RWR-43/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-413 Wrocław, ul. Walońska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR 61- 30/11/JM/ Wrocław, 6.12 2011 r. DECYZJA nr RWR 43 /2011 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko ENEA Operator Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , polegającej na zamieszczeniu w stosowanych przez tego przedsiębiorcę wzorcach umów następujących postanowień: 1) we wzorcu umowy p.n.: „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej”: (…) Termin zapłaty określony na fakturze nie będzie krótszy niż 7 dni i nie dłuższy niż 21 dni od jej wystawienia”, 2) we wzorcach umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT”: „Strony mogą rozwiązać umowę z przyczyn innych niż wymienione w ust. 1 i ust. 2 za 3 miesięcznym okresem wypowiedzenia”, „Strony ustalają, że adresami stron dla doręczeń są adresy wskazane w umowie a wysłanie pisma poleconego ma pomiędzy stronami skutek doręczenia (…), które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone; i przyjęciu zobowiązania przez ENEA Operator Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu , do zaniechania tych działań poprzez: - zastąpienie postanowienia o treści: „ (…) Termin zapłaty określony na fakturze nie będzie krótszy niż 7 dni i nie dłuższy niż 21 dni od jej wystawienia” , zamieszczonego we wzorcu umownym „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej”, postanowieniem o treści: „ Odbiorca zobowiązuje się do zapłaty należności za świadczone usługi dystrybucji i innych należności wynikających z Umowy na podstawie otrzymywanych dokumentów finansowych. Dokumenty finansowe stanowiące podstawę do zapłaty należności przez Odbiorcę, w tym faktury, wystawiane będą nie później niż w terminie 7 dni od zakończenia okresu rozliczeniowego określonego w Umowie. Termin płatności wynosi 14 dni od daty doręczenia dokumentu potwierdzającego sprzedaż. W 2 razie wątpliwości, co do terminu doręczenia, uznaje się, że doręczenie nastąpiło najpóźniej z chwilą upływu terminu do podjęcia z placówki pocztowej przesyłki zawierającej wezwanie do zapłaty.”, - zastąpienie postanowienia o treści: „Strony ustalają, że adresami stron dla doręczeń są adresy wskazane w umowie a wysłanie pisma poleconego ma pomiędzy stronami skutek doręczenia (…)”, zamieszczonego we wzorcach umownych p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT”, postanowieniem o treści: „Strony ustalają, że adresami stron dla doręczeń są adresy wskazane w umowie. W razie wątpliwości, co do terminu doręczenia, uznaje się, że doręczenie nastąpiło najpóźniej z chwilą upływu terminu do podjęcia przesyłki z placówki pocztowej.”, - wykreślenie postanowienia o treści: „Strony mogą rozwiązać umowę z przyczyn innych niż wymienione w ust. 1 i ust. 2 za 3 miesięcznym okresem wypowiedzenia”, zamieszczonego we wzorcach umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT”, nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez : - uchwalenie zmian do wzorców umów p.n.: „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej”, mowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT” oraz rozpoczęcie zawierania umów według nowych wzorców w terminie 8 tygodni od uprawomocnienia się decyzji, - zmiany istniejących w obrocie ww. umów w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji poprzez wysłanie w tym terminie do konsumentów podpisanego jednostronnie aneksu do danej umowy wraz z informacją skierowaną do konsumentów odnośnie skutków przyjęcia lub odrzucenia tych aneksów oraz konsekwencji braku odpowiedzi na powiadomienie o zmianie ww. umów. II. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko ENEA Operator Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez: 1) zaniechanie umieszczenia w stosowanym wzorcu umowy p.n. „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej” postanowień określających parametry techniczne energii oraz wysokość bonifikaty za niedotrzymanie tych parametrów oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.), 2) zaniechanie umieszczenia w stosowanych wzorcach umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci - UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci - UT” postanowień określających odpowiedzialność przedsiębiorstwa energetycznego z tytułu niedotrzymania warunków umowy (za wyjątkiem kar umownych za zwłokę) oraz postanowień określających warunki rozwiązania umowy o przyłączenie, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.), i przyjęciu zobowiązania przez ENEA Operator Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu , do zaniechania tych działań poprzez zamieszczenie: 3 - we wzorcu umowy p.n. „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej” postanowienia o treści: „IRiESD oraz Taryfa stanowią integralną część Umowy. W szczególności Taryfa określa wysokość opłat za usługi dystrybucji świadczone przez OSD oraz wysokość bonifikaty z tytułu niedotrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców, natomiast IRiESD określa parametry jakościowe energii elektrycznej. Odbiorca potwierdza, iż zapoznał się z obowiązującą treścią IRiESD oraz Taryfy udostępnionymi w punkcie obsługi klienta i na stronie internetowej OSD oraz otrzymał wyciąg z IRiESD w zakresie, w jakim IRiESD reguluje parametry jakościowe energii elektrycznej oraz wyciąg z Taryfy w zakresie, w jakim reguluje ona wysokość bonifikat z tytułu niedotrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców. W razie zmiany IRiESD lub zmiany Taryfy, Umowa wiąże strony z uwzględnieniem dokonanej zmiany IRiESD i odpowiednio Taryfy. Zmiana IRiESD lub Taryfy wywołuje skutki dla stron Umowy i nie wymaga zawarcia aneksu do Umowy.”, -we wzorcach umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci - UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci - UT” postanowień o treści: a) „Niniejsza umowa ulega rozwiązaniu z chwilą utraty przez Odbiorcę tytułu prawnego do lokalu/nieruchomości/obiektu, dla przyłączenia którego została zawarta niniejsza umowa o przyłączenie. Odbiorca ponosi odpowiedzialność z tytułu szkody wyrządzonej ENEA Operator w związku z brakiem powiadomienia o utracie tytułu prawnego do lokalu/nieruchomości/obiektu, dla przyłączenia którego została zawarta niniejsza umowa o przyłączenie.“, b) „W razie niewykonania przez drugą stronę zobowiązań wynikających z umowy, każda ze stron może rozwiązać niniejszą umowę po uprzednim pisemnym wezwaniu drugiej strony do wykonania tych zobowiązań wynikających z umowy z zakreśleniem terminu nie krótszego niż 1 miesiąc i z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona rozwiązać umowę.“, c) „Każdej ze stron przysługuje prawo do odszkodowania w związku z niewykonaniem zobowiązania przez drugą stronę.“, nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez: - uchwalenie zmian do wzorców umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci-UK”, „Umowa o przyłączenie do sieci-UT” i „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej” oraz rozpoczęcie zawierania umów według nowych wzorców w terminie 8 tygodni od uprawomocnienia się decyzji, - zmiany istniejących w obrocie ww. umów w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji poprzez wysłanie w tym terminie do konsumentów podpisanego jednostronnie aneksu do danej umowy wraz z informacją skierowaną do konsumentów odnośnie skutków przyjęcia lub odrzucenia tych aneksów oraz konsekwencji braku odpowiedzi na powiadomienie o zmianie ww. umów. III. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 tej ustawy, - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na ENEA Operator Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu , obowiązek złożenia informacji o stopniu realizacji przyjętych zobowiązań w terminie 5 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. 4 UZASADNIENIE 1.1. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wrocławiu, zgodnie z przewidzianymi w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów kompetencjami, przeprowadził, w ramach postępowania wyjaśniającego (sygn. RWR 401-1/11/EK), analizę wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim przez przedsiębiorców zajmujących się dystrybucją i sprzedażą energii elektrycznej dla klientów indywidualnych, celem ustalenia, czy przedsiębiorcy ci przestrzegają przepisy m.in. w zakresie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których stanowi art. 24 ust.1 i 2 ww. ustawy, dalej : „ustawa o ochronie (…)”. 1.2. W wyniku wskazanych wyżej czynności pojawiło się podejrzenie, iż w stosowanych przez przedsiębiorcę ENEA Operator Sp. z o.o. w Poznaniu, wzorcach umów pn. „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT” zamieszczono postanowienia umowne, które mogą być tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, dalej: „Rejestr, od nr 496, 1465 i 2206. Analizy stosowanych przez Spółkę wzorców umowy wykazały także, iż: - we wzorcu p.n. „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej” brak jest postanowień regulujących jednoznacznie powyższe kwestie, wynikające z art. 5 ust. 2 pkt 2) ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.), dalej: „ustawa Prawo energetyczne”, - we wzorcu p.n. „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci- UT” wykazała, iż brak jest postanowień regulujących jednoznacznie powyższe kwestie, wynikające z art. 7 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne. 1.3. W tym stanie rzeczy Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , dalej: „Prezes Urzędu”, postanowieniem Nr 167/2011 z dnia 27 lipca 2011 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez ENEA Operator Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu, dalej: „Spółka”, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których stanowi : I. art. 24 ust.1 i 2 pkt 1) ustawy o ochronie (…), polegających na zamieszczeniu w stosowanych wzorcach umów postanowień, które są wpisane do Rejestru m.in. pod pozycjami 496, 1465 i 2206, II . art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) wymienionej wyżej ustawy, polegających na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, poprzez: 1) zaniechanie umieszczenia w stosowanym wzorcu umowy p.n. „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej” postanowień określających parametry techniczne energii oraz wysokość bonifikaty za niedotrzymanie tych parametrów oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.); 2) zaniechanie umieszczenia w stosowanych wzorcach umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci - UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci - UT” postanowień określających odpowiedzialność przedsiębiorstwa energetycznego z tytułu niedotrzymania warunków umowy (za wyjątkiem kar umownych za zwłokę) oraz postanowień określających warunki rozwiązania umowy o przyłączenie, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.). 5 Jednocześnie, postanowieniem Nr 167/2011 z dnia 27 lipca 2011 r. Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów materiały uzyskane w trakcie wymienionego wyżej postępowania o sygn. akt RWR 401-1/11/EK (21 kart). (dowód: kart nr 1-26) 1.4. Odpowiadając na zarzuty postawione w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania Spółka, powołując się na art. 28 ustawy o ochronie (…) zobowiązała się do zaniechania wskazanych przez Prezesa działań naruszających zbiorowe interesy konsumentów poprzez zmianę treści lub wykreślenie zakwestionowanych postanowień oraz wpisanie do wzorców umownych nakazanych prawem informacji. (dowód: kart nr 34-36, 54-61) 2. Prezes UOKIK ustalił następujący stan faktyczny: 2.1. ENEA OPERATOR Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu została wpisana do KRS pod numerem 0000269806. Przedmiotem jej działalności jest m.in. dystrybucja energii elektrycznej. (dowód: karta nr 28-32) 2.2. W toku wykonywanej działalności, Spółka w relacjach z klientami posługuje się wzorcami umów. Wzorzec p.n.: „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej” wszedł w życie na mocy Uchwały Zarządu ENEA Operator nr 5/2009 z dnia 7.01.2009 r. We wzorcu tym znajduje się postanowienie o treści „ (…) Termin zapłaty określony na fakturze nie będzie krótszy niż 7 dni i nie dłuższy niż 21 dni od jej wystawienia”. Brak jest w tej umowie zapisów określających parametry techniczne energii oraz wysokość bonifikaty za niedotrzymanie tych parametrów oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców. Natomiast we wzorcach umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT” , które wprowadzono do obrotu prawnego na mocy Uchwały Zarządu ENEA Operator nr 98/2010 z dnia 8.03.2010 r., zmienionej Uchwałą Zarządu ENEA Operator nr 326/2010 z dnia 18.08.2010 r., zamieszczono postanowienia o treści: • „Strony mogą rozwiązać umowę z przyczyn innych niż wymienione w ust. 1 i ust. 2 za 3 miesięcznym okresem wypowiedzenia”, • „Strony ustalają, że adresami stron dla doręczeń są adresy wskazane w umowie a wysłanie pisma poleconego ma pomiędzy stronami skutek doręczenia (…). W umowach tych nie zawarto postanowień określających odpowiedzialność przedsiębiorstwa energetycznego z tytułu niedotrzymania warunków umowy (za wyjątkiem kar umownych za zwłokę) oraz postanowień określających warunki rozwiązania umowy o przyłączenie (dowód: karta nr 6-26, 40, 45-46) 2.3. W Rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone znajdują się następujące postanowienie o treści: - „Należność za gaz ziemny oraz świadczone Kupującemu usługi będą regulowane na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę (…) 14 dniowym od daty wystawienia faktury w przypadku wysyłki pocztą z wyłączeniem § 5 ust. 3 umowy. Należność za gaz ziemny, o której mowa w § 5 ust. 3 umowy Kupujący będzie regulował na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę w terminie podanym w fakturze ”, wpisane pod poz. 496 na podstawie wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dalej: „SOKiK”, z dnia 14 marca 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 6/04) 6 - „Umowa może być rozwiązana z zachowaniem pisemnej formy wypowiedzenia przez BZA S.A. z zachowaniem 3 miesięcznego terminu wypowiedzenia - w przypadkach nie wyszczególnionych powyżej” , wpisane pod poz. 1465 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 11 czerwca 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 49/06), - „W razie zaniechania obowiązku niezwłocznego zawiadomienia banku o zmianie adresu, pisma wysłane do posiadacza rachunku pod dotychczasowy adres pozostawia się w dokumentacji rachunku ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest znany bankowi ", wpisane pod poz. 2206 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 3 listopada 2010 r. (sygn. akt XVII AmC 17834/09). 2.4 . W art.5 ustawy Prawo energetyczne wymieniono podstawowe elementy jakie powinny zawierać poszczególne rodzaje umów zawieranych w związku z dostawą energii elektrycznej. Zgodnie z art. 5 ust.1) tej ustawy „Dostarczanie paliw gazowych lub energii odbywa się, po uprzednim przyłączeniu do sieci, o którym mowa w art. 7, na podstawie umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji albo umowy sprzedaży, umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji i umowy o świadczenie usług magazynowania paliw gazowych lub umowy o świadczenie usług skraplania gazu”. W myśl zaś art. 5 ust.2 pkt 2) umowa o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji paliw gazowych lub energii powinna zawierać „(…) postanowienia określające: moc umowną i warunki wprowadzania jej zmian, ilość przesyłanych paliw gazowych lub energii w podziale na okresy umowne, miejsca dostarczania paliw gazowych lub energii do sieci i ich odbioru z sieci, standardy jakościowe, warunki zapewnienia niezawodności i ciągłości dostarczania paliw gazowych lub energii, stawki opłat lub grupę taryfową stosowane w rozliczeniach oraz warunki wprowadzania zmian tych stawek i grupy taryfowej, sposób prowadzenia rozliczeń, parametry techniczne paliw gazowych lub energii oraz wysokość bonifikaty za niedotrzymanie tych parametrów oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców, odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy oraz okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania” . W myśl zaś art. 7 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne „Umowa o przyłączenie do sieci powinna zawierać co najmniej postanowienia określające: termin realizacji przyłączenia, wysokość opłaty za przyłączenie, miejsce rozgraniczenia własności sieci przedsiębiorstwa energetycznego i instalacji podmiotu przyłączanego, zakres robót niezbędnych przy realizacji przyłączenia, wymagania dotyczące lokalizacji układu pomiarowo-rozliczeniowego i jego parametrów, warunki udostępnienia przedsiębiorstwu energetycznemu nieruchomości należącej do podmiotu przyłączanego w celu budowy lub rozbudowy sieci niezbędnej do realizacji przyłączenia, przewidywany termin zawarcia umowy, na podstawie której nastąpi dostarczanie paliw gazowych lub energii, ilości paliw gazowych lub energii przewidzianych do odbioru, moc przyłączeniową, odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy, a w szczególności za opóźnienie terminu realizacji prac w stosunku do ustalonego w umowie, oraz okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania.” 2.5. W trakcie postępowania Spółka, powołując się na art. 28 ustawy o ochronie (…), zobowiązała się do zaniechania wskazanych przez Prezesa działań naruszających zbiorowe interesy konsumentów poprzez: - zastąpienie postanowienia o treści: „ (…) Termin zapłaty określony na fakturze nie będzie krótszy niż 7 dni i nie dłuższy niż 21 dni od jej wystawienia” , zamieszczonego we wzorcu umownym „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej”, postanowieniem o treści: „ Odbiorca zobowiązuje się do zapłaty należności za świadczone usługi dystrybucji i innych należności wynikających z Umowy na podstawie 7 otrzymywanych dokumentów finansowych. Dokumenty finansowe stanowiące podstawę do zapłaty należności przez Odbiorcę, w tym faktury, wystawiane będą nie później niż w terminie 7 dni od zakończenia okresu rozliczeniowego określonego w Umowie. Termin płatności wynosi 14 dni od daty doręczenia dokumentu potwierdzającego sprzedaż. W razie wątpliwości, co do terminu doręczenia, uznaje się, że doręczenie nastąpiło najpóźniej z chwilą upływu terminu do podjęcia z placówki pocztowej przesyłki zawierającej wezwanie do zapłaty.”, - zastąpienie postanowienia o treści: „Strony ustalają, że adresami stron dla doręczeń są adresy wskazane w umowie a wysłanie pisma poleconego ma pomiędzy stronami skutek doręczenia (…), zamieszczonego we wzorcach umownych p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT”, postanowieniem o treści: „Strony ustalają, że adresami stron dla doręczeń są adresy wskazane w umowie. W razie wątpliwości, co do terminu doręczenia, uznaje się, że doręczenie nastąpiło najpóźniej z chwilą upływu terminu do podjęcia przesyłki z placówki pocztowej.”, - wykreślenie postanowienia o treści: „Strony mogą rozwiązać umowę z przyczyn innych niż wymienione w ust. 1 i ust. 2 za 3 miesięcznym okresem wypowiedzenia”, zamieszczonego we wzorcach umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT”, - zamieszczenie we wzorcu umowy p.n. „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej” postanowienia o treści: „IRiESD oraz Taryfa stanowią integralną część Umowy. W szczególności Taryfa określa wysokość opłat za usługi dystrybucji świadczone przez OSD oraz wysokość bonifikaty z tytułu niedotrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców, natomiast IRiESD określa parametry jakościowe energii elektrycznej. Odbiorca potwierdza, iż zapoznał się z obowiązującą treścią IRiESD oraz Taryfy udostępnionymi w punkcie obsługi klienta i na stronie internetowej OSD oraz otrzymał wyciąg z IRiESD w zakresie, w jakim IRiESD reguluje parametry jakościowe energii elektrycznej oraz wyciąg z Taryfy w zakresie, w jakim reguluje ona wysokośc bonifikat z tytułu niedotrzymania parametrów jakościowych energii elektrycznej oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców. W razie zmiany IRiESD lub zmiany Taryfy, Umowa wiąże strony z uwzględnieniem dokonanej zmiany IRiESD i odpowiednio Taryfy. Zmiana IRiESD lub Taryfy wywołuje skutki dla stron Umowy i nie wymaga zawarcia aneksu do Umowy.”, - zamieszczenie we wzorcach umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci - UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci - UT” postanowień o treści: a) „Niniejsza umowa ulega rozwiązaniu z chwilą utraty przez Odbiorcę tytułu prawnego do lokalu/nieruchomości/obiektu, dla przyłączenia którego została zawarta niniejsza umowa o przyłączenie. Odbiorca ponosi odpowiedzialność z tytułu szkody wyrządzonej ENEA Operator w związku z brakiem powiadomienia o utracie tytułu prawnego do lokalu/nieruchomości/obiektu, dla przyłączenia którego została zawarta niniejsza umowa o przyłączenie.“, b) „W razie niewykonania przez drugą stronę zobowiązań wynikających z umowy, każda ze stron może rozwiązać niniejszą umowę po uprzednim pisemnym wezwaniu drugiej strony do wykonania tych zobowiązań wynikających z umowy z zakreśleniem terminu nie krótszego niż 1 miesiąc i z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona rozwiązać umowę.“, c) „Każdej ze stron przysługuje prawo do odszkodowania w związku z niewykonaniem zobowiązania przez drugą stronę.“, 8 Jednocześnie Spółka zobowiązała się do - uchwalenia zmian do wzorców umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci-UK”, „Umowa o przyłączenie do sieci-UT” i „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej” oraz rozpoczęcie zawierania umów według nowych wzorców w terminie 8 tygodni od uprawomocnienia się decyzji. - zmiany istniejących w obrocie ww. umów w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji poprzez wysłanie w tym terminie do konsumentów podpisanego jednostronnie aneksu do danej umowy wraz z informacją skierowaną do konsumentów odnośnie skutków przyjęcia lub odrzucenia tych aneksów oraz konsekwencji braku odpowiedzi na powiadomienie o zmianie ww. umów, - złożenia sprawozdania z podjętych działań w terminie 5 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji. Dodatkowo Spółka wskazała, iż w ww. okresie 8 tygodni zakłada 2 tygodnie na uchwalenie zmian do wzorców oraz 6 tygodni na ich implementacje. Wycofanie starych wzorców i wprowadzenie nowych jest ze względu na skalę działalności Spółki zadaniem skomplikowanym pod względem logistycznym i informatycznym. Może przy tym powodować konieczność przeprowadzenia szkoleń dla pracowników przygotowujących umowy, dostosowania systemów informatycznych w zakresie m.in. terminów płatności, przygotowania projektu wzorca i jego druk oraz dystrybucję do wszystkich Biur Obsługi Klienta wyciągów z Taryfy i IRiESD. (dowód: karta nr 34-40, 54-61) 2.6. Spółka zawarła z konsumentami następującą ilość umów, z zastosowaniem wskazanych wyżej wzorców (stan na dzień 30.06.2011 r.): Ilość umów o świadczenie usług dystrybucji zawartych w 2009r. Ilość umów o świadczenie usług dystrybucji zawartych w 2010 r. Ilość umów o świadczenie usług dystrybucji zawartych w I połowie 2011 r. 289 146 169 Ilość umów o przyłączenie do sieci zawartych w 2009 r. Ilość umów o przyłączenie do sieci zawartych w 2010 r. Ilość umów o przyłączenie do sieci zawartych w pierwszym półroczu 2011 r. Typ umowyUT 14720 13773 6180 Typ umowy UK 103 147 26 Ilość odbiorców indywidualnych w województwach obsługiwanych przez Spółkę wynosi (stan na dzień 30.06.2011 r.): województwo Ilość odbiorców wielkopolskie 92 kujawsko-pomorskie 57 lubuskie 66 9 pomorskie 0 dolnośląskie 0 zachodniopomorskie 219 suma 434 (dowód: karta nr 41, 50-51) 3. Mając powyższe ustalenia na uwadze Prezes Urzędu zważył, co następuje: 3.1. Zagrożenie interesu publicznoprawnego . Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. W opinii Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Spółki. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie (…). 3.2. Oznaczenie przedsiębiorcy Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…) jest w szczególności przedsiębiorca określony w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.) , tj. m.in. osoba prawna wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Strona postępowania – ENEA Operator Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu - jest spółką prawa handlowego, której art.12 ustawy kodeks spółek handlowych przyznaje osobowość prawną. Spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą m.in. na sprzedaży energii elektrycznej - jest zatem przedsiębiorcą w rozumieniu wskazanych przepisów. 3.3. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I sentencji decyzji. 3.3.1. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W ramach niniejszego postępowania postawiono przedsiębiorcy zarzut stosowania niezgodnej z prawem praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na zamieszczeniu we wzorcach umownych p.n. „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej”, „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT” zapisów, które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego do Rejestru. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, iż ‚„Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.”, natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które 10 zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego. (...).” Do stwierdzenia zatem praktyki z art. 24 ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie (...) konieczne jest wykazanie, że spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na stosowaniu postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, zwanego dalej „Rejestrem”, 2) naruszenie tymi działaniami zbiorowego interesu konsumentów. Ad 1) Pierwsza przesłanka naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie (…) - bezprawność działań przedsiębiorcy Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych, a także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wyżej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie (…), za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru. W niniejszej sprawie przedmiotowe umowy pomiędzy Spółką a klientami są zawierane w oparciu o jednolicie opracowane wzorce umów, identyczne zarówno co do formy, jak i treści. Tak więc klient ma jedynie możliwość wypowiedzenia się na temat przedłożonych przez Spółkę konkretnych postanowień określających jego zobowiązania, nie ma natomiast możliwości swobodnego kształtowania treści tych postanowień. Zatem nie budzi wątpliwości fakt, iż Spółka zawiera z konsumentami umowy w oparciu o wzorce umów w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Należy w tym miejscu wskazać, iż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 k.p.c. ) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego . Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., 11 może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „ (…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.ok.ik. [obecnie art. 24] obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a ustawy o ochronie (…) znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Jak już wskazano, przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że wyżej wymienione, zakwestionowane przez Prezesa Urzędu, postanowienia umów stosowanych przez Spółkę w obrocie konsumenckim, są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami SOKiK i wpisanych do Rejestru pod pozycjami: 496,1465 i 2206. a) postanowienie umowne nieprawidłowo określające termin płatności Niedozwolonym jest postanowienie, wpisane do Rejestru pod poz. 496 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 14 marca 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 6/04), o treści: „Należność za gaz ziemny oraz świadczone Kupującemu usługi będą regulowane na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę (…) 14 dniowym od daty wystawienia faktury w przypadku wysyłki pocztą z wyłączeniem § 5 ust. 3 umowy. Należność za gaz ziemny, o której mowa w § 5 ust. 3 umowy Kupujący będzie regulował na podstawie faktur wystawionych przez Sprzedawcę w terminie podanym w fakturze”. Uzasadniając powyższy wyrok Sąd podzielił argumenty Prezesa Urzędu, który był powodem w sprawie, że przedmiotowa klauzula powoduje, że konsument nie posiada wiedzy przy zawieraniu umowy z pozwaną na podstawie tych wzorców umów odnośnie terminu płatności należności za świadczone usługi, gdyż umowa takiego terminu nie określa, a czyni to wyłącznie faktura, doręczona po zawarciu umowy. Powyższe może z pewnością powodować szereg negatywnych konsekwencji dla konsumenta, np. konieczność zapłaty odsetek za opóźnienie w zapłacie w wyniku otrzymania faktury pocztą po terminie płatności, bądź też wyznaczenie zbyt krótkiego terminu płatności z uwagi na opóźnienie doręczenia faktury. Zastosowanie przedmiotowej klauzuli oznacza, że przedsiębiorca zastrzega sobie wyłączne uprawnienie do ustalania terminu płatności należności przez konsumenta. Z tych przyczyn klauzula ta jest niedozwolona w świetle art. 385 3 pkt 8 i pkt 9 k.c. Umowa bowiem powinna wyraźnie określać sposób oraz termin spełnienia świadczenia przez każdą ze stron, zwłaszcza, gdy jedną z nich jest konsument, a nie profesjonalista. Treści kwestionowanego postanowienia zamieszczonego we wzorcu umowy p.n. „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej”, stosowanym przez Spółkę, w sposób tożsamy, jak powyżej powołane niedozwolone postanowienie umowne, uprawnia przedsiębiorcę do subiektywnego ustalania w fakturze terminu płatności za dystrybucję energii elektrycznej. Natomiast sam konsument, na podstawie zawartej umowy, nie jest w stanie określić ani przewidzieć, w jakim terminie powinien uiścić opłatę za tę usługę. 12 Ustalając termin obowiązku zapłaty faktury od daty jej wystawienia, Spółka naraża konsumenta na negatywne konsekwencje, w postaci choćby konieczności zapłaty odsetek za opóźnienie lub zbyt krótki termin wyznaczony na zapłatę w razie opóźnienia w doręczeniu faktury. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, iż skutek stosowania omawianego postanowienia jest tożsamy ze skutkiem stosowania klauzuli wpisanej do Rejestru pod nr 496. Tym samym, pomimo odmienności wynikających z użytych zwrotów i wyrazów, stwierdzić należy tożsamość porównywanych zapisów. b) postanowienie umowne nieprawidłowo określające zasady rozwiązania umowy W wyroku z dnia 11 czerwca 2011 r. SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który następnie został wpisany pod poz. 1465 o treści: „Umowa może być rozwiązana z zachowaniem pisemnej formy wypowiedzenia przez BZA S.A. z zachowaniem 3 miesięcznego terminu wypowiedzenia - w przypadkach nie wyszczególnionych powyżej”. Dodatkowo wskazać można, iż klauzula o podobnej treści „Bank może wypowiedzieć Umowę tylko z ważnych powodów, a w szczególności…" została wpisana do rejestru pod pozycja 1928. Analiza wzorców umowy p.n. „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT” wykazała, iż w kwestionowanym postanowieniu Spółka przyznała sobie prawo do rozwiązania umowy bez wskazania konkretnych przyczyn. Natomiast, zdaniem Prezesa Urzędu, konsument powinien wiedzieć, jakie konkretne sytuacje będą powodować rozwiązanie umowy. Tak więc, niejednoznaczna treść kwestionowanych postanowień o treści „Strony mogą rozwiązać umowę z przyczyn innych niż wymienione w ust. 1 i ust. 2 za 3 miesięcznym okresem wypowiedzenia”, dotyczące rozwiązania umowy z powodów wskazanych w sposób ogólny, mogą wprowadzać konsumenta w błąd. Takie postanowienia zastrzegającą dla kontrahenta konsumenta (Spółki) uprawnienie do wypowiedzenia umowy bez wskazania ważnych przyczyn (art. 385 3 pkt 15 k.c.). Zatem skutek stosowania kwestionowanego zapisu jest taki sam, jak tego, który został umieszczony w Rejestrze pod poz. 1465, co w tym wypadku przesądza o ich tożsamości. Bez znaczenia są odmienności wynikające z różnic w sformułowaniach i użytych zwrotach porównywanych klauzul. c) postanowienie umowne nieprawidłowo określające zasady dostarczania konsumentom korespondencji W wyroku z dnia 3 listopada 2010 r. SOKiK uznał za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który następnie został wpisany pod poz. 2206: „ W razie zaniechania obowiązku niezwłocznego zawiadomienia banku o zmianie adresu, pisma wysłane do posiadacza rachunku pod dotychczasowy adres pozostawia się w dokumentacji rachunku ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest znany bankowi" (sygn. akt XVII Amc 1783/09). Tego typu postanowienia były już kwestionowane przez SOKiK, który przykładowo w uzasadnieniu do wyroku z dnia 17 sierpnia 2006 roku (Sygn. Akt XVII Amc 100/50) stwierdził, iż uznany za niedozwolony zapis umowny „ kształtuje sytuację konsumenta niekorzystnie w porównaniu z sytuacją pozwanego, nakładając na konsumenta bardzo rygorystyczne skutki w zakresie odbierania korespondencji pozwanego analogicznie jak przepisy k.p.c. w odniesieniu do korespondencji sądowej. Instytucja doręczenia zastępczego należy do prawa procesowego i negatywnie należy ocenić próbę jej adaptowania do obrotu gospodarczego, zwłaszcza, gdy jedną ze stron umowy jest konsument oraz mając na uwadze art. 61 k.c., zgodnie z którym oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. 13 Podkreślić należy, iż instytucja doręczenia zastępczego nie jest gwarantem dojścia do konsumenta oświadczenia woli pozwanego w w/w sposób. Również dwukrotna adnotacja placówki pocztowej „nie podjęto w terminie” nie przesądza o tym, że konsument mógł zapoznać się z oświadczeniem woli pozwanego. Postanowienie [to] (…) może prowadzić do sytuacji, gdy konsument pozbawiony możliwości rzeczywistego zapoznania się z oświadczeniem woli pozwanego narażony będzie na jego skutki prawne. Takie ukształtowanie obowiązków konsumenta rażąco narusza jego interesy i jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. ” Przytoczone wyżej postanowienia wzorców umowy p.n. „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT” stosowane przez Spółkę również ustanawiają fikcję skutecznego złożenia oświadczenia woli przez przedsiębiorcę i to w przypadku, gdy konsument pozbawiony byłby realnej możliwości zapoznania się z jego treścią. W opinii Prezesa Urzędu, o ile w sytuacji niedochowania przez konsumenta obowiązku powiadomienia przedsiębiorstwa energetycznego o zmianie adresu do korespondencji, można obciążyć go np. kosztami mylnych operacji, to niedopuszczalna jest regulacja sankcjonująca dokonanie przez przedsiębiorcę czynności, która w istocie nie nastąpiła. Zatem skutek stosowania kwestionowanych zapisów jest taki sam, jak tego, który został umieszczony w rejestrze pod poz. 2206, co w tym wypadku przesądza o ich tożsamości. Bez znaczenia są odmienności wynikające z różnic w sformułowaniach i użytych zwrotach porównywanych klauzul. Tym samym, uprawdopodobniono, iż wymienione w punkcie I sentencji niniejszej decyzji postanowienia mieszczą się w hipotezach klauzul wpisanych do Rejestru, tj.: - postanowienie wzorca umowy p.n.: „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej” dotyczące terminu płatności - w klauzuli zamieszczonej pod numerem 496; - postanowienia wzorców umowy p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT” dotyczące rozwiązania umowy - w klauzuli zamieszczonej pod numerem 1465, - postanowienia wzorców umowy p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci-UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci-UT” dotyczące zasad dostarczania korespondencji - w klauzuli zamieszczonej pod numerem 2206. Ad 2) Druga przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1) ustawy o ochronie (…) – naruszenie zbiorowego interesu konsumentów W myśl art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosowanie postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z prawami licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów będących klientami Spółki, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej. W rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z uprawnieniami określonego kręgu 14 konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu stwierdził, że zostało uprawdopodobnione spełnienie łącznie wszystkich przesłanek niezbędnych dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 1) ustawy o ochronie (...). 3.3.2. Zastosowanie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust.1 ustawy o ochronie (…), jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ Spółka zobowiązała się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia analizowanym naruszeniom, w zakresie wskazanym przez Prezesa Urzędu (patrz: pkt 2.5. uzasadnienia decyzji), w tym zmiany lub usunięcia kwestionowanych postanowień. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak opracowane zapisy wzorców umownych mogą zostać wprowadzone do obrotu konsumenckiego. Zakres zobowiązania obejmuje zarówno odpowiednie zmiany we wzorcach umów stosowanych przy nowo podpisywanych umowach, jak i aktualnie obowiązujących. Oznacza to konieczność zmiany wszystkich umów istniejących w obrocie prawnym poprzez wysłanie do konsumentów podpisanego jednostronnie aneksu do danej umowy wraz z informacją skierowaną do konsumentów odnośnie skutków przyjęcia lub odrzucenia tych aneksów oraz konsekwencji braku odpowiedzi na powiadomienie o zmianie ww. umów Tym samym, Prezes Urzędu, po przeprowadzeniu analizy złożonego wniosku, uznał za stosowne oprzeć rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I sentencji niniejszej decyzji o regulację przepisu art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 28 ust.2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji, o której mowa w ust.1 tego artykułu, Prezes Urzędu może także określić termin wykonania tych zobowiązań . Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w pkt I sentencji decyzji. 3.4. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji decyzji. 3.4.1. Przesłanki naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów W ramach niniejszego postępowania, postawiono Spółce także zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której stanowi art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…), polegającej na: a) zaniechaniu umieszczenia w stosowanym wzorcu umowy p.n. „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej” postanowień określających parametry techniczne energii oraz wysokość bonifikaty za niedotrzymanie tych parametrów oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców, co może stanowić naruszenie obowiązku 15 informacyjnego określonego w art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.); b) zaniechaniu umieszczenia w stosowanych wzorcach umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci - UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci - UT” postanowień określających odpowiedzialność przedsiębiorstwa energetycznego z tytułu niedotrzymania warunków umowy (za wyjątkiem kar umownych za zwłokę) oraz postanowień określających warunki rozwiązania umowy o przyłączenie, co może stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego określonego w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tj. Dz.U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.). Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, iż „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.” Natomiast art. 24 ust. 2 pkt 2) określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. ” Do stwierdzenia naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…), muszą kumulatywnie zostać spełnione dwie przesłanki: 1) bezprawność działań przedsiębiorcy, polegająca na naruszaniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 2) godzenie tymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów. 3.4.2. Naruszenie obowiązków informacyjnych określonych w art. 5 ust. 2 pkt 2) ustawy Prawo energetyczne. Ad 1) Pierwsza przesłanka naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…) - bezprawność działań przedsiębiorcy W art. 5 ustawy Prawo energetyczne wymieniono podstawowe elementy jakie powinny zawierać poszczególne rodzaje umów zawieranych w związku z dostawą energii elektrycznej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i art. 5 ust. 2 pkt 2) tej ustawy dostarczanie energii odbywa się, po uprzednim przyłączeniu do sieci na podstawie umowy dystrybucji, która powinna zawierać m.in. postanowienia określające parametry techniczne energii, jak również wysokość bonifikaty za niedotrzymanie tych parametrów oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców. W niniejszej sprawie przeprowadzono analizę treści wzorca umowy p.n.: „Umowa o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej” ustalając, że Spółka nie zawarła w niej wszystkich wymaganych składników. Dotyczy to kwestii parametrów technicznych energii oraz wysokości bonifikaty za niedotrzymanie tych parametrów i standardów jakościowych obsługi odbiorców. W powyższym zakresie nie wystarczy zatem samo odesłanie do taryfy (w § 10 ust. 1 i ust. 2 oraz § 13 tego wzorca), która nie jest wymieniona jako integralna część umowy i nie jest dostarczana przy zawieraniu umowy z konsumentem. Zadaniem Prezesa Urzędu wskazanie publikatora taryfy oraz podanie konsumentom do wiadomości, iż jest ona „(…) udostępniona przez OSD do publicznego wglądu w punktach obsługi klienta OSD oraz na stronie internetowej OSD” nie wypełnia obowiązku informacyjnego nałożonego na przedsiębiorcę energetycznego w art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo energetyczne. Takie działanie można uznać za naruszające interesy konsumentów, ponieważ nie są oni informowani w sposób jasny i jednoznaczny o przysługujących im prawach w sytuacji niedotrzymania przez Spółkę warunków umowy. W tym miejscu należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy Prawo energetyczne, taryfa jest zbiorem cen i stawek opłat oraz warunków ich stosowania, opracowana przez przedsiębiorstwo energetyczne i wprowadzona jako obowiązująca dla określonych w niej odbiorców w trybie określonym ustawą. 16 Przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją energii elektrycznej ustala w taryfie ceny, stawki opłat za przyłączenie do sieci przesyłowej, stawki opłat za usługi przesyłowe, stawki opłat abonamentowych, bonifikaty z tytułu niedotrzymywania parametrów jakości dostarczanych paliw, opłaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców, opłaty za nielegalny pobór energii elektrycznej. Taryfa jest więc ważnym elementem stosunku zobowiązaniowego. Przyjmuje się, że postanowienia taryfy lub innego aktu (np. Instrukcja Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej) obejmujące kwestie określone w art. 5 ust. 2 pkt 2) ustawy Prawo energetyczne - m.in. parametry techniczne energii oraz wysokość bonifikaty za niedotrzymanie tych parametrów oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców - powinny być zamieszczone w umowie. Innym rozwiązaniem może być ich doręczenie w całości lub w formie stosownego wyciągu jako załącznik stanowiący integralną część umowy. Wówczas, zgodnie z art. 384 § 1 k.c., postanowienia tych aktów będą traktowane na równi z zapisami wzorca umowy. Wydaje się być słusznym, zastosowanie wobec takich sytuacji art. 384 § 1 k.c., który nakłada na przedsiębiorcę obowiązek doręczenia konsumentowi ustalonego wzorca (regulaminu) przy zawieraniu umowy. Doręczenia nie może jednak zastąpić udostępnienie taryf czy instrukcji w jednostkach terenowych przedsiębiorstw energetycznych lub na stronach internetowych. W konsekwencji wzorzec odsyłający w swej treści do tych aktów, które ani w całości ani w formie wyciągu nie są konsumentowi doręczone, nie spełnia podstawowego wymogu sformułowania go w sposób jasny i zrozumiały (art. 385 § 2 k.c.). Zakwestionowane działanie Spółki należy zatem uznać za bezprawne i naruszające interesy konsumentów, ponieważ naruszenie obowiązku informacyjnego wyznaczonego przez art. 5 ust. 2 pkt 2) ustawy Prawo energetyczne prowadzi do obejścia przepisów chroniących konsumentów. W związku z powyższym, należało uznać za uprawdopodobnione, iż wskazane działania przedsiębiorcy stanowią naruszenie obowiązku informacyjnego o którym stanowi art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…). Ad 2) Druga przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…) – godzenie bezprawnymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów Jak wskazywano już powyżej, w myśl art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…) praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Mówiąc o „zbiorowym interesie konsumentów” należy zaznaczyć, iż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje jego definicji, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem często lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z prawami licznej grupy konsumentów, wszystkich konsumentów będących klientami Spółki, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę o przyłączenie do sieci lub umowę o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej. W rozpatrywanym stanie faktycznym zachowanie nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z uprawnieniami określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej, licznej grupy obecnych i przyszłych kontrahentów przedsiębiorcy. 17 Opisane zachowanie Spółki, naruszające przepis art. 5 ust. 2 pkt 2) ustawy Prawo energetyczne, niewątpliwie godzi w interes konsumentów i rodzi po ich stronie niekorzystne konsekwencje. Na skutek naruszenia ww. obowiązku informacyjnego, Spółka ogranicza możliwość dochodzenia przez nich ewentualnych roszczeń z tytułu nienależytego wykonywania umowy przez Spółkę i uzyskanie w związku z tym konkretnych upustów przy płatnościach. Ponadto konsument powinien mieć wprost i jednoznacznie przekazaną informację, iż przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za niedotrzymanie warunków umowy. Tak więc, Spółka zastosowała regulację, która niewątpliwie godzi w ekonomiczne interesy konsumentów ograniczając ich prawa gwarantowane wyżej wskazanymi przepisami ustawy Prawo energetyczne. Tym samym zostało uprawdopodobnione spełnienie drugiej z przesłanek - godzenie bezprawnymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów - niezbędnej do stwierdzenia praktyki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Mając powyższe na względzie, Prezes Urzędu stwierdził, że zostało uprawdopodobnione spełnienie łącznie wszystkich przesłanek koniecznych dla zakwalifikowania opisanych działań jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (...), polegającej na naruszeniu przez Spółkę obowiązku informacyjnego określonego w art. 5ust. 2 pkt 2) ustawy Prawo energetyczne. 3.4.3. Naruszenie obowiązków informacyjnych określonych w art. 7 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne. Ad 1) Pierwsza przesłanka naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…) - bezprawność działań przedsiębiorcy Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne umowa o przyłączenie do sieci powinna zawierać między innymi co najmniej postanowienia określające odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy, a w szczególności za opóźnienie terminu realizacji prac w stosunku do ustalonego w umowie oraz warunki rozwiązania zawartej umowy. Analiza stosowanych przez Spółkę w obrocie konsumenckim wzorców umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci - UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci - UT” wykazała, zdaniem Prezesa Urzędu, iż Spółka uchybiła wyżej wskazanemu obowiązkom. Co prawda, w powyższych wzorcach Spółka zamieściła postanowienia wprowadzające kary umowne na rzecz obu stron umowy, za opóźnienie w rozpoczęciu dostarczania i odbioru energii elektrycznej, w wysokości 0,1% opłaty za przyłączenie za każdy dzień zwłoki, nie więcej jednak niż wysokość tej opłaty. Ponadto, w umowach tych, zagwarantowano stronom prawo rozwiązania umowy bez wypowiedzenia w określonych przypadkach, głównie leżących po stronie klienta (konsumenta) i w jednym wypadku, gdy Spółka utraci wymagane prawem koncesje na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie dystrybucji energii elektrycznej. Jednocześnie Spółka zapewniła sobie prawo do pokrycia przez konsumenta poniesionych przez nią, udokumentowanych wydatków i zobowiązań w przypadku, gdy przyłączenie nie zostało wykonane z winy klienta. Natomiast w sytuacji, gdy nie dojdzie do wykonania przyłączenia z winy Spółki, konsument nie pokrywa wydatków poniesionych i zobowiązań zaciągniętych przez Spółkę. Zdaniem Prezesa Urzędu, taka regulacja może być poczytana za jedynie częściowe wypełnienie obowiązku określonego w art. 7 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne, to jest zamieszczenie w umowie postanowień określających odpowiedzialność stron za szczególną 18 postać niedotrzymania warunków umowy - opóźnienie terminu realizacji prac w stosunku do umówionego oraz nie wykonanie przyłączenia. Podkreślić jednak należy, iż po myśli ww. ustawy umowa o przyłączenie do sieci winna zawierać postanowienia określające odpowiedzialność stron za niedotrzymanie także innych warunków umowy. Analizowane wzorce umowy takie postanowienia zawierały, jednak nieproporcjonalnie rozkładały ciężar tej odpowiedzialności pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą. Takie ukształtowanie wzorca umowy o przyłączenie do sieci nie tylko nie wypełniało obowiązku zamieszczenia w nim regulacji wskazującej na odpowiedzialność przedsiębiorcy z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, ale również powodowało nierównomierne rozłożenie praw i obowiązków w zawiązywanym stosunku prawnym. Omawiana regulacja nie dawała bowiem konsumentowi prawa do wnoszenia stosowanych roszczeń nawet w przypadku, gdy do niewykonania umowy doszło z powodu okoliczności leżących po stronie Spółki. Nie przewidywała także odpowiedzialności z tytułu nienależytego wykonania umowy przez Spółkę. Podobnie, zdaniem Prezesa Urzędu, w analizowanych wzorcach umowy brak było postanowień określających warunki rozwiązania umowy o przyłączenie do sieci. Tak jak wskazywano już powyżej, wzorce te zawierały postanowienia wskazujące na okoliczności leżące przede wszystkim po stronie konsumenta, których wystąpienie poczytywane będzie za nienależyte wykonanie przez niego umowy. Jednocześnie przyjęte we wzorcach regulacje zastrzegały w takich wypadkach uprawnienie przedsiębiorcy, jak i konsumenta do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z powołaniem się na zaistnienie którejś z określonych w § 8 ust. 1 i 2 „Umowy o przyłączenie do sieci-UT” oraz § 10 ust. 1 i 2 „Umowy o przyłączenie do sieci-UK” sytuacji i uprawnienie do żądania stosownego odszkodowania. W omawianych wzorcach brak było jednak uregulowań symetrycznych, to jest określających inne przypadki niż utrata przez Spółkę koncesji, w których to konsument byłby uprawniony do rozwiązania zawartej umowy z powołaniem się na zaistnienie okoliczności leżących po stronie przedsiębiorcy lub też okoliczności niezależnych od żadnej ze stron umowy. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, iż uprawdopodobnione zostało spełnienie pierwszej z przesłanek uznania kwestionowanych działań Spółki za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…), gdyż wskazane działania przedsiębiorcy stanowią naruszenie obowiązku informacyjnego, o którym stanowi art. 7 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne. Ad 2) Druga przesłanka naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…) – godzenie bezprawnymi działaniami w zbiorowy interes konsumentów Jak wskazywano już powyżej, w niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów tj. wszystkich konsumentów będących klientami Spółki, jak i potencjalnych zainteresowanych, którzy mogą zawrzeć z nią umowę o przyłączenie do sieci lub umowę o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej (patrz: pkt 4.2.b) decyzji). Powyżej wymienione uchybienia w zakresie zaniechania umieszczenia w stosowanych wzorcach umów p.n.: „Umowa o przyłączenie do sieci - UK” i „Umowa o przyłączenie do sieci - UT” postanowień określających odpowiedzialność przedsiębiorstwa energetycznego z tytułu niedotrzymania warunków umowy (za wyjątkiem kar umownych za zwłokę) oraz postanowień określających warunki rozwiązania umowy o przyłączenie, zdaniem Prezesa Urzędu, również godziły w interes konsumentów. Jak już wskazywano powyżej, treść tych wzorców nie zawierała uregulowań wskazujących w szczególności na odpowiedzialność Spółki z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy z przyczyn leżących po 19 stronie Spółki (z wyjątkiem utraty przez nią koncesji), jakie uprawniałyby konsumenta do rozwiązania zawartej umowy. Nie tylko uchybia to obowiązkowi określonemu w art. 7 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne, ale również w sposób oczywisty umniejsza pozycję prawną konsumentów w zawartych umowach. Niewątpliwie takie działanie spółki godzi w zbiorowy interes konsumentów, którzy nie posiadając odpowiedniej wiedzy o przysługujących im uprawnieniach prawdopodobnie nie skorzystają z przysługujących im roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez Spółkę. Zatem uprawdopodobniono zaistnienie drugiej przesłanki niezbędnej do stwierdzenia stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie (…). Podsumowując powyższe, stwierdzić należy uprawdopodobnienie spełnienia wszystkich przesłanek niezbędnych do uznania wyżej opisanego działania Spółki, naruszającego obowiązek informacyjny określony przez ustawodawcę w art. 7 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2) ustawy o ochronie (…). 3.4.4. Zastosowanie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust.1 ustawy o ochronie (…), jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ Spółka zobowiązała się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia analizowanym naruszeniom, w zakresie wskazanym przez Prezesa Urzędu (patrz: pkt 2.5. uzasadnienia decyzji) poprzez uzupełnienie wzorców umów w stosownym zakresie. Zdaniem Prezesa Urzędu, tak opracowane zapisy wzorców umownych mogą zostać wprowadzone do obrotu konsumenckiego. Zakres zobowiązania obejmuje zarówno stosowne zmiany we wzorcach umów stosowanych przy nowo podpisywanych umowach, jak i aktualnie obowiązujących. Oznacza to konieczność zmiany wszystkich umów istniejących w obrocie prawnym poprzez wysłanie do konsumentów podpisanego jednostronnie aneksu do danej umowy wraz z informacją skierowaną do konsumentów odnośnie skutków przyjęcia lub odrzucenia tych aneksów oraz konsekwencji braku odpowiedzi na powiadomienie o zmianie ww. umów Tym samym, Prezes Urzędu, po przeprowadzeniu analizy złożonego wniosku, uznał za stosowne oprzeć rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji niniejszej decyzji o regulację przepisu art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 28 ust.2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji, o której mowa w ust.1 tego artykułu, Prezes Urzędu może także określić termin wykonania tych zobowiązań. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w pkt II sentencji decyzji. 4. Rozstrzygniecie zawarte w punkcie III sentencji decyzji. 20 Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji wydanej na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek złożenia w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Wobec powyższego, należało orzec jak w pkt III sentencji decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) , w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury we Wrocławiu Zbigniew Jurczyk