RKT-42/2011

1 Katowice, dnia 06 grudnia 2011 r. RKT-61-21/11/MZ DECYZJA Nr RKT – 42 / 2011 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Biuru Podróży Euro Pol Tour sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach: I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Biuro Podróży Euro Pol Tour spółkę z o.o. z siedzibą Katowicach polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umownym „Warunki uczestnictwa”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ Warunkiem rozpatrzenia reklamacji przez EPT jest zgłoszenie przedmiotu reklamacji, w tym również w zakresie zastrzeżeń, o których mowa w pkt 10.2 i 10.3, niezwłocznie po jej zaistnieniu, podczas trwania turnusu, w Agencji/Recepcji wydającej klucze i na telefon dyżurny (…) lub rezydentowi/pilotowi EPT (…) ”, które jest postanowieniem wpisanym do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 14 października 2011 r .; II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Biuro Podróży Euro Pol Tour spółkę z o.o. z siedzibą Katowicach polegającą na zamieszczeniu we wzorcu umownym „Warunki uczestnictwa”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ EPT nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne zmiany, błędy rachunkowe i drukarskie zawarte w katalogach ”, które jest postanowieniem wpisanym do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), co stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 15 lipca 2011 r .; III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę stosowaną przez Biuro Podróży Euro Pol Tour spółkę z o.o. z siedzibą Katowicach polegającą na zamieszczeniu DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH 2 we wzorcu umownym „Warunki uczestnictwa”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ Z zastrzeżeniem pkt 10.5, wszelkie reklamacje, w tym również dotyczące zastrzeżeń, o których mowa w pkt. 10.2 i 10.3, mogą być zgłaszane przez Klienta do EPT w formie pisemnej, pod rygorem nieważności (…) ”, które jest niezgodne z art. 16b ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 223 poz. 2268 ze zm.) i stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 14 października 2011 r. ; IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na Biuro Podróży Euro Pol Tour spółkę z o.o. z siedzibą Katowicach karę pieniężną w wysokości: 1) 3922 zł (słownie: trzech tysięcy dziewięćset dwudziestu dwóch złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punktach I- II sentencji niniejszej decyzji; 2) 2451 zł (słownie: dwóch tysięcy czterystu pięćdziesięciu jeden złotych), płatną do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie III sentencji niniejszej decyzji; V. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 264 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanawia się obciążyć Biuro Podróży Euro Pol Tour spółkę z o.o. z siedzibą Katowicach kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów i zobowiązać ww. przedsiębiorcę do zwrotu na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 26 zł (słownie: dwudziestu sześciu złotych), w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej także „Prezesem Urzędu”) zostało przeprowadzone z urzędu pod sygn. akt RKT-405-04/11/MZ postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach oraz mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przez wybranych przedsiębiorców będących organizatorami turystyki, mających siedzibę na terenie województw opolskiego i śląskiego, w tym Biuro Podróży Euro Pol Tour spółkę z o.o. z siedzibą Katowicach (zwaną dalej także „Spółką” lub „Organizatorem”). W toku przedmiotowego postępowania zbadano wzorce stosowane przez Spółkę. Ponieważ analiza ich treści dała podstawy do przyjęcia, iż w zakresie opisanym w punktach I-III sentencji niniejszej Decyzji mogło dojść do naruszenia przez Spółkę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 06.07.2011 r. Postanowieniem Nr 1 wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (dowód: karty nr 3-4). Postanowieniem nr 2 z tej samej daty (dowód: karta nr 6) w poczet dowodów 3 zaliczono materiały zgromadzone w toku ww. postępowania wyjaśniającego (dowód: karty nr 8- 97). Spółce postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w drodze podejmowania bezprawnych działań godzących w zbiorowe interesy konsumentów polegających na tym, że: 1. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Warunki uczestnictwa” zamieszczono postanowienie o treści: „Warunkiem rozpatrzenia reklamacji przez EPT jest zgłoszenie przedmiotu reklamacji, w tym również w zakresie zastrzeżeń, o których mowa w pkt 10.2 i 10.3, niezwłocznie po jej zaistnieniu, podczas trwania turnusu, w Agencji/Recepcji wydającej klucze i na telefon dyżurny (…) lub rezydentowi/pilotowi EPT (…)”; 2. w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Warunki uczestnictwa” zamieszczono postanowienie o treści: „EPT nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne zmiany, błędy rachunkowe i drukarskie zawarte w katalogach”, - które są tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), co może stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 powołanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; a także polegających na tym, że w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Warunki uczestnictwa” zamieszczono postanowienie o treści: „Z zastrzeżeniem pkt 10.5, wszelkie reklamacje, w tym również dotyczące zastrzeżeń, o których mowa w pkt. 10.2 i 10.3, mogą być zgłaszane przez Klienta do EPT w formie pisemnej, pod rygorem nieważności (…). ”, co może być niezgodne z art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych z dnia 29 sierpnia 1997 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 223 poz. 2268 ze zm.) i może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Organizator ustosunkował się do postawionych mu zarzutów w pismach z dn. 21.07.2011 r. (dowód: karty nr 98-116), z dn. 08.09.2011 r. (dowód: karty nr 121-150) i z dn. 14.10.2011 r. (dowód: karty nr 153-159). W toku postępowania Spółka podniosła w piśmie z dn. 21.07.2011 r., że trzy postanowienia umowne, zakwestionowane przez Prezesa Urzędu, były zgodne z prawem na dzień ich umieszczenia w „Warunkach uczestnictwa” w 2005 roku i nie zostały zakwestionowane podczas kontroli Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dowód: karta nr 98). Spółka podniosła, że „(…) pomimo zawarcia w ‘Warunkach uczestnictwa’ postanowień budzących wątpliwości, Spółka nigdy nie powołała się bezpośrednio na te postanowienia w celu oddalenia reklamacji złożonej przez klienta. (…) Spółka powoływała się na przedmiotowe postanowienia jedynie jako uchybienia mające pośredni, drugorzędny wpływ na nieuznanie reklamacji ” (dowód: karta nr 99). Odnosząc się do stosowania postanowienia, o którym mowa w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, Spółka podniosła w ww. piśmie z dn. 21.07.2011 r., że „(…) istotą tak sformułowanego postanowienia była dbałość Spółki o możliwie jak najlepszą realizację umowy zawartej z konsumentem. Zgłoszenie reklamacji na miejscu świadczenia usługi w formie pisemnej umożliwia bowiem natychmiastowe ustosunkowanie się Spółki do zgłoszonych zastrzeżeń i w miarę możliwości usunięcie naruszeń umowy. Postanowienie to chroni więc uzasadnione interesy konsumenta ”, na co zdaniem Spółki wskazuje dalsza część postanowienia, o treści: „ Takie zgłoszenie przedmiotu reklamacji przez Klienta jest konieczne, gdyż powoduje, że w razie wpływu do EPT pisemnej reklamacji na zasadach określonych w pkt 10.4, EPT ma możliwość dokonania odpowiedniej weryfikacji reklamacji i jej przedmiotu , co z kolei umożliwia EPT przeprowadzenie 4 w tym zakresie odpowiedniego postępowania wyjaśniającego oraz właściwą w tym zakresie reakcję ” (dowód: karty nr 100-101). Odnosząc się do stosowania postanowienia, o którym mowa w punkcie II sentencji niniejszej decyzji, Spółka oświadczyła w ww. piśmie z dn. 21.07.2011 r., że „ w związku z treścią wyroków o sygn. akt XVII AmC 89/03 oraz XVII AmC 76/05 ” postanowiła zrezygnować ze stosowania przedmiotowego postanowienia. Spółka oświadczyła, że ww. postanowienie zostało usunięte z „Warunków uczestnictwa” w dniu 15 lipca 2011 r. Ponadto Organizator podniósł, że „(…) Spółka nigdy podczas swej działalności nie miała reklamacji opartej o zmianę, błąd rachunkowy lub drukarski w katalogu ” (dowód: karta nr 102). Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, pismem z dnia 20 października 2011 r. Organizator został poinformowany o zakończeniu zbierania materiału dowodowego (dowód: karty nr 160 i 162). Przedsiębiorca w dn. 28.10.2011 r. skorzystał z prawa do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i następnie w piśmie z dn. 03.11.2011 r. ustosunkował się do zebranego materiału dowodowego (dowód: karty nr 161). W ww. piśmie z dn. 03.11.2011 r., odnosząc się do materiału zebranego w toku postępowania, Spółka podtrzymała stanowisko zajęte w poprzednich pismach, wniosła o odstąpienie od wymierzania kary finansowej i podkreśliła, że skala naruszenia interesów konsumentów „ była praktycznie minimalna ” (dowód: karty nr 163-164). Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny. Biuro Podróży Euro Pol Tour sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach prowadzi działalność gospodarcza na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr 0000143770. Przedmiotem działalności Spółki jest między innymi działalność biur podróży i biur turystycznych (dowód: karty nr 11-18). Spółka została wpisana pod nr 0717 do rejestru organizatorów turystyki i pośredników turystycznych Marszałka Województwa Śląskiego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) – zwanej dalej także „ustawą o usługach turystycznych” (dowód: karta nr 22). W zakresie organizacji turystyki przedsiębiorca stosuje następujące wzorce dokumentów: 1. „Warunki uczestnictwa” (dowód: karty nr 23-24); 2. „Warunki przejazdu/przelotu” (dowód: karta nr 24); 3. „Umowa …/EPT/2011” – umowa spoza systemu on-line (dowód: karta nr 25); 4. „Zgłoszenie - Umowa …/M…o świadczenie usług turystycznych” – umowa z systemu on-line (dowód: karta nr 26); Ww. wzorce stosowane są w obrocie od dn. 11 czerwca 2010 r. Stosowanie powyższych wzorców w obrocie z konsumentami Organizator potwierdził przedstawiając trzy umowy zawarte z konsumentami w 2011 r. (dowód: karty nr 27-29). Ustalono, że w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu „Warunki uczestnictwa” zamieszczono postanowienia o treści: − „Warunkiem rozpatrzenia reklamacji przez EPT jest zgłoszenie przedmiotu reklamacji, w tym również w zakresie zastrzeżeń, o których mowa w pkt 10.2 i 10.3, niezwłocznie po jej zaistnieniu, podczas trwania turnusu, w Agencji/Recepcji wydającej klucze i na telefon dyżurny (…) lub rezydentowi/pilotowi EPT (…)” – pkt 10.5; 5 − „EPT nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne zmiany, błędy rachunkowe i drukarskie zawarte w katalogach ” – pkt 16.1; − „Z zastrzeżeniem pkt 10.5, wszelkie reklamacje, w tym również dotyczące zastrzeżeń, o których mowa w pkt. 10.2 i 10.3, mogą być zgłaszane przez Klienta do EPT w formie pisemnej, pod rygorem nieważności (…). ” – pkt 10.4 (dowód: karty nr 23-24). W działalności Spółki od 2005 roku nie wystąpił przypadek braku uznania reklamacji z powodu braku niezwłocznego jej zgłoszenia niezwłocznie po zaistnieniu zdarzenia czy braku zgłoszenia jej w formie pisemnej. Spółka przedstawiła dwóch reklamacji, w których oprócz przyczyn merytorycznych Organizator zawraca uwagę także na braki formalne reklamacji (dowód: karty nr 99 i 104-113). Organizator przedstawił w ww. piśmie z dn. 21.07.2011 r. propozycję nadania postanowieniu, o którym mowa w punkcie I sentencji niniejszej decyzji (punkt 10.5 „Warunków uczestnictwa”), następującej treści: „ Warunkiem rozpatrzenia reklamacji przez EPT jest niezwłoczne zawiadomienie o przedmiocie reklamacji wykonawcy usługi oraz organizatora (Agencji/Recepcji lub EPT) w sposób odpowiedni dla rodzaju usługi, w tym również w zakresie zastrzeżeń, o których mowa w pkt 10.2 i 10.3, lub niezależnie od złożonego zawiadomienia, złożenie organizatorowi turystyki (EPT) reklamacji zawierającej wskazanie uchybienia w sposobie wykonania umowy oraz określenie swojego żądania , w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia zakończenia imprezy ” (dowód: karta nr 101). Spółka nadała postanowieniu, o którym mowa w punkcie III sentencji niniejszej decyzji, (punkt 10.4 „Warunków uczestnictwa”) brzmienie: „ Z zastrzeżeniem pkt 10.5, wszelkie reklamacje, w tym również dotyczące zastrzeżeń, o których mowa w pkt. 10.2 i 10.3, mogą być zgłaszane przez Klienta do EPT w sposób odpowiedni dla rodzaju usługi, pod rygorem nieważności, w ciągu 30 dni od daty zakończenia imprezy ” (dowód: karta nr 154). Jednocześnie Spółka nadała postanowieniu, o którym mowa w punkcie I sentencji niniejszej decyzji (punkt 10.5 „Warunków uczestnictwa”) następującą treść: „ Warunkiem rozpatrzenia reklamacji przez EPT jest niezwłoczne zawiadomienie o przedmiocie reklamacji wykonawcy usługi oraz organizatora (Agencji/Recepcji lub EPT) w sposób odpowiedni dla rodzaju usługi, w tym również w zakresie zastrzeżeń, o których mowa w pkt 10.2 i 10.3, lub niezależnie od złożonego zawiadomienia, złożenie organizatorowi turystyki (EPT) reklamacji zawierającej wskazanie uchybienia w sposobie wykonania umowy oraz określenie swojego żądania , w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia zakończenia imprezy. Brak zgłoszenia dokonanego w trakcie trwania imprezy turystycznej nie jest formalną przeszkodą do późniejszego złożenia reklamacji, w ciągu 30 dni od dnia zakończenia imprezy ” (dowód: karta nr 154). Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec „Warunków uczestnictwa”, zawierający postanowienia punktów 10.4 i 10.5 w powyższym brzmieniu, a także oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 14 października 2011 r. (dowód: karty nr 154 i 157). W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że Spółka w 2010 roku osiągnęła przychód w wysokości […]. Osiągnięty w 2010 roku przychód Spółki ustalono na podstawie zeznania o wysokości osiągniętego dochodu przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych Spółki za 2010 rok (dowód: karty nr 123-126). Do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego zostały wpisane, na podstawie wyroków Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, następujące postanowienia: − „ Organizator zastrzega sobie, że będzie rozpatrywał reklamacje o ile przedmiot reklamacji był na piśmie zgłoszony w trakcie realizacji umowy pilotowi grupy, a w 6 razie jego braku w recepcji hotelu, ośrodka, kierownika obiektu lub przedstawiciela Biura. Za datę wpłynięcia reklamacji uważa się dzień, w którym reklamacja została złożona w Biurze Traper ” - wyrok z dn. 19 października 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 140/07), wpis do rejestru z dn. 22 lutego 2008 r., pod pozycją nr 1343; − „Warunkiem rozpatrzenia reklamacji, pod rygorem nieważności, jest złożenie przez Uczestnika pisemnego oświadczenia o zaistniałej problemowej sytuacji pilotowi lub innemu reprezentantowi FUNCLUB tak, aby mogła być ona wyjaśniona już na miejscu a wszelkie niedogodności usunięte. Jeżeli Uczestnik nie uczyni tego, reklamacja złożona po powrocie nie będzie rozpatrywana ” - wyrok z dn. 5 grudnia 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 242/07), wpis do rejestru w dn. 27 maja 2008 r., pod pozycją nr 1416; − „ Organizator zastrzega, że będzie rozpatrywał reklamacje, jeżeli w trakcie trwania imprezy przedmiot reklamacji był na piśmie zgłoszony pilotowi, przedstawicielowi biura lub kontrahentowi. ” - wyrok z dn. 29 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 207/07), wpis do rejestru w dn. 2 lipca 2010 r., pod pozycją nr 1971; − „ Biuro nie ponosi odpowiedzialności za błędy w druku katalogu i późniejsze zmiany informacji w katalogu (tzw. errata) ” - wyrok z dn. 21 lipca 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 89/03), wpis do rejestru z dn. 7 października 2005 r., pod pozycją nr 539. Zgodnie z art. 16b ust. 1 ustawy o usługach turystycznych jeżeli w trakcie imprezy turystycznej klient stwierdza wadliwe wykonywanie umowy, powinien niezwłocznie zawiadomić o tym wykonawcę usługi oraz organizatora turystyki, w sposób odpowiedni dla rodzaju usługi. Na podstawie art. 16b ust. 3 tej ustawy, niezależnie od zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, klient może złożyć organizatorowi turystyki reklamację zawierającą wskazanie uchybienia w sposobie wykonania umowy oraz określenie swojego żądania, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia zakończenia imprezy. Prezes Urzędu zważył, co następuje. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego . Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyjętej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a także podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsiębiorców narażonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma zatem charakter publicznoprawny i służy ochronie interesu ogólnospołecznego; w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mogą być stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań sprzecznych z przepisami prawa naruszony został interes publiczny. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy określonymi działaniami dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok Sądu Antymonopolowego z dn. 24 października 1991 r., sygn. akt XV Amr 8/90). Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy na podstawie umów o organizację imprezy turystycznej o treści zakwestionowanej w toku niniejszego postępowania korzystają lub będą korzystać z usług świadczonych przez Przedsiębiorcę. Objęte zarzutem działanie przedsiębiorcy wymierzone jest w szeroki i bliżej nieokreślony krąg uczestników rynku, ponieważ jest ono skierowane do członków określonej zbiorowości tj. wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców świadczonych przez Organizatora usług. Interes publicznoprawny 7 przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. W tym stanie rzeczy uznać należy, że w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez Spółkę interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocenę jego zachowania na rynku w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.); 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, − praktyka musi godzić w zbiorowe interesy konsumentów, Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod pojęciem „przedsiębiorcy” należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1441 ze zm.) tj. osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 4 ust. 1 ww. ustawy). „Działalnością gospodarczą” jest zgodnie z przepisem art. 2 tej ustawy, zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W niniejszym postępowaniu podmiot będący stroną postępowania posiada status przedsiębiorcy, gdyż prowadzi działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (dowód: karty nr 11-18). W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał, że Biuro Podróży Euro Pol Tour sp. z o.o. z siedzibą Katowicach jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Bezprawność działań 8 Drugą przesłanką, jaką należy rozważyć w celu udowodnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyki przedsiębiorcy, by zakwalifikować je jako naruszające zbiorowe interesy konsumentów „muszą być zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa” 1 . Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 3 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem „w szczególności”, co oznacza, że ma on charakter przykładowy. Zamiarem ustawodawcy było uznanie za praktykę określoną w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działań, które naruszyły przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów” 4 . Podkreślenia wymaga także, że bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego 5 . Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Prezes Urzędu może stwierdzić stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na posługiwaniu się postanowieniem wzorca umownego, które zostało wpisane do rejestru, bez względu na to, czy wpis dotyczy tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu jest prowadzone postępowanie, czy też nie (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dn. 19 grudnia 2003 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 95/03, Sąd 1 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. również: M. Szydło: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 4 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 5 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 9 Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dn. 29 września 2005 r. w sprawie o sygn. akt VI ACa 381/05, Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dn. 2 grudnia 2005 r. w sprawie o sygn. akt VI ACa 760/05). Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrażonym w wyroku z dn. 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, iż określona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie dwóch klauzul powinien być zatem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Trafność wyżej opisanego stanowiska potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dn. 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06). Wynikająca z art. 479 45 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) jawność rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone oznacza, że od chwili wpisania do niego określonego postanowienia zakazane jest stosowanie tożsamych postanowień w obrocie konsumenckim i nikt nie może zasłaniać się nieznajomością dokonanych wpisów. Rejestr postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone jest prowadzony przez Prezesa Urzędu. Rejestr ten jest powszechnie dostępny w wersji elektronicznej na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem www.uokik.gov.pl 6 . Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że przedsiębiorca był z mocy prawa zobowiązany do powstrzymania się od stosowania ww. postanowień, które uznano za tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Trzecią przesłanką, jaką należy wziąć pod uwagę w niniejszej sprawie jest to, iż kwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w interesy konsumentów oraz, że zagrożone są zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie objaśnia znaczenia pojęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”. Należy przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Wskazówki co do tego, jak należy pojmować zbiorowy interes konsumentów zawarte są natomiast w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, że nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: „ nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której 6 http://uokik.gov.pl/rejestr_klauzul_niedozwolonych2.php 10 adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, żeby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Przesłanki bezprawności działań i naruszenia zbiorowych interesów konsumentów zostaną omówione poniżej osobno dla każdej z praktyk. Ad I W przedmiotowym postępowaniu pierwszy postawiony Organizatorowi zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umownym „Warunki uczestnictwa”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ Warunkiem rozpatrzenia reklamacji przez EPT jest zgłoszenie przedmiotu reklamacji, w tym również w zakresie zastrzeżeń, o których mowa w pkt 10.2 i 10.3, niezwłocznie po jej zaistnieniu, podczas trwania turnusu, w Agencji/Recepcji wydającej klucze i na telefon dyżurny (…) lub rezydentowi/pilotowi EPT (…) ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy wskazać, iż przedmiotowe postanowienie uznano za tożsame z wymienionymi poniżej postanowieniami wpisanym do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W wyroku z dn. 19 października 2007 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 140/07) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Organizator zastrzega sobie, że będzie rozpatrywał reklamacje o ile przedmiot reklamacji był na piśmie zgłoszony w trakcie realizacji umowy pilotowi grupy, a w razie jego braku w recepcji hotelu, ośrodka, kierownika obiektu lub przedstawiciela Biura. Za datę wpłynięcia reklamacji uważa się dzień, w którym reklamacja została złożona w Biurze Traper ”, które zostało w dn. 22 lutego 2008 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1343. W wyroku z dn. 5 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 242/07) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Warunkiem rozpatrzenia reklamacji, pod rygorem nieważności, jest złożenie przez Uczestnika pisemnego oświadczenia o zaistniałej problemowej sytuacji pilotowi lub innemu reprezentantowi FUNCLUB tak, aby mogła być ona wyjaśniona już na miejscu a wszelkie niedogodności usunięte. Jeżeli Uczestnik nie uczyni tego, reklamacja złożona po powrocie nie będzie rozpatrywana ”, które zostało w dn. 27 maja 2008 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1416. 11 Ponadto w wyroku z dn. 29 listopada 2007 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 207/07) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Organizator zastrzega, że będzie rozpatrywał reklamacje, jeżeli w trakcie trwania imprezy przedmiot reklamacji był na piśmie zgłoszony pilotowi, przedstawicielowi biura lub kontrahentowi. ”, które zostało w dn. 2 lipca 2010 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 1971. Jak wynika z powyższego, brzmienie klauzuli stosowanej przez Organizatora i klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać za tożsame, pomimo istniejących drobnych różnic w sformułowaniu postanowień. Różnice te nie mają znaczenia dla treści przedmiotowych klauzul, nie wpływają bowiem na cel, jakiemu ma służyć przedmiotowa klauzula, ani na skutek jej zastosowania. Postanowienie kwestionowane w niniejszej decyzji jest tożsame z wyżej przytoczonymi klauzulami wpisanymi do rejestru z uwagi na tożsamość skutków, jakie wywołują w stosunku do konsumenta. Kwestionowane postanowienie, jak i postanowienia wpisane do rejestru, pozwalają Organizatorowi na nie rozpatrywanie reklamacji zgłoszonych przez konsumentów - uczestników imprezy turystycznej, jeśli nie przedmiot reklamacji nie został w trakcie imprezy zgłoszony Organizatorowi lub reprezentującym go podmiotom, całkowicie niezależnie od treści i zasadności samej reklamacji. W ten sposób Spółka uzależnia rozpatrzenie przez nią reklamacji od dokonania uprzedniego zgłoszenia, przy czym wymóg taki nie wynika z przepisów ustawy o usługach turystycznych. Na podstawie art. 16b ust. 1 tej ustawy, jeżeli w trakcie imprezy turystycznej klient stwierdza wadliwe wykonywanie umowy, powinien niezwłocznie zawiadomić o tym wykonawcę usługi oraz organizatora turystyki, w sposób odpowiedni dla rodzaju usługi. Na podstawie art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych, niezależnie od zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, klient może złożyć organizatorowi turystyki reklamację zawierającą wskazanie uchybienia w sposobie wykonania umowy oraz określenie swojego żądania, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia zakończenia imprezy. Stwierdzono zatem, że Organizator stosuje postanowienie wzorca umownego uznanego za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jego działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Organizatora godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ uzależnia ona złożenie reklamacji usługi turystycznej od faktu zgłoszenia przedmiotu reklamacji jeszcze w trakcie trwania imprezy turystycznej, choć – jak wykazano powyżej – obowiązek taki nie wynika z przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Organizatora dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o organizację imprezy turystycznej na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich jego potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Organizator w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Organizatora stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec „Warunków uczestnictwa”, nie zawierający kwestionowanego w niniejszym punkcie postanowienia, a także 12 oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 14 października 2011 r . (dowód: karty nr 154 i 157). Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Ad II W przedmiotowym postępowaniu drugi postawiony Organizatorowi zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dotyczy zamieszczenia we wzorcu umownym „Warunki uczestnictwa”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ EPT nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne zmiany, błędy rachunkowe i drukarskie zawarte w katalogach ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy wskazać, iż przedmiotowe postanowienie uznano za tożsame z wymienionymi poniżej postanowieniami wpisanym do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W wyroku z dn. 21 lipca 2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 89/03) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Biuro nie ponosi odpowiedzialności za błędy w druku katalogu i późniejsze zmiany informacji w katalogu (tzw. errata) ”, które zostało w dn. 7 października 2005 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 539. W uzasadnieniu tego wyroku sąd wskazał, że „(…) podstawy prawne odpowiedzialności organizatora turystyki za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o świadczenie usług turystycznych reguluje art. 11 a ustawy o usługach turystycznych. Przepisy tego artykułu oparły odpowiedzialność kontraktową organizatora turystyki na zasadzie ryzyka. W związku z powyższym na organizatorze spoczywa ciężar wykazania okoliczności zwalniających go od odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Wyłączenie odpowiedzialności może nastąpić jedynie przez wykazanie przynajmniej jednej z określonych w art. 11 a ust. 1 ustawy o usługach turystycznych okoliczności zwalniających. Są nimi: działanie lub zaniechanie klienta, działanie lub zaniechanie osób trzecich, nie uczestniczących w wykonaniu usług przewidzianych w umowie, jeżeli tych działań i zaniechań. nie można było uniknąć oraz siła wyższa. Powyższe wyliczenie ma charakter zamknięty, nie zawiera wyłączenia odpowiedzialności organizatora turystyki z tytułu błędów w katalogu dotyczących miejsce zakwaterowania lub programu imprezy ”. Ponadto w wyroku z dn. 21 czerwca 2006 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmC 76/05) uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Biuro podróży nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne zmiany i błędy w druku ”, które zostało w dn. 25 sierpnia 2006 r. wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod pozycją nr 845. 13 Jak wynika z powyższego, brzmienie klauzuli stosowanej przez Organizatora i klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone w ocenie Prezesa Urzędu należy uznać za tożsame, pomimo istniejących drobnych różnic w sformułowaniu postanowień. Różnice te nie mają znaczenia dla treści przedmiotowych klauzul, nie wpływają bowiem na cel, jakiemu ma służyć przedmiotowa klauzula, ani na skutek jej zastosowania. Postanowienie kwestionowane w niniejszej decyzji jest tożsame z wyżej przytoczonymi klauzulami wpisanymi do rejestru z uwagi na tożsamość skutków, jakie wywołują w stosunku do konsumenta. Kwestionowane postanowienie, jak i postanowienia wpisane do rejestru, pozwalają na zwolnienie się przez Organizatora z odpowiedzialności za wszelkie błędy w treści wydawanych przez niego katalogów. Należy zauważyć, że katalog jest materiałem reklamowym Organizatora i ponosi on odpowiedzialność za przedstawione w nim informacje, niezależnie od tego, czy skład lub druk katalogu powierza innemu podmiotowi. Stwierdzono zatem, że Organizator stosuje postanowienie wzorca umownego uznanego za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, a zatem, że jego działania mają charakter bezprawny . Zachowanie Organizatora godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ w razie zaistnienie błędu w treści katalogu Organizator wyłączył swoją odpowiedzialności za taki błąd, mimo że na ogólnych zasadach prawa cywilnego ponosiłby odpowiedzialność za materiały reklamowe i informacyjne dotyczące oferowanych przez niego usług. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Organizatora dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o organizację imprezy turystycznej na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich jego potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Organizator w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Organizatora stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec „Warunków uczestnictwa”, nie zawierający kwestionowanego w niniejszym punkcie postanowienia, a także oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 15 lipca 2011 r . (dowód: karty nr 101 i 114-115). Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. Ad III 14 W przedmiotowym postępowaniu trzeci postawiony Organizatorowi zarzut dotyczy stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na zamieszczeniu we wzorcu umownym „Warunki uczestnictwa”, stosowanym w obrocie z konsumentami postanowienia o treści: „ Z zastrzeżeniem pkt 10.5, wszelkie reklamacje, w tym również dotyczące zastrzeżeń, o których mowa w pkt. 10.2 i 10.3, mogą być zgłaszane przez Klienta do EPT w formie pisemnej, pod rygorem nieważności (…) ”. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanego zachowania Spółki należy wskazać, iż zgodnie z art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych klient może złożyć organizatorowi turystyki reklamację zawierającą wskazanie uchybienia w sposobie wykonania umowy oraz określenie swojego żądania, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia zakończenia imprezy. Przepisy ww. ustawy ani innych aktów prawnych nie określają formy złożenia reklamacji usługi turystycznej. W związku z tym nie ma podstaw, aby organizator turystyki ograniczał – pod rygorem nieważności - formę, w jakiej konsument może przedstawić reklamację, na przykład ograniczając ją wyłącznie do formy pisemnej. Skoro ustawa nie wymaga dla skutecznego zgłoszenia reklamacji formy pisemnej, można uczynić to w dowolnej formie 7 . W takiej sytuacji zastosowanie znajdą ogólne przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 60 Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Na podstawie art. 61 § 1 zd. 1 Kodeksu cywilnego oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Zachowanie Organizatora godzi w interesy konsumentów , gdyż wprowadzenie do wzorca umowy analizowanej klauzuli powoduje pogorszenie sytuacji konsumentów, ponieważ narzuca ono wymóg złożenia reklamacji w formie, który to wymóg nie wynika z przepisów prawa. Sankcją braku zastosowania wymaganej formy pisemnej jest nieważność reklamacji, co daje Spółce możliwość odrzucenia każdej reklamacji zgłoszonej w innej formie (np. telefonicznie lub osobiście w siedzibie przedsiębiorcy), całkowicie niezależnie od treści reklamacji. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowanie Organizatora dotyczy zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane jest do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Przedsiębiorców usług, z którymi zawarto umowy o organizację imprezy turystycznej na podstawie wzorca zakwestionowanego w toku niniejszego postępowania, jak również we wszystkich jego potencjalnych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy, jakim posługuje się Organizator w obrocie gospodarczym. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż kwestionowane zachowanie Organizatora stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku postępowania Spółka przedstawiła zmieniony wzorzec „Warunków uczestnictwa”, nie zawierający kwestionowanego w niniejszym punkcie postanowienia, a także oświadczyła, że zmieniony wzorzec stosowany jest w obrocie z konsumentami od dnia 14 października 2011 r . (dowód: karty nr 154 i 157). Powyższe dało podstawy do przyjęcia, że z tym dniem doszło do zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów rozważanej w tym punkcie. 7 Agnieszka Grzesiek: „ Niedozwolone klauzule w umowach o imprezę turystyczną we wspólnotowym i polskim prawie ochrony konsumenta ”, Wydawnictwo UJ, Kraków 2008, str. 127. 15 Stosownie do art. 26 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W tym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie III sentencji niniejszej decyzji. Ad IV Zgodnie z treścią art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tejże ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniana jest wysokość nakładanych na przedsiębiorców kar. Norma prawna wynikająca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, iż przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa między innymi w art. 106 należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Wskazać również należy, że kara pieniężna może być nałożona na przedsiębiorcę niezależnie od tego, czy dopuścił się naruszenia przepisów ustawy umyślnie, czy też nieumyślnie. Z powyższego wynika, że kara może być nałożona bez względu na okoliczność występowania po stronie przedsiębiorcy winy rozumianej jako świadomość bezprawności zachowania. Okoliczność ta jest jednak czynnikiem relewantnym przy miarkowaniu wysokości nakładanej kary pieniężnej 8 . Nałożona przez Prezesa Urzędu kara powinna ponadto pełnić funkcję represyjną (tj. stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a także prewencyjną, dyscyplinującą (tj. zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości). W zależności od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala się funkcję prewencyjną lub represyjną za wiodącą. W punktach I-II sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Biuro Podróży Euro Pol Tour spółkę z o.o. z siedzibą Katowicach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co daje podstawy do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podstawą obliczenia wysokości niniejszej kary jest przychód osiągnięty przez przedsiębiorcę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, tj. w 2010 r. Przychód osiągnięty przez Spółkę w 2010 r. wyniósł […], w związku z czym maksymalna kara, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona, to kara w wysokości […]. 1. Pierwsza z kar wymierzana jest w związku stosowaniem dwóch praktyk, opisanych powyżej w punktach I-II sentencji niniejszej decyzji, polegających na posługiwaniu się klauzulą będącą postanowieniem wpisanym do powszechnie dostępnego rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Wagę praktyk należy określić jako stosunkowo dużą, ze względu na to, 8 Konrad Kohutek w: „ Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz ”, Wolters Kluwer Polska sp. z o.o., Warszawa 2008 r., str. 1027. 16 że na ich mocy: Spółka uzależnia rozpatrzenie reklamacji od uprzedniego zgłoszenia jej przedmiotu jeszcze w trakcie trwania imprezy turystycznej (punkt I sentencji decyzji) oraz wyłączyła odpowiedzialność za błędy w folderach (punkt II sentencji decyzji). W oparciu o osiągnięty przez Spółkę przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie […] % przychodu za każdą z dwóch stwierdzonych praktyk, czyli łącznie […] % przychodu, to jest na poziomie 2451 zł za każdą z dwóch stwierdzonych praktyk, czyli łącznie 4902 zł. W niniejszym przypadku nie wykazano umyślności działania Spółki. Przy miarkowaniu kary uwzględniono również fakt, że choć Spółka zawiera z konsumentami umowy wykonywane jednorazowo, to dotyczą one towaru istotnego z uwagi na jego charakter, a do tego wiążą się ze znacznymi obciążeniami finansowymi. Jednocześnie zauważono także, że na rynku świadczenia usług turystycznych działa wielu przedsiębiorców oferujących swe usługi, dzięki czemu konsumenci mogą swobodnie wybierać swego kontrahenta. Oceniając wagę naruszenia Prezes Urzędu miał również na względzie, iż zakwestionowane praktyki wymierzone były we wszystkich konsumentów korzystających z usług Organizatora, a zatem miały charakter powszechny. Wszystkie oceniane praktyki były długotrwałe, gdyż postanowienia wzorca „Warunków uczestnictwa” stosowane były w obrocie z konsumentami od dn. dn. 11 czerwca 2010 r. do dn. 15 lipca 2011 r. (w przypadku praktyki, o której mowa w punkcie II sentencji decyzji) i do 14 października 2011 r. (w przypadku praktyki, o której mowa w punkcie I sentencji decyzji). Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością łagodzącą, która wystąpiła w niniejszej sprawie, jest zaniechanie przez przedsiębiorcę stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów niezwłocznie po wszczęciu postępowania wyjaśniającego przez Prezesa Urzędu, w związku z czym kwotę bazową zmniejszono o 30% . Kolejną okolicznością łagodzącą która wystąpiła w niniejszej sprawie, jest aktywne współdziałanie Spółki w toku postępowania, przez podejmowanie z własnej inicjatywy działań, które ułatwiły przeprowadzenie postępowania, w związku z czym kwotę bazową zmniejszono o 10%. W niniejszej sprawie wystąpiła okoliczność obciążająca, którą jest ogólnopolski zasięg terytorialny naruszenia. Wystąpienie ww. okoliczności doprowadziło do tego, że kwota bazowa została podwyższona o 20% w stosunku do pierwotnego poziomu. Łącznie kwotę bazową zmniejszono o 20% , to jest do kwoty 1961 zł za każdą ze stwierdzonych praktyk, czyli łącznie 3922 zł. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób karę pieniężną z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punktach I-II sentencji niniejszej decyzji określono na poziomie 3922 zł (słownie: trzech tysięcy dziewięćset dwudziestu dwóch złotych), co stanowi ok. […] % przychodu przedsiębiorcy, osiągniętego przez niego w 2010 roku i ok. […] % maksymalnej kary, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie IV ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji. 17 2. Druga z kar wymierzana jest w związku ze stosowaniem praktyki, opisanej powyżej w punkcie III sentencji niniejszej decyzji, polegającej na narzucaniu konsumentom składania reklamacji w formie pisemnej, pod rygorem nieważności, co jest niezgodne z art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych. W oparciu o osiągnięty przez Spółkę przychód ustalono kwotę bazową stanowiącą punkt wyjścia dla dalszych obliczeń, którą określono na poziomie […] % przychodu, to jest na poziomie 3064 zł. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż stosowane przez Spółkę naruszenie zbiorowych interesów konsumentów miało miejsce na etapie zawierania kontraktu i polegało na mającym wpływ na treść kontraktu naruszeniu przepisów prawa. Oceniając wagę naruszenia Prezes Urzędu miał również na względzie, iż zakwestionowana praktyka wymierzona była we wszystkich konsumentów korzystających z usług Spółki, a zatem miała charakter powszechny. Przy miarkowaniu kary uwzględniono również fakt, że choć Spółka zawiera z konsumentami umowy wykonywane jednorazowo, to dotyczą one towaru istotnego z uwagi na jego charakter, a do tego wiążą się ze znacznymi obciążeniami finansowymi. Jednocześnie zauważono także, że na rynku świadczenia usług turystycznych działa wielu przedsiębiorców oferujących swe usługi, dzięki czemu konsumenci mogą swobodnie wybierać swego kontrahenta. Praktyka była długotrwała, gdyż postanowienia wzorca „Warunków uczestnictwa” stosowane były w obrocie z konsumentami od dn. 11 czerwca 2010 r. do dn. 14 października 2011 r. Prezes Urzędu zważył, iż w wyniku powyższego zachowania sytuacja konsumentów została osłabiona, gdyż reklamacja usługi zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa mogła zostać nie uznana przez Spółkę. Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie zaszły okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością łagodzącą, która wystąpiła w niniejszej sprawie, jest zaniechanie przez przedsiębiorcę stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów niezwłocznie po wszczęciu postępowania wyjaśniającego przez Prezesa Urzędu, w związku z czym kwotę bazową zmniejszono o 30% . Kolejną okolicznością łagodzącą która wystąpiła w niniejszej sprawie, jest aktywne współdziałanie Spółki w toku postępowania, przez podejmowanie z własnej inicjatywy działań, które ułatwiły przeprowadzenie postępowania, w związku z czym kwotę bazową zmniejszono o 10%. W niniejszej sprawie wystąpiła okoliczność obciążająca, którą jest ogólnopolski zasięg terytorialny naruszenia. Wystąpienie ww. okoliczności doprowadziło do tego, że kwota bazowa została podwyższona o 20% w stosunku do pierwotnego poziomu. Łącznie kwotę bazową zmniejszono o 20% , to jest do kwoty 2451 zł. Na ostatnim etapie sprawdzono, czy kara obliczona w ww. sposób nie przewyższa kary w maksymalnej wysokości, jaka została przewidziana w przepisie art. 106 ust. 1 pkt. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sytuacja taka nie ma jednak w niniejszym przypadku miejsca. W wyniku obliczeń przeprowadzonych w wyżej opisany sposób karę pieniężną z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie III sentencji niniejszej decyzji określono na poziomie 2451 zł (słownie: dwóch tysięcy czterystu pięćdziesięciu jeden złotych), co stanowi ok. […] % przychodu przedsiębiorcy, osiągniętego przez niego w 2010 roku i ok. […] % maksymalnej kary, jaka mogłaby w niniejszym przypadku zostać wymierzona. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanego w niniejszym postępowaniu zachowania przedsiębiorcy. 18 W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie IV ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Karę należy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Ad V Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania . Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W punktach I-III sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu w wyniku przeprowadzonego przeciwko Spółce postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stwierdził naruszenie przez ww. przedsiębiorcę art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozwalająca na obciążenie Organizatora kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla Prezesa Urzędu wydatki w kwocie 26 zł związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. W związku z tym postanowiono obciążyć Biuro Podróży Euro Pol Tour spółkę z o.o. z siedzibą Katowicach kosztami postępowania w wysokości 26 zł (słownie: dwudziestu sześciu złotych). Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie V sentencji niniejszej decyzji. Koszty niniejszego postępowania, na podstawie art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie V niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, należy wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. DYREKTOR DELEGATURY URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Maciej Fragsztajn