RKT-5/2000

1 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powstańców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel. /Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 29.02.2000r. RKT-562-s-02/99/K/MF Decyzja Nr RKT- 05/2000 I. Na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 15 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz.U. z 1999r. Nr 52, poz. 547) po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z urzędu nakłada się na Zakład Usługowo - Produkcyjny „Komunalnik” Sp. z o.o. ul. gen. Andersa 4 Głuchołazy, z tytułu niewykonania decyzji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 07.04.1999r. Nr RKT-22/99 (sygn. akt RKT-562/09/98/MF) karę pienięŜną w wysokości 18 517 PLN (słownie: osiemnaścietysięcypięćset siedemnaściezłotych) płatną do BudŜetu Państwa. Uzasadnienie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach decyzją z dnia 07.04.1999r. Nr RKT – 22/99 nakazał zaniechania przez Zakład Usługowo - Produkcyjny „Komunalnik” Sp. z o.o. (zwany dalej Zakładem) stosowania praktyk monopolistycznych określonych w pkt I, II, III sentencji i uzasadnionych w treści decyzji to jest: - określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku poprzez odmowę przyjmowania na składowisko w Głuchołazach odpadów komunalnych przywoŜonych przez Altvater Sulo Polska Sp. z o.o. Oddział w Krapkowicach z terenu Gminy Głuchołazy, co przeciwdziała ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania konkurencji na rynku wywozu odpadów komunalnych z terytorium tej gminy; - określonej w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy antymonopolowej polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku poprzez odmowę przyjmowania na składowisko w Głuchołazach odpadów komunalnych przywoŜonych przez Altvater Sulo Polska Sp. z o.o. Oddział w Krapkowicach z terenu Gminy Głuchołazy, albowiem działaniem takim dopuszcza się podziału rynku według kryteriów podmiotowych; - określonej w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy antymonopolowej polegającej na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku poprzez odmowę przyjmowania na składowisko w Głuchołazach odpadów komunalnych przywoŜonych przez Altvater Sulo Polska Sp. z o.o. Oddział w Krapkowicach z terenu Gminy Głuchołazy, albowiem odmowa ta dyskryminuje Wnioskodawcę wobec braku moŜliwości alternatywnego składowania odpadów na innym składowisku. Ponadto w pkt V sentencji na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 14 ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej, nałoŜono na Zakład karę pienięŜną w wysokości 5 000 PLN. płatną do budŜetu państwa. Od powyŜszej decyzji Ŝadna ze stron nie wniosła odwołania, Zakład wpłacił nałoŜoną karę (decyzja uprawomocniła się w dniu 27.04.1999r.). W dniu 29.06.1999r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach wszczął postępowanie kontrolne (sygn. akt RKT-423/08/99/MF) i zwrócił się do stron w/w postępowania administracyjnego z zapytaniami mającymi na celu uzyskanie informacji na temat wykonywania decyzji Nr RKT-22/99. 2 W odpowiedzi na pytania Urzędu, Zakład poinformował, Ŝe wystosował do spółki Altvater pismo w którym nie stwarza przeszkód do składowania odpadów komunalnych wywoŜonych z terenu Gminy Głuchołazy na składowisko przez siebie administrowane. Z załączonego pisma wynika jednak, Ŝe Zakład „nie moŜe” wydać zapewnienia odbioru odpadów komunalnych spółce Altvater, dlatego, Ŝe w dalszym ciągu administrowane przez niego składowisko nie posiada zezwolenia formalno-prawnego. Takie stanowisko Zakładu, jego zdaniem, miałoby oznaczać, Ŝe zaniechał on stosowania praktyk monopolistycznych, o których mowa w decyzji Nr RKT 22/99. Spółka Altvater pismem z dnia 05.08.1999r. poinformowała, Ŝe Zakład zawiadomił ją, Ŝe z powodu braku zezwolenia formalno – prawnego na uŜytkowanie administrowanego składowiska, nie moŜe wydać jej zapewnienia odbioru odpadów komunalnych przywoŜonych z terenu Gminy Głuchołazy. Brak zapewnienia odbioru odpadów przywoŜonych przez spółkę Altvater na składowisko w Głuchołazach uniemoŜliwia jej wystąpienie do Burmistrza Miasta i Gminy Głuchołazy o uzupełnienie zapisu w decyzji wydanej spółce (zezwoleniu na usuwanie opadów komunalnych z terenu Głuchołaz) o moŜliwość składowania odpadów nie tylko na składowisku w Knurowie, lecz takŜe na składowisku w Głuchołazach. W dniu 03.08.1999r. spółka Altvater otrzymała ustną zgodę od p. dyrektor Zakładu na składowanie odpadów na składowisku w Głuchołazach. W związku z uzyskanymi informacjami od stron, Urząd pismem z 10.08.1999r. poinformował Zakład, Ŝe jego zachowanie nie moŜe zostać uznane za wykonywanie decyzji Nr RKT-22/99. W piśmie tym zawarte zostało szerokie uzasadnienie stanowiska Urzędu w tej materii. Zakład nie zgodził się ze stanowiskiem Urzędu, Ŝe decyzja Nr RKT–22/99 nie jest przez niego wykonywana. Uzasadnia to tym, Ŝe nie wydał na piśmie zapewnienia odbioru odpadów ze względu na sytuację formalno – prawną składowiska, które jest uŜytkowane bez wskazania lokalizacyjnego oraz pozwolenia na budowę i uŜytkowanie. Składowisko to moŜe być w kaŜdej chwili zamknięte. Kontrola z 24.06.1999r. potwierdziła fakt nielegalności składowiska. Zakład poinformował równieŜ Urząd, załączając odpis stosownego pisma, Ŝe zwrócił się do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Opolu, o zajęcie stanowiska w sprawie ewentualnego wydania zapewnienia o gotowości odbioru odpadów komunalnych na składowisku w Konradowie. Urząd pismem z 16.09.1999r. wezwał Zakład do przedstawienia stanowiska WIOŚ w Opolu, odnośnie przedmiotowej kwestii – stanowisko takie nie zostało do Urzędu nadesłane. W dniu 09.11.1999r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nałoŜenia na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy antymonopolowej na ZU-P „Komunalnik” Sp. z o.o. kary pienięŜnej z tytułu niewykonania prawomocnej decyzji z dnia 07.04.1999r. Nr RKT-22/99. ZłoŜone przez Zakład wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 16.11.1999r. świadczą o utrzymywaniu przez niego niezmiennego stanowiska co do kwestii wykonywania decyzji Nr RKT-22/99. Urząd powtórnie zwrócił się do spółki Altvater Sulo Polska z pytaniami, mającymi umoŜliwić ocenę zachowania Zakładu pod kątem wykonywania przez niego decyzji Nr RKT-22/99. Spółka poinformowała, Ŝe składuje usuwane przez siebie odpady komunalne z terenu Głuchołaz na składowisku w Konradowie na podstawie tylko ustnego zapewnienia p. dyrektor Zakładu. Spółka Altvater nie otrzymała od Zakładu pisemnego zapewnienia odbioru odpadów komunalnych na administrowane przez Zakład składowisko – co uniemoŜliwiło wystąpienie do Burmistrza MiG Głuchołazy o uzupełnienie zapisu w zezwoleniu na usuwanie odpadów i tym samym uniemoŜliwiło spółce składowanie odpadów w sposób legalny na składowisku w Konradowie. Pomiędzy spółką Altvater, a Zakładem nie została równieŜ zawarta umowa w oparciu o postanowienia której odbywałoby się składowanie odpadów. 3 Z informacji zebranych w toku postępowania kontrolnego (sygn. akt RKT-423-08/99/MF) oraz z wyjaśnień uzyskanych od stron po wszczęciu postępowania w sprawie nałoŜenia kary z tytułu niewykonywania decyzji Urzędu (sygn. akt RKT-562-s-02/99/MF) wynika, Ŝe decyzja Nr RKT-22/99 nie jest wykonywana przez podmiot, któremu nakazano tą decyzją zaniechania praktyk monopolistycznych na rynku. Urząd w pkt I-III sentencji ww. decyzji nakazał Zakładowi zaniechania praktyk monopolistycznych polegających na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku poprzez odmowę przyjmowania na składowisku w Głuchołazach odpadów komunalnych przywoŜonych przez spółkę Altvater z terenu Gminy Głuchołazy. Przedsiębiorca, który zamierza w sposób zgodny z obowiązującym porządkiem prawnym prowadzić działalność gospodarczą polegającą na usuwaniu odpadów komunalnych, zobowiązany jest na podstawie art. 7 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. Nr 132, poz. 622 z późn. zm.) uzyskać stosowne zezwolenie na prowadzenie tej działalności od władz danej Gminy. Aby takie zezwolenie mogło być udzielone, podmiot ubiegający się o jego wydanie powinien zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przedłoŜyć zapewnienie gotowości odbioru odpadów przez zakład prowadzący działalność w zakresie wykorzystywania lub unieszkodliwiania odpadów. W toku postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem decyzji Nr RKT-22/99, ustalono, Ŝe spółka Altvater kilkukrotnie zwracała się do Zakładu o wydanie powyŜszego zapewnienia, stale spotykała się jednak z odmową, uzasadnianą faktem nielegalności administrowanego przez Zakład składowiska, który jednocześnie w oparciu o nie stale prowadził swą działalność gospodarczą. Takie stanowisko Zakładu, a więc odmowa wydania zapewnienia odbioru odpadów było równoznaczne z odmową przyjmowania ich na składowisko, w konsekwencji powodowało niemoŜność uzyskania przez spółkę Altvater zezwolenia na usuwanie odpadów komunalnych z terenu gminy Głuchołazy. Spółka Altvater uzyskała zapewnienie odbioru odpadów komunalnych z terenu gminy Głuchołazy od PPH-U „Komart” Sp. z o.o. w Knurowie, a następnie uzyskała w oparciu o to zapewnienie, decyzją Burmistrza MiG Głuchołazy z dnia 31.03.1999r. zezwolenie na wywóz odpadów komunalnych z terenu Głuchołaz – miejsce składowania tych odpadów wskazano jednak w Knurowie. Tak więc, z powyŜszego wynika, Ŝe spółka Altvater prowadząc działalność polegającą na usuwaniu odpadów komunalnych z terenu Gminy Głuchołazy, moŜe ją prowadzić w ten sposób, Ŝe będzie wywozić odpady na składowisko w Knurowie – oddalone o 105 km od Głuchołaz. Równocześnie w oparciu o ustną zgodę dyrektora Zakładu, spółka Altvater począwszy od sierpnia 1999r. wywozi odpady z terenu Głuchołaz na składowisko w Konradowie administrowane przez Zakład. Działanie takie nie znajduje jednak oparcia w decyzji Burmistrza MiG Głuchołazy, gdyŜ w niej jako miejsce składowania odpadów wskazano Knurów. Kwestia pojęcia „odmowy przyjmowania odpadów” była przedmiotem rozwaŜań w uzasadnieniu decyzji Nr RKT–22/99. (str. 4 akapit pierwszy, str. 6 akapity drugi i trzeci strona 7 akapit piąty), gdzie Urząd określił w jaki sposób to pojęcie naleŜy rozumieć. Odnośnie kwestii nielegalności składowiska odpadów komunalnych w Konradowie i znaczenia tego faktu dla rozstrzygnięcia sprawy Urząd wypowiedział się na str. 5 decyzji w akapicie drugim. Pomimo, Ŝe w sentencji (pkt I-III) decyzji znalazło się stwierdzenie, Ŝe „nakazuje się zaniechania praktyk monopolistycznych ...... poprzez odmowę przyjmowania na składowisko w Głuchołazach odpadów komunalnych przywoŜonych przez Altvater Sulo Polska Sp. z o.o. Oddział w Krapkowicach z terenu Gminy Głuchołazy”, zachowanie Zakładu polegające na faktycznym przyjmowaniu odpadów (pozwolenie na wjazd pojazdów specjalistycznych i zrzut odpadów) nie moŜe zostać uznane za wykonywanie decyzji w całości. Uzasadnione to jest tym, Ŝe taka faktyczna zgoda, w myśl obowiązujących przepisów prawa, nie rodzi 4 skutków prawnych dla spółki Altvater. W dalszym ciągu charakter prawny prowadzonej przez tą spółkę działalności nie jest w pełni uregulowany – uzyskała ona zezwolenie na usuwanie odpadów, ale jako miejsce ich składowania wskazano składowisko w Knurowie. W związku z tym w bliŜej nieokreślonej przyszłości moŜe pojawić się sytuacja, Ŝe Burmistrz MiG Głuchołazy zwróci się do spółki Altvater, aby ta prowadziła działalność zgodnie z udzielonym jej zezwoleniem w drodze decyzji, a więc, aby wywoziła odpady do Knurowa (pkt 4 decyzji BMiG Głuchołazy zezwalającej spółce Altvater na usuwanie odpadów komunalnych z terenu Głuchołaz). Ponadto Zakład nie wyraŜając gotowości odbioru odpadów od spółki Altvater, a jedynie faktycznie je przyjmując uniemoŜliwia tej spółce wystąpienie o uzupełnienie decyzji (zezwolenia) w ten sposób, Ŝe jako miejsce składowania odpadów wskazane będzie składowisko w Gminie Głuchołazy. Zakład nie wyraŜając gotowości odbioru odpadów, w kaŜdym czasie moŜe odmówić ich przyjmowania (brak umowy pomiędzy stronami w tym zakresie). Tak więc, sformułowanie „odmowa przyjmowania odpadów” naleŜy rozumieć jako odmowę ich przyjmowania zgodnie z wszystkimi obowiązującymi przepisami, a nie tylko odmowę przyjmowania faktycznie. Patrząc na to sformułowanie z drugiej strony, zgoda na przyjmowanie odpadów będzie wyraŜona wówczas, gdy podmiot administrujący składowiskiem wyrazi gotowość przyjmowania tych odpadów, a następnie faktycznie te odpady będzie przyjmował. Brak jednego z tych elementów skutkuje tym, ze odpady są składowane w sposób nie całkiem zgodny z obowiązującymi przepisami. Kwestia legalności bądź nielegalności składowiska oraz znaczenia tego faktu dla postępowania antymonopolowego została wyjaśniona w uzasadnieniu do decyzji Nr RKT- 22/99. W tym miejscu moŜna wspomnieć o tym, Ŝe Zakład przyjmując na składowisko odpady przywoŜone przez spółkę Altvater wystawia z tego tytułu faktury. Ponadto Zakład pismem z dnia 30.09.1999r., powołując się na ustawę z dnia 27.06.1997r. o odpadach poinformował spółkę Altvater o konieczności klasyfikowania odpadów składowanych w Konradowie i dlatego teŜ wezwał spółkę Altvater do podania kodów przywoŜonych odpadów – potwierdza to prowadzenie przez Zakład w oparciu o składowisko w Konradowie profesjonalnej działalności polegającej na przyjmowaniu i składowaniu odpadów komunalnych. W sytuacji zamknięcia tego składowiska i wydania zakazu składowania na nim odpadów przez uprawnione do tego organy trudno byłoby zarzucać Zakładowi stosowanie praktyk monopolistycznych – skutkowałoby to jednak tym, ze równieŜ sam Zakład nie mógłby składować odpadów na przedmiotowym składowisku. Tak więc, decyzja Nr RKT-22/99 jest wykonywana tylko częściowo tzn. Zakład faktycznie przyjmuje odpady przywoŜone przez spółkę Altvater, nie potwierdza jednak tej czynności w sposób przewidziany prawem, tj. nie wyraził gotowości odbioru odpadów od spółki Altvater w taki sposób, aby ta spółka mogła udokumentować gotowość ich odbioru przez zakład prowadzący działalność w zakresie wykorzystywania lub unieszkodliwiania odpadów, co z kolei warunkuje niemoŜność uzyskania zezwolenia na usuwanie odpadów o treści, o jaką ubiega się spółka Altvater. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Sądu Antymonopolowego dla wymiaru kary nie ma znaczenia, czy decyzja nie jest wykonywana w całości, czy tylko w części. Chodzi o sam fakt jej niewykonywania niezaleŜnie od zakresu działań bądź zaniechań sprzecznych z decyzją. Dlatego teŜ nałoŜenie kary na Zakład z powodu nie wykonywania decyzji Nr RKT-22/99 jest w opisanym wyŜej stanie rzeczy uzasadnione. Urząd zwaŜył co następuje. Niewykonanie decyzji Urzędu z dnia 07.04.1999r. Nr RKT-22/99 i stosowanie zakazanych praktyk monopolistycznych trwało od daty uprawomocnienia się decyzji tj. od 27.04.1999r. do dnia wydania przedmiotowej decyzji i w związku z tym stwierdza się, ze niewykonywanie decyzji następowało przez 10 miesięcy. Art. 15 ust. 1 ustawy antymonopolowej stanowi, Ŝe w wypadku, gdy przedsiębiorca nie wykonuje decyzji, o których mowa w art. 8 ust. 1 i 3 (....), jest zobowiązany wpłacić za kaŜdy rozpoczęty miesiąc niewykonywania w terminie decyzji (...) karę pienięŜną w wysokości 1 % 5 przychodu. Zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy antymonopolowej, jako przychód rozumie się 1/12 przychodu uzyskanego w roku podatkowym poprzedzającym dzień wydania decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych. W odpowiedzi na Ŝądanie Urzędu z dnia 24.01.2000r., Zakład podał, Ŝe w okresie 1999r. jego przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wyniósł 2 222 100 PLN. Przychód w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy antymonopolowej wyniósł 185 175 PLN, natomiast odpowiednio 1 % przychodu wyniósł 1851,75 PLN. Wobec niewykonywania przez Zakład decyzji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Nr RKT-22/99 przez 10 miesięcy, kara pienięŜna ustalona została w kwocie 18 517 PLN (słownie: osiemnaścietysięcypięćsetsiedemnaściezłotych). Na podstawie materiału dowodowego w sprawie jednoznacznie wskazującego na to, Ŝe Zakład nie wykonał prawomocnej decyzji organu antymonopolowego oraz z uwagi na fakt, Ŝe od daty wydania decyzji Nr RKT-22/99 nie upłynęły trzy lata, orzeczono jak w sentencji. Karę naleŜy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP Oddział Okręgowy Warszawa nr 1010 1010-7878-223-1. Od niniejszej decyzji stronie słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Wicedyrektor Delegatury Janina Nabiałek