r. wynika, że umowy zawarte w biurze stanowiły średnio (…) % wszystkich umów zawartych z konsumentami, a umowy zawarte poza lokalem przedsiębiorstwa – (…) % ( dowód: karta nr 44 ). (10) Enrex w proc esie pozyskiwania klientów korzysta z usług przedstawicieli handlowych zatrudnionych w zewnętrznych firmach , którym to przedstawicielom handlowym Spółka udziela pełnomocnictwa do zawierania w jej imieniu umów z potencjalnymi klientami (dowód: karty nr 1026 , 1027 - 1032). We własnym zakresie Spółka nie zatrudnia przedstawicieli handlowych (dowód : karta 44) . Współpraca z tymi firmami odbywa się na podstawie umów agencyjnych. W 2019 r. w ramach pozyskiwania klientów od 1 marca 2019 r. do 30 listopada 2019 r. roku Spółka współpracowała z Go Job sp . z o.o. z siedzibą w Krakowie, a od 22 listopada 2019 r. do 30 października 2020 r. współpracowała z Europejskim Centrum Usług Wspólnych sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach ( dowód: karty nr 191, 637, 656 ). Od 1 listop ada 2020 r. Spółka współpracuje z PGEOZE sp . z o.o. z siedzibą w Warszawie (dowód: karty nr 8 - 14 , 1167 ). (11) W 2019 r. Spółka udzieliła pełnomocnictwa (…) przedstawicielom handlowym , a w 2020 r. – (…) przedstawicielom handlowym (dowód: kart a 1025 ) . (12) Każdy z przedstawicieli handlowych jest zobowiązany do podpisania i przestrzegania Kodeksu Etycznego Enrex Energy sp . z o.o. w Katowicach. Przed rozpoczęciem procesu pozyskiwania klientów każdy z przedstawicieli handlowych jest zobowiązany do odbycia szkol enia z rynku energetyczn ego oraz aktualnej oferty Enrex . Szkolenie składa się z kilku 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl elementów: informacje dotyczące funkcjonowania rynku energetycznego, Kodeks Etyczny Enrex, prawa konsumenta, aktualna oferta Enrex ( dowód: karty nr 22 - 26, 51 - 52 , 192 , 10 11 ). (13) Enrex kontroluje współpracujące z nią firmy m.in. poprzez telefoniczną weryfikację każdej zawartej umowy. Rozmowy weryfikacyjne prowadzone są od czasu skierowania do nowych klientów nowej oferty Spółki , tj. od 1 sierpnia 2019 r. Rozmowa weryfikacyjn a odbywa się pod koniec wizyty przedstawiciela Enrex, po jej podpisaniu, w lokalu klienta. Przedstawiciel kontaktuje się w tym celu z infolinią weryfikacyjną Enrex. Rozmowa od 1 sierpnia 2019 r. do 1 marca 2020 r. przebiega ła zgodnie ze skryptem, którego t reść adresowaną do konsumenta, przytoczono poniżej ( dowód: karta nr 1012 ). (14) W przypadku powtarzających się skarg na przedstawiciela handlowego , Spółka kończyła współpracę z takim przedstawicielem wypowiadając mu udzielone pełnomocnictwo. W 2019 r. Spółka zakończyła w ten sposób współpracę z (…) przedstawicielami handlowymi , a w 2020 r. z (…) . Spółka decydowała się na takie rozwiązanie w przypadku uzasadnionych podejrzeń, że przedstawiciele handlowi nie przedstawiali jej oferty w dostatecznie prec yzyjny, jasny i zrozumiały dla klienta sposób . Spółka przyznała, że klienci , czy to podczas wizyt w Biurze Obsługi Klienta, czy też na piśmie prosili o wyjaśnienie pewnych aspektów umowy, które powinny być rzetelnie i wyczerpująco wyjaśnione przed podpisan iem umowy, np. ile trwa zmiana sprzedawcy, termin wejścia w życie umowy (dowód: karty nr 6 , 1025 - 1026 ). (15) Prezes Urzędu ustalił w oparciu o informacje przedstawione przez Spółkę , że konsumenci w pismach kierowanych do Enrex w 2019 r. i 2020 r. zwracali się z prośbą o przesłanie im kopii umowy. Takie prośby były również przekazywane za pośrednictwem infolinii Spółki. Spółka stwierdziła, że za każdym razem spełniała oczekiwania klienta i przesyłała poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię umowy. Spółka przyznała , że klienci w swoich pismach z wracali się do Spółki o przesłanie im kopii umowy , przy czym zadaniem Spółki - klienci nie motywowali swojej prośby tym , że przedstawiciel handlowy Spółki nie pozostawił im egzemplarza umowy . Spółka wskazała, że w t akich przypadkach analizowała przede wszystkim przebieg rozmowy weryfikacyjnej – czy klient potwierdził otrzymanie wszystkich dokumentów oraz czy wniósł jakieś zastrzeżenia (dowód: karta nr 1041 ) . (16) Spółka przyznała, że w 2019 r. i 2020 r. w przypadku niek tórych umów mogło dojść do nieumyślnych nieprawidłowości podczas procesu ich zawierania polegających m.in. na podpisaniu umowy z osobą słabosłyszącą lub po ciężkiej chorobie . Spółka podniosła, że umożliwiła wówczas bezkosztowe rozwiązanie umowy. Bezkosztowe rozwiązanie umowy polega na rezygnacji Spółki z obciążenia kli enta opłatą dodatkową/karą umowną za zerwanie umowy przed końcem okresu na jaki została zawarta, jak również zakończenie umowy, np. na wniosek klienta w przypadku, gdy umowa przekształciła się w umowę na czas nieokreślony (dowód: karty nr 6, 1025 ). 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl (17) Prezes Urzędu ustalił w oparciu o informacje udzielone przez Enrex , że Spółka rozwiązała bezkosztowo (…) umów zawartych w 2019 r. i (…) u mów zawartych w 2020 r. (dowód: karta nr 1025 ). (18) Od 1 sierpnia 2019 r. do 1 marca 2020 r. rozm owy weryfikacyjn e prowadzone były zgodnie ze skrypt em o następującej treści (dowód: kart y nr 23,1026, 1034, 1039 - 1041, 1047, 1048 ) : (19) W trakcie rozmowy klient był informowany m.in. o nazwie Spółki z jaką zawarł umowę oraz o tym, że w wyniku jej podpisania zmieni się jego dotychczasowy sprzedawca energii elektrycznej lub gazu. Był również proszony m.in. o potwierdzenie, że został poinform owany na jaki okres została zawarta umowa oraz czy ma świadomość możliwości odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, a w dokumentach znajduje się druk odstąpienia . (20) 2 marca 2020 r. do przytoczonego powyżej skryptu rozmowy weryfikacyjnej zostały wprowadzone zmiany . Fragment o brzmieniu: „ Ma P/P świadomość możliwości odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem sprzedawcy w ciągu 14 dni? W dokumentach znajduje się również druk odstąpienia. Zgadza się?” 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl został zastąpiony treścią: „Ma P/P ś wiadomość możliwości odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem sprzedawcy w ciągu 14 dni? Czy otrzymał Pan/Pani pełny egzemplarz umowy wraz ze wzorem odstąpienia ?”. (21) O d 2 marca 2020 r. rozmowy weryfikacyjne p rowadzone są z wykorzystaniem skryptu w nowym, opisanym powyżej brzmieniu (dowód: karty nr 23, 1039 - 1041, 1045, 1046, 1049 ). (22) Każda rozmowa weryfikacyjna z klie ntem jest nagrywana. Nagrania są przechowywane przez okres trwania umowy z klientem – dotyczy to jednak wyłącznie umów skutecznie zawartych. (23) Enrex do zawierania umów z konsumentami wykorzystuje wzorce umowne (dowód: karty nr 44, 63 - 58, 83 - 105) . (24) Pierwsze umowy zarówno na sprzedaż energii elektrycznej, jak i na sprzedaż gazu ziemnego Enrex zawarła w 2016 r. ( dowód: karta nr 41 ). (25) Prezes Urzędu ustalił, że n a początku 2019 r. miały miejs ce zmiana właściciela spółki En rex oraz zmiana prezesa zarządu. Spółka przygotowała n ow ą ofertę skierowan ą do nowych klientów obejmując ą m.in. Cennik Standardowy i wprowadziła ją do stosowania od 1 sierpnia 2019 r. ( dowód: karta nr 179 ). (26) Enrex zawarła z konsumentami następującą liczbę umów sprzedaży energii elektrycznej:  w 2018 r. – (…) umów ,  w 2019 r. – (…) umów ,  w 2020 r. – (…) umowy (dowód: karty nr 44, 1042) . (27) Enrex zawarła z konsumentami następującą liczbę umów sprzedaży gazu ziemnego:  w 2018 r. – (…) umowy ,  w 2019 r. – (…) umów ,  w 2020 r. – (…) umowy ( dowód: karty nr 44, 1042 ). (28) Według stanu na 31 sierpnia 2020 r. Enrex posiada ła (…) aktywnych punktów poboru energii elektrycznej, na które zostały zawarte um owy sprzedaży energii elektrycznej z konsumentami oraz (…) aktywne punkty poboru gazu, na które zostały zawarte umowy kompleksowego dostarczania paliwa gazowego z konsumentami ( dowód: karta nr 638 ). (29) Enrex zawiera z konsumentami umowy sprzedaży energii elektrycznej na czas określony 24, 36, 48 lub 60 miesięcy. Enrex poinformowała, że zawiera z konsumentami również umowy sprzedaży energii elektrycznej na czas nieokreślony. Takich umów Enrex zawarła z ko nsumentami (…) , wszystkie w 2020 r. Ponadto po okresie obowiązywania umowy na czas określony może ona zostać przedłużona na czas nieokreślony ( dowód: karty nr 63, 179, 637 ). (30) Umowy kompleksowe dostarczania paliwa gazowego Enrex zawiera z konsumentami także na czas określony 24, 36, 48 lub 60 miesięcy. Enrex poinformowała, że zawiera z konsumentami umowy na czas nieokreślony. T akich umów Enrex zawarła z konsumentami 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl (…) (wszystkie w 2020 r.). Ponadto po okresie obowiązywania umowy na czas określony może ona zostać przedłużona na czas nieokreślony ( dowód: karty nr 191 , 637 ). (31) Informacje o liczbie oświadczeń o odstąpieniu od umowy sprzedaży energii elektrycznej złożonych przez konsumentów w latach 2018 - 2020 oraz wniosków o rozwiązanie umowy sprzedaży energii e lektrycznej w trybie przewidzianym w umowie, a także o wyniku ich rozpatrzenia przedstawia poniższa tabela ( dowód: karty nr 190 , 1042 ). Tabela nr 1 (opracowanie własne Prezesa Urzędu) Rok Ilość umów zawartych z konsumentami * Oświadczenia o odstąpieniu od zawartych umów Wnioski o rozwiązanie umowy w trybie przewidzianym w tych umowach Liczba złożonych oświadczeń Liczba oświadczeń rozpatrzonych pozytywnie (rozwiązanie umowy na zasadzie odstąpienia) Liczba złożonych wniosków Liczba rozwiązanych umów z naliczeniem opłaty jednorazowej Liczba umów rozwiązanych bez naliczenia opłaty jednorazowej 2018 (…) Brak danych ** Brak danych Brak danych Brak danych Brak danych 2019 (…) (…) (…) (…) (…) (…) 2020 (…) (…) (…) (…) (…) (…) * umowy, które pozostały w mocy, tzn. nie doszło w związku z nimi do skutecznego odstąpienia od umowy przez konsumenta **Spółka poinformowała, że w związku ze zmianą właściciela oraz zarządu na początku 2019 r. nie posiada wszystkich żądanych przez Urząd informacji (32) Informacje o liczbie oświadczeń o odstąpieniu od umowy kompleksowej dostarczania paliwa gazowego złożonych przez konsumentów w latach 2018 - 2020 oraz wniosków o rozwiązanie ww. umowy w trybie przewidzianym w umowie, a także o wyniku ich rozpatrzenia przedstawia poniższa tabela ( dowód: karty nr 191, 1042 ). Tabela nr 2 (opracowanie własne Prezesa Urzędu) Rok Ilość umów zawartych z konsumentami * Oświadczenia o odstąpieniu od zawartych u mów Wnioski o rozwiązanie umowy w trybie przewidzianym w tych umowach Liczba złożonych oświadczeń Liczba oświadczeń rozpatrzonych pozytywnie (rozwiązanie umowy na zasadzie odstąpienia) Liczba złożonych wniosków Liczba rozwiązanych umów z naliczeniem kary umownej Liczba umów rozwiązanych bez naliczenia kary umownej 2018 (…) Brak danych Brak danych Brak danych Brak danych Brak danych 2019 (…) (…) (…) (…) (…) (…) 2020 (…) (…) (…) (…) (…) (…) * umowy, które pozostały w mocy, tzn. nie doszło w związku z nimi do s kutecznego odstąpienia od umowy przez konsumenta (33) Prezes Urzędu ustalił, że w przypadku wskazania przez klienta konkretnego powodu odstąpienia od umowy każdorazowo Spółka weryfikuje jego zasadność, np. poprzez odsłuchanie nagrania weryfikacyjnego z rozmowy przeprowadzonej z danym klientem po 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl zawarciu przez niego umowy. Spółka rozpatrywała negatywnie tylko te wnioski, przy których przekroczony został ustawowy termin 14 dni na odstąpienie od dnia podpisania umowy. Spółka twierdzi, że w przypadku ska rg z jednoczesnym odstąpieniem od umowy, gdy minął ustawowy termin na odstąpienie Spółka każdorazowo sprawdzała podane przez klienta informacje i na tej podstawie podejmowała decyzję co do uznania bądź nie oświadczenia klienta. (34) Z ustaleń Prezesa Urzędu w ynika, że r ealizowane są wyłącznie te umowy, które zostały pozytywnie zweryfikowane podczas rozmowy telefonicznej. Jeśli klient podczas rozmowy poinformuje Spółkę o jaki ch ś nieprawidłowościach to umowa zostaje zweryfikowana negatywnie i nie jest realizowan a, (umowa jest uznawana za nieważną). Nagrania rozmów weryfikacyjnych dotyczących tych umów nie są przechowywane przez Spółkę ( dowód: kart y nr 641 , 1096 ). Enrex nie stwierdziła żadnych nieprawidłowości podczas rozmów weryfikacyjnych dotyczących skutecznie zawartych umów sprzedaży energii elektrycznej i/lub umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego ( dowód: karta nr 636 , 109 6 ). Sygnały od konsumentów (35) Do P rezesa Urzędu w 2019 r i w 2020 r. wpłynęły sygnały od konsumentów opisujące zachowanie przedstawicieli Enrex w czasie wizyt u konsumentów, które kończyły się podpisaniem pr z ez konsumentów umów sprzedaży energii elektrycznej lub umów kompleksowego dostarczania paliwa gazowego oferowanych p rzez Spółkę. Poniżej przytoczono fragmenty przykładowych pism konsumentów dotyczące działań osób reprezentujących i działających w imieniu i na rzecz Spółki: „Dnia 25.11.2019 roku, odwiedził mnie przedstawiciel handlowy Enrex Energy sp. z o.o. (…). Zapytał em tej Pani czemu nie chce mi zostawić umowy, którą podpisałem, na moje zapytanie otrzymałem odpowiedź, iż otrzymam oryginał umowy listownie poprzez pocztę polską, umowę do dnia dzisiejszego tj.: 22.01.2020 roku nie otrzymałem ani poprzez pocztę polską ani mailowo” (dowód: karta nr 1164 ) . „ Prosząc o kopie podpisanych dokumentów zostałem poinformowany, że otrzymam je w najbliższym czasie pocztą” (dowód: karta nr 1096) . „Nie zostawił mi żadnych dokumentów. Moja żona dzwoniąc na infolinię Energii dowiedziała s ię, że prawdopodobnie zostaliśmy oszukani. Nie mogłem odstąpić w terminie od umowy, bo nie wiedziałem z kim ją zawarłem.” (dowód: karta nr 1098) . „ Ponadto informuję, że nie pozostawiono mi żadnych dokumentów po ich podpisaniu, a informację o zmianie operatora otrzymałam 21.01.2020 od Energa SA” (dowód: karta nr 1110). „ Państwa przedstawiciel nie przekazał mi egzemplarza podpisanej umowy wraz z załącznikami ” (dowód: karta nr 1141). „ Powiedziała mi, że umowa przyjdzie do mnie pocztą więc nie mogłem zapoznać się z treścią umowy” (dowód: karta nr 1142). 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl „ Pan szybko zabrał wszystkie papiery i wyszedł z mojego mieszkania nie zostawiając kopii umowy” (dowód: karta nr 1143) . „Nie pozostawiono mi kopii umowy co już uważam za złamanie podstaw praw konsumentó w” (dowód: karta nr 1161 ) . „Po wypełnieniu i podpisaniu przeze mnie dokumentów zabrał je informując, że wkrótce otrzymam je zwrotną pocztą. Dopiero w pierwszych dniach marca br. otrzymałam wiadomość, że jestem klientką firmy Enrex (…) ” (dowód: karta nr 1146) . „Dałem mu umowy, gdy skończył pisanie prosił mnie abym podpisał ja chciałem przeczytać a on powiedział później pan przeczyta ja panu zostawię. Jak podpisałem to zaczął chować papiery, ja mu mówię, że miałem przeczytać a on mi odpowiedział, że nie ma co czytać, to ja mówię, aby mi zostawił a on na to, że jak będzie wszystko załatwione to przyjdzie pocztą i ruszył do drzwi i poszedł” (dowód: karta nr 1158) . „Nie otrzymałem od niego żadnych dokumentów, które podpisałem. Poinformował mnie, że wszystko ot rzymam pocztą” (dowód: karta nr 1139). „Nie otrzymałam wówczas swojej kopii umowy, ani formularza odstąpienia. Nie mogłam zatem na spokojnie jej przeczytać po wyjściu przedstawicieli handlowych. Zapewniono mnie, że dokumenty zostaną do mnie przesłane poczt ą. O zmianie dostawcy dowiedziałam się w momencie otrzymania blankietów opłat (…)” (karta nr 1131). „ Przedstawiciele obiecali odesłanie umowy pocztą, nie pozostawili żadnego dokumentu. Nie wiedziałam, że podpisuję nową umowę, wobec zapewnień przedstawiciel i uważałam że podpisuję aktualizację umowy z niższymi stawkami z dotychczasowym dostawcą. Po otrzymaniu faktur z firmy Enrex Energy zrozumiałam, że zostałam oszukana” (karta nr 1132). „ Dnia 15.11.2019 r. w godz. około 14.00 przyszli do mojego mieszkania dwaj mężczyźni, nie przedstawiając się, ale mówili, że przyszli w sprawie zmniejszenia opłaty za r - ki za energię elektryczną i gaz. Poprosili o moje r - ki i ja im udostępniłam. Jeden z nic h pisał umowę. Potem nie dali jej przeczytać i kazali podpisać. (…) Tej umowy nie dali do przeczytania, nawet nie było fizycznej możliwości, gdyż to były dwie kartki na energię i dwie kartki na gaz, druk tych umów był napisany drobnym drukiem (mój wiek 80 lat). Oni wymusili ten podpis gdyż ja się ich bałam, bo byłam sama w domu. Ja poprosiłam o 1 - egzemplarz nie dali, powiedzieli, że przyślą pocztą. (…) Dnia 3.02.2020 otrzymałam od nich plik rachunków i innych pism” (dowód: karta nr 1102) . „Poza tym twierdz ą, że nie pozostawiono im żadnych dokumentów po ich podpisaniu, a informację o zmianie operatora otrzymywali od Energa S.A. lub wskutek dostarczenia im faktur od innego przedsiębiorcy” (dowód: karta nr 1109). „Informuję, iż przedstawiciel handlowy nie pozo stawił mi powyższych dokumentów ani oświadczenia o odstąpieniu i ja nie byłam w stanie zapoznać się z ich treścią. Powiedział, że dostarczy umowę w ciągu 14 dni – do dnia dzisiejszego tj. 07.05.2020 r. jej nie otrzymałam (…) ” (dowód: karta nr 1111). 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl „Moje mu mocodawcy nie wydano jako konsumentowi, który zawarł umowę poza siedzibą przedsiębiorstwa, egzemplarza umowy oraz nie przekazano mu informacji o prawie odstąpienia od umowy ani formularza o odstąpieniu” (dowód: karta nr 1114) . „ Przedstawiciel ten kazał podpisać mi umowę grożąc konsekwencjami finansowymi z tego tytułu. Przedstawiciel ten nie zostawił mi żadnej kopii umowy. Nieświadomy tego podpisałem umowę. (…) W dniu podpisania umowy przedstawiciel ten nie zostawił mi egzemplarza umowy więc nie wiedziałe m do jakiego operatora wysłać odstąpienie od umowy. (…) Wiem, że jako konsumentowi mam prawo do odstąpienia od umowy tym bardziej, że ten przedstawiciel nie zostawił mi żadnej kopii umowy przez co nie mogłem w ciągu 14 dni napisać odstąpienia do ww. firmy” (dowód: karta nr 1129). „ Ewentualnie z ostrożności odstępuję od umowy na podstawie art. 27 i 29 ustawy o prawach konsumenta w związku z brakiem pozostawienia przez przedstawiciela Państwa firmy dokumentów umowy i wzoru oświadczenia o odstąpieniu od umowy oraz wzywam do przesłania uwierzytelnionej kopii wszystkich dokumentów jakie winienem otrzymać w dniu zawarcia umowy” (dowód: karta nr 1130). „W dniu zawarcia umowy z Państwa akwizytorem nie byłem świadomy tego co mogłem podpisać, jak również nie otrzymałe m żadnych dokumentów (ani jednej strony), które potwierdzałyby, że zawarłem jakąkolwiek umowę” (dowód: karta nr 1134). „Obiecano odesłanie umowy za 2 tygodnie” (dowód: karta nr 1135). „ Powiedziałem siostrze o tym zdarzeniu i dopiero gdy ona chciała zobaczyć moją umowę okazało się, że niczego mi nie zostawiono” (dowód: karta nr 1137). „(…) ja to wszystko podpisałam i on zabrał wszystkie dokumenty i nic mi nie zostawił” (dowód: karta nr 11 55) . Obrót osiągnięty przez stronę postępowania (36) W 2020 r. Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach uzyskała obrót w wysokości 3.793.755,51 zł (dowód: karta nr 1170 ). Wyjaśnienia Enrex (37) W odpowiedzi na zawiadomienie z 14 grudnia 2020 r. o wszczęciu postępowania Enrex nie zgodziła się z postawionym zarzutem. Spółka wskazała, że każda osoba mająca działać w charakterze jej przedstawiciela musi przejść rekrutację i szkolenie. Poza elementami dotyczącymi technik sprzedaży szkolenie obejmuje t akże zapoznanie przyszłych przedstawicieli z przepisami dotyczącymi ich pracy, w szczególności obowiązków informacyjnych określonych w ustawie o prawach konsumenta. Od kandydatów wymagane jest również zapoznanie się z Kodeksem Etycznym Spółki oraz pisemne zobowiązanie się do ich stosowania. (38) Mając na względzie, że to na Spółce spoczywa obowiązek udowodnienia, że spełnione zostały odpowiednie obowiązki informacyjne, każde zawarcie umowy wymaga weryfikacji. Weryfikacja ma postać rozmowy telefonicznej prowadz onej przez 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl pracownika Spółki w pierwszej kolejności z przedstawicielem, który podaje dane klienta, a następnie z samym klientem. (39) Spółka zaznaczyła, że to właśnie weryfikacja telefoniczna jest najbardziej istotna i służy identyfikacji nieprawidłowości mo gących wystąpić na etapie pozyskania klienta oraz zawierania umowy. Przeprowadzona rozmowa weryfikacyjna jest tym samym gwarantem poprawności całego procesu i pośrednim dowodem dla Spółki zawarcia umowy, świadomości klienta oraz działania zgodnie z przepis ami prawa. (40) Spółka przyznała, że p omimo stosowanych środków bezpieczeństwa do nieprawidłowości dochodzi . Jej zdaniem są to jednak sytuacje marginalne . Spółka stwierdziła, że stara się w ówczas niwelować negatywne skutki tych nieprawidłowości i np. umożliwia bezkosztowe rozwiązanie zawartej umowy. Spół k a zaznaczyła, że zajmuje stanowisko w każdej konkretnej sprawie w oparciu głównie o posiadane nagranie rozmowy weryfikacyjnej, po potwierdz eniu autentyczności nagrania. Spółka rozpatruje istniejące wątpliwości na korzyść klienta, jeżeli twierdzenia konsumenta pozostają w zgodzie z posiadanymi przez nią dowodami. (41) Spółka ustosunkowując się do postawionego zarzutu przesłała nagrania 150 wybrany ch przez siebie rozmów weryfikacyjnych przeprowadzonych w 2019 r. i w 2020 r. (dowód: kart y nr 23, 1039 - 1041). (42) W ocenie Spółki nie jest możliwe w przewidzianym terminie przesłanie do Prezesa Urzędu wszystkich posiadanych przez Spółkę nagrań rozmów weryfikacyjnych, S półka wniosła więc o określenie przez Prezesa Urzędu, które nagrania mogą mieć wpływ na wynik sprawy, a następnie o umożliwienie stronie przesłania tych nagrań. (43) Z ostrożności procesowej, mając na względzie rodzaje rozstrzygnięć merytory cznych kończących postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Spółka wniosła także o wskazanie przez Prezesa Urzędu przedstawicieli ha nd lowych zawierających umowy z osobami sygnalizującymi nieprawidłowości oraz umożliwienie jej wypowiedzenia się co do tego, czy z danymi osobami w da lszym ciągu współpracuje czy też współpraca została już zakończona. Kwestia ta zdaniem Spółki pozostaje o tyle isto tna, że wszelkie ewentualne naruszenia przepisów mogą być ściśle powiązane z konkretną osobą lub osobami. (44) Spółka zaznaczyła, że wszelkie nieprawidłowości w zakresie pozyskiwania klientów i zawierania z nimi umów nie są efektem jej celowego działania . Jakk olwiek za działania przedstawicieli, nawet działających za pośrednictwem innych podmiotów, Spółka odpowiada w oparciu o art. 474 K.c., jak za własne działanie lub zaniechanie, to dołożyła starań mających na celu zapewnienie prawidłowego procesu pozyskania klienta. W przypadku powtarzających się skarg na przedstawiciela handlowego , Spółka współpracę z takim przedstawicielem handlowym kończyła wypowiadając udzielone mu pełnomocnictwo. (45) Spółka oświadczyła , że w ramach jej procedur wewnętrznych nie przewiduje s ię sytuacji wysłania umowy wr az z załącznikami drogą pocztową w przypadku zawarcia umowy w 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl miejscu zamieszkania klienta. Zdaniem Spółki ocena tego, czy dana praktyka wprowadza w błąd wymaga odniesienia do adresata – przeciętnego konsumenta i wskazała na d efinicję z art. 2 pkt 8 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Spół k a zawiera umowy z każdym zainteresowanym i ofertę kieruje do wszystkich niezależnie od płci i wieku. Jakkolwiek uwzględnienie czynników społecznych, w tym świadomości pr awnej, każ e nadać konsumentowi szczególny profil, tak zdaniem Spółki, twierdzenie o tym, że konsument taki, w przypadku zawierania umowy w jego miejscu zamieszkania nie żąda pozostawienia egzemplarza wszelkiej podpisanej przez siebie dokumentacj i , da jąc si ę przy tym zbyć informacją o jej przyszłym przesłaniu p ocztą, nie mieści się w opinii S półki w ramach zachowań „przeciętnego k onsumenta”. Trudno jest bowiem uwierzyć, że jakikolwiek konsument godzi się na takie rozwiązanie w sytuacji, gdy jest to zachowani e oczywiście nieracjonalne, a nadto w trakcie rozmowy weryfikacyjnej ten sam konsument zapewnia Spółkę o otrzymaniu kompletu dokumentacji lub przynajmniej wzoru odstąpienia od umowy zawierającego wszystkie dane Spółki – nowego sprzedawcy. (46) Spółka zgodziła się z twierdzeniem, że wydanie dokumentacji konsumentowi nie tylko stanowi wypełnienie ustawowego obowiązku, ale jest gwarantem umożliwienia mu skorzystania z jego praw, w tym prawa do odstąpienia od umowy i nie zakwestionowała, że niewydanie tych dokument ów narusza przepisy. Spółka zakwestionowała jednak twierdzenia o niewydawaniu tych dokumentów, oraz zadeklarowała przedstawienie dowodu w każdym jednostkowo określonym przypadku, takiego zarzutu w postaci odpowiedniego nagrania z rozmowy weryfikacyjnej. (47) S półka wniosła o przeprowadzenie dowodu ze świadków na okoliczność przebiegu i treści prowadzonego przez nią szkolenia dla kandydató w na przedstawicieli, zasad i wytycznych obowiązujących przedstawicieli, procesu pozyskiwania klienta i zawierania umowy, w t ym pozostawiania egzemplarza umowy wraz z załącznikami każdorazowo przy podpisywaniu z klientem umowy. (48) Podsumowując, Spółka podkreśliła, że jeżeli jakiekolwiek nieprawidłowości mi a ły miejsce, to były zdarzeniami marginalnymi, nie zgodziła się tym samym z twierdzeniem o naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów (dowód: karty nr 5 - 7 ) . O C E N A P R AW N A U ST A L O N Y C H F AK T Ó W I. Praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów Interes publiczny (49) Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów określa ona „warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów” . Tak określony cel ustawy ozna cza, że ma ona charakter publiczny i służy ochronie interesu publicznego (ogólnospołecznego), a Prezes Urzędu nie może podejmować działań w celu ochrony interesów indywidualnych. Interpretacja pojęcia interesu publicznego, wymaga odniesienia do ukształtowa nego w 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl tym zakresie orzecznictwa, zgodnie z którym naruszenie interesu publicznego ma miejsce, gdy skutkami działań sprzecznych z przepisami prawa dotknięty jest „szerszy krąg uczestników rynku” , a także, gdy działania te wywołują na rynku inne niekorzystn e zjawiska. (50) Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, ponieważ wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy skorzystali lub mogli skorzystać z oferty Spółki dotyczącej zawarcia umowy sprzedaży energii elektryc znej lub dostarczania paliwa gazowego . Objęte zarzutami działanie przedsiębiorcy wymierzone jest w szeroki krąg uczestników rynku, gdyż jest ono skierowane do członków określonej zbiorowości, tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez przedsiębiorcę usług w zakresie sprzedaży energii elektrycznej i dostarczania paliwa gazowego. W tym stanie rzeczy uznać należy, że w niniejszej sprawie możliwość zagrożenia interesu publicznoprawnego uzasadnia ocenę zachowań Spółki w św ietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (51) Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy, w szczególności: naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawd ziwej i pełnej informacji (pkt 2), nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3), proponowanie konsumentom nabycia usług finansowych, które nie odpowiadają potrzebom tych konsumentów ustalonym z uwzględnieniem dostępnych przedsiębio rcy informacji w zakresie cech tych konsumentów lub proponowanie nabycia tych usług w sposób nieadekwatny do ich charakteru (pkt 4). Status przedsiębiorcy (52) Zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów adresowany jest wyłącznie do przedsiębiorców. Zgodnie z definicją przedsiębiorcy, zawartą w art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod pojęciem tym należy rozumieć m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U . z 2021 r., poz. 162). W myśl аrt. 4 ust. 1 ww. ustawy , przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Działalność g ospodarcza to zgodnie z art. 3 ww. ustawy zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Za przedsiębiorcę uznaje się więc podmiot, który spełnia łącznie określone ww. przepisami kryteria podmiotowe i przedmiotowe: po pierwsze jest osobą fizyczną, osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, po drugie wykonuje działalność gospodarczą. 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl (53) Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach prowadzi działalność gosp odarczą, posiada zatem status przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo przedsiębiorców. W konsekwencji jest ona również przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 uokik i podlega regulacjom tej ustawy, w tym mają do niej zastosowanie przepisy dot yczące zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Bezprawność (54) Jako bezprawne należy kwalifikować zachowania sprzeczne z prawem, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (55) Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Jest kategorią obiektywną , tj. niezależną od wystąpienia szkod y czy też zamiaru po stronie przedsiębiorcy dopuszczającego się działań bezprawnych . (56) Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Źródłem tych zasad są normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 1 . O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego całokształt okoliczności konkretnego sta nu faktycznego 2 . (57) W ocenie Prezesa Urzędu działania podejmowane przez Spółkę wypełniają znamiona bezprawności poprzez niezgodność z przepisami ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. z 2020 r. poz. 287 ze zm. , zwanej dalej również: „upk” ) , która określa w szczególności obowiązki przedsiębiorcy zawierającego umowę z konsumentem oraz zasady i tryb z awierania z konsumentem umowy poza lokalem przedsiębiorstwa. Praktyka opisana w punkcie I sentencji niniejszej decyzji (58) Prezes Urzędu postawił E nrex zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 upk , tj. n iewydawani a konsumentom dokumentów w postaci zawartych z Enrex poza lokalem przedsiębiorstwa umów sprzedaży energii elektrycznej lub umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego i załączników do przedmiotowych umów (w tym Ogólnych Warunków Umowy, Ogólnych Warunków Ubezpieczenia, Cenników) lub pot wierdzeń zawarcia tych umów utrwalonych na papierze, lub za zgodą konsumenta, na innym trwałym nośniku. (59) Na podstawie sygnałów pochodzących od konsumentów i opisanych przez nich sytuacji, Prezes Urzędu uznał , że Spółka nie wydawała konsumentom dokumentów w postaci zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa umów sprzedaży energii elektrycznej lub umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego i załączników do przedmiotowych umów (Ogólnych Warunków Umowy, Ogólnych Warunków Ubezpieczenia, Cenników) lub potwierdz eń zawarcia tych umów utrwalonych na papierze, lub za zgodą konsumenta, na 1 wyrok SOKiK z 13 listopada 2007 r., sygn. XVII AmA 45/0 7 2 wyrok SN z 8 maja 2002 r., sygn. I PKN 267/2001 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl innym trwałym nośniku . Osoby reprezentujące Spółkę, po podpisaniu przez konsumenta przedłożonych mu dokumentów, nie pozostawiały konsumentom ich egzemplarza. Z oświadczeń konsumentów wynika, że przedstawiciele Spółki niekiedy informowali ich, że dokumenty zostaną im odesłane pocztą. Jak wskazują konsumenci, przedmiotowe dokumenty były zabierane bezpośrednio po ich podpisaniu, i pomimo deklaracji osób reprezentujących Spółkę , nie były odsyłane do konsumentów. Spółka w toku niniejszego postępowania zaprzeczyła, aby praktykowała przesyłanie umowy konsumentom za pośrednictwem poczty. (60) Powyższe potwierdzają fragmenty przykładowych pism przytoczone powyżej w niniejszej decyzji, w jej fragmencie zatytułowanym Sygnały od konsumentów . (61) Zgodnie z art. 15 ust. 1 upk przedsiębiorca jest zobowiązany wydać konsumentowi dokument umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa lub potwierdzenie jej zawarcia, utr walone na papierze lub, za zgodą konsumenta, na innym trwałym nośniku. (62) Ze względu na specyfikę okoliczności i trybu zawierania umowy poza lokalem przedsiębiorstwa szczególnie istotne jest, aby przedsiębiorca umożliwił konsumentowi zapoznanie się z treścią umowy i dokument ami stanowiący mi jej integralną część przed jej zawarciem, w trakcie jej zawierania, jak i po jej zawarciu. Konsument - na skutek opisanych wyżej zachowań Spółki - polegających na niewydawaniu konsumentom egzemplarza zawartych umów oraz wskazanych w nich dokumentów, będących załącznikami do tych umów i stanowiących integralną ich część lub potwierdzeń ich zawarcia, utrwalonych na papierze lub, jeżeli konsument wyraził na to zgodę, na innym trwałym nośniku, był pozbawiany możliwości z apoznania się z warunkami wiążącej go ze Spółką umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, określającej zarówno obowiązki przedsiębiorcy, jak i prawa konsumenta wynikające z takiego trybu jej zawierania. (63) Opisane zachowanie Spółki skutkowało brakiem po stronie konsumenta informacji co do jego praw i obowiązków wynikających z zawartej umowy. W przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa, ze względu na specyfikę okoliczności zawierania umowy konsument może nie zostać poinformowany o wszelkich warunkach wiążącego go kontraktu. Stąd też szczególnie istotne jest, aby konsument miał możliwość zapoznać się z treścią zawartej umowy zarówno bezpośrednio po jej zawarciu, jak i w dowolnym momencie w trakcie trwania umowy. (64) Podkreślenia również wymaga, że niewydanie konsumentowi dokumentów umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, de facto uniemożliwia mu skorzystanie z jego podstawowego uprawnienia, jakim jest prawo do odstąpienia od umowy wynikające z art. 27 upk w terminie 14 dni od jej zawarcia. Konsument pozbawiony przedmiotowych dokumentów nie posiada bowiem informacji, z jakim podmiotem umowę podpisał, tym samym nie wie, do kogo miałby skierować swoje oświadczenie o odstąpieniu od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. Oceny tej nie zmi enia ewentualne ustne przekazanie konsumentowi ww. informacji w trakcie wizyty przedstawiciela handlowego Spółki w domu konsumenta. 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl (65) Spółka odpowiadając na postawiony zarzut – odwołując się do nagrań rozmów weryfikacyjnych – podniosła, że w trakcie ich przeprowadzania pozyskiwała ona od konsumentów potwierdzenie otrzymania kompletu dokumentacji lub przynajmniej wzoru odstąpienia od umowy zawierającego wszystkie dane Spółki – nowego sprzedawcy . W ocenie Prezesa Urzędu przebieg rozmów weryfik acyjnych, podczas których do konsumenta kierowano pytania „Ma pan świadomość możliwości odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa w ciągu 14 dni” i „W dokumentach znajduje się również druk odstąpienia. Zgadza się?” , nawet jeśli konsument odpowiedział na nie twierdząco, nie daje podstaw do wyprowadzenia wniosku, że konsument rzeczywiście otrzymał od przedstawiciela handlowego Spółki przedmiotową umowę wraz ze wszystkimi załącznikami. T wierdzeniom Spółki o tym, że pozyskiwała od konsumentów potwierdzenie otrzymania kompletu dokumentacji przeczą wystąpienia konsumentów znajdujące się w aktach postępowania , które Prezes Urzędu uznał za wiarygodne . (66) Enrex zadeklarowała również, że przedstawi dowód w postaci odpowiedniego nagrania z rozmów weryfikacyjnych w każdym jednostkowym przypadku twierdzenia o niewydawaniu dokumentów. Postanowieniem nr 3 z 31 maja 2021 r. do akt przedmiotowego postępowania zaliczone zostały dokumenty uzyskane przez Prezesa Urzędu w inn ych sprawach, w tym sygnały od konsumentów, których wypowiedzi przytoczono w niniejszej decyzji. Spółka mogła się więc usto s unkować do tego materiału dowodowego w tym przedstawić nagrania rozmów weryfikacyjnych z tymi konsumentami, czego jednak nie uczynił a. (67) W tym miejscu należy również zwrócić uwagę, że o pozyskaniu od konsumenta w trakcie rozmowy weryfikacyjnej potwierdzenia, że otrzymał umowę z załącznikami można mówić dopiero od 2 marca 2020 r. To dopiero od tej daty Spółka pyta konsumenta, czy otrzymał pełny egzempla rz umowy wraz z e wzorem odstąpienia. Treść rozmów weryfikacy jnych prowadzonych przed tą dat ą pozwala co najwyżej na wyprowadzenie wniosku, że konsument potwierdził otrzymanie wzoru oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Zaznaczyć również trzeba, że sygnały od konsumentów, z których wynika, iż nie pozostawiono im kompletu dokumentów dotyczą oferty przygotowanej przez Spółkę i skierowanej do konsumentów od 1 sierpnia 2019 r. , a pierwsze wizyty przedstawicieli handlowych Spó łki opisane przez konsumentów miały miejsce we wrześniu 2019 r . (68) Spółka w toku postępowania wniosła o wskazanie jej przedstawicieli, którzy zawarli umowy z konsumentami zgłaszającymi nieprawidłowości. Odnosząc się do powyższego wniosku podnieść należy, że nie jest rolą Prezesa Urzędu ustalanie danych osobowych przedstawicieli handlowych, którym Spółka udzieliła pełnomocnictwa, a którzy nie pozostawili wymaganych dokumentów konsumentom po podpisaniu przez nich umów. (69) Podkreślenia wymaga natomiast to, z czym Spółka nie polemizuje, że odpowiada ona w oparciu o art. 474 Kodeksu cywilnego, za działania swoich przedstawicieli, jak za swoje własne działanie lub zaniechanie. To , którzy konkretnie przedstawiciele nie pozostawili umów konsumentom, nie wpływa na zakre s odpowiedzialności Spółki za zarzucan ą jej praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl (70) Zdaniem Spółki ocena tego, czy dana praktyka wprowadza w błąd wymaga odniesienia do adresata – przeciętnego konsumenta , którego definicję zawiera art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2070). Odnosząc się do tej wypowiedzi Prezes Urzędu wskazuje , że przepisy ww. ustawy nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie, a z arzut postawiony Spółce dotyczy niewydawania dokumentów zawartych umów, a nie wprowadzania konsumentów w błąd. Pomimo, że Spółka poddaje w wątpliwość zaistnienie sytuacji w których, konsument w razie nie przekazania mu przez przedstawiciela Spółki egzemplarza podpisanych dokumentów przyjmował wyjaśnienie, że dokumenty te otrzyma pocztą, to z przytoczonych powyżej w niniejszej decyzji sygnałów konsumentów wynika, że sytuacje takie miały miejsce. Konsumenci wskazują, że po wypełnieniu i podpisaniu dokumentów przedstawiciel handlowy zabierał je informując, że dokumenty zostaną odesłane konsumentom pocztą, co jednak nie następowało . (71) Spółka w odpowiedzi na postawiony z arzut złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu ze świadków na okoliczność przebiegu i treści szkolenia dla kandydatów na przedstawicieli prowadzonego przez Enrex, zasad i wytycznych obowiązujących przedstawicieli, w tym pozostawiania egzemplarza umowy wraz z załącznikami każdorazowo przy podpisywaniu umowy z klientem. W tym kontekście należy podnieść, że fakty, które Spółka chciałaby wykazywać przy pomocy tego dowodu, nie są przedmiotem sporu i nie są istotne dla stwierdzenia zarzucanej praktyki. Dla stwier dzenia , bądź nie, czy zarzucana Spółce praktyka miała miejsce, istotne jest nie to , jak przedstawiciel został przeszkolony , lecz to jak się zachował w czasie wizyty u konsumenta i czy zostawił konsumentowi dokumenty. (72) Wobec powyższego Prezes Urzędu uznał, że działania Enrex polegające na niewydawaniu konsumentom kopii zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa umowy, dokumentów będących załącznikami do tej umowy lub potwierdzenia jej zawarcia, utrwalonego na papierze lub, j eżeli konsument wyraził na to zgodę, na innym trwałym nośniku, stanowią niedopełnienie przez przedsiębiorcę obowiązków nałożonych na niego przez ustawodawcę przepisami art. 15 ust. 1 upk, Tym samym Prezes Urzędu stwierdził, że zakwestionowane w postawionym zarzucie zachowanie Spółki było bezprawne. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów (73) Stosownie do art. 24 ust. 3 uokik, przez zbiorowy interes należy rozumieć interes dotyczący ogółu (zbiorowości), zaś jego naruszenie ma miejsce, gdy skutkami działań dotknięty jest pewien krąg uczestników rynku – konsumentów. Z tego względu zachowanie Spółki godzące w zbiorowe interesy konsumentów jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do każdego z konsumentów – nie zaś jedynie określonego konsumen ta – i zagraża ono, przynajmniej potencjalnie, interesom każdego z członków zbiorowości konsumentów. Zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsument ów nie jest przy tym bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy został y naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl (74) Zbiorowe interesy konsumentów to prawa nieograniczonej liczby konsumentów. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że gramatyczna wykładnia pojęcia zbiorowy interes konsumentów prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przeds iębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu p ojęcia „zbiorowy interes konsumentów” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Zdaniem Sądu, wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest p odejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy uznał, że praktyką naruszającą zbior owe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsię biorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy 3 . (75) Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawc ę za zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, ż e określenie stałego czy zamkniętego katalogu interesów konsumentów nie jest możliwe, ani też zasadne 4 . Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z na ruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych (wymiar niemajątkowy). (76) W ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane działania Spółki naruszają interesy konsumentów. Konsumenci, którym przedstawiciele Spółki nie pozostawili podpisanych przez nich dokumentów, nie mieli możliw ości podjęcia świadomej decyzji, czy chcą się związać ze Spółką umową sprzedaży energii elektrycznej lub umową kompleksową dostarczania paliwa gazowego. Ponadto, działania Spółki w poważnym stopniu ograniczają uprawnienia konsumenckie lub utrudniają konsum entom ich wykonanie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że interes konsumentów naruszany wskutek zachowania Spółki ma charakter zbiorowy. Działania Spółki dotykają bowiem z góry nieograniczonego i bliżej nieokreślonego kręgu odbiorców. (77) Zarzucona Spółce praktyka narusza ła pozaekonomiczne i ekonomiczne interesy konsumentów na etapie wykonywania umowy. 3 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SK 27/07 4 M. Szydło, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów , Monitor Prawniczy 2004, nr 17, s. 791. 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl (78) Przedmiotowa praktyka Spółki godziła bowiem w prawo konsumentów do otrzymania dokumentów umownych po zawarciu umowy, ograniczała ich prawo do rzetelnej i p ełnej informacji na temat umowy, a w konsekwencji, godziła również w niezwykle istotne dla konsumenta prawo do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. Nie otrzymując umowy wraz z załącznikami konsument mógł mieć problem z ustaleniem, czy przysługuje mu prawo do odstąpienia od umowy bez ponoszenia kosztów, czy upłynął już lub nie termin, w którym może z tego prawa skorz y s tać i do kogo skierować swoje oświ adczenie. Wskutek stosowanej przez Spółkę praktyki konsument mógł więc kontynuować umowę ze Spółką wbrew swojej woli. W konsekwencji zachowanie Spółki narażało konsumentów na koszty, których nie musieliby ponosić, gdyby wycofali się z umowy w ustawowym ter minie przysługującym na odstąpienie od umowy. (79) Praktyka stosowan a przez Spółkę zagraża ła też niemajątkowym interesom konsumentów ponieważ narażała ich na zdenerwowanie i stres związane z koniecznością ustalania z kim i na jakich warunkach zawarli umowę, a także uciążliwości wiążące się z podejmowaniem czynności mających na celu wypowiedzenie umowy lub uznanie jej za niezawartą . (80) W tym stanie rzeczy, Prezes Urzędu uznał, że wszystkie przesłanki z art. 24 ust. 1 i 2 uokik zostały spełnione, co oznacza, że Spó łka dopuściła się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Zaniechanie stosowania p raktyki określonej w pkt I sentencji decyzji (81) Zgodnie z art. 27 ust. 1 uokik nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. Stosownie do art. 27 ust. 2 uokik, w przypadku określonym w ust. 1 Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowa nia. Wskazać również należy, że ciężar udowodnienia okoliczności, o których mowa w ust. 1, spoczywa na przedsiębiorcy (art. 27 ust. 3 uokik). (82) Praktyka będąca przedmiotem zarzutu postawionego Enrex w niniejszym postępowaniu polegała na niewydawaniu konsume ntom dokumentów w postaci zawartych z Enrex poza lokalem przedsiębiorstwa umów sprzedaży energii elektrycznej lub umów kompleksowych dostarczania paliwa gazowego i załączników do przedmiotowych umów (w tym Ogólnych Warunków Umowy, Ogólnych Warunków Ubezpie czenia, Cenników) lub potwierdzeń zawarcia tych umów utrwalonych na papierze, lub za zgodą konsumenta, na innym trwałym nośniku . P rzedstawiciel e handlow i Spółki w czasie wizyt w miejscu zamieszkania konsument ów uzysk iwali podpis konsumenta na przedłożonych mu dokumentach , lecz wychodząc nie pozostawi ali mu tych dokumentów. (83) W toku postępowania w oparciu o oświadczenia konsumentów Prezes Urzędu ustalił , że konsumenci nie otrzymywali od przedstawicieli dokumentów zawartych umów. Ustalenia te poczyniono w oparciu o sygnały konsumentów dotyczące sytuacji (wizyt przedstawicieli Spółki), które miały miejsce w drugiej połowie 2019 r. lub na początku 2020 r. Prezes Urzędu zważył przy tym, że o d 2 marca 2020 r. to , czy konsument otrzymał pełny egzemplarz umowy je st sprawdzane w trakcie rozmowy weryfikacyjnej. Z przebiegu 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl przykładowych rozmów weryfikacyjnych – przedstawionych przez Spółkę - przeprowadzonych począwszy od marca 2020 r. wynika, że konsumenci byli o to pytani i potwierdzali fakt otrzymania kompletu do kumentów. Prezes Urzędu wziął również pod uwagę, że konsumenci nie zgłaszali ww. problemu nieotrzymania umowy w związku z wizytami przedstawicieli, które miały miejsce po 2 marca 2020 r. i zawartymi wówczas umowami. (84) W tych okolicznościach Prezes Urzędu uz nał, że praktyka, o której mowa w punkcie I sentencji niniejszej decyzji została zaniechana z dniem 2 marca 2020 r. (85) Wobec powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. II. Obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia (86) Zgodnie z art. 26 ust. 2 uokik w zw. z art. 27 ust. 4 uokik w decyzji stwierdzającej stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, w szczególności zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji. W myśl art. 26 ust. 4 uokik środki, o których mowa w ust. 2, p owinny być proporcjonalne do wagi i rodzaju naruszenia oraz konieczne do usunięcia jego skutków. (87) W niniejszej sprawie Prezes Urzędu zdecydował o zastosowaniu środków usunięcia trwających skutków stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów opisanej w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, tj. o nałożeniu na Spółkę obowiązku wysłania do konsumentów, z którymi w okresie od 1 sierpnia 2019 r . do 1 marca 2020 r. zawarła umowę sprzedaży energii elektrycznej lub umowę kompleksową dostarczania paliwa gazowego, informacji o treści określonej w punkcie II.1 niniejszej decyzji oraz o nałożeniu na Spółkę obowiązku opublikowania na jej stronie internetowej oświadczenia o treści określonej w punkcie II.2 niniejszej decyzji. (88) Zarówno listy wysłane do konsumentów, jak i oświadczenie zamieszczone na stronie internetowej Spółki, mają za zadanie poinformowanie konsumentów o fakcie wydania decyzji, jej oznaczeniu i dacie wydania (w celu jej późniejszej identyfikacji lub ułatwienia dotarcia do jej treści) oraz wskazanie, jakie zachowanie Spółki zostało uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Informacja o wydaniu decyzji zostanie przekazana konsu mentom, którzy mogli być poszkodowani w wyniku działań Enrex. Posiadając taką wiedzę, będą oni mogli podjąć decyzję, co do ewentualnego dochodzenia swoich indywidualnych roszczeń, o ile roszczenia te nie ulegną przedawnieniu. (89) Ponadto, w tym miejscu wskaz ać należy, że zgodnie z poglądem występującym w orzecznictwie prawomocna decyzja Prezesa Urzędu ma charakter prejudykatu przeciwko przedsiębiorcy, któremu zarzucany był czyn z zakresu praktyk ograniczających konkurencję (i odpowiednio praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów) i 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl może znacząco ułatwić dochodzenie roszczeń przez podmiot poszkodowany przed sądem cywilnym 5 . (90) Spółka powinna poinformować konsumentów o swojej nieuczciwej praktyce, co spełni również funkcję edukacyjną. Dzięki zaprezentowa nemu oświadczeniu wiedza o rozstrzygnięciu będzie mogła dotrzeć do konsumentów, a także innych przedsiębiorców działających w branży. Powyższy środek może mieć więc również znaczenie prewencyjne, zniechęcając przedsiębiorcę, któremu zarzucono stosowanie za kwestionowanej w sentencji decyzji praktyki oraz innych przedsiębiorców do stosowania podobnego rodzaju praktyk. (91) Określenie parametrów technicznych wysłanej informacji i publikowanego oświadczenia ma za zadanie zapewnić jego widoczność i czytelność na str onie internetowej Spółki. W ocenie Prezesa Urzędu, obowiązek ten nie powinien ulec modyfikacji w przypadku zmian organizacyjnych przedsiębiorcy. Dlatego też powinien być wykonany także w razie zmiany firmy przedsiębiorcy, jej przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem lub też w przypadku zmiany treści sentencji decyzji lub jej uzasadnienia przez Prezesa Urzędu lub sąd powszechny, w zakresie podlegającym obowiązkowi publikacji. Obowiązk i te w powyższych s ytuacjach się nie dezaktualizują i win ny być wówczas wykonan e z uwzględnieniem powyższych zmian i nie powin ny zostać zaniechan e . (92) Równocześnie zakres nałożonego na Spółkę obowiązku jest proporcjonalny do jej możliwości i wagi stwierdzonego naruszenia. Jes t to obowiązek, którego realizacja nie będzie dla S półki uciążliwa, a jednocześnie przyczyni się do zrealizowania funkcji edukacyjnej decyzji. (93) W związku z powyższym, Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie II sentencji decyzji. III. Kara pieniężna (94) Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeże li przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy. Art. 106 ust. 3 uokik, wskazujący sposób obliczania obrotu, przewiduje m.in. w pkt 1, że obrót oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zy sków i strat - w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości. (95) Art. 106 ust. 5 uokik stanowi przy tym, że w przypadku gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrot u lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1 uwzględnia średni obrót osiągnięty przez 5 vide: wyrok Sądu Najwyższego z 4 marca 2008 r., IV CSK 441/07; uchwała Sądu Najwyższego z 23 lipca 2008 r. III CZP 52/08; postanowienie Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2015 r., sygn. III SK 61/14 24 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nał ożenia kary. (96) Z kolei art. 106 ust. 6 uokik przewiduje, że w przypadku, gdy przedsiębiorca nie osiągnął obrotu w okresie trzyletnim, o którym mowa w ust. 5, lub gdy obrót przedsiębiorcy obliczony na podstawie tego przepisu nie przekracza równowartości 100 .000 euro, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej równowartości 10.000 euro. (97) Na podstawie przedstawionego przez Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach rachunku zysków i strat ustalono, że w 2020 r. przedsiębiorca uzyskał obrót w wysokości 3.793.755,51 zł, co uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2020 r., tj. 4,6148 zł, stanowi po zaokrągleniu równowartość 600.585,57 euro (stosown ie do art. 5 uokik, przeliczenie wartości euro oraz innych walut obcych na złote oraz wartości złotego na euro jest dokonywane według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego ro k nałożenia kary). Wysokość obrotu Enrex Energy sp . z o.o. z siedzibą w Katowicach w roku poprzedzającym rok nałożenia kary przekracza zatem 100.000 euro, co uzasadnia zastosowanie przy nałożeniu na przedsiębiorcę kary pieniężnej art. 106 ust. 1 uokik, be z odniesienia do szczegółowych zasad ustalania wysokości kary przewidzianych w ust. 5 i 6 tego przepisu. (98) Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 uokik, ma charakter fakul tatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. (99) W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał za zasadne skorzystanie z prz ysługującego mu na mocy przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uprawnienia do nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w punkcie I sentencji niniejszej decyz ji. Zdaniem Prezesa Urzędu, okoliczności niniejszej sprawy – w szczególności charakter stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki i jej negatywne skutki w sferze zarówno ekonomicznych, jak i pozaekonomicznych interesów konsumentów, wskazują na celowość zasto sowania tego środka represji. (100) Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 uokik te okolicz ności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności: okoliczności naruszenia przepisów ustawy, uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisó w ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia, działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 uokik). 25 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl (101) Nakładając kary pieniężne na przedsiębi orców, Prezes Urzędu bierze pod uwagę konieczność ustalenia, czy naruszenie dokonane było umyślnie czy też nieumyślnie. Zgodnie z art. 106 ust. 1 uokik kara pieniężna może być nałożona, gdy do naruszenia przepisów tej ustawy doszło choćby nieumyślnie. W św ietle obowiązujących przepisów prawa, stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia uokik daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej. (102) Ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na umyślne naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów ustawy. (103) W ocenie Prezesa Urzędu Enrex miała świadomoś ć , że mają miejsce przypadki niepozostawiania konsumentom przez przedstawicieli Spółki dokumentów zawartych umów wraz z załącznikami. Konsumenci niejednokrotnie zwracali się do Spółki o przesłanie im kopii zawar tych umów lub wprost zgłaszali, że przedstawiciel Enrex nie przekazał im egzemplarza podpisanej umowy. (104) W opinii Prezesa Urzędu niewydanie konsumentom dokumentów umownych po podpisaniu umowy, wynika ło ze świadomych, celowych działań Spółki ukierunkowanych na utrzymanie w mocy zawartej umowy. Spółka miała świadomość, że poprzez niewydanie dokumentów umownych ogranicza prawo konsumenta do uzyskania rzetelnej i p ełnej informacji na temat umowy ( w tym info rmacji z kim umowa została zawarta, na jaki okres, ile wynoszą stawki cen i opłat, na jakich warunkach umowa będzie wykonywana, czy i na jakich warunkach można ją rozwiązać) i może co najmniej utrudnić konsumentowi skorzystanie z prawa odstąpienia od umowy , np. poprzez niemożność ustalenia terminu do odstąpienia od umowy i kontrahenta, z którym faktycznie zawarł umowę. Uwzględniając ww. okoliczności nie ma podstaw do stwierdzenia, że zakwestionowane zachowanie Spółk i wobec konsumentów był o przypadkowe i mia ł o marginalny charakter . (105) Stąd płynie wniosek, że Enrex działała w sposób przemyślany, powtarzalny i celowy, a zarzucona przedsiębiorcy praktyka miała charakter umyślny. Umyślność została wymieniona w art. 111 ust. 4 pkt 1 lit. d w zw. z art. 111 ust. 4 pkt 2 lit. c i uokik jako okoliczność obciążająca, którą należy uwzględnić ustalając wysokość kary pieniężnej. W związku z tym okoliczność ta nie zostanie uwzględniona przy obliczaniu kwoty bazowej, zostanie natomiast uwzględniona w dalszej części decyzji jako okoliczność obciążająca . (106) Ustalenie wymiaru kary pieniężnej ma charakter wieloetapowy. Ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej należy uwzględnić w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy, uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia. Na tej podstawie ustalona zostaje kwota bazowa. W dalszej kolejności należy rozważyć, czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. (107) Okolicz ności naruszenia zostały opisane już szczegółowo wcześniej w niniejszej decyzji. Spółka nie wydawała konsumentom dokumentów w postaci zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa umów sprzedaży energii elektrycznej lub umów kompleksowych 26 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl dostarczania paliwa gaz owego i załączników do tych umów. Osoby reprezentujące Spółk ę po podpisaniu przez konsumentów przedłożonych im dokumentów, nie pozostawiały konsumentom ich egzemplarza . (108) Przy ustalaniu kwoty bazowej kary Prezes Urzędu uwzględnił to, że praktyka stosowana przez Spółkę ujawnia ła się na etapie wykonywania kontraktu. Przedmiotowa praktyka Spółki godziła bowiem w prawo konsumentów do otrzymania dokumentów umownych po zawarciu umowy, a w konsekwencji, godzi ła również w niezwykle istotne dla konsumenta prawo do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. W ustalonych okolicznościach niewydanie konsumentowi dokumentu umowy i załączników, względnie potwierdzenia zawarcia umowy, pozbawia konsumenta informacji co do tego z kim i na jakich warunkach z awarł umowę. Nie otrzymując umowy wraz z załącznikami konsument może też mieć problem z ustaleniem , czy przysługuje mu prawo do odstąpienia od umowy bez ponoszenia kosztów, czy upłynął już lub nie termin, w którym może odstąpić od umowy i do kogo skierować swoje oświadczenie. Wskutek stosowanej przez Spółkę praktyki konsument może więc kontynuować umowę ze Spółką wbrew swojej woli , co niewątpliwie godzi w jego interesy ekonomiczne . (109) Oceniając stopień szkodliwości opisanej powyżej praktyki Prezes Urzędu uzna ł, że była ona szkodliw a dla interesów ekonomicznych konsumentów, któr zy nie mając dokumentów podpisanej umowy tracili możliwość zapoznania się z jej treścią już po wizycie przedstawiciela Spółki i ponownego zastanowienia się, czy chcą zmienić sprzedaw cę energii elektrycznej lub gazu i pozostać stroną umowy zawartej z Enrex, czy też odstąpić od tej umowy. Konsumenci w istocie mieli nie mieć nawet świadomości zmiany sprzedawcy energii, a brak tych dokumentów uniemożliwiał im jego weryfikację. Z achowanie Spółki narażało przy tym konsumentów na koszty, których nie musieliby ponosić, gdyby wycofali się z umowy w ustawowym terminie przysługującym na odstąpienie od umowy. (110) Zakwestionowane w niniejszej decyzji zachowanie Spółki godziło także w sferę niemajątkow ych interesów konsumentów , ponieważ narażało ich na stres i uciążliwości związane z koniecznością podejmowania dodatkowych działań w celu ustalenia z kim i na jakich warunkach zawarli umowę . (111) Prezes Urzędu wziął również pod uwagę okres trwania praktyki od 1 sierpnia 2019 r. do 1 marca 2020 r . Oferta , w związku z którą konsumenci zaczęli zgłaszać nieprawidłowości co do niepozostawiania im egzemplarzy umowy została przygotowana od 1 sierpnia 2019 r. , zaś z dniem 2 marca 2020 r. doszło do zaniechania praktyki. Przedmiotowa praktyka trwała więc krócej niż rok, wobec czego nie miała charakteru długotrwał ego . (112) Prezes Urzędu wziął także pod uwagę charakter oferowanego przez Spółkę produktu, z którym związana jest praktyka Spó łki. Wskazać bowiem należy, że dostęp do energii elektrycznej i gazu stanowi jeden z podstawowych i niezbędnych elementów warunkujących funkcjonowanie gospodarstwa domowego konsumenta, przerwanie dostaw energii i/lub gazu może natomiast prowadzić do poważn ego jego paraliżu. Tym samym przy ustaleniu kwoty bazowej konieczne było uwzględnienie przymiotu 27 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl niezbędności oferowanego przez Spółkę produktu do funkcjonowania przeciętnego konsumenta. (113) Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności kwotę bazową k ary stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, ustalono na poziomie 3 ,3 % obrotu osiągniętego przez Enrex w 2020 r., czyli na poziomie 125.193,93 zł. (114) Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Zgodnie z art. 111 ust. 3 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania z akazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyc zynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, z naczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. (115) W niniejszej sprawie jako okolicznoś ć łagodząc ą Prezes Urzędu potraktował fakt zaniechania stosowania zakwestionowanej praktyki, gdyż doszło do tego zaniechania w toku postępowania wyjaśniającego poprzedzającego niniejsze postępowanie w sprawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Okoliczność ta uzasadnia obniże nie wymiaru kary pieniężnej o 10%. (116) Prezes Urzędu, kalkulując karę pieniężną, wziął pod uwagę jako okoliczność obciążającą znaczny zasięg terytorialny naruszenia zbiorowych interesów konsumentów z uwagi na to, że praktyki Spółki miały miejsce na terytoriu m kilku województw , co ustal ił mając na uwadze miejsce zamieszkania osób , których skargi zostały zaliczone do materiału dowodowego ) , i co związane jest z tym, że S półka zawiera umowy z konsumentami mieszkającymi na terenie całego kraju . Prezes Urzędu uznał , że ta okoliczność obciążająca uzasadnia podwyższenie kwoty bazowej o 2 0 %. Z kolei umyślność naruszenia (opisana na s. 25 - 26 decyzji) uzasadnia podwyższenie wymiaru kary pieniężnej o 50 %. (117) Powyższe uzasadnia zatem finalne podwyższenie wymiaru kary pieni ężnej o 60 %. (118) W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób, karę pieniężną z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 uokik w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji określono na poziomie 200.31 0 zł ( dwieście tysięcy trzysta dziesięć złotych - po zaokrągleniu do pełnego złotego), co stanowi 5,28 % obrotu oraz 52, 8 % maksymalnego wymiaru kary. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. 28 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl (119) Nakładając niniejszą decyzją karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Preze s Urzędu kierował się przesłankami wskazanymi w art. 106 oraz art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara w powyższej wysokości jest, w ocenie Prezesa Urzędu, adekwatna do okresu, stopnia zawinienia oraz okoliczności naruszenia przepisów ust awy o ochronie konkurencji i konsumentów, zaś jej wysokość może być na tyle dolegliwa dla przedsiębiorcy, że skutecznie zapobiegnie podobnym naruszeniom w przyszłości (prewencja indywidualna). Kary nakładane przez Prezesa Urzędu na przedsiębiorcę, który do puścił się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów służą podkreśleniu naganności ocenianych zachowań. W opinii Prezesa Urzędu należy podkreślić także aspekt edukacyjny i wychowawczy zastosowanego środka. Poza wymiarem indywidualnym k ary należy zwrócić także uwagę na jej wymiar ogólny, funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników. Przedmiotowe rozstrzygnięcie będzie sygnałem dla innych przedsiębiorców informującym, że w razie podjęcia w przyszłości podobnych pra ktyk do praktyki ocenionej w niniejszej decyzji, mogą ponieść dotkliwą sankcję finansową (prewencja ogólna). (120) Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. (121) Wobec powyższego Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie III sentencji niniejszej decyzji. IV. Koszty postępowania (122) Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, j eżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. (123) Zgodnie z art. 263 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego do kosztów pos tępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 Kodeksu postępowania administracyjnego , a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pi sm urzędowych. Zgodnie z art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i spos ób ich uiszczenia. (124) W wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie stosowania przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu w pkt I sentencji niniejszej decyzji stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie k onkurencji i konsumentów w zakresie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z 29 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stroną postępowania. W związku z powyższym, postanowiono obciążyć stronę postępowania kosztami postępowania w wysokości 59 zł (słownie: pięćdziesiąt dziewięć złotych). (125) Wobec powyższego, orzeczono jak w punkcie IV sentencji decyzji. (126) Koszty niniejszego postępowania przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji. P O U C Z E N I A (127) Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie k onkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 ze zm.) od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Kons umentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Katowicach, ul. Kościuszki 43, 40 - 048 Katowice. (128) W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowi enia o kosztach zawartego w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 8 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konk urencji i konsumentów w związku z 479 32 §1 Kodeksu postępowania cywilnego, przedsiębiorcy przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decy zji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach, ul. Kościuszki 43, 40 - 048 Katowice. (129) Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 755 ze zm.), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 32 ust . 2 ustawy o kosztach s ą dowych w sprawach cywilnych, za ż alenie na postanowienie Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsument ó w podlega op ł acie sta ł ej w kwocie 500 z ł . (130) Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Art. 103 ust. 2 ww. ustawy stanowi zaś, że spółka handlowa powinna wykazać także, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki. (131) Zgodnie z art. 105 ust. 1 zd. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. 30 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach ul. Tadeusza Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. 32 256 46 96 < faks 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl (132) Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 zd. 1 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwo lniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. (133) Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. (134) Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zw olnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Katowicach Maciej Fragsztajn