RKT-5/2022

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 1 P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY Katowice, 14 listopada 20 2 2 r. RKT.611. 1.2020 .BP DECYZJA Nr RKT - 5 / 202 2 I. Na podstawie art. 23b ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkuren cji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 ), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje postanowienia wzorców umów stosowane przez Kancelarię Prawną Veteris Lex Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą we Wrocławiu (dawniej: Kancelaria Prawna Lex sp. z o.o. z siedzibą we Wrocławiu) o treści: [1.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zlec eniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 10 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 8 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.; [2.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w w ysokości 10 % wartości nabytych od GetBack S.A. obligacji. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 8 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu p osiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; [3.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 3 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Zastrzeżenie powyższej kar y umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 8 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopada 2017 r.; [4.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 40 % potrąceń dokonanych przez Dłużnika w związku z zawarciem lub rozwiązaniem umowy ubezpieczenia. Zastrzeżenie powyższej kar y umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 7 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 2 [5.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 30 % sumy składek wpłaconych w wykonaniu umowy ubezpieczenia, o której mowa w § 1 ust. 1 niniejszej Umowy. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 7 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowy m – wersja obowiązująca od listopada 2017 r.; [6.] „W przypadku rozwiązania niniejszej Umowy przez Zleceniodawcę, Zleceniodawca zobowiązany jest uiścić Zleceniobiorcy część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, w tym zwrócić poniesione pr zez Zleceniobiorcę wydatki w wysokości nie mniejszej niż 1 000,00 zł za każdy rozpoczęty miesiąc pozostawania przez Zleceniobiorcę w gotowości do reprezentowania Zleceniodawcy przed sądem powszechnym, jednakże nie większej niż kwota wynagrodzenia wskazaneg o w § 6 ust. 1 lit. a) Umowy. Jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, Zleceniodawca zobowiązany jest także naprawić Zleceniobiorcy szkodę”  § 8 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopada 2017 r.; [7.] „Zleceniobiorca jest uprawniony do rozwiązania niniejszej Umowy ze skutkiem natychmiastowym z zachowaniem formy pisemnej w sytuacji, gdy zachowanie Zleceniodawcy będzie utrudniać prowadzenie sprawy/postępo wania sądowego. Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w zd. 1, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej, stanowiącej dziesięciokrotność stawki minimalnej, określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 z późn.zm.) / w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z późn.zm.), zgodnej z wartością przedmiotu sprawy”  § 8 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r.,  § 7 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietni a 2017 r.; [8.] „W przypadku rozwiązania niniejszej Umowy, Zleceniodawca zobowiązany jest w terminie 3 dni od dnia wygaśnięcia Umowy, uregulować wobec Zleceniobiorcy wynagrodzenie odpowiadające wysokości dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych pr zez Zleceniobiorcę i pełnomocników, nie mniejsze niż połowa stawki minimalnej zgodnej z wartością przedmiotu sprawy określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 z późn.zm.) / w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z późn. zm.), lecz nie większe niż wynikające z § 5 ust. 2 Umowy, wraz z poniesionymi przez Zleceniobiorcę Kosztami procesu wskazanymi w § 5 ust. 1 Umowy. Jeżeli wyp owiedzenie Umowy złożone przez Zleceniodawcę nastąpiło bez ważnego powodu, Zleceniodawca zobowiązany jest dodatkowo naprawić wynikłą stąd szkodę”  § 7 ust. 4 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym fu nduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r.; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 3 [9.] „W przypadku rozwiązania niniejszej Umowy, Zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie odpowiadające wysokości dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez Zleceniobiorcę i pełnomo cników, o których mowa w § 2 ust. 2 i 3 niniejszej Umowy, nie mniejsze niż wysokość stawki minimalnej zgodnej z wartością przedmiotu sprawy określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 z późn.zm.) / w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z późn.zm.), lecz nie większe niż wynikające z § 6 ust. 1 Umowy. Zleceniobiorca na poczet należnego mu wynagrodzenia, o którym mowa w zd. 1, zaliczy w całości lub części dotychczas otrzymane wynagrodzenie, o którym mowa w § 6 ust. 1 niniejszej Umowy. Jeżeli wypowiedzenie Umowy złożone przez Zleceniodawcę nastąpiło bez ważnego powodu, Zleceniodawca zobowiązany jest dodatkowo naprawić wynikłą stą d szkodę”  § 8 ust. 4 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r.; [10.] „Wynagrodzenie wynikające z ust. 1 przysługuje Zleceniobiorcy mimo rozwiązania niniejszej Umow y, w przypadku gdy świadczenie zostało wypłacone w wyniku czynności podjętych przez Zleceniobiorcę bądź pełnomocników, o których mowa w § 2 ust. 2 i 3 niniejszej Umowy”  § 6 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzow anych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r.; [11.] „Wynagrodzenie wynikające z niniejszego paragrafu przysługuje Zleceniobiorcy mimo rozwiązania niniejszej Umowy, w przypadku gdy świadczenie zostało uzyskane przez Zleceniodawcę także w wyniku czynności podjętych przez Zleceniobiorcę bądź pełnomocników, o których mowa w § 2 ust. 2 i 3 niniejszej Umowy”  § 6 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od wrześn ia 2017 r.,  § 6 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; [12.] „Wynagrodzenie wynikające z ust. 2 przysługuje Zleceniobiorcy mimo rozwiązania Umowy, w przypadku gdy świadczenie zosta ło wypłacone w wyniku czynności podjętych przez Zleceniobiorcę bądź pełnomocników”  § 5 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym - wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r.; [13.] „Wraz z podpisaniem Umowy Zleceniodawca oświadcza, iż zapoznał się z warunkami niniejszej Umowy oraz z treścią pełnomocnictwa i nie wnosi do nich żadnych zastrzeżeń. Zleceniodawca oświadcza ponadto, iż wszystkie postanowienia niniejszej Umowy zostały mu na leżycie wyjaśnione i są dla niego w pełni zrozumiałe”  § 8 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej,  § 7 ust. 13 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życ ie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 4  § 8 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; [14.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą żadnych czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Bankiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszczeń Zleceniodawcy wobec Banku, których dotyczy niniejsza Umowa”;  § 3 ust. 1 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej - wersja obowiązująca od maja 2017 r.; [15.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Bankiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszczeń Zleceniodawcy wobec Banku, których dotyczy niniejsza Umowa”  § 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem walut y obcej - wersja obowiązująca od stycznia 2020 r.; [16.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą żadnych czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Dłużnikiem bądź je go przedstawicielem dotyczących roszczeń Zleceniodawcy wobec Dłużnika, których dotyczy niniejsza Umowa”  § 3 ust. 1 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r.; [17.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Dłużnikiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszc zeń Zleceniodawcy wobec Dłużnika, których dotyczy niniejsza Umowa”  § 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od stycznia 2020 r.; [18.] „Zleceniodawca zobowiąz uje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą żadnych czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z podmiotami zobowiązanymi wobec Zleceniodawcy”  § 3 ust. 1 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; [19.] „Zleceniobiorca nie ma obowiązku przedstawiać szczegółowego zestawienia poniesionych przez siebie kosztów”  § 7 ust. 17 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r.,  § 8 ust. 15 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem w aluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r.; [20.] „Zleceniodawca wyraża zgodę i tym samym nie wnosi zastrzeżeń, aby wszelka dokumentacja związana ze sprawą mogła zostać po upływie 6 miesięcy od dnia jej zakończenia całkowicie zniszczona” Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 5  § 8 ust. 13 Umow y o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r.,  § 7 ust. 15 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r.; [21.] „Zleceniodawca wyraża zgodę i tym samym nie wnosi zastrzeżeń, aby wszelka dokumentacja związana ze sprawą mogła zostać po upływie 6 miesięcy od dnia jej zakończenia całkowicie zniszczona, chyba że prz ed upływem tego okresu Zleceniodawca złoży odmienną dyspozycję”  § 7 ust. 15 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 8 ust. 14 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 8 ust. 13 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; [22.] „Akta sprawy, w szczególności treść wszelkich pism, w tym pism procesowych sporządzonych przez Zleceniobiorcę na potrzeby wykonania zlecenia wynikającego z niniejszej Umowy, stanowią ścisłą tajemnicę Zleceniobiorcy. Zleceniobiorca nie ma obo wiązku przesyłania Zleceniodawcy skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji”  § 8 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r.,  § 7 ust. 11 Umowy o świad czenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r.; [23.] „Zleceniobiorca nie ma obowiązku przesyłania Zleceniodawcy skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji. Zl eceniodawca, po uprzednim ustaleniu terminu ze Zleceniobiorcą, ma prawo do wglądu w zgromadzoną dokumentację w siedzibie Zleceniobiorcy”  § 8 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wer sja obowiązująca od września 2017 r.,  § 7 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 8 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawny ch – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; [24.] „Zleceniobiorca nie ma obowiązku przesyłania Zleceniodawcy skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji. Zleceniodawca, po uprzednim ustaleniu terminu ze Zleceniobiorcą, ma ob owiązek udostępnić Zleceniodawcy zgromadzoną dokumentację w siedzibie Zleceniobiorcy”  § 7 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od listopada 2017 r.; [25.] „Treść niniejszej Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 6 trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w § 7 ust. 5 niniejszej Umowy za każdorazowe naruszenie poufności. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 7 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałow ym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r.; [26.] „Treść niniejszej Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wy sokości określonej w § 7 ust. 6 niniejszej Umowy za każdorazowe naruszenie poufności, chyba że prawo do udostępnienia Umowy wynika z przepisów prawa. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 7 ust. 10 Umowy o św iadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.; [27.] „Treść niniejszej Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażone j na piśmie, zobowiązuje się nie rozpowszechniać niniejszej Umowy oraz nie udostępniać jej treści osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w § 8 ust. 5 niniejszej Umowy za każdorazowe naruszenie poufności. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 8 ust. 9 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r.; [28.] „Treść Umowy oraz pism i dokumentów przy gotowanych lub wykorzystanych przez Zleceniobiorcę przy wykonywaniu Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w ust. 6 powyżej za każdorazowe naruszenie poufności, chyba że prawo do udostępnienia ich wynika z przepisów prawa. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 8 ust. 10 Umowy o świadczenie usł ug prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.; [29.] „Treść Umowy oraz pism i dokumentów przygotowanych lub wykorzystanych przez Zleceniobiorcę przy wykonywaniu Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w ust. 6 powyżej za każdorazowe naruszenie poufności, chyba że prawo do udostępnienia ich wynika z przepisów prawa. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 8 ust. 9 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; [30.] „Zle ceniodawca zobowiązuje się do udzielenia pełnomocnictwa osobom wskazanym przez Zleceniobiorcę, o których mowa w § 2 ust. 2 niniejszej umowy”  § 2 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 7  § 2 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym,  § 2 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; [31.] „ Za prowadzenie sprawy, o której mowa w § 1 ust. 1 niniejszej Umowy, Zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie, na które składają się następujące, odrębne składniki: a) […] b) prowizja za sukces (success fee) w wysokości ___ % wartości świadczenia żądanego, a nie uzyskanego przez Bank na drodze postępowania polubownego, mediacyjnego, arbitrażowego lub sądowego”  § 6 ust. 1 lit. b) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od list opada 2017 r.; [32.] „W przypadku całkowitego lub częściowego oddalenia powództwa lub umorzenia postępowania w sprawie, o której mowa w § 1 ust. 1 niniejszej Umowy, ze względu na dokonanie przez Zleceniodawcę skutecznego potrącenia wzajemnych wierzytelności przy sługujących Zleceniodawcy oraz Bankowi, wartość potrąconej przez Zleceniodawcę wierzytelności uznaje się za świadczenie uzyskane przez Zleceniobiorcę, na rzecz Zleceniodawcy. Od wartości tej przysługuje Zleceniobiorcy także prowizja za sukces (success fee) , o której mowa w § 6 ust. 1 lit. b) niniejszej Umowy”  § 6 ust. 2 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopada 2017 r.; [33.] „Prowizja za sukces (success fee) w wysokośc i […], w tym wartość różnicy, wyrażonej w złotych, pomiędzy saldem kredytu do spłaty z dnia poprzedzającego dzień przewalutowania kredytu przeliczonym z zastosowaniem średniego kursu waluty obcej – tabela A ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, a saldem z dnia następnego po dniu przewalutowania”  § 6 ust. 1 lit. b) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r. za niedozwolone postanowienia umowne , o których mowa w art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( Dz. U. z 202 2 r. poz. 1360 ze zm.), co stanowi naruszenie art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów - i zakazuje ich wykorzystywania . II. Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 202 1 r. poz. 275 ) , po złożeniu przez Kancelarię Prawną Veteris Lex Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą we Wrocławiu (dalej także: Spółka lub Przedsiębiorca) w toku postępowania zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do usunięcia skutków naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a ww. ustawy Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Kancelarię Prawną Veteris Lex Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą we Wrocławiu , obowiązek wykonania ww. zobowiązania do : [1.] Z łożeni a oświadczenia zawierającego informację o uznaniu za niedozwolone wskazanych postanowień wzorców umów wraz z publikacją jawnej wersji decyzji wydanej w sprawie S półki na głównej s tronie internetowej pod adresem http://kpvl.pl/ wraz z Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 8 informacją o możliwości aneksowania – w przypadku takiej woli konsumenta – już zawartych lub wykonanych umów. Treść oświadczenia: „REALIZACJA DECYZJI PREZESA UOKIK NR RKT - 5 /2022 z dnia 14 lis topada 2022 r. Kancelaria Prawna Veteris Lex Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Generała Stefana Grota - Roweckiego 85a, 52 - 232 (dalej także: Kancelaria Prawna Veteris Lex Sp. z o.o. Sp. k. lub Spółka) oświadcza, iż zakwestionowane postanowienia obj ęte decyzją Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. są bezskuteczne w stosunku do Konsumentów. Kancelaria Prawna Veteris Lex Sp. z o.o. Sp. k. uprzejmie informuje, że w celu realizacji decyzji Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 z dnia 14 listopa da 2022 r. w zakresie umów wykonywanych i umów wykonanych na dzień uprawomocnienia się ww. decyzji tj. na dzień ___ zawartych na podstawie wzorców umów objętych ww. decyzją, zobowiązała się podjąć niezbędne działania wobec konsumentów, którzy zawarli ze Sp ółką umowy o świadczenie usług prawnych, w których znajdują się zakwestionowane decyzją Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. niedozwolone postanowienia umowne. D ziałani e t o ma na celu zmian ę warunków wykonywanych i wykonanych umów o świa dczenie usług prawnych poprzez zaproponowanie zawarcia aneksu – w przypadku takiej woli konsumenta – do ww. umów. Kancelaria Prawna Veteris Lex Sp. z o.o. Sp. k. oświadcza, iż za niedozwolone zostały uznane niektóre postanowienia: wzorców umów o świadczen ie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej, wzorców umów o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym oraz wzorców umów o świadczenie usług prawny ch – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. Treść decyzji Prezesa UOKiK jest dostępna na stronie internetowej UOKiK: (Decyzja Prezesa UOKiK nr RKT - 5/ 202 2 z dnia 14 listopada 2022 r. dotycząca uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone) oraz na stronie internetowej Kancelarii Prawnej Veteris Lex Sp. z o.o. Sp. k. (Decyzja Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotycząca uznania postanowień wzorca umowy za niedozwo lone). Kancelaria Prawna Veteris Lex Sp. z o.o. Sp. k. złoży każdemu z Konsumentów objętych zobowiązaniem ofertę podpisania aneksu zmieniającego warunki umowy. Niezależnie od zawarcia aneksu zakwestionowane decyzją klauzule są bezskuteczne w stosunku do Ko nsumentów. W przypadku woli zawarcia aneksu do umowy należy skontaktować się z Kancelarią drogą telefoniczną lub poprzez wiadomość e - mail lub wysłanie wiadomości listownej. Spółka w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji od konsumenta o woli zawarci a aneksu do umowy przedstawi konsumentowi w formie dotychczas przyjętej w ramach kontaktu z konsumentem (wiadomość e - mail/wiadomość listowna pocztą tradycyjną – list polecony) zindywidualizowaną propozycję aneksu, odnoszącą się wyłącznie do konkretnych kla uzul, których dotyczy dana umowa wiążąca określonego konsumenta z Kancelarią. W związku z tym Spółka wskazuje dane do kontaktu w powyższym celu: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 9 - nr telefonu: 531613226 - adres e - mail: aneksy@kpvl.p l - adres do kontaktu listownego: ul. Grota - Roweckiego 85a, 52 - 232 Wrocław. W przypadku gdy Konsument nie zdecyduje się na zawarcie ze Spółką aneksu do umowy, Strony będą wykonywały umowę w taki sposób jakby zakwestionowanych postanowień nie było od początku w umowie – chyba, że Konsument wyrazi inną wolę i w relacji ze Spółką powoła się na niedozwolone postanowienie. Konsument ma prawo ubiegania się o rekompensatę związaną z e wszystkimi zakwestionowanymi postanowieniami, o których mowa w decyzji Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotyczącej uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Spółka zobowiązuje się do zwrotu poniesionych przez Konsumenta kosztów związanych z zastosowaniem zakwestionowanych postanowień, o których mowa w decyzji Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 z dnia 14 lis topada 2022 r. dotyczącej uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone w terminie 14 dni od dnia przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt poniesienia kosztów związanych z zastosowaniem postanowień, o których mowa w ww. decyzji. Konsument może złoż yć wniosek o rekompensatę drogą telefoniczną lub poprzez wiadomość e - mail lub wysłanie wiadomości listownej. W związku z tym Spółka wskazuje dane do kontaktu w powyższym celu: - nr telefonu: 531613 2 26 - adres e - mail: aneksy@kpvl.pl - adres do kontaktu list ownego: ul. Grota - Roweckiego 85a, 52 - 232 Wrocław . W razie pytań prosimy o kontakt z naszą infolinią pod numerem telefonu 531 613 226 bądź kontakt mailowy pod adres: aneksy@kpvl.pl ”. [2.] I ndywidualn ego kontakt u z konsumentami będącymi stronami umów wykonanych lub wykonywanych na podstawie wzorców umów zawierających klauzule zakwestionowane w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji poprzez wysłanie wiadomości na wskazany przez nich adres e - mailowy lub pocztą tradycy jną z informacją o uznaniu za niedozwolone wskazanych postanowień wzorców umów oraz o możliwości – w przypadku takiej woli konsumenta – aneksowania już zawartych lub wykonanych umów . Treść wiadomości do konsumentów: „Szanowni Państwo, Kancelaria Prawna Ve teris Lex Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Generała Stefana Grota - Roweckiego 85a, 52 - 232 (dalej także: Kancelaria Prawna Veteris Lex Sp. z o.o. Sp. k. lub Spółka) oświadcza, iż zakwestionowane postanowienia objęte decyzją są bezskuteczne w stosunku do Konsumentów. Kancelaria Prawna Veteris Lex Sp. z o.o. Sp. k. uprzejmie informuje, iż w celu realizacji decyzji Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. w zakresie umów wykonywanych i umów wykonanych na dzień uprawomocnienia s ię ww. decyzji tj. na dzień ___ zawartych na podstawie wzorców umów objętych ww. decyzją, zobowiązała się podjąć niezbędne działania wobec konsumentów, którzy zawarli ze Spółką umowy o świadczenie usług prawnych, w których znajdują się zakwestionowane decy zją Prezesa UOKiK nr RKT - Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 10 5/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. niedozwolone postanowienia umowne. Działanie t o ma na celu zmian ę warunków wykonywanych i wykonanych umów o świadczenie usług prawnych poprzez zaproponowanie zawarcia aneksu – w przypadku takiej woli konsumenta – do ww. umów. Kancelaria Prawna Veteris Lex Sp. z o.o. Sp. k. oświadcza, iż za niedozwolone zostały uznane niektóre postanowienia: wzorców umów o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej, wzorców umów o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym oraz wzorców umów o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. Treść decyzji Prezesa UOKiK jest dostępna na stronie internetowej UOKiK: (Decyzja Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotycząca uzn ania postanowień wzorca umowy za niedozwolone) oraz na stronie internetowej Kancelarii Veteris Lex Sp. z o.o. Sp. k. (Decyzja Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotycząca uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone). Kancelaria Pr awna Veteris Lex Sp. z o.o. Sp. k. składa Państwu ofertę podpisania aneksu zmieniającego warunki umowy. Niezależnie od zawarcia aneksu zakwestionowane decyzją klauzule są bezskuteczne w stosunku do Konsumentów. W przypadku woli zawarcia aneksu do umowy na leży skontaktować się z Kancelarią drogą telefoniczną lub poprzez wiadomość e - mail lub wysłanie wiadomości listownej. Spółka w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji od konsumenta o woli zawarcia aneksu do umowy przedstawi konsumentowi w formie dotyc hczas przyjętej w ramach kontaktu z klientem (wiadomość e - mail/wiadomość listowna pocztą tradycyjną - list polecony) zindywidualizowaną propozycję aneksu, odnoszącą się wyłącznie do konkretnych klauzul, których dotyczy dana umowa wiążąca określonego konsum enta z Kancelarią. W związku z tym Spółka wskazuje dane do kontaktu w powyższym celu: - nr telefonu: 5316132 26 - adres e - mail: aneksy@kpvl.pl - adres do kontaktu listownego: ul. Grota - Roweckiego 85a, 52 - 232 Wrocław. W przypadku gdy Konsument nie zdecyduje się na zawarcie ze Spółką aneksu do umowy, Strony będą wykonywały umowę w taki sposób jakby zakwestionowanych postanowień nie było od początku w umowie – chyba, że Konsument wyrazi inną wolę i w relacji ze Spółką pow oła się na niedozwolone postanowienie. Konsument ma prawo ubiegania się o rekompensatę związaną z e wszystkimi zakwestionowanymi postanowieniami, o których mowa w decyzji Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotyczącej uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Spółka zobowiązuje się do zwrotu poniesionych przez Konsumenta kosztów związanych z zastosowaniem zakwestionowanych postanowień, o których mowa w decyzji Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 z dnia 14 li stopada 2022 r. dotyczącej uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone w terminie 14 dni od dnia przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt poniesienia kosztów związanych z zastosowaniem postanowień, o Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 11 których mowa w ww. decyzji. Konsument może zło żyć wniosek o rekompensatę drogą telefoniczną lub poprzez wiadomość e - mail lub wysłanie wiadomości listownej. W związku z tym Spółka wskazuje dane do kontaktu w powyższym celu: - nr telefonu: 5316132 26 - adres e - mail: aneksy@kpvl.pl - adres do kontaktu lis townego: ul. Grota - Roweckiego 85a, 52 - 232 Wrocław ”. Publikacja oświadczenia określonego w pkt. II.[1.] oraz komunikatu określonego w pkt. II.[2.] nastąpi wedle następujących zasad:  parametry techniczne wiadomości kierowanej do konsumentów oraz oświadczenia opublikowanego na stronie internetowej: czarna czcionka Times New Roman w rozmiarze 12, na białym tle,  oświadczenie opublikowane na stronie internetowej przyjmie formę wyskakującego okna (pop - up) i będzie wyświetlane po każdorazowym wejściu na główną stro nę internetową,  oświadczenie zostanie opublikowane na głównej stronie internetowej http://kpvl.pl/ niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji i utrzymywane będzie przez okres 6 miesięcy od dnia jego zamieszczenia,  hiperłącza w kolorze niebieskim o nazwie: „ Decyzja Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 z dnia 14 listopada 2022 r. dotycząca uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone ”,  publikacja jawnej wersji d ecyzji na stronie internetowej S półki pod adresem http://kpvl. pl/ w utworzonej w tym celu zakładce o nazwie „Decyzja Prezesa UOKiK nr RKT - 5/2022 ”, umieszczonej w prawym górnym rogu strony internetowej obok zakładki „Centrum pomocy” , w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji i utrzymywanie jej przez okres 6 miesięcy od dnia publikacji,  wysyłka wiadomości do konsumentów nastąpi w terminie: - 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji – w zakresie wysyłki wiadomości pocztą elektroniczną, - 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji – w zakresie wysy łki wiadomości drogą listowną - list polecony,  na podstawie proponowanyc h konsumentom aneksów do umowy S półka usunie lub zmodyfikuje klauzule uznane na podstawie niniejszej decyzji za niedozwolone postanowienia umowne,  w przypadku zmiany postanowień, w kt órych zostało już określone należne S półce wynagrodzenie, w aneksie znajdzie się informacja, iż nowe warunki umowy nie ulegną zmianie na niekorzyść konsumenta poprzez zamieszczenie klauzuli o treści: „Nowe warunki umowy nie mają zastosowania w przypadku, g dy są mniej korzystne dla konsumenta niż poprzednie warunki umowy” ,  w przypadku zmiany adresu strony internetowej złożone przez Spółkę niniejsze zobowiązanie będzie odnosić się do strony internetowej funkcjonującej w czasie obowiązku realizacji zobowiązani a (do publikacji oświadczenia oraz jawnej wersji decyzji), Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 12  w przypadku zmiany nazwy Spółki, jej przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, zobowiązanie Spółki (m.in. w zakresie publikacji oświadczenia, jawnej wersji decyzji, wysyłki wiadomości do konsumentów, wypłaty e wentualnych rekompensat, zawierania aneksów do umowy etc.) będzie realizowane odpowiednio przez lub za pośrednictwem Spółki lub następcy prawnego, ze wskazaniem nazw Spółki dawnej i nowej,  Spółka zobowiązuje się do zapewnienia, że wskazane w oświadczeniu o raz w wiadomości do konsumentów dane do kontaktu (w zakresie dotyczącym woli zawarcia aneksu do umowy oraz ubiegania się o rekompensatę) takie jak numery telefonu, adres e - mail oraz adres do kontaktu listownego pozostaną aktualne przez cały okres realizacj i zobowiązania (publikacyjnego i informacyjnego). III. Na podstawie art. 23c ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 202 1 r. poz. 275 ) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Kancelarię Prawną Veteris Lex Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą we Wrocławiu obowiązek przekazania informacji o stopniu realizacji ww. zobowiązania i dowodów potwierdzających jego wykonanie w terminie 7 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji poprzez: 1) przedstawien ie wydruków zrzutów z ekranu dokumentujących opublikowanie oświadczenia , o którym mowa w punkcie I I . [1.] niniejszej decyzji oraz publikację jawnej wersji decyzji , 2) przedstawienie egzemplarza oświadczenia , o którym mowa w punkcie II. [2.] niniejszej decyzji oraz u dokument owanie jego przekazani a w formie wiadomości elektronicznej dla 3 (trzech) konsumentów wraz z określeniem całkowitej liczby konsumentów, którym taki e oświadczenie został o w tej formie przekazane , 3) przedstawienie egzemplarza oświadczenia , o którym mowa w punkcie II. [2.] niniejszej decyzji oraz u dokument owanie jego wysyłki pocztą tradycyjną dla 3 (trzech) konsumentów wraz z określeniem całkowitej liczby konsumentów, którym tak ie oświadczenie został o w tej formie przekazane , 4) wskazanie w ilu prz ypadkach konsumenci zwrócili się o zawarcie ze spółką aneksu do umowy o świadczenie usług prawnych oraz o kreślenie liczby zawartych z konsumentami aneksów w zakresie umów o świadczenie usług prawnych dotyczących dochodzenia roszczeń z tytułu : a. umów kredytow ych waloryzowanych kursem waluty obcej, b. umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, c. posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; wraz z przesłaniem dwóch (2) ostatnich aneksów odnoszących się do każdego z ww. typów umów wraz z kompletną obustronną korespondencją (od dnia złożenia wniosku o aneks) , 5) wskazanie w ilu przypadkach konsumenci zwrócili się o zwrot poniesionych przez nich kosztó w wynikających z e stosowania przez spółkę zakwestionowanych w pkt. I. decyzji postanowień ; jak również wyjaśnienie w ilu przypadkach wniosek konsumentów został rozpatrzony pozytywnie, a w ilu przypadkach negatywnie, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 13 6) określenie precyzyjnych terminów związanych z realizacją zobowiązania, o którym mowa w punkcie II. sentencji decyzji, w tym ze wskazaniem daty początkowej i końcowej podjęcia określonych działań . IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 202 1 r. poz. 275 ), oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202 2 r. poz. 2000 ze zm. ) w związku z art. 83 ww. ustawy o oc hronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów obciąża Kancelarię Prawną Veteris Lex Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą we Wrocławiu kosztami postępowania opisanego w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji w sprawie o uznanie p ostanowień wzorca umowy za niedozwolone w kwocie 90 złotych (słownie: dziewięćdziesięciu złotych) i zobowiązuje Kancelarię Prawną Veteris Lex Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą we Wrocławiu do zwrotu tych kosztów Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE (1) W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także: Prezes Urzędu lub Prezes UOKiK), na podstawie monitoringu rynku, wszczęto z urzędu w dniu 22 września 2017 r. postępowanie wyjaśniające (znak: RKT.405.7.2017.BP) w sprawie wstępnego u stalenia, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone przez wybrane podmioty działające na rynku pomocy prawne j świadczonej konsumentom, którzy zawarli umowy kredytu hipotecznego waloryzowanego lub denominowanego do waluty obcej oraz konsumentom, którzy zawarli umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Postępowaniem tym została objęta m.in. Kancelaria Prawna Veteris Lex Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą we Wrocławiu – dalej także: S półka lub P rzedsiębiorca. (2) Na podstawie analizy przedstawionych przez P rzedsiębiorcę na etapie postępowania wyjaśniającego informacji i dokumentów, Prezes Urzędu po wziął podejrzenie, iż w zakresie opisanym powyżej mogło dojść do naruszenia przez S półkę zakazu stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - K odeks cywilny (Dz. U. z 202 2 r. poz. 1360 ze zm. - dalej: kc) , co może stanowić naruszenie art. 23a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 , dalej także: uokik) . Postanowieniem nr 1 z dnia 13 października 20 20 r. wszczęto z urzędu przedmiotowe postępowanie administracyjne, zarzucając P rzedsiębiorcy, stosowanie niedozwolonych postanowień umownych, zakwestionowanych w punkcie I. sentencji niniejszej d ecyzji – dalej także: Decyzja (dowód: karty nr 7 - 2 6 ). Prezes Urzędu zawiadomił S półkę o wszczęciu przedmiotowego postępowania oraz poinformował o możliwości ustosunkowania się do treści zarzutów sformułowanych w Postanowieniu nr 1 (dowód: karta nr 27 ). (3) Spółka przedstawiła swoje stanowisko w sprawie w piśmie z dnia 18 listopada 2020 r. oraz propozycj e działań mających na celu wyeliminowanie zauważonych nieprawidłowości (dowód: karty nr 568 - 578 ) . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 14 (4) W zakresie klauzul wymienionych w punktach [1.] - [5.] sentencji D ecyzji S półka wskazała m.in. , że kwestionowanie postanowienia nie są podobne do klauzul szarych wymienionych w art. 385 3 pkt 16 kc oraz art. 385 3 pkt 17 kc. Zdaniem Spółki z astrzeżone kary umowne nie zostały ustalone na wypadek rezygnacji z zawarcia umowy lub wykonania umowy. W zawieranyc h z konsumentami umowach przewidziana została generalna zasada odnośnie możliwości rozwiązania umowy przez każdą ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Umowy przewidują równe prawa i obowiązki stron w zakresie możliwości jej rozwiązania, ten sam term in i formę. W przypadku rozwiązania umowy w tym trybie co do zasady dochodzi do rozliczenia stron zgodnie z przepisami ustawowymi o zleceniu. (5) Dla możliwości zastosowania zakwestionowanych postanowień może dojść jedynie w sytuacji wskazanej w ust. 5 tych k lauzul, tj.: a. zawarcia przez konsumenta poza wiedzą spółki porozumień lub ugód z dłużnikiem, bankiem bądź podmiotem współpracującym lub występującym w imieniu dłużnika lub banku – podmiotem zobowiązanym wobec konsumenta, b. dokonania przez konsumenta cesji pr aw/roszczeń wynikających bezpośrednio lub pośrednio z umowy zawartej z dłużnikiem lub bankiem na inny podmiot , c. zlecenia innemu podmiotowi dochodzenie roszczeń, d. złożenia przez konsumenta niezgodnych z prawdą oświadczeń, np. oświadczenia o przysługującym konsumentowi roszczeniu, nie zawarciu ugody lub porozumienia, posiadanym wykształceniu etc. (przesłanka ta nie występuje we wzorcu umowy o świadczenie usług prawnych – ros zczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.), e. dokonania czynności czyniącej wszczęte postępowanie sądowe bezprzedmiotowym, a w konsekwencji doprowadzenie do oddalenia lub umorzenia powództwa. (6) W ocenie Spółki p owyższy katalog pr zesłanek ma charakter zamknięty. Ich wspólnym mianownikiem są działania podejmowane przez zleceniodawcę (konsumenta) mające wpływ na toczące się postępowanie lub czynności mające na celu skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego. Są to w istocie dz iałania niweczące czynności zleceniobiorcy (Spółki) podjęte w wykonaniu umowy. Działania te co do zasady mogą wpłynąć na wynik toczącego się postępowania sądowego i skutkować oddaleniem powództwa, umorzeniem postępowania, czy też brakiem możliwości skierow ania sprawy na drogę postępowania sądowego. (7) Spółka wskazała, że zawierane z konsumentami umowy nie zawierają zakazu zlecenia dochodzenia roszczeń innemu podmiotowi – umowy przewidują możliwość rozwiązania przez zleceniodawcę (konsumenta) umowy w każdym cz asie. Spółka nie ogranicza go w nawiązaniu stosunku zlecenia z innym podmiotem, jednak w tym zakresie zgodne z dobrymi obyczajami byłoby, aby klient uprzednio rozwiązał umowę korzystając z zastrzeżonego na jego rzecz w umowie uprawnienia. Kwestionowane kla uzule nie wymuszają również na konsumencie konieczności dalszego wykonywania umowy pomimo braku takiej woli ze strony konsumenta. (8) Zdaniem S półki zastrzeżona w kwestionowanych postanowieniach kara umowna nie jest rażąco wygórowana, gdyż jej wysokość powiązana jest z ryzykiem przedsiębiorcy oraz uzasadniona rozkładem praw i obowiązków stron umowy. P rzewidziane na jej rzecz wynagrodzenie jest co do zasady wynagrodzeniem success fee – uzależnionym od wyniku postępowania. Wszelkie zaś działania konsumenta – określone powyżej w pkt. a) - e) są Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 15 działaniami niepożądanymi ze względu na wspólnie ustalony przez strony cel jakim jest odzyskanie określonej w ierzytelności. Dodatkowo, w przypadku umów dotyczących dochodzenia roszczeń z tytułu umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym konieczność zredagowania kwestionowanych postanowień należy rozpatrywać przez pryzmat interesów majątk owych zleceniodawcy (konsumenta) i zleceniobiorcy (Spółki) , który w umowie rozłożony jest na początkowym etapie w całości na korzyść konsumenta. W przypadku bowiem […] . (9) W odniesieniu do klauzuli z pkt. [6.] sentencji Decyzji S półka wskazała, że zakwestio nowane postanowienie nie narusza w sposób rażący interesów konsumentów oraz nie jest sprzeczn e z dobrymi obyczajami. W ocenie Przedsiębiorcy kwestionowana klauzula jest zmodyfikowaną wersją art. 746 § 1 kc – uzasadnioną kosztami jakie ponosi P rzedsiębiorca w związku z obsługą spraw dotyczących umów kredytowych waloryzowanych do waluty obcej. S kutkiem stosowania kwestionowanego postanowienia nie może być brak proporcjonalnej relacji między wskazaną tam kwotą, a działaniami rzeczywiście podjętymi przez S półkę. Ponadto, wymieniona w klauzuli kwota pieniężna ma ścisły związek z treścią zobowiązań wynikających z zawartych umów – jest należna za każdy rozpoczęty miesiąc pozostawania S półki w gotowości do reprezentowania konsumenta przed sądem powszech nym. Zgodnie zaś z wzorcem umowy, w którym znajduje się kwestionowane postanowienie, w zakres zlecenia wchodzi: analiza sprawy, działania zmierzające do pozyskania dokumentacji bankowej związanej z dochodzonym roszczeniem, działania polegające na przygotow aniu zawezwania do próby ugodowej oraz reprezentacji w postępowaniu polubownym, czy te ż działania mające na celu złożenie przez bank propozycji polubownego rozwiązania sporu. Ww. czynności generują po stronie Przedsiębiorcy powstanie kosztów związanych z o bsługą sprawy. Spółka nadto wskazała, że kwota jaką winien zwrócić konsument nie może przewyższać kwoty wynagrodzenia wskazanego w umowie, a zatem umowa wskazuje górną granicę kosztów jakie jest zobowiązany ponieść konsument. (10) W zakresie klauzul i z pkt. [7. ] sentencji Decyzji S półka podniosła, iż kwestion owane postanowienie nie narusza w sposób rażący interesów konsumenta oraz nie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. Otwarty katalog czynności, które mogą utrudniać postępowanie wynika z braku możliwości okreś lenia wszelkich działań, których może to dotyczyć. „Utrudnianie postępowania ” zgodnie z definicją tego zwrotu to sprawianie trudności lub czynienie czegoś trudniejszym – utrudnianie postępowania jest więc działaniem zamierzonym, nie mogącym powstać bez wol i konsumenta. Nie sposób więc uznać, aby S półka w tym zakresie miała jakikolwiek „luz interpretacyjny”, a przewidziana kara umowna została zastrzeżona na wypadek celowych działania konsumenta nakierowanych na utrudnianie postępowania. (11) Spółka wskazała także, że wysokość kary umownej podyktowana była koniecznością odwiedzenia konsumenta od podejmowania działań utrudniających postępowanie. Podejmowane przez konsumenta działania mogą bowiem wpływać na wynik toczącego się postępowania sądowe go – niwecząc działania podjęte w celu wykonania umowy i skutkować m.in. oddaleniem powództwa lub umorzeniem postępowania. Przy ocenie tego postanowie nia należy również uwzględnić okoliczność, iż wynagrodzenie S półki jest co do zasady wynagrodzeniem succes s fee – uzależnionym od wyniku postępowania. W konsekwencji wszelkie działania konsumenta „utrudniające postępowanie” s ą działaniami niepożądanymi ze względu na wspólnie ustalony przez strony cel jakim jest odzyskanie wierzytelności. Dodatkowo, w przypadku umów dotyczących dochodzenia roszczeń z tytułu Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 16 umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym konieczność zredagowania kwestionowanych postanowień należy rozpatrywać przez pryzmat interesów majątkowych zleceniodawcy i zleceniobiorcy, który w umowie rozłożony jest na początkowym etapie w całości na korzyść konsumenta. (12) Podobne stanowisko jak powyżej – w odniesieniu do zastrzeżonego co do zasady wynagrodzenia success fee – S półka przedstawiła w zakresie klauzul z pkt. [ 8 .] - [ 9 .] sentencji Decyzji. W ocenie Przedsiębiorcy nie sposób się zgodzić jakoby na konsumencie spoczywał obowiązek pokrycia kosztów procesu, m.in. opłaty sądowej od pozwu, kosztów zastępstwa procesowego etc. Zgodnie bowiem z postanowieniami umowy S półka […] . (13) Zdaniem S półk i kwestionowane postanowienia nie naruszają w sposób rażący interesów konsumentów oraz nie są sprzeczne z dobrymi obyczajami. Oceniane klauzule stanowią zmodyfikowaną wersję art. 746 § 1 kc – uzasadnioną kosztami jakie ponosi Przedsiębiorca w związku z obs ługą spraw dotyczących umów ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. (14) W zakresie klauzul z pkt. [1 0 .] - [1 2 .] S półka wskazała, że w jej ocenie analizowane postanowienia nie naruszają interesów konsumentów, a tym bardziej nie naruszają ich w sposób rażący. Przedsiębiorca podkreślił, że w kwestionowanych postanowieniach zawarte są dwa mechanizmy uniemożliwiające pobranie wynagrodzenia, które byłoby nienależne i wygórowane. (15) Pierwszym z nich jest fakt, że wynagrodzenie przysługuje S półce jedynie w sytuacji, gdy świadczenie zostanie faktycznie uzyskane dla konsumenta. Pomimo, iż zawierane z konsumentami umowy są umowami star annego działania, nie zaś umowami rezultatu, to jednak S półka wychodząc naprzeciw potrzebom konsumentów, dla których liczy się przede wszystkim efekt, uzależnia własne wynagrodzenie od osiągnięcia rezultatu. Zatem nie jest możliwe, aby konsument był zobowi ązany do uiszczenia wynagrodzenia w sytuacji, gdy świadczenie nie zostanie dla niego uzyskane. Z racji tego, że wynagrodzenie jest uzależnione procentowo od wartości uzyskanego świadczenia, nie ma możliwości by interes konsumenta został naruszony przez obo wiązek zapłaty wynagrodzenia przy jednoczesnym nieuzyskaniu dla konsumenta należnego mu świadczenia. (16) Drugim z mechanizmów zabezpieczających interes konsumenta jest bezpośrednie wskazanie, że wynagrodzenie jest należne jedynie w przypadku, gdy świadczenie na rzecz konsumenta zostało uzyskane w wyniku czynności podjętych przez S półkę bądź wskazanych w umowie pełnomocników. To istotne ograniczenie powoduje, że Przedsiębiorca nie może uzyskać wynagrodzenia, jeśli nie ma związku przyczynowo - skutkowego między dz iałaniami spółki, a uzyskaniem świadczenia. Związek ten zaś nie jest w żaden sposób przesądzony w kwestionowanym postanowieniu i podlega badaniu w każdym przypadku indywidualnie, natomiast w przypadku sporu badanie to przeprowadza sąd powszechny. (17) Zdaniem Przedsiębiorcy zastrzeżenie, iż wynagrodzenie jest należne nawet po rozwiązaniu umowy jest niezbędne z uwagi na fakt, że skutki działań mających na celu odzyskan ie świadczenia nie materializują się nigdy w chwili podjęcia tych działań, ale z pewnym przesunięciem czasowym. Rozwiązanie to zabezpiecza interesy S półki przed sytuacjami, w których pomimo skuteczności podjętych przez nią działań w odzyskaniu świadczenia pozbawiona zostaje ona wynagrodz enia z uwagi na rozwiązanie umowy. Jednocześnie mechanizm dotyczący związku przyczyno - skutkowego chroni konsumenta przed zapłatą Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 17 wynagrodzenia w sytuacji, gdy to nie działania S półki doprowadziły do wypłaty świadczenia konsumentowi. W sytuacji, gdy działan ia S półki okazały się tak efektywne, że pomimo rozwiązania umowy konsument uzyskał należne mu świadczenie to powinno być jej należne standardowe wynagrodzenie. Odmienne rozumowanie byłoby swoistą „karą” za efektywność i szybsze odzyskanie świadczenia dla k onsumenta. (18) Zdaniem S półki również klauzula wskazana w pkt. [ 13 .] sentencji Decyzji nie spełnia cech abuzywności. Spółka wskazała, że z uwagi na orzecznictwo sądów powszechnych analizowane postanowienie nie stanowi dla niej żadnej realnej korzyści w ewentua lnym sporze z konsumentem – tego typu klauzule nie są uznawane przez sądy za dowód przesądzający, że faktycznie okoliczności wskazane w klauzuli miały miejsce. Stosowane przez S półkę postanowienie nie ma na celu uzyskania przewagi w procesie nad konsumente m. Zdaniem Przedsiębiorcy kwestionowane postanowienie zwraca jedynie uwagę kontrahentowi Spółki , aby starannie przeczytał umowę, a w przypadku uwag lub zastrzeżeń zgłosił je S półce celem ich wyjaśnienia lub negocjowania. (19) W odniesieniu do klauzul z pkt. [ 14 .] - [18.] S półka wskazała, że kwestionowane postanowienia nie pozbawiają konsumenta prawa do osobistego działania we własnej w sprawie. Klauzule kreują wyłącznie zobowiązanie po stronie konsumenta do niepodejmowania – bez konsultacji ze S półką – czynności d otyczących sprawy oraz do nieprowadzenia samodzielnie rozmów ze stroną przeciwną. Wymagana jest zatem sama konsultacja – a samo postanowienie ma charakter ochronny. Spółka podniosła również , iż wielokrotnie w sytuacjach, w których konsumenci działali bez p orozumienia z nią, banki lub ubezpieczyciele wykorzystywały fakt, iż konsument pozbawiony jest pomocy prawnej. W rezultacie skłaniały do zawierania niekorzystnych ugód lub uzyskiwały oświadczenia pogarszające sytuację konsumenta w sporze ze stroną przeciwn ą. Ponadto, zdaniem S półki, powszechne są praktyki banków, a zwłaszcza ubezpieczycieli, którzy kontaktują się z pozostającymi z nimi w sporze konsumentami informując ich, iż jeśli zrezygnują z pomocy prawnej to uzysk ają możliwość zawarcia ugody na rzekomo korzystnych warunkach. Finalnie jednak konsument pozbawiony pomocy zawiera ugodę, która nie jest dla niego korzystna i zamyka drogę do dochodzenia dalszych roszczeń. Spółka podobnie jak konsument nie ma żadnego interesu w tym, aby konsument stał się stroną niekorzystnej dla siebie ugody. Dodała również, iż wzajemne zaufanie jest podstawą współpracy, a przyczyną utraty zaufania może być m.in. działanie mocodawcy nieuzgodnione z pełnomocnikiem. (20) W ocenie S półki także klauzula z pkt. [19.] nie spełnia cech abu zywności. Kwestionowane postanowieni e nie wyłącza prawa konsumenta – w przypadku rozwiązania umowy – do żądania przedstawienia zestawienia kosztów jakie poniosła S półka. Wskazuj e jedynie na brak obowiązku zaprezentowania szczegółowego zestawienia kosztów. Spółka wskazała, że intencją przyśw iecającą redakcji ww. klauzuli było ograniczenie szczegółowości przedstawianych kosztów w przypadkach innych niż rozwiązanie umowy przez klienta. (21) W zakresie klauzul z pkt. [ 20 .] - [2 1 .] S półka wskazała, że kwestionowane kl auzule należy ocenić przez pryzmat pozostałych postanowień umowy, zgodnie z którymi po uprzednim ustaleniu terminu ze zleceniobiorcą, S półka ma obowiązek udostępnić konsumentowi zgromadzoną dokumentację w jej siedzibie. Od dnia zawarcia umowy konsument ma więc możliwość weryfikacji podjętych przez nią działań w zakresie zleconych czynności. W kwestionowanych postanowieniach zastrzeżony termin liczony jest od dnia zakończenia sprawy, a do tego dnia konsument pozyskuje już informacje co do jej statusu i w raz ie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 18 potrzeby może podjąć inne działania. Od czasu zakończenia sprawy klient ma aż 6 miesięcy na złożenie dyspozycji w zakresie zniszczenia dokumentacji akt sprawy, o ile nie złożył odmiennej dyspozycji już w dacie zawarcia umowy. Zdaniem Przedsiębiorcy term in ten jest wystarczająco długi dla możliwości podjęcia przez klienta kroków w celu zmiany dyspozycji. (22) Spółka podniosła również, iż dokumentacja jaką dysponuje jest tą samą dokumentacją jaką można pozyskać od banków lub towarzystw ubezpieczeniowych, a w z akresie dokumentacji sądowej konsument jako strona postępowania ma wgląd w akta sprawy. Nie można się więc zgodzić z twierdzeniem, iż zniszczenie dokumentacji sprawy może uniemożliwić konsumentowi ocenę działań jakich podjął się zleceniobiorca . Spółka doda ła także, iż zakwestionowane postanowienia stanowią element umowy, zredagowane zostały tym samym rodzajem i wielkością czcionki oraz nie zostały w żaden sposób ukryte. Postanowienia są jednoznaczne i przejrzyste. Umowa jaką konsument zawiera ze spółkę ma o k. 2,5 strony (około 8 paragrafów), co znacznie ogranicza liczbę informacji jakie uzyskuje klient. Minimalna aktywność i zainteresowanie ze strony konsumenta pozwala na zrozumienie treści postanowienia, a nadto daje możliwość zmiany oświadczenia w terminie 6 miesięcy już po zakończeniu sprawy, a w praktyce jest to kilka lat od zawarcia umowy w przypadku spraw skierowanych na drogę postępowania sądowego. (23) Zdaniem Przedsiębi orcy kwestionowane postanowienia nie dotyczą sposobu archiwizacji dokumentacji będącej w jej posiadaniu – S półka przechowuje i archiwizuje dokumentację zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Kwestionowane klauzule dotyczą jedynie możliwości zn iszczenia dokumentacji dotyczącej konkretnej zakończonej sprawy – w przypadku braku wyraźnej woli konsumenta w tym zakresie. (24) W odniesieniu do klauzul z pkt. [ 22 .] - [ 24 .] S półka wskazała, że brak możliwości przesyłania konsumentowi pism sporządzonych przez n ią na potrzeby wykonania zlecenia oraz objęcia ich tajemnicą jest motywowany faktem, że jej model biznesowy zakłada pomoc prawną w sprawach, których stan faktyczny jest niejednokrotnie podobny. Stosowane przez nią oraz współpracujących z nią pełnomocników rozwiązania procesowe, jak również pisma stosowane na etapie poprzedzającym etap sądowy stanowią swoiste know - how , a S półka nie mo że sprzyjać sytuacjom, w których za pośrednictwem Internetu wypracowane przez nią rozwiązania zostaną rozpowszechnione, trafia jąc do szerokiego kręgu odbiorców – w tym do podmiotów prowadzących wobec niej działalność konkurencyjną. Spółka podkreśliła przy tym, iż zapewnia konsumentom dostęp do akt sprawy w jej siedzibie – jest to jedyne rozwiązanie, które pozwala wyważyć interes konsumenta i S półki, nie narażając w sposób nieuzasadniony żadnego z podmiotów. Ponadto, tajemnica S półki oraz brak możliwości wysyłania pism dotyczą jedynie sporządzonych przez nią pism i współpracujących z nią pełnomocników – pozostałe dokumenty składają ce się na akta sprawy są w praktyce konsumentom przesyłane. (25) Podobną argumentację jak powyżej S półka przedstawiła w zakresie klauzul z pkt. [ 25 .] - [ 29 .]. Wskazała przy tym, że nigdy nie było jej intencją zakazywanie udostępniania umowy członkom rodziny, prawnikowi konsumenta, a zwłaszcza podmiotom publicznym powołanym do czuwania nad prawami konsumentów. Spółka podniosła równie ż , iż w praktyce […] . (26) Zdaniem Przedsi ębiorcy klauzula zakwestionowana w pkt. [ 30 .] nie wprowadza nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta i nie prowadzi do nadużycia w stosunku do konsumenta posiadanej przez niego uprzywilejowanej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 19 pozycji kontraktowej. Inte ncją Przedsiębiorcy przy redakcji kwestionowanej klauzuli nigdy nie było ograniczenie konsumenta w wyborze pełnomocnika. (27) Zdaniem S półki kwestionowane postanowienie należy również oceniać przez pryzmat pozostałych postanowień umowy, zgodnie z którymi S półk a będzie świadczyć pomoc prawną przez poszczególnych radców prawnych i adwokatów oraz że konsument zleca, a S półka zobowiązuje się za wynagrodzeniem do świadczenia usług prawnych. Spółka wyjaśniła, że na […] . Niezależnie od jej umownego zobowiązania do świadczenia usług z należytą starannością, także w interesie majątkowym Spółki jest zapewnienie konsumentowi najwyższego poziomu świadczonych usług, m.in. z racji ustanowienia wynagrodzenia success fee oraz […] . D la oceny kwestionowanego postanowienia isto tne są również następujące postanowienia wzorca umowy: „Niniejsza Umowa wchodzi w życie z chwilą jej podpisania przez Strony oraz udzielenia przez Zleceniodawcę pełnomocnictwa” oraz „Wraz z podpisaniem Umowy Zleceniodawca oświadcza, iż zapoznał się warunka mi niniejszej Umowy oraz z treścią pełnomocnictwa i nie wnosi do nich żadnych zastrzeżeń. (…)”. Z ww. postanowień wynika, iż konsument przed podpisaniem umowy ma możliwość zapoznania się z treścią pełnomocnictwa, w tym zweryfikowania pełnomocnika, poznania jego danych. Pełnomocnictwa jakie podpisuje klient przed zawarciem umowy wykazują jako osoby upoważnione do reprezentowania konsumenta konkretnych adwokatów i radców prawnych z imienia i nazwiska. Spółka oświadczyła przy tym, iż co od zasady uwzględnia wn iosek klienta jeśli wyrazi on wolę reprezentowania go przez danego pełnomocnika. Powyższe stanowi zatem o znaczącej różnicy pomiędzy kwestionowanym postanowieniem, a klauzulami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr 5694 oraz 6485. (28) W zakresie klauzuli z pkt. [ 31 .] S półka wskazała, że jej intencją było zastrzeżenie wynagrodzenia w przypadku , gdy żądanie banku wskutek podjętych przez nią działań zostanie oddalone lub w inny sposób nieuwzględnione przez sąd. W ocenie S półki kwestionowane postanowienie nie jest niejednoznaczne, gdyż na jego podstawie S półce przysługuje wynagrodzenie w wysokości określonego przez strony procentu od świadczenia żądanego, a nie uzyskanego przez bank. Korzyścią jaką na skutek działań Przedsi ębiorcy uzyska konsument jest więc konieczność zapłaty na rzecz banku kwoty „uzyskanej przez bank” – nie zaś kwoty żądanej. Wyliczenie podstawy wynagrodzenia stanowi prostą kalkulację polegającą na określeniu wartości świadczenia żądanego przez bank oraz w artości świadczenia uzyskanego przez bank. Odjęcie od siebie tych wartości ostatecznie będzie stanowiło korzyść klienta stanowiącą podstawę do określenia należnego S półce wynagrodzenia. Brak jest przy tym podstaw do przyjęcia, iż niewyrażenie przez konsume nta zgody na propozycję ugodową banku kończy postępowanie mediacyjne i może rodzić po stronie S półki roszczenie o wypłatę zastrzeżonego wynagrodzenia. Brak zgody na zawarcie ugody nie rodzi po stronie konsumenta żadnej korzyści oraz co do zasady w dalszej konsekwencji prowadzi do podjęcia przez Spółkę działań w celu skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. (29) Zdaniem Przedsiębiorcy postanowienie kwestionowane w pkt. [ 32 .] należy rozpatrywać biorąc pod uwagę pozostałe postanowienia wzorca umowy. W zaw ieranej umowie konsument oświadcza, iż przysługuje mu roszczenie będące przedmiotem umowy, a S półka określa wysokość wynagrodzenia biorąc pod uwagę wysokość dochodzonego roszczenia. Na mocy zawieranej umowy konsument jest zobowiązany informować S półkę o wszelkich Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 20 okolicznościach mogących mieć wpływ na wysokość dochodzonego roszczenia, a do takich sytuacji zaliczyć należy wierzytelność banku wobec konsumenta, czy też konsumenta wobec banku. Wzajemna wierzytelność przysługująca konsumentowi oraz ban kowi w przypadku skutecznego potrącenia i całkowitego lub częściowego oddalenia powództwa wpływa ostatecznie na wysokość zasądzonych kwot i kosztów postępowania – przez co determinuje wysokość należnego S półce wynagrodzenia . Ewentualny zarzut potrącenia mo że powstać dopiero na etapie postępowania sądowego w związku z działaniami pełnomocnika – przyjmując, iż w ramach lojalności kontraktowej konsument poinformował S półkę o wszelkich okolicznościach mogących mieć wpływ na dochodzenie jego roszczenia. W związk u z tym istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem S półki, a powstaniem po stronie konsumenta wierzytelności nadającej się do skutecznego potrącenia. (30) W odniesieniu do klauzuli z pkt. [ 33 .] sentencji Decyzji , zdaniem S półki zakwestionowane postanowie nie nie jest niejednoznaczne. Określony między stronami % wynagrodzenia należy także liczyć do „wartości różnicy, wyrażonej w złotych”. W ocenie Przedsiębiorcy powyższe wynika z literalnej treści klauzuli. Na konieczność przeliczenia „wartości różnicy, wyr ażonej w złotych” mają wskazywać słowa „w tym”. Przedmiotowe postanowienie nie narusza interesów konsumentów i nie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami – nie prow adzi do powstania po stronie konsumenta nieświadomości co do wysokości wynagrodzenia należnego Przedsiębiorcy i nie czyni go jedynym beneficjentem uzyskanych od banku świadczeń. (31) W przedmiotowym piśmie S półka zobowiązała się zarówno zaniechać określonych działań, jak i podjąć działania, które doprowadzą do zakończenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a uokik lub us unięcia skutków tego naruszenia. (32) W kolejnych pismach z dnia 9 marca 20 2 1 r. (dowód: karty nr 599 - 603 ), 7 kwietnia 2021 r. (dowód: karty nr 614 - 617), 13 maja 2021 r. (dowód: karty nr 636 - 642) 1 czerwca 2021 r. (dowód: karty nr 6 46 - 652 ) , 12 sierpnia 2021 r. (dowód: karty nr 656 - 663) , 28 marca 2022 r. (dowód: karty nr 668 - 675 ) , 4 lipca 2022 r. (dowód: karty nr 685 - 693) oraz 12 września 2022 r. (dowód: karty nr 696 - 703) S półka doprecyzowała przedstawioną pierwotnie propozycję zobowiązania. (33) Pismem z dnia 26 października 20 2 2 r. przedsiębiorca został zawiadomiony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego (dowód: kart y nr 705 - 708 ). W wyznaczonym terminie przedsiębiorca nie skorzystał z uprawnienia do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: (34) Kancelaria Prawna Veteris Lex sp. z o.o. sp.k. z siedzibą we Wrocławiu jest przedsiębiorcą wpisany m do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000713932 (dowód: karty nr 564 - 567 - informacja odpowiadająca od pisowi aktualnemu z KRS z dnia 12 października 2020 r.) . Spółka powstała wskutek przekształcenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą Kancelaria Prawna Lex sp. z o.o. (KRS: 0000673765) w spółkę komandytową. Przekształcenie zostało dokonane na podstawie Uchwały nr 1/12/2017 nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki Kancelaria Prawna Lex sp. z o.o. podjętej w dniu 22 grudnia 2017 r. (dowód: karty nr 470 - 4 72 ). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 21 (35) Spółka prowadzi m.in. działalność związaną ze świadczeniem na rzecz konsumentów usłu g pomocy prawnej w zakresie: a. umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (dalej także: polisolokaty) – od kwietnia 2017 r., b. umów kredytu hipotecznego waloryzowanego lub denominowanego do waluty obcej – od maja 2017 r., c. obligacji ko rporacyjnych spółki GetBack S.A. – od maja 2018 r. (dowód: pismo Spółki z dnia 11 października 2017 r. - karta nr 32 oraz z dnia 8 lipca 2019 r. - karta nr 475 ). (36) Spółka, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, przy zawieraniu umów o świadczenie usług prawnych wykorzystuje trzy rodzaje wzorców umowy 1 będące przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu : 1) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpie czeniowym funduszem kapitałowym, 2) Umowy o świadczenie usług pr awnych – roszczenia z umów kredytowych walo ryzowanych kursem waluty obcej, 3) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. (dowód: karty nr 163 - 173, 426 - 469, 476 - 478, 496 - 511 , 516 - 538 ) . (37) Na podstawie ww. wzorców umów S półka zobowiązuje się do świadczenia usług prawnych polegających na dochodzeniu roszczeń z tytułu zawarcia określonej umowy lub posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. W zakres usług prawnych wchodzi analiza s prawy, doradztwo prawne, działania zmierzające do rozwiązania umowy, działania polegające na przygotowaniu przedsądowego wezwania do zapłaty, skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego oraz reprezentowanie konsumenta przed sądami i innymi organami, prowadzenie i reprezentowanie konsumenta w postępowaniu mediacyjnym, arbitrażowym i polubownym oraz reprezentowanie konsumenta przy zawieraniu ugody (§ 1 ust. 2). Spółka zobowiązuje się do świadczenia tej pomocy przez poszczególnych radców prawnych i adwok atów (§ 2 ust. 2). (38) Z kolei konsument zobowiązuje się zapłacić Przedsiębiorcy : Ad 1) Wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od wartości świadczenia uzyskanego na rzecz konsumenta ( success fee ). Stanowi ono określony % z wartości odzyskanych przy udziale S półki potrąceń dokonanych przez ubezpieczyciela w związku z zawarciem lub rozwiązaniem umowy ubezpieczenia. Może także obejmować określony % z wartości odzyskanych środków stanowiących różnicę pomiędzy sumą dokonanych przez konsumenta wpłat na poczet umowy ubezpieczenia a wartością rachunku z dnia rozwiązania umowy (w ramach postępowania dotyczącego unieważnienia umowy ubezpieczenia). W niektórych późniejszych wersjach tego wzorca umowy S półka zastrzegła także na swoją rzecz wynagrodzenie ryczałtowe w wys ok ości […] zł za wykonanie analizy sprawy, doradztwo prawne oraz prowadzenie postępowania przedsądowego. Z kolei we wzorcu umowy obowiązującym od kwietnia 2019 1 Każdy ze stosowanych przez spółkę wzorców umowy nosi nazwę „Umowa o świadczenie usług prawnych”. Ich opisowe doprecyzowanie jest autorstwa Prezesa Urzędu. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 22 r. S półka zastrzega na swoją rzecz zwrot poniesionych wydatków w kwocie nie wyższej niż […] zł w p rzypadku bezskuteczności postępowania przedsądowego – odmowy wypłaty należnych konsumentowi środków. Dodatkowo S półka zastrzega na swoją rzecz całość zasądzonych kosztów procesu. Ad 2) Wynagrodzenie ryczałtowe za prowadzenie sprawy oraz dodatkowo wynagrodz enie prowizyjne, obliczane od przyznanej i wypłaconej kwoty ( success fee ). W zależności od wersji wzorca umowy wynagrodzenie za sukces stanowi określony % wartości uzyskanego świadczenia, w tym wartość różnicy wyrażonej w złotych, pomiędzy saldem kredytu d o spłaty z dnia poprzedzającego dzień przewalutowania kredytu przeliczonym z zastosowaniem średniego kursu waluty obcej z tabeli A ogłaszanej przez NBP, a saldem z dnia następnego po dniu przewalutowania. Wynagrodzenie za sukces określono również jako okre ślony % wartości salda kapitałowego kredytu z dnia następnego po dniu przewalutowania – w przypadku „przewalutowania kredytu na kredyt w złotych polskich”. Wynagrodzenie prowizyjne success fee zastrzeżono także na wypadek uznania przez sąd umowy za nieważn ą, wtedy stanowi ono określony % wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Wynagrodzenie success fee przysługuje również na wypadek dokonania przez bank potrącenia wzajemnych wierzytelności przysługujących bankowi i konsumentowi – w przypadku całkowitego lub c zęściowego oddalenia powództwa lub umorzenia postępowania w sprawie. Dodatkowo S półce przysługują zasądzone przez sąd koszty zastępstwa procesowego. Ad 3) Wynagrodzenie ryczałtowe za prowadzenie sprawy oraz dodatkowo wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od przyznanej i wypłaconej kwoty ( success fee ). Wynagrodzenie za sukces stanowi określony % wartości świadczenia uzyskanego przez S półkę od podmiotów zobowiązanych wobec konsumenta. Dodatkowo przysługują jej zasądzone przez sąd koszty zastępstwa procesowego. (39) Zawierane przez S półkę umowy noszą cechy nienazwanej umowy o świadczenie usług prawnych, do której zgodnie z art. 750 k c w sposób odpowiedni stosuje się przepisy o zleceniu. Zawierane przez nią umowy są umowami starannego działania. Zgodnie z § 2 ust. 1 wz orców umowy: „Zleceniobiorca będzie świadczyć pomoc prawną z należytą starannością, z uwzględnieniem zawodowego charakteru tej działalności, w sposób odpowiadający swojej najlepszej wiedzy oraz zasadom etyki zawodowej”. Spółka zobowiązuje się do osiągnięci a wskazanego w umowie celu z należytą starannością, ale nie odpowiada za brak osiągniętego rezultatu. Równocześnie, kwalifikacja zawieranych przez nią umów jako określających zobowiązanie starannego działania dotyczy także umów, w których wynagrodzenie Prz edsiębiorcy określono na zasadzie success fee . Należy mieć bowiem na względzie, że określony w umowie sposób wynagrodzenia przyjmującego zlecenie nie determinuje zakwalifikowania umowy jako umowy starannego działania lub rezultatu. (40) Na podstawie oświadczenia Przedsiębiorcy ustalono także, iż w około […] umowach zawartych na podstawie badanych wzorców umowy znajdują się zakwestionowane niniejszą Decyzją postanowienia (dowód: karta nr 614 ). (41) Spółka zasadniczo wyeliminowała z wzorców umów o świadczenie z usług prawnych zakwestionowane niniejszą Decyzją klauzule lub zmodyfikowała ich brzmienie w styczni u 2020 r. , a w przypadku klauzul z pkt. I.[1 5. ] oraz I.[17.] nastąpiło to w listopadzie 2020 r. Na tę okoliczność przedstawiła zmienione wzorce umowy (dowód: karty nr 514 - 53 8 , 579 - 593 ) . (42) Z oświadczenia S półki wynika, że […] . S półka wyjaśniła, iż […] (dowód: kart a nr 599 ) . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 23 Prezes Urzędu zważył, co następuje Naruszenie interesu publicznego (43) Stosownie do art. 1 ust. 1 uokik, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczegó lnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. (44) W opinii Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby kons umentów, zainteresowanych dochodzeniem roszczeń z tytułu zawartych przez nich umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym , umów kredytu hipotecznego waloryzowanego lub denominowanego do waluty obcej oraz z tytułu posiadania obligac ji korporacyjnych spółki GetBack S.A. , którzy mogli być narażeni na stosowanie przez spółkę we wzorcach umów niedozwolonych postanowień umownych. Zakwestionowane działania S półki nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charak ter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wynika z faktu posługiwania się przez S półkę wzorcami umowy przy oferowaniu usług konsumentom. (45) Należy jednocześnie podkreślić, że p rzepisy art. 385 1 i art. 385 3 kc , które stanowią materialną podstawę ingerencji Prezesa Urzędu w niniejszej sprawie, implementują do prawa krajowego Dyrektywę Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. UE. L 95/29 z dnia 21 kwietnia 1993 r. – dalej także: dyrektywa 93/13 lub dyrektywa). Interpretacji tych przepisów należy zatem dokonywać w odniesieniu do uregulowań zawartych w dyrektywie. Zgodnie z preambułą dyrektywy, obowiązkiem państw członkow skich jest zapewnienie, aby umowy zawierane z konsumentami nie zawierały nieuczciwych warunków. Należy tym samym uznać, że ochrona interesu publicznego w rozpatrywanej sprawie wyraża się także w konieczności zagwarantowania, by we wzorcach umów wykorzystyw anych przez przedsiębiorców w relacjach z konsumentami nie występowały niedozwolone postanowienia umowne. Ad I. Naruszenie art. 23a uokik (46) Zgodnie z art. 23a uokik , zakazane jest stosowanie we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. (47) Odwołanie się do stosowania we wzorcach umów zawieranych z konsumentami niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu art. 385 1 § 1 k c powoduje, że z rekonstruowanie treści zakazu wynikającego z a rt. 23a uokik wymaga sięgnięcia także do uregulowań kodeksowych, odnoszących się do wzorców umów i postanowień niedozwolonych . O ile bowiem art. 385 1 § 1 kc określa cywilnoprawne skutki zastosowania w umowie niedozwolonego postanowienia umownego, o tyle ar t. 23a uokik ustanawia publicznoprawny zakaz w tym zakresie. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 24 (48) Zgodnie z art. 385 1 § 1 kc , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami , rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W świetle ww. przepisu, m ożliwość uzn ania postanowienia za niedozwolone zależna jest zatem od łącznego spełnienia następujących trzech przesłanek formalnych : 1) postanowienie jest stosowane przez przedsiębiorcę wobec konsumentów, 2) postanowienie nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głó wnych świadczeń stron, 3) postanowienie nie zostało indywidualnie uzgodnione oraz dwóch przesłanek merytorycznych: 4) postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, 5) postanowienie narusza w sposób rażący inte resy konsumenta. (49) Dla uznania danego postanowienia umowy za niedozwolone konieczne jest łączne wystąpienie przesłanki sprzeczności z dobrymi obyczajami wraz z jednoczesnym rażącym naruszeniem interesów konsumenta . Z reguły rażące naruszenie interesu konsumenta jest naruszeniem dobrych obyczajów, ale nie zawsze zachowanie sprzeczne z dobrymi obyczajami rażąco narusza ten interes 2 . (50) Kompetencja do uznania danego postanowienia za abuzywne należy do Prezesa UOKiK na podstawie art. 23b ust. 1 uokik. Zgodnie z tym przepisem Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone i zakazującą jego wykorzystywania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 23a uokik. W decyzji Prezes Urzędu przytacza treść postanowienia wzo rca umowy uznanego za niedozwolone. Decyzja ta po uprawomocnieniu, zgodnie z a rt. 23d uokik, ma skutek wobec przedsiębiorcy, co do którego stwierdzono stosowanie niedozwolonego postanowienia umownego oraz wobec wszystkich konsumentów, którzy zawarli z nim umowę na podstawie wzorca wskazanego w decyzji. 1. Status przedsiębiorcy (51) Zakaz wyrażony w art. 23a uokik adresowany jest wyłącznie do przedsiębiorcy. Zgodnie z definicją przedsiębiorcy, zawartą w art. 4 pkt 1 uokik pod pojęciem tym należy rozumieć m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 ze zm. ). W myśl art. 4 ust. 1 ww. ustawy, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalno ść gospodarczą. Działalność gospodarcza to zgodnie z art. 3 ww. ustawy zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Za przedsiębiorcę uznaje się więc podmiot, który spełnia łącznie określone ww. przepisami kryteria podmiotowe i przedmiotowe: po pierwsze jest osobą fizyczną, osobą prawną lub 2 por. wyrok Sądu Najwyższego (dalej: SN) z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt I CSK 694/09 . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 25 jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, po drugie wykonuje działalność gospodarczą. (52) Spółka jest przedsiębiorcą wpisanym do Rejest ru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000713932 . Spółka jest tym samym przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów uok ik, a zatem jej działania podlegają kontroli z punktu widzenia przepisów tej ustawy. 2. Postanowienia określające główne świadczenia stron (53) Przez pojęcie „głównych świadczeń stron” należy zasadniczo rozumieć elementy przedmiotowo istotne ( essentialia negot ii ) umowy, które przyjmowane są przez strony na zasadzie wyraźnego, a nie domniemanego konsensusu, co wskazuje na indywidualne uzgodnienie treści tych postanowień. Nie ulega wątpliwości, że w praktyce są to postanowienia określające cenę oraz przedmiot świadczeń stron umowy. Za postanowienia określające świadczenia główne stron nie są natom iast uznawane postanowienia dotyczące świadczeń ubocznych, np. odsetki za opóźnienie, lub klauzule, które wywierają wpływ na wysokość świadczenia głównego, np. klauzule waloryzacyjne 3 . (54) Jak podkreśla się w orzecznictwie SN , pojęcie głównych świadczeń stron należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy. Ustawodawca posłużył się bowiem terminem „postanowienia określające główne świadczenia stron”, a nie zwrotem „dotyczące” takiego świadczenia, który ma szerszy zakres 4 . Z drugiej jednak strony należy odnotować pogląd, iż dla określenia pojęcia głównego świadczenia stron nie ma przesądzającego znaczenia to, czy dane świadczenie należy do essentialia negotii . Z tej przyczyny zasięg tego pojęcia musi być zawsze ustalany a d casum z uwzględnieniem wszystkich postanowień oraz charakteru i celu zawieranej umowy 5 . (55) Co do zasady w niniejszej sprawie analizowane postanowienia umowne nie dotyczą głównych świadczeń stron umowy. Świadczeniami głównymi zawieranych przez S półkę umów o świadczenie usług prawnych jest dokonanie przez nią określonej czynności prawnej na rzecz konsumenta oraz zapłata przez konsumenta ustalonego przez strony wynagrodzenia. Wyjątkiem w tym względzie są postanowienia zakwestionowane w punktach [ 31 .] - [ 33 .]. Od noszą się do zastrzeganego wynagrodzenia za pomyślny wynik sprawy – success fee . Istotnym jest jednak fakt, że postanowienia te nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, przez co mogą powodować znaczące pokrzywdzenie finansowe kontrahenta P rzedsiębio rcy. Powyższe pozwala na dokonanie ich oceny w świetle art. 385 1 kc. Już w tym miejscu zauważyć przy tym można, iż wskazana powyżej cecha (niejednoznaczność) jest jednym z głównych elementów, które pozwalają uznać je za niedozwolone postanowienia umowne 6 . Może tak być na przykład w przypadku, gdy konsumenci nie są w stanie przewidzieć skutków prawnych danego postanowienia. 3 Wyrok SOKiK z dnia 1 marca 2007 r., sygn. akt XVII AmC 12/06. 4 Wyrok SN z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. akt I CK 635/03. 5 Wyrok SN z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I CSK 49/12. 6 Por. wyrok SN z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt I CSK 531/13. W ynika z niego, że „Sformułowanie postanowień wzorca umownego określających główne świadczenia stron w sposób niejednoznaczny może stanowić przesłankę uznania tych postanowień za niedozwolone (art. 385[1] § 1 zdanie drugie KC)” . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 26 (56) Ponadto niektóre z kwestionowanych postanowień dotyczą wprawdzie wynagrodzenia należnego S półce, ale odnoszą się one do przypadków zwią zanych z rozwiązaniem zawartej z konsumentem umowy, a nie jej realizacją 7 , wobec czego nie mogą być one postrzegane w kategoriach głównych świadczeń stron. Przeciwna argumentacja mogłaby prowadzić do wniosku, że konsument zawiera umowę ze S półką w celu jej rozwiązania i poniesienia z tego tytułu określonych kosztów. 3. Przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia (57) W przypadku postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia nie ma znaczenia wobec abstrakcyjnego charakteru kontroli postanowienia wzorca umowy. Prezes UOKiK, nie bada w niniejszym postępowaniu konkretnych stosunków istniejących pomiędzy kontrahentami, ale wzorzec i treść hipotetycznych stosunków, jakie powstałyby pomiędzy S półką, a potencjalnym konsumentem. Nie ma zatem znaczenia, czy jakaś konkretna umowa była między stronami negocjowana ani nawet czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany przy zawieraniu jakiejkolwiek konkretnej umowy. Kontrola ta ma bowiem charakter oceny ex ante i obejmuje wzorzec, nie zaś konkretną umowę. Istotny jest zatem fakt, że przedsiębiorca wprowadził oceniane wzorce do obrotu poprzez wystąpienie z ofertą zawarcia poszczególnych umów z ich wykorzystaniem. Tym niemniej, z materiału zgromadzonego w toku postępowania wynika, że S półka na podstawie omawianych wzorców umowy faktycznie zawierała z konsumentami umowy o świadczenie usług prawnych . 4. Sprzeczność z dobrymi obyczajami (58) Klauzula generalna dobrych obyczajów stanowi odesłanie do ocen uzasadniających reguły moralne opierające się na wartościach powszechnie akceptowanych w Polsce. Dobre obyczaje pojmowane są również jako reguły postępowania zgodne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie normami i zasadami postępowania. Kryteriami decydującymi o sprzeczności z dobrymi obyczajami są wymóg nieusprawiedliwionego pokrzywdzenia i działanie wbrew dobrej wierze i uczciwości. Przyjmuje się, iż nieusprawiedliwione pokrzywdzenie zachodzi wówczas, gdy stosując ogólne warunki umów lub wzorce, próbuje się chro nić własne interesy kosztem partnera, bez dostatecznego brania pod uwagę jego interesów i bez przyznania mu wyrównania z tego tytułu. (59) Poprzez dobre obyczaje rozumiemy pewien powtarzalny wzorzec zachowań, który jest aprobowany przez daną społeczność lub gru pę. Są to pozaprawne normy postępowania, którymi przedsiębiorcy winni się kierować. Ich treści nie da się określić w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tym praktykami życia gospodarczego. Wszystkie one podlegają zmianom w ślad za zmieniającymi się ideologiami politycznymi i społeczno - gospodarczymi oraz przewartościowaniami moralnymi. W szczególności zaś, dobre obyczaje to norm y postępowania polecające nienadużywanie w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi kontraktowej. 7 por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt VI ACa 1321/11. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 27 (60) Dobre obyczaje pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Zgodnie z poglądem doktry ny 8 , sprzeczne z dobrymi obyczajami są działania, które zmierzają do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u klienta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności czyli takie działanie, które potocznie określone jest jako nieuczciw e, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania. W stosunkach z konsumentami „dobry obyczaj” powinien wyrażać się we właściwym informowaniu o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniu pozycji profesjonalisty i rzetelnym t raktowaniu partnerów umów. W takich stosunkach szczególne znaczenie mają te oceny zachowań podmiotów w świetle dobrych obyczajów, które odwołują się do takich wartości jak: szacunek wobec partnera, uczciwość, szczerość, zaufanie, lojalność, rzetelność i fa chowość. Działanie wbrew dobrym obyczajom w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku 9 . (61) Pomocne przy ocenie abuzywnego ch arakteru postanowienia wzorca umowy w kontekście dobrych obyczajów może być dokonanie testu weryfikacji „przyzwoitości” danej klauzuli. Należy w związku z tym zbadać, czy oceniane postanowienie wzorca umowy jest sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsi ębiorców wobec konsumentów. Wymaga to ustalenia, jak wyglądałyby prawa lub obowiązki konsumenta w braku takiej klauzuli lub przy zastosowaniu istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym. Jeżeli konsument byłby – na podstawie ogólnych przepisów – w l epszej sytuacji, gdyby konkretnego postanowienia wzorca nie było, należy przyjąć, że może ono mieć charakter abuzywny 10 . 5. Rażące naruszenie interesów konsumenta (62) Daną klauzulę można uznać za abuzywną, kiedy umowne ukształtowanie praw i obowiązków konsument a rażąco narusza jego interesy. Generalnie można przyjąć, iż chodzi tu o sytuacje, w których w sposób rażący naruszona została równowaga interesów stron umowy i to przez to, iż jedna z nich wykorzystała swoją przewagę, układając ogólne warunki lub wzorce u mowne. Pojęcie „interesów” konsumenta należy interpretować szeroko, nie tylko jako niekorzystne ukształtowanie jego sytuacji ekonomicznej. Należy tu uwzględnić także takie aspekty, jak niedogodności organizacyjne, stratę czasu, dezorganizację, wprowadzenie w błąd, nierzetelne traktowanie, czy naruszenie prywatności konsumenta 11 . (63) Interpretacji, kiedy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem interesów konsumenta, a kiedy z nierażącym, nie należy sprowadzać do kategorii czysto ekonomicznej, gdyż nie chodzi tu o kryteria rachunkowe, a więc porównanie pieniężnej wartości świadczeń. Określenie „rażąco" należy odnieść do znacznego odbiegania przyjętego uregulowania od zasad uczciwego (słusznego) wyważenia praw i obowiązków. Za tego typu zasady konstruujące modelowe (optymalne) ukształtowanie praw i obowiązków umownych stron traktowane są przepisy ustawowe o charakterze dyspozytywnym. Stąd też nie jest możliwe ustalenie pewnych ogólnych kryteriów, których spełnienie w każdej sytuacji automatycznie prowadzić będzie do uznania, że interesy danego konsumenta zostały rażąco naruszone. 8 K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz , Warszawa 2002 r., str. 804. 9 Wyrok SN z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt I CK 832/04. 10 Wyrok SN z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt III SK 21/06. 11 Wyrok SN z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. akt I CK 635/03. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 28 Oznacza to, że ocena, czy postanowienia zawartej umowy rażąco naruszają interesy konsumenta, powinna być dokonywana in concreto , przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danego przypadku. W tym zakresie zasadne jest sięgnięcie do dyrektywy 93/13, która stanowi, że daną klauzulę należy uznawać za niedozwoloną, gdy naruszając zasadę wzajemnego zaufania, powoduje znaczącą (istotną) i nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na nieko rzyść konsumenta (art. 3 ust. 1 dyrektywy). W związku z tym pojęcie „rażącego naruszenia interesów konsumenta” można utożsamiać z istotną i nieusprawiedliwioną dysproporcją praw i obowiązków na jego niekorzyść. Ponadto, przy określaniu stopnia naruszenia i nteresów konsumenta należy stosować nie tylko kryteria obiektywne (np. wielkość poniesionych czy grożących strat), lecz również względy subiektywne związane bądź to z przedsiębiorcą (np. renoma firmy), bądź to z konsumentami (np. seniorzy, dzieci). Koniecz ne jest zbadanie, jaki jest zakres grożących potencjalnemu konsumentowi strat lub niedogodności 12 . Jak wskazał w jednym z kluczowych orzeczeń Sąd Najwyższy - dokonując wykładni art. 385 1 kc - rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym. (64) Podsumowując, obie wskazane w art. 385 1 kc formuły prawne (tj. dobre obyczaje oraz rażące naruszenie interesów konsumentów) służą do oceny tego, czy standardowe klauzule umowne zawarte we wzorcu umownym przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków konsumenta. Klauzule szare (65) Pomocnym narzędziem w celu identyfikacji postanowień niedozwolonych pod kątem naruszenia dobrych obyczajów oraz rażącego naruszenia interesów konsumentów są tzw. klauzule szare. Ich przykładowy katalog określony został w art. 385 3 kc i zawiera najbar dziej typowe i znane z praktyki obrotu postanowienia naruszające równowagę kontraktową stron. Samo jednak zamieszczenie klauzuli wśród postanowień wymienionych w omawianym katalogu nie powinno przesądzać automatycznie o jej niedozwolonym charakterze. Nie j est bowiem wykluczone, iż konkretna klauzula, mimo iż objęta listą, nie ma niedozwolonego charakteru. W konkretnym przypadku może się okazać, iż nie prowadzi ona do rażącego naruszenia interesów konsumentów. Dlatego też katalog klauzul zawartych w art. 385 3 kc należy traktować jako listę tzw. klauzul szarych. Jak wynika z orzecznictwa SN, postanowienie umowne, które zostało umieszczone w przykładowym katalogu nieuczciwych postanowień umownych nie jest per se nieuczciwym postanowieniem umownym. Treść tego ka talogu nie przesądza statusu danego postanowienia jako niedozwolonego postanowienia umownego (postanowienia wzorca umowy). Wykaz ten należy kwalifikować jako swoistą wskazówkę co do rodzaju postanowień, które mogą budzić zastrzeżenia z punktu widzenia ich zgodności z interesami i uprawnieniami konsumentów 13 . 12 Por. wyrok SA z Warszawy z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt VI ACa 1733/13; wyrok SOKiK z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt XVII AmC 2615/14. 13 Wyrok SN z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt III SK 19/07. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 29 Ocena postanowień wzorców umów stosowanych przez P rzedsiębiorcę 14 Ad [1.] - [5.] Postanowienia, o których mowa w punktach [1.] - [5.] sentencji decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na ich podobne brzmienie oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemne prawa i obowiązki stron umowy : [1.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary u mownej w wysokości 10 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 8 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.; [2.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 10 % wartości nabytych od GetBack S.A. obligacji. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 8 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki G etBack S.A.; [3.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 3 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzeni a przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 8 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopada 2017 r.; [4.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mo wa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 40 % potrąceń dokonanych przez Dłużnika w związku z zawarciem lub rozwiązaniem umowy ubezpieczenia. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzeni a przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 7 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.; [5.] „Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w ust. 5 powyżej, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej w wysokości 30 % sumy składek wpłaconych w wykonaniu umowy ubezpieczenia, o której mowa w § 1 ust. 1 niniejszej Umowy. 14 Przy ocenie stosowanych przez spółkę postanowień, wersję każdego z ww. wzorców umowy określono na pierwotny mome nt ich obowiązywani a . Z uwagi na tożsame brzmienie kwestionowanych postanowień w późniejszych edycjach danego wzorca umowy, pominięto ich czasowe wyodrębnienie. Jeśli więc określone postanowienie umowne zostało zakwestionowane w wersji wzorca obowiązującej czasowo np. od września 2017 r. to oznacza, iż może ono również występować w późniejszych wersjach tego wzorca umowy – np. w wersji funkcjonującej od listopada 2017 r. lub marca 2018 r., aczkolwiek nie jest to zasadą. Powyższe skutkuje również tym, iż w p óźniejszych edycjach danego wzorca umowy kwestionowane klauzule mogą być umiejscowione w innej jednostce redakcyjnej niż jej najwcześniej stosowana wersja. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 30 Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”  § 7 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od listopada 2017 r. (66) Kwestionowane klauzule umowne przewidują obowiązek zapłaty przez konsumenta kary umownej w przypadku rozwiązania umowy, w sytuacjach przewidzianych odpowiednio w § 8 ust. 5 umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredyt owych waloryzowanych kursem waluty obcej, § 7 ust. 5 umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym oraz w § 8 ust. 5 umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadani a obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. (67) Powoływany w ww. klauzulach ust. 5 określa sytuacje, w których S półka jest uprawniona do natychmiastowego rozwiązania (wypowiedzenia) umowy, tj.: a) zawarcie przez konsumenta poza wiedzą spółki porozumień lub ugó d z dłużnikiem, bankiem bądź podmiotem współpracującym lub występującym w imieniu dłużnika lub banku – podmiotem zobowiązanym wobec konsumenta, b) dokonanie przez konsumenta cesji praw/roszczeń wynikających bezpośrednio lub pośrednio z umowy zawartej z dłużn ikiem lub bankiem na inny podmiot, c) zlecenie innemu podmiotowi dochodzenie roszczeń, d) złożenie przez konsumenta niezgodnych z prawdą oświadczeń, np. oświadczenia o przysługującym konsumentowi roszczeniu, nie zawarciu ugody lub porozumienia, posiadanym wyksz tałceniu etc. (przesłanka ta nie występuje we wzorcu umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.), e) dokonanie czynności czyniącej wszczęte postępowanie sądowe bezprzedmiotowym, a w konsekwencji doprowadzenie do oddalenia lub umorzenia powództwa. (68) Zastrzeżona przez Przedsiębiorcę kara umowna wynosi odpowiednio 10 % lub 3 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu, 10 % wartości nabytych od GetBack S.A. obligacji, 40 % potrąceń dokonanych przez ubezpieczyciela w związku z zawarciem lub rozwiązaniem umowy ubezpieczenia lub 30 % sum y składek wpłaconych w wykonaniu umowy ubezpieczenia. W przypadku kredytu w wysokości 300 tys. zł, kara umowna może wynieść - w zależności od zastosowanej stawki – od 9 do 30 tys. zł, kwot tych zaś nie można uznać za bagateln e . W przypadku zaś umowy ubezpi eczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym nie dość, że konsument uprzednio poniósł stratę w związku ze stosowaniem postanowień dotyczących opłaty likwidacyjnej lub wartości wykupu, które pozbawiły go znacznej części środków zgromadzonych na rachunku, to dodatkowo ciąży na nim ryzyko poniesienia kary umownej sięgającej niemal połowy pierwotnie doznanego uszczerbku finansowego. (69) Zastrzeżenie kary umownej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, względnie określonej sumy pieni ężnej na wypadek odstąpienia od umowy (odstępne) jest dopuszczalne na mocy art. 483 kc oraz art. 396 kc. Przepisy kodeksowe nie precyzują jednak sposobu naliczenia powyższych sum, ani ich wysokości, poza art. 385 3 pkt 17 kc. Na jego podstawie za niedozwolo ne postanowienie umowne uznaje się postanowienie, które nakłada Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 31 na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego. (70) Prezes Urzędu podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w Pos tanowieniu o wszczęciu przedmiotowego postępowania , iż zakwestionowane klauzule mają zbliżony zakres normowania do wskazanej powyżej klauzuli szarej określonej w art. 385 3 pkt 17 kc. Wysokość zastrzeganych przez spółkę kar umownych należy uznać za rażąco wygórowaną, gdyż powodują one zachwianie relacji wysokości zastrzeganego przez nią wynagrodzenia do ewentualnie doznanej przez spółkę szkody, co tym samym może powodować jej nieuzasadnione wzbogacenie kosztem konsumenta. Dodatkowo, zostały one z astrzeżone wyłącznie dla spółki na wypadek rozwiązania (wypowiedzenia) przez nią umowy z przyczyn leżących po stronie konsumenta [ naruszenia warunków umowy wymienionych w punktach a) - e) powyżej ] . Analogicznego uprawnienia nie przyznano konsumentowi, co pow oduje, iż analizowane postanowienia mają również podobny zakres normowania do klauzuli szarej określonej w art. 385 3 pkt 16 kc. Zgodnie z tym uregulowaniem za niedozwolone postanowienie umowne uznaje się postanowienie, które nakłada wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy. W przypadku ocenianych klauzul „ustalona suma” przybrała formę rozliczenia procentowego. Zdaniem Prezesa Urzędu zastrzeżone przez spółkę kary umowne zostały ustalone na wypadek rezygnacji z zawarcia umowy lub wykonania umowy – irrelewantna przy ocenie spełnienia dyspozycji art. 385 3 pkt 16 kc jest okoliczność , iż rezygnacja z wykonania umowy jest dokonywana przez S półkę, z przyczyn leżących po stronie konsumenta. (71) Dokonuj ąc oceny inkryminowanych klauzul należy mieć na względzie, że obejmują one swoim zakresem także stany faktyczne, gdzie do rozwiązania umowy może dojść już na początkowym etapie dochodzenia przez S półkę roszczeń na rzecz konsumenta. Z definicji kary umownej , zawartej w art. 483 § 1 kc wynika, że służy ona naprawieniu wynikłej szkody, wobec czego pełni ona przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Z powyższych względów, w ocenie Prezesa Urzędu, we wzorcach umowy wykorzystywanych w relacjach z konsumentami wysokość kary umownej nie może być w sposób nadmierny wyższa od dającej się przewidzieć szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Kara umowna nie może stanowić dodatkowej dolegliwości z tytułu nienależytego wykonania umowy przez konsumenta - jej wysokość powi nna pozostawać współmierna do wysokości poniesionej przez P rzedsiębiorcę szkody. Na mocy ww. postanowień S półka uzyskuje względem konsumenta określone korzyści finansowe, a sama pozostaje zwolniona z dalszego świadczenia usługi. Nie bez znaczenia przy anal izie niniejszej sprawy jest także okoliczność, iż zastrzeżona przez S półkę kara umowna nie wyłącza możliwości dochodzenia przez nią odszkodowania na zasadach ogólnych. Równocześnie, skuteczność żądania zastrzeżonej w umowie kary umownej nie wymaga wykazani a przez wierzyciela szkody związanej z rozwiązaniem (wypowiedzeniem) umowy z przyczyn leżących po stronie konsumenta. Jak wynika z uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2003 r., sygn. akt III CZP 61/03, „Zastrzeżenie kary umownej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nie zwalnia dłużnika z obowiązku jej zapłaty w razie wykazania, że wierzyciel nie poniósł szkody”. (72) Prezes Urzędu pragnie podkreślić, że jego wątpliwości budzi już sam sposób określenia przez S p ółkę kary umownej na wypadek rozwiązania umowy. Ewentualnie zastrzegana przez nią sankcja powinna być skorelowana wyłącznie z określonym na jej rzecz wynagrodzeniem – co Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 32 dotyczy dochodzenia roszczeń z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej ora z z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. Brak takiego powiązania sam w sobie stanowi o abuzywności kwestionowanych postanowień. Dodatkowo, skoro S półka nie przewidziała na swoją rzecz określonego wynagrodzenia stałego – co dotyczy dochodzenia roszczeń z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – to nie może żądać w jego miejsce żadnego innego surogatu, o ile tylko rozwiązanie umowy nastąpiło przed osiągnięciem określonego przez strony rezultatu. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt V CSK 330/16, „W przypadku uzależnienia bowiem przez strony wypłaty wynagrodzenia od zajścia określonego zdarzenia, rozliczenie może nastąpić, jeżeli ziściła się ta przesłanka, prz y czym konieczne może się okazać dokonanie ustaleń, w jakich częściach było to wynikiem działania przyjmującego zlecenie a w jakich działań podejmowanych bez jego udziału” 15 . Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt I CSK 20/1 8, Sąd Najwyższy wskazał, że „W praktyce obrotu określa się postanowienie ustalające procentowo wysokość wynagrodzenia od skutku podejmowanych czynności jako „wynagrodzenie za sukces”, „procent od wygranej” albo „za wygraną” (ang. success fee). W przypadku tak określonego sposobu ustalenia wynagrodzenia, roszczenie o jego zapłatę powstaje dopiero z chwilą, w której można określić jego wysokość. Nie jest to możliwe przed ustaleniem należnego dającemu zlecenie świadczenia (zasądzonego przez sąd tytułem napraw ienia szkody wyrządzonej zleceniodawcy). Dopiero wówczas można określić zarówno procentową wysokość wynagrodzenia, które w wykonaniu umowy należne jest przyjmującemu zlecenie, jak i wysokość wynagrodzenia, które ewentualnie odpowiadało czynnościom przyjmuj ącego zlecenie przed wypowiedzeniem stosunku zobowiązaniowego (art. 746 § 1 KC). To z kolei oznacza, że dopiero ustalenie wysokości kwoty mającej rekompensować szkodę dla dającego zlecenie umożliwia ustalenie wysokości roszczenia o wynagrodzenie procentowe należne drugiej strony umowy zlecenia, a w konsekwencji wówczas roszczenie to dopiero zostaje ustalone i może być skutecznie dochodzone”. (73) Zdaniem Prezesa Urzędu, przy zastosowaniu w niniejszej sprawie istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym kon sument byłby w znacznie lepszej sytuacji, gdyby kwestionowanych postanowień nie było we wzorc ach umowy. Zgodnie bowiem z art. 746 § 1 zd. 2 kc, o ile dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie to powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wyd atki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę. Katalog przewidzianych przez Przedsiębiorcę przesłanek – zobowiązujących konsumenta do zapłaty kar umownych – nie zawsze będzie zbieżny z „brakiem ważnych powodów” skutkujących zakończeniem więzi obligacyjnej stron umowy. (74) Konieczność zapłaty kary umownej powstaje m.in. w przypadku zlecenia innemu podmiotowi dochodzenie roszczeń. Przyczyn jakie motywowały konsumenta do zmiany podmiotu, który będzie w jego imieniu dochodził roszczeń można zaś upatrywać w przesłankach natury o biektywnej lub subiektywnej, które dodatkowo mogą wyczerpywać przesłanki 15 Por. także wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2017 r. , sygn. akt I ACa 672/17 , o raz w yrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2019 r. , sygn. akt V ACa 17/18 . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 33 wypowiedzenia umowy z ważnych powodów. Nawet subiektywne odczucia konsumenta o niewłaściwej współpracy ze S półką lub wskazanym przez nią pełnomocnikiem można traktować w kategoriach w ażnego powodu do wypowiedzenia umowy 16 . Łączący strony stosunek zlecenia oparty jest na szczególnej relacji zaufania między dającym a przyjmującym zlecenie , dlatego też stosownie do treści art. 746 kc zarówno przyjmujący (spółka), jak i dający zlecenie (kon sument) mogą je wypowiedzieć w każdym czasie. Przewidziana przez spółkę sankcja może w rezultacie zniechęcić konsumenta do poszukiwania alternatywnego sposobu dochodzenia roszczeń. Może mu także uniemożliwić we własnym zakresie zawarcie porozumienia lub ug ody z dłużnikiem, bankiem bądź podmiotem współpracującym lub występującym w imieniu dłużnika lub banku. (75) Niewykluczone są przy tym sytuacje, w których ziszczenie się przesłanek z pkt. a), b) i e) będzie wynikiem okoliczności zewnętrznych i obiektywnie od k onsumenta niezależnych, których nie mógł przewidzieć zlecając S półce dochodzenie roszcze ń (np. istotna zmiana sytuacji życiowej lub ekonomicznej , choroba konsumenta – zmuszająca go do dokonania cesji wierzytelności lub niezwłocznego zawarcia ugody ) . Z kole i w zakresie przesłanki z pkt. d) należy wskazać, iż o aktualizacji kar umownych mogą za decydować m.in. subiektywne (a w konsekwencji nieuprawnione) odczucia konsumenta związane z tym, iż przysługują mu roszczenia wobec strony przeciwnej. K onsument nie jest zaś profesjonalistą, a złożenie powyższego oświadczenia powinno podlegać weryfikacji przez S półkę i nie kreować żadnych sankcji. (76) Zasada swobody umów nie jest nieograniczona, a granice tej swobody, wyznaczane przez bezwzględnie obowiązują ce przepisy prawa, określają m.in. przepisy dotyczące klauzul abuzywnych w umowach zawieranych z konsumentami. (77) Ponadto, w ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane postanowienia godzą w zasadę ekwiwalentności świadczeń oraz równowagi kontraktowej stron. Przedsi ębiorca wprowadza do umowy, kosztem interesu konsumenta, znaczące uprzywilejowanie swojej pozycji kontraktowej, pozwalające na uniknięcie dochodzenia ewentualnego odszkodowania wynikłego z rozwiązania umowy przez S półkę z przyczyn leżących po stronie konsu menta, bez konieczności wykazywania przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, w szczególności faktu poniesienia szkody, jak również jej wysokości. (78) Prezes Urzędu nie aprobuje przy tym stanowiska Spółki , zgodnie z którym zastrzeżone kary umowne nie są rażąco wygórowan e , a ich wysokość powiązana jest z ryzykiem P rzedsiębiorcy oraz uzasadniona rozkładem praw i obowiązków stron umowy . Przedsiębiorca nie może przerzucać na konsumenta ryzyka związanego z e stosowanym modelem biznesowym, który w założeniu ma u atrakcyjniać jego ofertę. R ozkład praw i obowiązków stron umowy nie został przy tym rozłożony w sposób równomierny – S półka może wycofać się z zawartego kontraktu nawet bez ważnego powodu i nie poniesie z tego tytułu konsekwencji w postaci obowiązku zapłat y kary umownej , co świadczy o znaczącej asymetrii praw i obowiązków stron umowy . (79) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane postanowienia wprowadza ją rażącą nierównowagę pomiędzy uprawnieniami S półki i konsumenta, na niekorzyść słabszej strony stosunku obligacyjnego. Ww. klauzule w sposób rażący narusza ją interesy 16 Por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I ACa 450/12. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 34 konsumentów, w tym ich interesy ekonomiczne, albowiem uprawniają one P rzedsiębiorcę – który nie zrealizował w pełni swojego świadczenia - do żądania od konsumentów zapłaty rażąc o wygórowanej kary umownej . (80) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorcach umownych stanowi ą niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [6.] „W przypadku rozwiązania niniejszej Umowy przez Zleceniodawcę, Zleceniodawca zobowiązany jest uiścić Zleceniobiorcy część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, w tym zwrócić poniesione przez Zleceniobiorcę wydatki w wysokości nie mniejszej niż 1 000,00 zł za każdy rozpoczęty miesiąc pozostawania przez Zleceniobiorcę w gotowości do reprezentowania Zleceniodawcy przed sądem powszechnym, jednakże nie większej niż kwota wynagrodzenia wskazanego w § 6 ust. 1 lit. a) Umowy. Jeżeli wypowiedzenie nastąpił o bez ważnego powodu, Zleceniodawca zobowiązany jest także naprawić Zleceniobiorcy szkodę”  § 8 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopada 2017 r. (81) Ww. posta nowienie umowne reguluje konsekwencje związane z rozwiązaniem przez konsumenta umowy. W ocenie Prezesa Urzędu, o niedozwolonym charakterze analizowanego postanowienia świadczy arbitralne ustalenie przez S półkę poziomu zwrotu wysokości poniesionych przez ni ą wydatków. Spółka ustaliła w nim minimalną wysokość stałego wynagrodzenia w wysokości 1000 zł z tytułu poniesionych przez nią wydatków za każdy rozpoczęty miesiąc pozostawania przez nią w gotowości do reprezentowania konsumenta przed sądem powszechnym. Kw otę tę należy uznać za niebagatelną. Tym niemniej Prezes Urzędu pragnie zasygnalizować, iż braku abuzywności kwestionowanej klauzuli nie przekreśliłoby ewentualne obniżenie przez S półkę kwoty wydatków należnej „za każdy rozpoczęty miesiąc pozostawania prze z Zleceniobiorcę w gotowości do reprezentowania Zleceniodawcy przed sądem powszechnym”. Prezes Urzędu kwestionuje bowiem nie konkretnie zastrzeżoną przez S półkę kwotę, ale sam mechanizm ryczałtowego określania wydatków. Kwestionowane postanowienie dąży bow iem de facto do modyfikacji ustalonego pierwotnie przez strony sposobu ustalenia wynagrodzenia – zamiast wynagrodzenia ryczałtowego za prowadzenie sprawy (aż do jej prawomocnego zakończenia), przyjmuje zaliczkowy comiesięczny ryczałt – do momentu uiszczeni a określonej kwoty. Skoro jednak strony nie uzgodniły w umowie – zawieranej na podstawie ocenianego wzorca umowy - takiej formy ustalania wynagrodzenia za świadczenie usług prawnych to S półka nie może klauzulami odnoszącymi się do zakończenia stosunku obligacyjnego kreować zasad odmiennych. S kutkiem stosowania zakwestionowanej klauzuli jest bowiem ewidentny brak proporcjonalnej relacji pomiędzy kwotą, którą miałby zapłacić konsument, a działaniami rzeczywiście przez nią podjętymi, zmierzającymi do reali zacji zlecenia. (82) Równocześnie, przy zastosowaniu w niniejszej sprawie istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym konsument byłby w znacznie lepszej sytuacji, gdyby kwestionowan ego postanowie nia nie było we wzorcu umowy. Kwestionowane postanowienie n ie jest sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. Został o one wprowadzone przez S półkę Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 35 w celu ochrony jej interesów przed działaniami konsumenta – przed którymi może się bronić na zasadach ogólnych – nakładając tym samym na konsumenta obowi ązki znacząco odbiegające od ogólnych standardów określonych przepisami kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 746 § 1 zd. 2 k c , o ile dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie to powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które t en poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien tak że naprawić szkodę. Wydatki te przy tym muszą mieć ścisły związek z treścią zobowiązania S półki wynikającego z zawartej umowy, a najlepiej , aby wprost z niej wynikały. Brak takiego wyodrębnienia stanowi pole do nadużyć po stronie P rzedsiębiorcy. Kwestionow ane postanowienie z góry wyklucza jakąkolwiek weryfikację przez konsumenta poniesionych przez S półkę wydatków w celu należytego wykonania umowy. (83) Kwestionowane postanowienie kształtuje zatem sytuację konsumenta w sposób mniej korzystny niż wynika to z ogóln ych przepisów prawa, wobec czego narusza dobre obyczaje. Powoduje również nieusprawiedliwione pokrzywdzenie finansowe kontrahenta P rzedsiębiorcy. Na podstawie inkryminowanej klauzuli chronione są wyłącznie interesy S półki, bez jakiegokolwiek uwzględnienia okoliczności związanych z faktycznie poniesionymi przez S półkę wydatkami. Kwestionowane postanowieni e w sposób rażący narusza interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca , jak również może wprowadzać konsumentów w błąd co do zakresu ich uprawnień związanych z wypowiedzeniem umowy zlecenia. (84) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienie umowne stosowane przez spółkę w ww. wzorcu umowy stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [7.] „Zleceniobiorca jest uprawniony do rozwiązania niniejszej Umowy ze skutkiem natychmiastowym z zachowaniem formy pisemnej w sytuacji, gdy zachowanie Zleceniodawcy będzie utrudniać prowadzenie sprawy/postępowania sądowego. Wraz z rozwiązaniem Umowy, o którym mowa w zd. 1, Zleceniodawca zobowiązuje się do zapłaty kary umownej, stanowiącej dziesięciokrotność stawki minimalnej, określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 paźd ziernika 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 z późn.zm.) / w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z późn.zm.), zgodnej z wartością przedmiotu sprawy”  § 8 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnyc h – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r.,  § 7 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r. (85) Kwestionowane postanowienie przewiduje możliwość obciążenia konsumenta karą umowną w wysokości stanowiącej dziesięciokrotność stawki minimalnej określonej w § 2 ww. rozporządzeń i zgodnej z wartością przedmiotu sprawy. Zgod nie z tymi uregulowaniami „Stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 36 1) do 500 zł - 90 zł; 2) powyżej 500 zł do 1500 zł - 270 zł; 3) powyżej 1500 zł do 5000 zł - 900 zł; 4) powyżej 5000 zł do 10 000 zł - 1800 zł; 5) powyżej 10 000 zł do 50 000 zł - 3600 zł; 6) powyżej 50 000 zł do 200 000 zł - 5400 zł; 7) powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł - 10 800 zł; 8) powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł - 15 000 zł; 9) powyżej 5 000 000 zł - 25 000 zł”. (86) Kwestionowane postanowienie nie wyklucza więc sytuacji obciążenia konsumenta karą umowną za utrudnianie prowadzenia sprawy lub postępowania sądowego w wysokości nawet 250 tys. zł, znacząco przekraczając poziom ustalonego przez strony wynagrodzenia. (87) Zastosowanie tej sankcji ma miejs ce wtedy, gdy S półka stwierdzi, że konsument utrudnia prowadzenie sprawy lub postępowania sądowego. Wzorce umowy, w których znajdują się inkryminowane postanowienia precyzują przy tym jak należy rozumieć te przesłanki. Wzorce umowy wymieniają m.in.: a) prowadzenie negocjacji dotyczących roszczeń będących przedmiotem umowy, w tym również zawarcie przez konsumenta poza wiedzą spółki porozumień lub ugód z dłużnikiem, bankiem bądź podmiotem współpracującym lub występującym w imieniu dłużnika lub banku, b) zata janie istotnych informacji przed spółką, c) dokonanie przez konsumenta cesji praw wynikających z umowy zawartej z dłużnikiem lub bankiem na inny podmiot, d) zlecenie innemu podmiotowi dochodzenie roszczeń, e) naruszenie przez konsumenta zobowiązań wynikających z z awartej umowy. (88) Nie jest to jednak katalog zamknięty, co powoduje powstanie po stronie S półki luzu interpretacyjnego w zakresie kwalifikowania danego zachowania konsumenta jako działania utrudniającego prowadzenie sprawy lub postępowania sądowego. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż wzorce umów, w których znajdują się kwestionowane postanowienia nie określają wartości przedmiotu sporu, wobec czego konsument na etapie zawierania umowy nie jest w stanie w żaden sposób określić jakiej wysokości może s ięgnąć kara umowna w przypadku utrudniania przez niego prowadzenia sprawy lub postępowania sądowego. (89) Abuzywności kwestionowanego postanowienia Prezes Urzędu upatr uje z jednej strony w wysokości zastrzeganej kary umownej , a z drugiej strony w posługiwaniu się przez spółkę niedookreślonym w sposób wyczerpujący zwrotem związanym z utrudnianiem prowadzenia sprawy lub postępowania sądowego. (90) W niniejszej sprawie bardzo prawdopodobne staje się nałożenie na konsumenta kary umownej w wysokości przekraczającej zaró wno ewentualną szkodę wynikłą z nienależytego wykonania zobowiązania przez konsumenta, jak i maksymalną wysokość wynagrodzenia, które S półka mogłaby otrzymać za wykonanie umowy. Wątpliwości budzi więc sposób ustalania kary umownej, której wysokość powod uję asymetrię w rozkładzie obciążeń stron. Efektem takiego rozwiązania jest przerzucenie w całości na konsumenta ryzyka związanego z wykonaniem umowy. Równocześnie, przy zastosowaniu w niniejszej sprawie istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym k onsument byłby w znacznie lepszej sytuacji, gdyby Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 37 kwestionowan ego postanowie nia nie było we wzorc ach umowy. Aktualne w tym miejscu pozostają więc wywody poczynione odnośnie uzasadnienia pkt. [6.] Decyzji . (91) Z kolei, w zakresie przesłanki „utrudniania prowad zenia sprawy/postępowania sądowego” warunkującej natychmiastowe rozwiązanie umowy i uprawniającej S półkę do obciążenia konsumenta karą umowną należy wskazać, że została ona ukształtowana w sposób nazbyt ogólny i nieprecyzyjny. Nie pozwala konsumentowi w sp osób jednoznaczny ustalić jej wszystkich desygnatów. Co prawda, S półka wymieniła niektóre zdarzenia wchodzące w zakres „utrudniania prowadzenia sprawy/postępowania sądowego”, ale jak już wskazano wyliczenie to ma charakter jedynie przykładowy. Konsekwencją tego jest uzyskanie przez Przedsiębiorcę uprzywilejowanej pozycji względem konsumenta, gdyż ma możliwość podejmowania dyskrecjonalnej decyzji w zakresie kwalifikowania danych zdarzeń jako okoliczności prowadzących do „utrudniania prowadzenia sprawy/postęp owania sądowego” przez konsumenta, co z kolei może stanowić pole do nadużyć. Z uwagi na powyższe zasadne wydaje się stwierdzenie, iż w ocenianym aspekcie inkryminowane postanowienie wypełnia dyspozycję klauzuli szarej, o której mowa w art. 385 3 pkt 9 kc, g dyż wprowadza zbyt dużą dowolność w ocenie omawianego zagadnienia przez S półkę. Zgodnie ze wskazanym powyżej uregulowaniem w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności przyznają kontrahentowi konsum enta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy. (92) Prezes Urzędu nie podziela przy tym stanowiska S półki, iż odwiedzenie konsumenta od podejmowania działań utrudniających postępowanie może uzasadniać stosowaną instytucję kary umownej. Jeśli w ocenie Przedsiębiorcy zachowanie konsumenta powoduje utratę zaufania to może wycofać się z istniejącego kontrakt u i żądać zwrotu wydatków oraz częściowego r ozliczenia wynagrodzenia odpowiadające go czynnościom podjętym do czasu wypowiedzenia umowy , jeżeli wypowiedzenie uzasadniają okoliczności leżące po stronie konsumenta. Z a kwestionowane postanowienie wprowadza rażą cą nierównowagę pomiędzy uprawnieniami S półki i konsumenta, na niekorzyść słabszej strony stosunku obligacyjnego. Ww. klauzul a w sposób rażący narusza interesy konsumentów, w tym ich interesy ekonomiczne, albowiem uprawnia P rzedsiębiorcę do żądania od konsumentów zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej. (93) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienie umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorcu umowy stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [8 .] „W przypadku rozwiązania niniejszej Umowy, Zleceniodawca zobowiązany jest w terminie 3 dni od dnia wygaśnięcia Umowy, uregulować wobec Zleceniobiorcy wynagrodzenie odpowiadające wysokości dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez Zlecenio biorcę i pełnomocników, nie mniejsze niż połowa stawki minimalnej zgodnej z wartością przedmiotu sprawy określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 18 04 z późn.zm.) / w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z późn. zm.), lecz nie większe niż wynikające z § 5 ust. 2 Umowy, wraz z poniesionymi przez Zleceniobiorcę Kosztami procesu wskazanymi w § 5 ust. 1 Umowy. Jeżeli wypowiedzenie U mowy złożone przez Zleceniodawcę Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 38 nastąpiło bez ważnego powodu, Zleceniodawca zobowiązany jest dodatkowo naprawić wynikłą stąd szkodę”  § 7 ust. 4 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapi tałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r. (94) Kwestionowane postanowieni e przewiduj e obowiązek poniesienia przez konsumenta kosztów wynagrodzenia odpowiadających wysokości „dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez spółkę i pełnomocni ków”, w wysokości nie mniejszej niż połowa stawki minimalnej kosztów zastępstwa procesowego, zgodnych z wartością przedmiotu sprawy, określonych w rozporządzeniach w sprawie opłat za czynności radców prawnych lub w sprawie opłat za czynności adwokackie. Do datkowo na konsumencie spoczywa obowiązek pokrycia kosztów procesu, m.in. opłaty sądowej od pozwu, kosztów zastępstwa procesowego etc. Równocześnie, zastrzeżone dla spółki „wynagrodzenie minimalne” jest niezależne od tego, czy to S półka lub konsument wypow ie umowę. (95) Analizując powyższą klauzul ę należy mieć przede wszystkim na względzie, że S półka nie przewidziała na swoją rzecz żadnego określonego wynagrodzenia stałego. We wzorcu umowy ustalono wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od wartości świadczenia uzy skanego na rzecz konsumenta. Spółka nie może żądać w jego miejsce żadnego innego surogatu, a w szczególności części wynagrodzenia success fee – uzależnionego od osiągniętego w sprawie rezultatu, o ile wypowiedzenie umowy nastąpiło przed osiągnięciem tego r ezultatu. Dopiero bowiem wtedy aktualizuje się ewentualne roszczenie o wypłatę wynagrodzenia success fee . Jeśli zaś cel umowy nie został osiągnięty to S półka jest uprawniona wyłącznie do żądania zwrotu poniesionych przez nią wydatków w celu należytego wyko nania umowy, co wynika z dyspozytywnej regulacji zawartej w art. 746 § 1 kc. W tym też zakresie kwestią drugorzędną jest okoliczność, iż S półka w ww. wzorcach umowy arbitralnie określiła minimalny poziom takiego wynagrodzenia (odpowiadające go wysokości dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez S półkę i pełnomocników) w wysokości nie mniejszej niż połowa stawki minimalnej zgodnej z wartością przedmiotu sprawy określonej w rozporządzeniach w sprawie opłat za czynności radców pr awnych lub w sprawie opłat za czynności adwokackie. Ż ądanie jakiegokolwiek wynagrodzenia, pomimo wypowiedzenia przez konsumenta umowy należy oceniać z perspektywy ewentualnego naprawienia szkody, o ile tylko wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu 17 , co zresztą zastrzegła na swoją rzecz S półką w końcowej części badanej klauzuli . (96) Ponadto o ile we wzorcu umowy zastrzeżono, że ewentualnie zasądzone koszty zastępstwa procesowego będą stanowiły wynagrodzenie S półki to o ich wymagalności w kwestionowany m postanowieniu przesądzono już na wypadek wypowiedzenia umowy i to niezależnie od etapu prowadzonego postępowania sądowego. Koszty te mogą wynikać z zastrzeżonych na jej rzecz kosztów procesu, o których mowa w § 5 ust. 1 wzorca umowy . W ocenie Prezesa Urzęd u taka sytuacja jest nie do zaakceptowania, gdyż aktualizacja tego obowiązku nie może nastąpić wcześniej niż po prawomocnym zakończeniu postępowania i zasądzeniu kosztów zastępstwa procesowego. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że wysokości tych kosztów 17 M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom III. Komentarz , Wyd. 2, Warszawa 2019, a rt. 746, teza III.A.a.3., Legalis. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 39 konsument jako nieprofesjonalista nie jest w stanie samodzielnie obliczyć, co również stanowi pole do nadużyć ze strony S półki. (97) Równocześnie, przy zastosowaniu w niniejszej sprawie istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym konsument byłby w znacznie lepszej sytuacji, gdyby kwestionowan ego postanowie nia nie było we wzorcach umowy. Zgodnie bowiem z art. 746 § 1 zd. 2 kc, o ile dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie to powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, któr e ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę. (98) Kwestionowane postanowieni e kształt uj e zatem sytuację konsumenta w sposób mniej korzystny niż wynika to z ogólnych przepisów prawa, wobec czego narusza dobre obyczaje. Jego treść powod uje również nieusprawiedliwione pokrzywdzenie finansowe kontrahenta P rzedsiębiorcy. Na podstawie analizowan ej klauzul chronione są wyłącznie interesy S półki, bez uwzględnienia okoliczności związanych z wypowiedzeniem umowy oraz faktycznie poniesionymi przez n ią wydatkami. Kwestionowane postanowieni e w sposób rażący narusza interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca. Może również wprowadzać konsumentów w błąd co do zakresu ich upra wnień związanych z wypowiedzeniem umowy zlecenia. (99) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienie umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorcu umowy stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [9 .] „W przypadku rozwiązania niniejszej Umowy, Zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie odpowiadające wysokości dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez Zleceniobiorcę i pełnomocników, o których mowa w § 2 ust. 2 i 3 niniejszej Umowy, nie mn iejsze niż wysokość stawki minimalnej zgodnej z wartością przedmiotu sprawy określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 z późn.zm.) / w sprawie o płat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z późn.zm.), lecz nie większe niż wynikające z § 6 ust. 1 Umowy. Zleceniobiorca na poczet należnego mu wynagrodzenia, o którym mowa w zd. 1, zaliczy w całości lub części dotychczas otrzymane wynagrodzenie, o którym mowa w § 6 ust. 1 niniejszej Umowy. Jeżeli wypowiedzenie Umowy złożone przez Zleceniodawcę nastąpiło bez ważnego powodu, Zleceniodawca zobowiązany jest dodatkowo naprawić wynikłą stąd szkodę”  § 8 ust. 4 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszcz enia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r. (100) Ww. postanowienie umowne reguluje konsekwencje związane z rozwiązaniem umowy przez konsumenta lub przez P rzedsiębiorcę. Statuuje obowiązek poniesienia przez konsumenta kosztów wynagrodzenia odpowiadającego wysokości „dotychczasowego nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez spółkę i pełnomocników”, w wysokości nie mniejszej niż stawka minimalna kosztów zast ępstwa procesowego, zgodnych z wartością przedmiotu sprawy, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 40 określonych w rozporządzeniach w sprawie opłat za czynności radców prawnych lub w sprawie opłat za czynności adwokackie. W określeniu minimalnego poziomu zastrzeżonego na rzecz S półki wynagrodzeni a Prezes Urzędu upatruje abuzywności analizowanego postanowienia. Skutkiem jego stosowania jest bowiem brak proporcjonalnej relacji pomiędzy kwotą, którą miałby zapłacić konsument, a działaniami rzeczywiście podjętymi przez S półkę, zmierzającymi do realiza cji zlecenia. Ustalony przez Przedsiębiorcę poziom wynagrodzenia jest niezależny od etapu zakończenia łączącego strony stosunku obligacyjnego. Kwestionowane postanowieni e obejmuj e bowiem swoim zakresem także stany faktyczne, gdzie do wypowiedzenia umowy do jdzie na początkowym etapie dochodzenia roszczeń na rzecz konsumenta. (101) Przy zastosowaniu w niniejszej sprawie istniejących przepisów o charakterze dyspozytywnym konsument byłby w znacznie lepszej sytuacji, gdyby kwestionowanego postanowienia nie było we wzo rcu umowy. Zgodnie bowiem z art. 746 § 1 zd. 2 kc, o ile dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie to powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia ob owiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę. Kwestionowane postanowienie z góry wyklucza jakąkolwiek wery fikację „nakładu oraz czasu pracy poniesionych przez spółkę i pełnomocników” w celu należytego wykonania umowy. (102) W tym zakresie Prezes Urzędu nie podziela stanowiska P rzedsiębiorcy. Zdaniem Prezesa Urzędu modyfikacje istniejących przepisów dyspozytywnych s ą dopuszczalne jedynie w drugą stronę – gdy na podstawie proponowanych przez P rzedsiębiorcę regulacji dochodzi do poprawy sytuacji prawnej konsumenta. (103) Kwestionowane postanowienie kształt uje zatem sytuację konsumenta w sposób mniej korzystny niż wynika to z ogólnych przepisów prawa, wobec czego narusza dobre obyczaje. Zakwestionowane postanowienie p owoduje również nieusprawiedliwione pokrzywdzenie finansowe kontrahenta P rzedsiębiorcy. Na podstawie inkryminowanej klauzuli chronione są wyłącznie interesy S pół ki, bez jakiegokolwiek uwzględnienia okoliczności związanych z faktycznie poniesionymi przez S półkę wydatkami. Kwestionowane postanowieni e w sposób rażący narusza interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca. Może również wprowadzać konsumentów w błąd co do zakresu ich uprawnień związanych z wypowiedzeniem umowy zlecenia. (104) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowieni e umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorc u umowy stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [1 0 .] - [1 2 .] Postanowieni a, o których mowa w punktach [10 .] - [1 2 .] sentencji Decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na ich podobne brzmienie oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemne prawa i obowiązki stron umowy : [10.] „Wynagrodzenie wynikające z ust. 1 przysługuje Zleceniobiorcy mimo rozwiązania niniejszej Umowy, w przypadku gdy św iadczenie zostało wypłacone w Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 41 wyniku czynności podjętych przez Zleceniobiorcę bądź pełnomocników, o których mowa w § 2 ust. 2 i 3 niniejszej Umowy”  § 6 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r.; [11.] „Wynagrodzenie wynikające z niniejszego paragrafu przysługuje Zleceniobiorcy mimo rozwiązania niniejszej Umowy, w przypadku gdy świadczenie zostało uzyskane przez Zleceniodawcę także w wyniku czynności podjętych przez Zleceniobiorcę bądź pełnomocników, o których mowa w § 2 ust. 2 i 3 niniejszej Umowy”  § 6 ust. 5 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 6 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; [12.] „Wynagrodzenie wynikające z ust. 2 przysługuje Zleceniobiorcy mimo rozwiązania Umowy, w przypadku gdy świadczenie zostało wypłacone w wynik u czynności podjętych przez Zleceniobiorcę bądź pełnomocników”  § 5 ust. 6 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r. (105) Kwestionowane postanowienia przewidują, iż ustalone przez strony wynagrodzenie przysługuje S półce pomimo rozwiązania umowy, w przypadku gdy świadczenie zostało wypłacone w wyniku podjętych przez nią czynności lub przez jej pełnomocników. W zakresie roszcze ń z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej S półka przewidziała wynagrodzenie ryczałtowe oraz dodatkowo wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od przyznanej i wypłaconej kwoty. Wynagrodzenie za sukces stanowi określony % wartości uzyskanego świadc zenia, w tym wartość różnicy wyrażonej w złotych, pomiędzy saldem kredytu do spłaty z dnia poprzedzającego dzień przewalutowania kredytu przeliczonym z zastosowaniem średniego kursu waluty obcej z tabeli A ogłaszanej przez NBP, a saldem z dnia następnego p o dniu przewalutowania. Wynagrodzenie to przysługuje także na wypadek dokonania przez bank potrącenia wzajemnych wierzytelności przysługujących bankowi i konsumentowi. Dodatkowo Przedsiębiorcy przysługują zasądzone przez sąd koszty zastępstwa procesowego. Podobne zasady obowiązują w przypadku roszczeń z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. - wynagrodzenie ryczałtowe za prowadzenie sprawy, wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od przyznanej i wypłaconej kwoty oraz zasądzone przez sąd koszty zastępstwa procesowego. W przypadku roszczeń z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym S półka zastrzegła na swoją rzecz wynagrodzenie prowizyjne, obliczane od wartości świadczenia uzyskanego przez konsumenta oraz całość zasądzonych kosztów procesu. (106) Zdaniem Prezesa Urzędu o abuzywności kwestionowanych postanowień świadczy w szczególności zastosowanie sformułowania odnoszącego się do czynności podjętych przez zleceniobiorcę, które przyczyniły się do uzyskania świadczenia. Nic nie wyklucza tego , aby S półka mogła jakiekolwiek podjęte przez siebie czynności zinterpretować jako te, które zmierzały do uzyskania świadczenia, a co może finalnie negatywnie rzutować na finansowe rozliczenia stron umowy. Umowa nie powinna przewidywać w tym zakresie żadnego automatyzmu - ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na P rzedsiębiorcy . Wszelkie tego Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 42 typu domniemania stawiają konsumenta w gorszej sytuacji prawnej aniżeli S półkę. Zgodnie bowiem z art. 6 kc to S półka żądając zapłaty wynagrodzenia musiałaby wykazać, że określony rezultat, jest wynikiem podjętych przez nią w wykonaniu umowy czynności, tymczasem wprowadzenie kwestionowan ych postanowie ń obciąża konsumenta obowiązkiem wykazania, że uzyskanie świadczenia nie było wynikiem jej działa ń. (107) Ponadto, w ocenie Prezesa Urzędu, co do zasady rozwiązanie umowy będzie kreować po stronie P rzedsiębiorcy określonego rodzaju oszczędności, które powinny zostać wzięte pod uwagę przy finalnym rozliczeniu z wykonania umowy. Dotyczy to w szczególności wzorca umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej, gdzie wynagrodzenie ryczałtowe za prowadzenie sprawy stanowi jeden ze składników wynagrodzenia. Przy tak ustalonym wynagrodzeniu uzasadnione będzie na o gół dokonanie redukcji już otrzymanego przez S półkę wynagrodzenia stosownie do proporcji między czasem poświęconym do chwili rozwiązania stosunku zobowiązaniowego a całkowitym czasem niezbędnym do wykonania zlecenia. Postanowienia z pkt. [10 .] i [ 11 .] taką ewentualność jednak całkowicie wykluczają przez co naruszają dyspozytywne brzmienie art. 746 kc. W przypadkach związanych z rozwiązaniem umowy niezbędne jest poczynienie ustaleń, w jakim stopniu uzyskane przez konsumenta świadczenie było wynikiem działani a S półki i związanym z tym nakładem pracy pełnomocnika – w tym złożonego w sprawie pozwu - a w jakim stopniu zależne było od działań podejmowanych samodzielnie przez konsumenta lub bez udziału P rzedsiębiorcy (co oczywiście nie wyklucza sytuacji, iż zastrzeżone wynagrodzenie dodatkowe i podstawowe będzie spółce niemal w całości należne – w szczególności w sytuacji bezpośredniego związku pomiędzy podjętymi czynnościami, a odzyskaniem przez konsumenta określonyc h kwot). Wynagrodzenie S półki zostało zaś określone w sposób arbitralny w pełnej wysokości bez względu na to, czy S półka faktycznie działała na rzecz konsumenta do chwili uzyskania przez niego świadczenia, czy też nie. (108) W przypadku wynagrodzenia typu success fee S półka nie może żądać w jego miejsce żadnego innego surogatu, o ile tylko rozwiązanie umowy nastąpiło przed osiągnięciem tego rezultatu. Dopiero bowiem wtedy aktualizuje się ewentualne roszczenie o wypłatę wynagrodzenia success fee . Jak już wsk azano przy analizie poprzednich postanowień umownych, żądanie przez S półkę wynagrodzenia za sukces, pomimo rozwiązania umowy, należy oceniać z perspektywy ewentualnego naprawienia szkody, o ile tylko wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu. Kwestionowan e postanowienia pozwalają S półce na uniknięcie dochodzenia ewentualnego odszkodowania wynikłego z rozwiązania umowy, bez konieczności wykazywania przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, jak również wysokości samej szkody, czy też w ogóle, jej poniesi enia . Dopiero ustalenie wysokości kwoty jaką uzyskał konsument pozwala drugiej stronie skutecznie dochodzić naprawienia szkody do wysokości wynagrodzenia success fee , jakie zostałoby przez nią wyliczone, gdyby do rozwiązania umowy nie doszło. (109) Prezes Urzędu nie podziela w tym zakresie stanowiska P rzedsiębiorcy jakoby przewidziane w kwestionowanych postanowieniach mechanizmy zastrzeżenia wynagrodzenia po rozwiązaniu umowy w wystarczającym stopniu mogły chronić interesy konsumentów. Należy wskazać w pierwszej kolejności, iż uzyskanie przez konsumenta świadczenia to nic innego jak condicio sine qua non , bez którego S półka nie może w ogóle domagać się naprawienia szkod y . Ponadto, jak już wskazano w pierwszej części uzasadnienia analizowanych postanow ień, nic nie wyklucza tego, aby S półka mogła jakiekolwiek podjęte przez siebie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 43 czynności zinterpretować jako te, które zmierzały do uzyskania świadczenia. Może to zaś powodować znaczące pokrzywdzenie finansowe konsumenta. (110) Kwestionowane postanowienia narusz a ją zatem dobre obyczaje polegające na nieusprawiedliwionym pokrzywdzeniu finansowym kontrahenta P rzedsiębiorcy. Na podstawie analizowanych postanowień chronione są wyłącznie jego interesy, bez jakiegokolwiek uwzględnienia okoliczności związanych z wypłaceniem świadczenia na rzecz konsumenta. Kwestionowane postanowienia w sposób rażący narusza ją interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej prze z P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca. Analizowane postawienia naruszają również w sposób rażący interesy konsumentów albowiem uprawniają P rzedsiębiorcę – który de facto nie zrealizował w pełni umowy - do żądania od konsumentów zapłaty pełnego wynagrodzenia , jakby świadczenie P rzedsiębiorcy zostało w pełni zrealizowane, tj. żądana w postępowaniu sądowym kwota została zasądzona i skutecznie przez niego wyegzekwowana. Uniemożliwiają również jakiekolwiek zmiarkowanie zastrzeżonego przez S półkę wynagrodzenia po rozwiązaniu umowy. (111) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorcach umownych stanowią niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [13 .] „Wraz z podpisaniem Umowy Zleceniodawca oświadcza, iż zapoznał się z warunkami niniejszej Umowy oraz z treścią pełnomocnictwa i nie wnosi do nich żadnych zastrzeżeń. Zleceniodawca oświadcza ponadto, iż wszystkie postanowienia niniejszej Umowy zostały mu należycie wyjaśnione i są dla niego w pełni zrozumiałe”  § 8 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej,  § 7 ust. 13 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowy m funduszem kapitałowym,  § 8 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. (112) Zdaniem Prezesa Urzędu zak westionowane postanowienie narusza zasadę dobrej wiary i uczciwości w konstruowaniu wzorca umowy, bowiem jest ono odgórnym oświadczeniem narzuconym konsumentowi umiejscowionym pomiędzy innymi postanowieniami umowy. Kwestionowane postanowienie stanowi jedną z kilkudziesięciu klauzul zawarty ch w danym wzorcu umowy przez co powoduje, że konsument zawierając określoną umowę, godzi się również na jej stosowanie względem niego. (113) Kwestionowane postanowienie może utrudniać konsumentom ewentualną argumentację w sporze z P rzedsiębiorcą w zakresie dot yczącym wykładni poszczególnych postanowień umowy. D otyczyć to może w szczególności klauzul określających wynagrodzenie Przedsiębiorcy oraz konsekwencji finansowych wynikających z rozwiązania umowy. Należy mieć bowiem na względzie, że skutki finansowe okre ślonego przez S półkę sposobu ustalenia wynagrodzenia success fee , w szczególności w zakresie dochodzenia roszczeń z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej, mogą być trudne do ocenienia przez przeciętnego konsumenta. Wynagrodzenie za sukces stanowi bowiem określony % wartości Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 44 uzyskanego świadczenia, w tym w artość różnicy wyrażonej w złotych, pomiędzy saldem kredytu do spłaty z dnia poprzedzającego dzień przewalutowania kredytu przeliczonym z zastosowaniem średniego kursu waluty obcej z tabeli A ogłaszanej przez NBP, a saldem z dnia następnego po dniu przewal utowania. Wynagrodzenie to przysługuje także na wypadek dokonania przez bank potrącenia wzajemnych wierzytelności przysługujących bankowi i konsumentowi. W tym drugim przypadku możliwa jest więc sytuacja, w której konsument nie uzyska świadczenia, z któreg o mógłby sfinansować zastrzeżone przez Przedsiębiorcę wynagrodzenie. Zaakceptowanie przez konsumenta treści wzorca umowy poprzez złożenie podpisu na egzemplarzu umowy może wywołać u konsumenta przeświadczenie, że złożenie zawartego tam oświadczenia jest ko nieczne do zawarcia ze spółką umowy o świadczenie usług prawych. Kwestionowane postanowienie może mieć bowiem na celu zniechęcenie konsumenta do ewentualnego występowania na drogę sądową w związku z kwestionowaniem zawartej umowy, w tym np. w zakresie wzaj emnych rozliczeń dotyczących wykonania umowy lub jej wcześniejszego rozwiązania. Skoro konsument przyznał, że nie będzie wnosił żadnych zastrzeżeń do warunków zawartej umowy to raczej nie będzie kwestionował stosowanych przez Przedsiębiorcę klauzul – zakwe stionowanych m.in. niniejszą Decyzją . Oświadczenie o ww. treści stawia zatem Przedsiębiorcę w uprzywilejowanej pozycji wobec konsumenta. (114) Sprzeczność przedmiotowego postanowienia z dobrymi obyczajami polega na narzuceniu konieczności złożenia przez konsume nta oświadczenia, iż nie będzie wnosił żadnych zastrzeżeń do warunków zawartej umowy oraz że umowa została mu przedstawiona i się z nią zapoznał . Powyższe odbywa się na zasadzie automatyzmu przy podpisywaniu dokumentacji umownej, a treść złożonego przez ko nsumenta oświadczenia jest z zasady niekorzystna. Tymczasem w każdym przypadku dobry obyczaj wymaga, aby konsument miał możliwość swobodnego złożenia oświadczenia dotyczącego warunków umowy, które odzwierciedla jego rzeczywistą wolę. Analizując treść wzorc ów umownych można dojść do wniosku, że w sposób celowy mogły one zostać zredagowane w takiej formie, aby wyrobić w konsumencie przekonanie o braku możliwości kwestionowania ich poszczególnych postanowień oraz dochodzenia swych roszczeń na drodze sądowej. K westionowane postanowienie może zatem mieć na celu zniekształcenie wyobrażenia konsumenta o przysługujących mu prawach, a zatem naruszać dobry obyczaj polegający na niewykorzystywaniu przewagi kontraktowej przez P rzedsiębiorcę jako twórcę wzorca. (115) Zdaniem P rezesa Urzędu S półka może w inny sposób zwrócić uwagę konsumenta na istotne zagadnienia będące przedmiotem umowy lub wyjaśnić wątpliwości związane ze stosowaniem poszczególnych postanowień wzorca umowy. Kwestionowane postanowienie nie znalazło się zaś we w zorc ach umowy bez powodu. O ile nawet przyjąć, iż sądy powszechne faktycznie ignorują w ewentualnym sporze kwestionowane postanowienie, to i tak może ono wywrzeć skutek jeszcze przed ewentualnymi rozbieżnościami w interpretacji postanowień umowy – zniechęc ając konsumenta do tego żeby w ogóle wdał się w spór ze S półką. (116) W przedmiotowym przypadku rażące naruszenie interesów konsumentów polega na tym, że stosując kwestionowane postanowienie S półka dąży do wyeliminowania możliwości powołania się przez konsument a na okoliczność niezrozumienia postanowień zawieranej umowy. Wskazana wyżej klauzula ma nie tylko wywołać określone skutki prawne. Służy ona również wywołaniu odpowiedniego stanu świadomości u konsumenta, który może zrezygnować z próby kwestionowania wska zanej w postanowieniu okoliczności, skoro sam Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 45 podpisał, iż zapoznał się z warunkami umowy i nie będzie do nich wnosił żadnych zastrzeżeń. Kwestionowane postanowienie może zatem wprowadzać konsumenta w błąd co do zakresu jego uprawnień. (117) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienie umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorcach umownych stanowi niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [1 4 .] - [18] Postanowienia, o których mowa w pkt. [1 4 .] - [18.] sentencji Decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na ich podobne brzmienie oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemne prawa i obowiązki stron umowy: [14.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą żadnych czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Bankiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszczeń Zleceniodawcy wobec Banku, których dotyczy niniejsza Umowa”;  § 3 ust. 1 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej - wersja obowiązująca od maja 2017 r.; [15.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prow adzenia samodzielnie żadnych rozmów z Bankiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszczeń Zleceniodawcy wobec Banku, których dotyczy niniejsza Umowa”  § 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty ob cej - wersja obowiązująca od stycznia 2020 r.; [16.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą żadnych czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Dłużnikiem bądź jego p rzedstawicielem dotyczących roszczeń Zleceniodawcy wobec Dłużnika, których dotyczy niniejsza Umowa”  § 3 ust. 1 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od k wietnia 2017 r.; [17.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z Dłużnikiem bądź jego przedstawicielem dotyczących roszczeń Z leceniodawcy wobec Dłużnika, których dotyczy niniejsza Umowa”  § 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od stycznia 2020 r.; [18.] „Zleceniodawca zobowiązuje się do nie podejmowania bez konsultacji ze Zleceniobiorcą żadnych czynności dotyczących zleconej sprawy, w tym do nie prowadzenia samodzielnie żadnych rozmów z podmiotami zobowiązanymi wobec Zleceniodawcy” Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 46  § 3 ust. 1 Umowy o świadczenie usług prawnych – ro szczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. (118) Zdaniem Prezesa Urzędu ww. postanowienia umowne mogą utrudniać konsumentowi podejmowanie w jego własnej sprawie samodzielnych czynności, w szczególności zmierzających do zawarcia ugo dy z podmiotem, z którym toczony jest spór – bankiem, ubezpieczycielem lub innym podmiotem zobowiązanym wobec konsumenta. Kwestionowana klauzula może z góry pozbawiać konsumenta możliwości uzyskania rekompensaty finansowej związanej z dochodzonym roszczeni em lub wypracowania innej formy kompromisu od tej procedowanej przez Przedsiębiorcę . Bez znaczenia jest w takiej sytuacji ewentualne ryzyko, że zawarta przez konsumenta ugoda, w wyniku samodzielnie przeprowadzonych negocjacji, może być dla niego obiektywnie niekorzystna. Nie zmienia to jednak faktu, że konsument nie może być pozbawiony r ealnego wpływu na przebieg prowadzonej sprawy. Jeśli z jakichś względów uzna, że zawarcie przez niego ugody z bankiem lub ubezpieczycielem będzie dla niego zadowalające to nie powinien być, na podstawie stosowanych przez S półkę klauzul umownych, odwodzony od takiego zamiaru i obligowany do konsultacji z nią swoich planów. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż analizowane klauzule wykluczają możliwość podjęcia przez konsumenta czynności niecierpiącej zwłoki w zakresie zleconej sprawy – bez wcześniejsz ej konsultacji ze S półką. Za n iewykluczone można zaś uznać sytuacje, iż zaniechanie podjęcia samodzielnie przez konsumenta określonych czynności może spowodować powstanie po jego stronie szkody. Do takiej sytuacji zaś by nie doszło, gdyby nie brzmienie ink ryminowanych postanowień. (119) Ponadto, kwestionowane postanowienia mogą ograniczać konsumentom tzw. zdolność postulacyjną, przez którą należy rozumieć uprawnienie strony do samodzielnego działania w postępowaniu i osobistego podejmowania czynności procesowych 18 . Zdolność taką mogą ograniczać tylko niektóre czynniki natury faktycznej lub prawnej. Wskazuje się, że zdolności takiej nie ma m.in. osoba nieznająca języka lub osoba głuchoniema 19 . Z kolei w przypadku braku zdolności postulacyjnej z przyczyn natury prawne j można wskazać na przepisy, które w określonych sytuacjach przewidują przymus adwokacko - radcowski. Dla przykładu można wskazać na art. 87 1 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 202 1 r. poz. 1805 ze zm.) , zgodnie z którym w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych, a w sprawach własności przemysłowej także przez rzeczników patentowych. Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowani em przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji. (120) W ocenie Prezesa Urzędu, we wzorcach umów związanych ze świadczeniem usług pomocy prawnej nie można stosować klauzul, które a piori po stronie konsumenta mogą skutkować rezygnacją z za jmowania się przez niego własną sprawą i podejmowania w niej określonych decyzji – np. dotyczących zawarcia ugody. W ocenie Prezesa Urzędu, ww. postanowienia umowne przekracza ją akceptowalne granice rzetelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształt owania praw i obowiązków konsumenta. Kwestionowane postanowienia mogą powodować dezorientację i wywoływać u konsumenta błędne przekonanie związane z 18 Por. m.in. uzasadnienie uchwały SN z d nia 26 lutego 2015 r., sygn. akt III CZP 102/14. 19 Ł. Błaszczak, E. Marszałkowska - Krześ, Przymioty procesowe stron i uczestników postępowania nieprocesowego niezbędne do dochodzenia ochrony prawnej na drodze sądowej. Wybrane zagadnienia, Studia Prawno - ekonomiczne, t. XCV, 2015 r. , s. 21. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 47 uprawnieniem do samodzielnego działania w sprawie (bez uprzedniej konsultacji ze S półką) . Kwestionowane pos tanowienia narusza ją dobre obyczaje, gdyż na ich podstawie może dojść do nadużycia w stosunku do konsumenta posiadanej przez Przedsiębiorcę uprzywilejowanej pozycji kontraktowej. Z kolei rażące naruszenie interesów konsumenta na bazie kwestionowan ych klauz u l oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta. (121) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorcach umownych stanowią niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [19.] „Zleceniobiorca nie ma obowiązku przedstawiać szczegółowego zestawienia poniesionych przez siebie kosztów”  § 7 ust. 17 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r.,  § 8 ust. 15 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r. (122) W ocenie Prez esa Urzędu, kwestionowane postanowieni e narusza zasadę dobrej wiary i uczciwości w konstruowaniu umowy, gd yż w sposób niezasadny zwalnia S półkę w każdym przypadku z obowiązku przedstawienia przez nią szczegółowego zestawienia poniesionych przez nią kosztów. Kwestionowane postanowieni e może zniweczyć konsumentom ewentualne próby właściwego rozliczenia się ze S półką na wypadek wypowiedzenia przez nich umowy. Zgodnie bowiem z art. 746 § 1 zd. 2 k c , o ile dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym cza sie to powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnośc iom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę. Wydatki te przy tym muszą mieć ścisły związek z treścią zobowiązania S półki wynikającego z zawartej umowy, a najlepiej aby wprost z niej wynikały. Brak takiego wyodrę bnienia może stanowić pole do nadużyć po stronie przedsiębiorcy. Z racji tego zastrzegane przez S półkę postanowienie może utrudnić konsumentowi weryfikację ewentualnie poniesionych przez spółkę wydatków w celu należytego wykonania umowy. (123) Nie sposób się prz y tym zgodzić ze stanowiskiem P rzedsiębiorcy , iż kwestionowane postanowienie nie wyłącza prawa konsumenta – w przypadku rozwiązania umowy – do żądania przedstawienia zestawienia kosztów j akie poniosła S półka, a wskazuje jedynie na brak obowiązku przedstawi enia szczegółowego zestawienia kosztów. Zdaniem Prezesa Urzędu kwestionowane postanowienie zostało właśnie przewidziane na wypadek rozwiązania umowy , a jego bezpośrednim celem może być m.in. zawyżenie należnych S półce wydatków na wypadek rozwiązania umowy. Dość stwierdzić, iż w niektórych wersjach wzorca umowy o świadczenie usług prawnych S półka „ zmodyfikowała ” na niekorzyść konsumentów brzmienie dyspozytywnej regulacji związanej z wypowiedzeniem umowy zlecenia , a powyższe brzmienie klauzuli może dodatkowo utrudniać przywrócenie stanu równowagi – przerzucenia na S półkę ciężaru udokumentowania ewentualnie poniesionych wydatków. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 48 (124) Sprzeczność ww. postanowienia z dobrymi obyczajami polega zatem na wykreowaniu w świadomości konsumentów błędnego przeświad czenia, iż S półka dokonując z nimi rozliczeń finansowych nie będzie musiała przedstawiać kosztorysu poniesionych wydatków. Analizując niniejsze postanowienie można dojść do wniosku, że zostało ono zredagowane w sposób celowy w takiej formie, aby zniweczyć próby domagania się przez konsumenta udokumentowania poniesionych przez Przedsiębiorcę wydatków. Dobry obyczaj wymaga zaś tego, aby podmiot domagający się od konsumenta zwrotu wydatków wykazał, iż jego roszczenie jest faktycznie wymagalne w określonej wyso kości. Niewątpliwie pomocne ku temu będzie przedstawienie konsumentowi zestawienia zawierającego poniesione przez S półkę koszty. Kwestionowane postanowieni e ma zatem na celu zniekształcenie wyobrażenia konsumentów o przysługujących im prawach, a zatem naru sza dobry obyczaj polegający na niewykorzystywaniu przewagi kontraktowej przez P rzedsiębiorcę jako twórcę wzorca. (125) W przedmiotowym przypadku rażące naruszenie interesów konsumentów polega na uniemożliwieniu konsumentom weryfikacji poniesionych przez S półkę kosztów, co finalnie może negatywnie odbić się na sytuacji finansowej konsumentów w przypadku rozwiązania umowy. W ocenie Prezesa Urzędu, stosowana klauzula umowna ma nie tylko wywołać określone skutki prawne. Służyć ona ma również wywołaniu odpowied niego stanu świadomości u konsumenta, który może zrezygnować z próby pozyskania zestawienia poniesionych przez Przedsiębiorcę kosztów . Kwestionowane postanowieni e wprowadza zatem konsument ów w błąd co do zakresu ich uprawnień. (126) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowieni e umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorcach umownych stanowi niedozwolone postanowieni e umowne, o który m mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [ 20 .] - [ 21 .] Postanowienia, o których mowa w pkt. [2 0 .] - [2 1 ] sentencji Decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na ich podobne brzmienie oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemn e prawa i obowiązki stron umowy: [20.] „Zleceniodawca wyraża zgodę i tym samym nie wnosi zastrzeżeń, aby wszelka dokumentacja związana ze sprawą mogła zos tać po upływie 6 miesięcy od dnia jej zakończenia całkowicie zniszczona”  § 8 ust. 13 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r.,  § 7 ust. 15 Umowy o świadczeni e usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r.; [21.] „Zleceniodawca wyraża zgodę i tym samym nie wnosi zastrzeżeń, aby wszelka dokumentacja związana ze sprawą mogła zostać po upływie 6 miesięcy od dnia jej zakończenia całkowicie zniszczona, chyba że przed upływem tego okresu Zleceniodawca złoży odmienną dyspozycję”  § 7 ust. 15 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczen iowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 8 ust. 14 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r., Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 49  § 8 ust. 13 Umowy o świadcze nie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. (127) Zdaniem Prezesa UOKiK k westionowane postanowienia narusza ją zasadę dobrej wiary i uczciwości w konstruowaniu wzorca umowy, gdyż mogą pozbawić konsumenta możliw ości rozporządzania jego własną dokumentacją zgromadzoną w sprawie dochodzenia roszczeń. W ocenie Prezesa Urzędu dobry obyczaj nakazuje, aby po wykonanym zleceniu P rzedsiębiorca przynajmniej poinformował konsumenta o możliwości odbioru zgromadzonej w spraw ie dokumentacji. W żadnym zaś wypadku zgromadzona w toku sprawy dokumentacja nie powinna być, po z góry określonym przez P rzedsiębiorcę okresie, niszczona. Przedsiębiorca powinien, alternatywnie, umieścić akta danej sprawy w wewnętrznym archiwum bądź odesł ać całą dokumentację konsumentowi. Brak tych gwarancji powoduje, że kwestionowane postanowienia w sposób rażący narusza ją interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca. Należy ta kże zaznaczyć, że kwestionowane postanowienia stanowią jedne z kilkudziesięciu klauzul zawartych we wzorcu umowy i raczej nie należą do najistotniejszych w kontekście dochodzenia roszczeń, ale mogą rzutować na etap pokontraktowy. Z tego względu konsument m oże przeoczyć konieczność złożenia dyspozycji w odpowiednim czasie, k tóra zapobiegnie zniszczeniu akt sprawy przez Spółkę. (128) Odnosząc się do stanowiska S półki należy wskazać, iż z niszczenie dokumentacji sprawy może , o ile nie uniemożliwić to przynajmniej zdecydowanie utrudnić konsumentowi ocenę działań jakie w jego sprawie podjęła S półka, w tym pod kątem odpowiedzialności odszkodowawczej tego podmiotu. Brak racjonalnego uzasadnienia, aby konsument był zmuszony kompletować dokumentację od podmiotu zobowiąza nego lub z sądu i to tylko z tego powodu, że dokumentacja sprawy została przez Przedsiębiorcę zniszczona. Powyższa procedura nie musiałaby być w ogóle przez konsumenta inicjowana, gdyby S półka bezpośrednio przed zniszczeniem dokumentacji pozyskała od konsu menta odrębną dyspozycję w tym zakresie. Poza tym część dokumentacji akt sprawy może znajdować się wyłącznie w posiadaniu S półki. (129) W związku z powyższym, zdaniem Prezesa Urzędu, kwestionowane klauzule nie uwzględniają i nie zabezpieczają interesu konsument a, jako słabszej strony umowy, co może prowadzić do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco dla niego niekorzystny. Kwestionowane postanowienia narusza ją zatem dobre obyczaje polegające na nieusprawiedliwionym pokrzywdzeni u sytuacji prawnej kontrahenta P rzedsiębiorcy. (130) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorcach umownych stanowią niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [22 .] - [ 2 4] Postanowienia, o których mowa w pkt. [ 22 .] - [ 24 .] sentencji Decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na ich podobne brzmienie oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemn e prawa i obowiązki stron umowy: [22.] „Akta sprawy, w szczególności treść wszelkich pism, w tym pism procesowych sporządzonych przez Zleceniobiorcę na potrzeby wykonania zlecenia wynikającego z Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 50 niniejszej Umowy, stanowią ścisłą tajemnicę Zleceniobiorcy. Zleceniobiorca nie ma obowiązku przesyła nia Zleceniodawcy skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji”  § 8 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r.,  § 7 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r.; [23.] „Zleceniobiorca nie ma obowiązku przesyłania Zleceniodawcy skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji. Zleceniodawca, po uprzednim ustaleniu terminu ze Zleceniobiorcą, ma prawo do wglądu w zgromadzoną dokumentację w siedzibie Zleceniobiorcy”  § 8 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązuj ąca od września 2017 r.,  § 7 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.,  § 8 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczen ia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A.; [24.] „Zleceniobiorca nie ma obowiązku przesyłania Zleceniodawcy skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji. Zleceniodawca, po uprzednim ustaleniu terminu ze Zleceniobiorcą, ma obowiązek udost ępnić Zleceniodawcy zgromadzoną dokumentację w siedzibie Zleceniobiorcy”  § 7 ust. 11 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od listopada 2017 r. (131) W ocenie Prezesa Urzędu, kwestionowane postanowienia narusza ją zasadę dobrej wiary i uczciwości w konstruowaniu umowy, gdyż w sposób niezasadny utrudniają konsumentowi sprawowanie rzeczywistej kontroli nad podejmowanymi przez Przedsiębiorcę działaniami. Przedsiębio rca nie może nie udostępniać lub nie dostarczać korespondencji lub innych materiałów dowodowych, wytworzonych lub powstałych w toku prowadzonych czynności, zasłaniając się przy tym rzekomą „tajemnicą” S półki. Należy mieć na względzie, iż S półka działa w im ieniu i na rzecz konsumenta, wobec czego wszystkie wytworzone przez nią dokumenty stanowią poniekąd własność konsumenta. Dotyczy to także innych dokumentów, które znajdują się w aktach sprawy. Zarówno dokumenty wytworzone przez S półkę, jak i inna korespondencja znajdująca się w aktach sprawy dochodzeni a roszczeń nie podlega żadnej szczególnej ochronie prawnej, na mocy której konsument – zleceniodawca – nie miałby do niej dostępu. Przeciwne wnioskowanie mogłoby powodować w skrajnych przypadkach fikc ję podejmowanych przez zleceniobiorców działań, którzy otrzymując już wynagrodzenie ryczałtowe za prowadzenie sprawy nie przykładają się do jej prowadzenia. Działanie takie może zaś narazić konsumenta na dotkliwe dla niego straty finansowe, któremu nie będ zie się mógł w żaden sposób przeciwstawić. Stosowane przez S półkę postanowienia mogą utrudnić weryfikację przez konsumenta ponoszonych przez Przedsiębiorcę wydatków związanych z zawartą umową, w tym także ocenę jego poczynań pod kątem należytego wykonywani a umowy. (132) Ponadto w ocenie Prezesa Urzędu za sprzeczne z dobrymi obyczajami należy uznać działanie S półki, które limituje możliwość zapoznania się z aktami prowadzonej przez nią sprawy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 51 wyłącznie do jej siedziby. Istotna w tym zakresie jest bowiem okoliczno ść, iż S półka legitymuje się ogólnopolskim zasięgiem działalności, gdyż zawiera umowy z konsumentami z terenu całego kraju. Umowy takie zawierane są m.in. w formie korespondencyjnej – na odległość. W tym zakresie możliwość zapoznania się z aktami danej spr awy wyłącznie w jej siedzibie czyni tą ewentualność bardzo iluzoryczną. Prezes Urzędu w żadnym wypadku nie akceptuje zatem stanowiska Przedsiębiorcy , iż wyłącznie zaznajomienie się przez konsumenta z aktami sprawy w jego siedzibie równoważy prawa i obowiąz ki stron umowy. Jest wręcz przeciwnie – a faktyczna odległość, czas i koszty podróży mogą skutecznie zniechęcać konsumentów do zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie Spółki . Ponadto należy odróżnić sytuacje związane z zapoznawaniem się przez konsumenta z aktami sprawy (i pozyskiwania w tym celu skanów bądź kopii dokumentacji) od ewentualnego ryzyka udostępniania pism procesowych przygotowanych na potrzeby zlecenia dla nieokreślonego kręg u odbiorców. (133) Na podstawie analizowanych postanowień chronione są wy łącznie interesy Przedsiębiorcy . Kwestionowane postanowienia w sposób rażący narusza ją interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie jego uprzywilejowanej pozycji kontraktowej, jako twórcę wzorca. Dobry obyczaj nakazuje, aby P rzedsiębiorca aktywnie współpracował z konsumentem celem wykonania umowy. Wskazówki w tym zakresie można odnaleźć również w przepisach kodeksu cywilnego o zleceniu. Zgodnie z art. 740 kc in principio przyjmujący zlecenie powinien udzielać dającemu zlecenie potrzebnych wiadomości o przebiegu sprawy. W ocenie Prezesa Urzędu, w ramach tak określonego obowiązku mieści się także przekazywanie konsumentom na ich żądanie skanów bądź kopii zgromadzonej dokumentacji . Naruszenie przez P rzedsiębiorcę tej dyrektywy, w tym odmowa przekazania określonego rodzaju dokumentów, w tym pism procesowych, może zostać zakwalifikowana jako ważny powód wypowiedzenia umowy zlecenia przez konsumenta, o którym mowa w art. 746 § 1 kc. Z tych też względów, zdaniem Prezesa Urzędu, kwestio nowane klauzule nie uwzględniają i nie zabezpieczają interesu konsumenta, jako słabszej strony umowy, co prowadzi do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco dla niego niekorzystny. (134) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorcach umownych stanowią niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [25 .] - [ 29 .] Postanowienia, o których mowa w pkt. [ 25 .] - [ 29 ] sentencji Decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na ich podobne brzmienie oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemn e prawa i obowiązki stron umowy: [25.] „Treść niniejszej Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zlece niobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w § 7 ust. 5 niniejszej Umowy za każdorazowe naruszenie poufności. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje równi eż po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 7 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – wersja obowiązująca od kwietnia 2017 r.; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 52 [26.] „Treść niniejszej Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w § 7 ust. 6 niniejszej Umowy za każdorazowe naruszenie poufności, chyba że prawo do udostępnienia Umowy wynika z przepisów prawa. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 7 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym fund uszem kapitałowym – wersja obowiązująca od września 2017 r.; [27.] „Treść niniejszej Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się nie rozpowszechniać niniejszej Umowy oraz nie udostępniać jej treści osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w § 8 ust. 5 niniejszej Umowy za każdorazowe naruszenie poufności. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 8 ust. 9 Umowy o świadcze nie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r.; [28.] „Treść Umowy oraz pism i dokumentów przygotowanych lub wykorzystanych przez Zleceniobiorcę przy wykonywaniu Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje się do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w ust. 6 powyżej za każdorazowe naruszenie poufności, chyba że pr awo do udostępnienia ich wynika z przepisów prawa. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje również po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 8 ust. 10 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od września 2017 r.; [29.] „Treść Umowy oraz pism i dokumentów przygotowanych lub wykorzystanych przez Zleceniobiorcę przy wykonywaniu Umowy ma charakter poufny. Zleceniodawca, bez uprzedniej zgody Zleceniobiorcy wyrażonej na piśmie, zobowiązuje si ę do nieudostępniania ich osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej w wysokości określonej w ust. 6 powyżej za każdorazowe naruszenie poufności, chyba że prawo do udostępnienia ich wynika z przepisów prawa. Obowiązek zachowania poufności obowiązuje r ównież po wygaśnięciu niniejszej Umowy”  § 8 ust. 9 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. (135) Ww. postanowienia wzorców umowy statuują zasadę, iż zawarta z konsumentem umowa ma charakter poufny. Zasada ta obowiązuje również po wygaśnięciu zawartej z konsumentem umowy. Wynika z niej, że bez uprzedniej i pisemnej zgody S półki, konsument nie może udostępniać umowy osobom trzecim pod rygorem zapłaty kary umownej za każdorazowe naruszenie poufności. Kara umowna – w zależności od wzorca umowy, w którym znajdują się te klauzule – wynosi odpowiednio:  „(…) dziesięciokrotność stawki minimalnej, określonej w § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opła t za czynności radców Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 53 prawnych (Dz.U. 2015 poz. 1804 z późn.zm.) / w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z późn.zm.), zgodnej z wartością przedmiotu sprawy”,  „(…) 40 % potrąceń dokonanych przez Dłużnika w związku z zawarciem lub roz wiązaniem umowy ubezpieczenia. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”,  „(…) 30 % sumy składek wpłaconych w wykonaniu umowy ubezpieczenia (…). Zastrzeżenie powyższej ka ry umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”,  „(…) 10 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszko dowania na zasadach ogólnych” lub  „(…) 3 % kwoty wykorzystanego (wypłaconego) kredytu. Zastrzeżenie powyższej kary umownej nie wyłącza możliwości dochodzenia przez Zleceniobiorcę odszkodowania na zasadach ogólnych”. (136) Wzorce umowy, w których znajdują się kwestionowane postanowienia nie definiują pojęcia „osoby trzecie”. Należy więc domniemywać, iż podmiotem tym będzie każdy podmiot z wyłączeniem konsumenta i S półki. Na mocy kwestionowanych postanowień sankcjonowane będz ie każde udostępnienie umowy osobom postronnym. Możliwość zapłaty kary umownej powstanie m.in. w przypadku udostępnienia umowy członkom rodziny (małżonkowi, wstępnym, zstępnym etc.), czy też przyjaciołom lub znajomym konsumenta. Wbrew stanowisku S półki zak westionowane klauzule wykluczają także możliwość przedstawienia umowy prawnikowi, czy też rzecznikowi konsumentów – podmiotowi ustawowo powołanemu do ochrony interesów konsumentów . W klauzulach z pkt. [26 .], [ 28 .] i [ 29 .] znajduje się niewielkie doprecyzowanie kwestii związanej z zagadnieniem naruszenia poufnego charakteru umowy. Wynika z niego, że poufny charakter umowy nie obowiązuje, gdy prawo do jej udostępnienia wynika z przepisów prawa. W ocenie Prezesa Urzędu, powyższe zastr zeżenie nie wyklucza jednak potraktowania przez S półkę naruszenia zasad poufności polegającego m.in. na przesłaniu przez konsumenta umowy rzecznikowi konsumentów, czy też Prezesowi Urzędu (naruszeniem reguł poufności będzie również przesłanie dokumentacji umownej w zawiadomieniu dotyczącym podejrzenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a uokik) . Klauzule umowne abstrahują przy tym od motywacji jakie kierowały konsumentem przy udostępnianiu umowy. Konsument w odróżnieniu od Przedsiębiorcy nie jest bow iem profesjonalistą obytym w przepisach prawa, w tym nierzadko nie jest w stanie ustalić, które działania jego kontrahenta mogą naruszać jego interesy. (137) Ponadto tajemnicą objęte są wszelkie informacje i dokumenty jakie konsument otrzymał lub mógł od S półki otrzymać („Treść Umowy oraz pism i dokumentów przygotowanych lub wykorzystanych przez Zleceniobiorcę”) . Przedmiotowe informacje i dokumenty obejmuj ą zatem swym zakresem całą gamę danych i stanów faktycznych, poczynając od informacji neutralnych ze względu na skutki ich ujawnienia, do takich – których ewentualne ujawnienie może spowodować szkodę. Ww. klauzul e nie dziel ą jednak otrzymanych informacji i dokumentów na te, które m.in. zawierają dane wrażliwe, tajemnicę przedsiębiorstwa etc. Za tajemnicę zostaną więc uznane także informacje i dokumenty, z którymi osoby postronne – w tym ewentualni klienci S półki – mogą się z łatwością zapoznać. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 54 (138) W ocenie Prezesa Urzędu, wprowadzony przez S półkę mechanizm związany z poufnym charakterem zawartej przez konsumenta umowy jest nieakceptowalny w świetle dobrych obyczajów. Zdaniem Prezesa Urzędu, zakwestionowane klauzu le narusza ją równowagę kontraktową umowy oraz powod uj ą nierówne rozłożenie praw w stosunku konsumenckim. W ocenie Prezesa Urzędu S półka mając świadomość, iż zawarta przez konsumenta umowa może być dla niego niekorzystna celowo wprowadziła do wzorców umowy ww. postanowienia, aby utrudnić konsumentowi próby weryfikacji zawartej umowy, a w konsekwencji ewentualne zakończenie łączącego strony stosunku zobowiązaniowego. (139) Kwestionowane postanowienia narusza ją także dobre obyczaje polegające na nieusprawiedliwionym pokrzywdzeniu prawnym i finansowym kontrahenta P rzedsiębiorcy. Na podstawie an alizowanych postanowień chronione są wyłącznie interesy S półki. Kwestionowane postanowienia w sposób rażący narusza ją interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej P rzedsiębiorc y , jako twórc y wzorca. Analizowane postawienia naruszają również w sposób rażący ekonomiczne interesy konsumentów albowiem uprawniają P rzedsiębiorcę do zastosowania bardzo dotkliwej sankcji finansowej, która nie jest usprawiedliwiona żadnymi nadzwyczajnymi okolicznościa mi. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że kwestionowane klauzule nie uwzględniają i nie zabezpieczają interesu konsumenta, jako słabszej strony umowy, co prowadzi do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco dla niego nie korzystny. (140) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorcach umownych stanowią niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [30 .] „Zleceniobiorca zobowiązuje się do udzielenia pełnomocnictwa osobom wskazanym przez Zleceniobiorcę, o których mowa w § 2 ust. 2 niniejszej umowy”  § 2 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej,  § 2 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym,  § 2 ust. 3 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z tytułu posiadania obligacji korporacyjnych spółki GetBack S.A. (141) Na podstawie ww. postanowienia S półka przyznaje sobie uprawnienie do wskazania pełnomocników, którzy będą świadczyć na rzecz konsumenta pomoc prawną w zakresie udzielonego zlecenia dochodzenia roszczeń. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 2 zawieranych przez S półkę umów o świadczenie usług prawnych: „Zleceniobiorca będzie świadczyć pomoc prawną przez poszczególnych radców prawnych i adwokatów”. (142) W ocenie Prezesa Urzędu takie uprawnienie należy uznać za niedopuszczalne, gdyż to konsument powinien mieć decydujący wpływ na wybór konkretnego pełnomocnika – radcę prawnego lub adwokata. Kwalifikacje pełnomocnika i jego doświadczenie w branży związanej z dochodzeniem roszczeń może mieć bowiem bezpośrednie przełożenie na efekt finalny danej sprawy. Jego wybór nie jest więc ob ojętny dla interesów konsumentów. K westia wyboru pełnomocnika jest o tyle istotna, że S półka nie może samodzielnie w pełni Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 55 podjąć w imieniu konsumenta czynności zmierzających do odzyskania nienależnie pobranych świadczeń przez ubezpieczyciela, bank lub inn y podmiot. Sprawy te z reguły są bowiem przedmiotem postępowania sądowego, w związku z czym konieczne jest w tym zakresie reprezentowanie konsumenta przez profesjonalnego pełnomocnika. Spółka ma tę świadomość już na etapie zawierania z konsumentem umowy, w obec czego powinna skonstruować mechanizm wyboru przez nią pełnomocnika procesowego, zmierzający do wyeliminowania arbitralności w jego wyborze. Równocześnie, wywodząc uprawnienie konsumenta do wskazania reprezentującego go pełnomocnika, Prezes Urzędu prag nie zwrócić uwagę m.in. na uregulowania zawarte w art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 202 2 r. poz. 1184 ze zm.). Zgodnie z powołanymi przepisami, umowę z klientem zawiera kierownik zespołu adwokackiego w imieniu z espołu, a pełnomocnictwa klient udziela adwokatowi. Jednocześnie, kierownik zespołu uwzględnia życzenia klienta co do wyboru adwokata, chyba że uzasadnione względy uniemożliwiają temu adwokatowi udzielenie pomocy prawnej. (143) Należy mieć także na względzie, ż e kwestionowane postanowienie są podobne do klauzul wpisanych do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod nr 5694 oraz 6485: „Zleceniodawca wyraża zgodę Zleceniobiorcy na zlecenie dla Kancelarii Adwokackiej lub Radcowskiej wskazanej przez zleceniobiorcę, do dochodzenia roszczeń w razie wystąpienia takiej konieczności w drodze postępowania sądowego. W celu realizacji powyższego Z leceniodawca zobowiązany jest do udzielenia oddzielnego pełnomocnictwa dla adwokata lub radcy prawnego oraz do uiszczenia dodatkowego wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi stawkami określonymi w (Rozporządzenie Ministra Spr awiedliwości z dn. 28.09.2002 r. Dz. U. Nr 163 poz. 1348 - opłaty za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (Adwokatów zagranicznych obowiązują stawki zgodne z prawem danego Kraju). Dotyczy to również opłat i czynności adwokackich przed procesowych. Opłaty powyższe obejmować będą także koszty sądowe związane z wytoczeniem i prowadzeniem sprawy w tym także wpisu sądowego i kosztów opinii biegłych sądowych. (Koszty sądowe w spr. cywiln ych. Ustawa z dn. 28.07.2005 r. Dz. 167 poz. 1398 z późniejszymi zmianami). Koszty prowadzenia sprawy poza granicami kraju w zakresie jak wyżej, ustalane są w oparciu o przepisy i stawki obowiązujące w danym Państwie” – wpis nr 5694 z dnia 26 maja 2014 r., na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt XVII AmC 607/13, „Klient upoważnia ECPP do powierzenia w jego imieniu dochodzenia roszczeń, o których mowa w §1 w po stępowaniu przedsądowym, przedegzekucyjnym, sądowym i egzekucyjnym uprawnionym do tego podmiotom” - wpis nr 6485 z dnia 1 lipca 2016 r., na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27 kwietnia 2016 r. (sygn. akt: XVII AmC 8/14). (144) W uzasadnieniu wyroku dotyczącego pie rwszej z ww. klauzul SOKiK stwierdził, że „Klauzula oznaczona nr 3 spełnia przesłanki pozwalające uznać ją w świetle art. 385[1] § 1 kc za niedozwoloną, albowiem nakłada na konsumenta zobowiązanie do wyrażenia a priori zgody na zlecenie profesjonalnemu peł nomocnikowi podejmowania czynności celem dochodzenia roszczeń, będących przedmiotem umowy w postępowaniu sądowym. Zobowiązuje go także do udzielenia pełnomocnictwa wskazanemu przez niego prawnikowi. Słusznie przyjmuje się, iż stosunek pełnomocnictwa ze wzg lędu na swój szczególny charakter powinien opierać się Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 56 na wzajemnym zaufaniu stron. Skutkiem tego istotnym jest, by to konsumentowi przysługiwało prawo wyboru osoby, która ma reprezentować jego interesy. W kontekście niniejszej sprawy, winien więc mieć moż liwość podjęcia decyzji, czy zechce korzystać z usług poleconej mu kancelarii prawnej, czy też innej dowolnie przez siebie wybranej. Tymczasem zapis wzorca umowy, który pozbawia go tego uprawnienia niewątpliwie kształtuje w sposób niekorzystny jego sytuacj ę prawną”. (145) Prezes Urzędu w pełni aprobuje ww. stanowisko, które w sposób analogiczny można odnosić do za kwestionowanego powyżej postanowienia. Pozbawia ono konsumenta z góry możliwości przeprowadzenia ze S półką indywidualnych rokowań dotyczących osoby pełn omocnika. (146) Prezes Urzędu nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez S półkę. Przywołane przez P rzedsiębiorcę pozostałe postanowienia wzorca umowy nie sanują abuzywności zakwestionowanej klauzuli, która jednoznacznie przesądza, iż to S półka wskaże konsumentowi osoby, którym jest zobowiązany udzielić pełnomocnictw a . Irrelewantne przy ocenie kwestionowanego postanowienia jest brzmienie przytoczonej przez S półkę klauzuli - „Niniejsza Umowa wchodzi w życie z chwilą jej podpisania przez Strony oraz udzie lenia przez Zleceniodawcę pełnomocnictwa”. Z brzmienia tej klauzuli nie wynika, iż konsument w jakikolwiek sposób będzie miał wpływ na wybór pełnomocnika procesowego. Należy także wskazać, iż drugie z przytoczonych przez S półkę postanowień („Wraz z podpisa niem Umowy Zleceniodawca oświadcza, iż zapoznał się warunkami niniejszej Umowy oraz z treścią pełnomocnictwa i nie wnosi do nich żadnych zastrzeżeń. (…)”) zostało zakwestionowane w pkt. [1 3 .] sentencji Decyzji. (147) Prezes Urzędu nie kwestionuje faktu, iż wspó łpracujący ze S półką pełnomocnicy mogą posiadać duże doświadczenie w prowadzeniu spraw o podobnym charakterze i dawać rękojmię należytej staranności. Jedyna, aczkolwiek zasadnicza wątpliwość dotyczy faktu, iż konsument nie ma realnego wpływu na wybór pełno mocnika. Obdarzenie S półki zaufaniem i zlecenie jej prowadzenia sprawy nie może uzasadniać pozbawienia konsumenta możliwości wyboru pełnomocnika. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby informacje o osobie pełnomocnika przedstawić konsumentowi na etapie przedkon traktowym, umożliwić mu swobodny wybór pełnomocnika oraz zawrzeć następnie te informacje wprost w zawieranych umowach o świadczenie usług prawnych. (148) Z powyższych względów, w ocenie Prezesa Urzędu, ww. postanowienie umowne przekracza akceptowalne granice rz etelności kontraktowej twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków konsumenta. Kwestionowane postanowieni e narusza dobre obyczaje, gdyż na ich podstawie może dojść do nadużycia w stosunku do konsumenta posiadanej przez S półkę uprzywilejowanej pozycji kontraktowej. Z kolei rażące naruszenie interesów konsumenta na bazie kwestionowane j klauzuli oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta. Sytuacja konsumenta prezentowałaby się zdecydowanie odmiennie, gdyby kwestionowanego postanowienia nie było we wzorc ach umowy. (149) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowieni e umowne stosowane przez spółkę w ww. wzorcach umownych stanowi niedozwolone postanowieni e umowne, o któr ym mowa w art. 385 1 § 1 kc. Ad [ 31 .] - [ 32 .] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 57 Postanowienia, o których mowa w pkt. [ 31 .] - [ 32 .] sentencji Decyzji zostaną omówione łącznie, ze względu na zachodzący pomiędzy nimi związek funkcjonalny oraz ten sam skutek jaki wywierają na wzajemne prawa i obowiązki stron umowy : [31.] „Za prowadzenie sprawy, o której mowa w § 1 ust. 1 niniejszej Umowy, Zleceniobiorcy przysługuje wynagrodzenie, na które składają się następujące, odrębne składniki: a) […] b) prowizja za sukces (success fee) w wysokości ___ % wartości świadczenia żądanego, a n ie uzyskanego przez Bank na drodze postępowania polubownego, mediacyjnego, arbitrażowego lub sądowego”  § 6 ust. 1 lit. b) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopa da 2017 r.; [32.] „W przypadku całkowitego lub częściowego oddalenia powództwa lub umorzenia postępowania w sprawie, o której mowa w § 1 ust. 1 niniejszej Umowy, ze względu na dokonanie przez Zleceniodawcę skutecznego potrącenia wzajemnych wierzytelności przysłu gujących Zleceniodawcy oraz Bankowi, wartość potrąconej przez Zleceniodawcę wierzytelności uznaje się za świadczenie uzyskane przez Zleceniobiorcę, na rzecz Zleceniodawcy. Od wartości tej przysługuje Zleceniobiorcy także prowizja za sukces (success fee), o której mowa w § 6 ust. 1 lit. b) niniejszej Umowy”  § 6 ust. 2 Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od listopada 2017 r. (150) Kwestionowane postanowienia umowne określają dod atkowe wynagrodzenie należne Spółce za pomyślny wynik sprawy. Stanowi ono określony % wartości świadczenia żądanego, a nie uzyskanego przez Bank na drodze postępowania polubownego, mediacyjnego, arbitrażowego lub sądowego. Wynagrodzenie to przysługuje także w przypadku potrącenia wzajemnych wierzytelności przysługujących konsumentowi oraz bankowi. Wtedy wartość potrąconej przez konsumen ta wierzytelności uznaje się za świadczenie uzyskane przez S półkę, od której przysługuje także prowizja za sukces. Wzorzec tej umowy jest więc stosowany, w sytuacji w której to konsument jest pozwanym (stroną przeciwną, która nie inicjuje sporu), a bank żą da od niego określonego świadczenia. (151) Kwestionowane postanowienia umowne dotyczą głównego świadczenia konsumenta w zawieranej przez niego umowie, jakim jest zapłata wynagrodzenia na rzecz Przedsiębiorcy . Nie zostały one jednak określone w sposób jednoznac zny wobec czego mogą być niezrozumiałe dla przeciętnego konsumenta . Przez pojęcie jednoznaczności należy rozumieć brak wątpliwości co do treści postanowień wzorca umowy. Jednoznaczny oznacza bowiem dopuszczający tylko jedną możliwą interpretację, niebudząc ą wątpliwości, dokładnie określoną, wyraźną, oczywistą, niedwuznaczną 20 . Postanowienie takie powinno być transparentne i wykluczać ewentualne przypadki wprowadzenia konsumenta w błąd. W ocenie Prezesa Urzędu oceniane klauzule pozbawione są tego waloru, gdyż budzą uzasadnione wątpliwości interpretacyjne – możliwe są ich różne i przy tym skrajnie odmienne interpretacje. Kwestionowane postanowienia nie zostały przy tym określone w sposób prosty i zrozumiały. Oferta Spółki kierowana jest do określonej grupy osób fizycznych – konsumentów, którzy mogli doznać uprzednio uszczerbku ekonomicznego m.in. na skutek 20 Por. wyrok SN z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. akt, I CSK 46/11, oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 paźdz iernika 2011 r., sygn. akt VI ACa 420/11. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 58 stosowania niedozwolonych postanowień umownych związanych z mechanizmem indeksacji kwoty kredytu oraz wysokości rat kredytu w oparciu o kursy wymi any walut. N iejednokrotnie konsumenci zaciągnęli zobowiązania, w ramach których przerzucono na nich ryzyko dowolnego kształtowania kursów wymiany walut przez kredytodawców, co mogło powodować zwiększenie ich salda kredytowego . Jest to szczególna grupa konsumentów, któ ra może zostać wyodrębniona na podstawie określonej i wspólnej im cechy. W przedmiotowej sprawie należy przyjąć, że przeciętny konsument zna treść umowy łączącej go ze Spółką i pozostaje w usprawiedliwionym przeświadczeniu, iż Spółka w sposób profesjonalny – w tym bez stosowania niejednoznacznych postanowień umowy – będzie dochodziła na jego rzecz określonych świadczeń. Na bazie analizowanych postanowień umownych przeciętny konsument nie jest jednak w stanie ocenić w sposób niebudzący wątpliwości ich wpływu na jego ekonomiczne interesy. (152) W przypadku klauzuli z punktu [ 31 .] jej uczciwość można rozpatrywać jedynie przy założeniu, iż żądanie banku wskutek działań podjętych przez S półkę zostanie ostatecznie i w całości oddalone lub w inny sposób roszczenie bank u upadnie (np. na skutek zrzeczenia się przez niego roszczenia). W takiej wyłącznie sytuacji można uznać, iż zastrzegane przez S półkę wynagrodzenie success fee znajdzie swoje umocowanie. Analizowane postanowienie nie wyklucza zaś sytuacji kalkulowania wynagrodzenia prowizyjnego w przypadku wyłącznie częściowego pomyślnego zakończenia sprawy. Postanowienie to pozbawione jest bowiem zasadniczego sformułowania odno szącego się do ustalania wynagrodzenia prowizyjnego wyłącznie w relacji do korzyści jakie na skutek podjętych przez S półkę działań uzyskał konsument – tj. różnicy pomiędzy świadczeniem żądanym przez bank, a świadczeniem zasądzonym (nieoddalonym w toku proc esu sądowego). Wynagrodzenie w pełnej zastrzeżonej wysokości będzie należne Spółce również, wtedy gdy roszczenia banku zostaną oddalone tylko w niewielkiej wysokości. Obrazując to przykładem można wskazać, iż w przypadku żądania przez bank kwoty 100 tys. z ł, S półce przysługuje określone w umowie wynagrodzenie prowizyjne, nawet jeśli korzyść dla konsumenta wyniesienie tylko 10 tys. zł (90 tys. zł „uzyska” bank). Podstawa do wypłaty wynagrodzenia zaś zaistniała, gdyż bank nie uzyskał de facto świadczenia żąda nego. Dodatkowo, jak już podkreślono powyżej, za miarodajne można uznać tylko takie „nie uzyskanie” przez bank świadczenia, które jest ostateczne. Przeciwna argumentacja mogłaby prowadzić do nadużyć. W przypadku postępowania polubownego lub mediacyjnego wy starczy bowiem, iż konsument nie wyrazi zgody na zaspokojenie roszczeń banku, co „zakończy” postępowanie na tym etapie (bank nie uzyska żądanego świadczenia), co może rodzić podstawy do wypłaty zastrzeżonego wynagrodzenia success fee . (153) Na gruncie analizowa nego postanowienia możliwa jest także interpretacja korzystna z punktu widzenia interesów konsumentów. Oceniane postanowienie można rozumieć w ten sposób, iż „świadczenie żądane, a nie uzyskane przez Bank” to ta część świadczenia dochodzonego przez Bank, k tóra nie została w postępowaniu sądowym zasądzona od konsumenta. Succes fee byłoby zatem obliczane jako odsetek kwoty, którą S półka „wygrała” dla klienta. Powyższe potwierdza, że postanowienie jest niejednoznaczne i pozwala na krańcowo odmiennie odczytywan ie jego treści, co przemawia za jego abuzywnym charakterem. W tym miejscu warto również przytoczyć art. 385 § 2 zd. 2 i 3 k c , zgodnie z którym postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta, przy czym zasady tej nie stosuje się w postępow aniu w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 59 (154) W odniesieniu do klauzuli z punktu [ 32 .] wątpliwości Prezesa Urzędu budzi brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy powstaniem po stronie konsumenta wierzytelności nadającej się do skut ecznego potrącenia od podejmowanych przez S półkę działań. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby wierzytelność ta istniała przed zgłoszeniem żądań przez bank i powstała bez udziału Przedsiębiorcy . Zdaniem Prezesa Urzędu brak jest zatem podstaw do żądania wynagr odzenia za samo tylko zgłoszenie zarzutu potrącenia w toku prowadzonego postępowania. Istotne jest przy tym także to, czy zgłoszony zarzut potrącenia był zarzutem ewentualnym. W przeciwnym wypadku jego zgłoszenie może skutkować de facto wyłącznie uznaniem powództwa – świadczenia żądanego przez bank. Trudno w takiej sytuacji doszukiwać się jakiekolwiek „sukcesu” osiągniętego przez S półkę – uzyskania świadczenia na rzecz konsumenta. Na gruncie analizowanego postanowienia możliwa jest także interpretacja korzy stna z punktu widzenia interesów konsumentów. Oceniane postanowienie można rozumieć w ten sposób, iż powstanie świadczenia nadającego się do potrącenia będzie zasługą S półki (lub występującego w sprawie pełnomocnika). Na gruncie ocenianej klauzuli takiej i nterpretacji nie można jednoznacznie przesądzić, co świadczy o abuzywności badanego postanowienia. Z powyższych względów stanowisko S półki nie kwalifikowało się do uwzględnienia. (155) W ocenie Prezesa Urzędu zak westionowane postanowienia narusza ją dobre obyczaje polegające na nieusprawiedliwionym pokrzywdzeniu finansowym kontrahenta P rzedsiębiorcy. Analizowane postanowienia są n iejednoznaczne i niezrozumiałe przez co mogą prowadzić do powstania po stronie przeciętnych konsumentów nieświadomości co do wysokości wynagrodzenia należnego S półce, a tym samym wysokości zobowiązania, którego wykonania się podejmują. Postanowienia umowne, które nie określają w sposób jednoznaczny świadczenia stron, jakim jest wynagrodzenie, naruszają interes konsumenta popr zez ukształtowanie stosunku zobowiązaniowego ze szkodą dla niego. Biorąc pod uwagę charakter świadczenia, należy wskazać na godzenie takim ukształtowaniem postanowienia umownego w ekonomiczne interesy konsumenta. Konsekwencją stosowania przez S półkę zakwes tionowanych klauzul może być również poczucie dyskomfortu u przeciętnego konsumenta, spowodowane brakiem dokładnego określenia wysokości i zasad spełnienia jego obowiązku względem kontrahenta. Finalnie może to prowadzić do wywołania uczucia zaskoczenia, lę ku, gdy okaże się do zapłaty jakiej kwoty faktycznie konsument jest zobowiązany. Stanowi to rażące naruszenie interesów konsumenta. N a podstawie analizowanych postanowień chronione są wyłącznie interesy S półki. Kwestionowane postanowienia w sposób rażący n arusza ją interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji kontraktowej przez P rzedsiębiorcę, jako twórcę wzorca. Analizowane postawienia naruszają również w sposób rażący ekonomiczne interesy konsumentów albowiem uprawniają one do żąda nia prowizji „za sukces” pomimo braku jego osiągnięcia przez S półkę , przy równoczesnym znacząc ym zaangażowani u finansowan ym konsumenta w prowadzenie jego sprawy. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że kwestionowane klauzule nie uwzględniają i nie zabezpi eczają interesu konsumenta, jako słabszej strony umowy, co prowadzi do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco dla niego niekorzystny. (156) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowienia umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorc u umowy stanowi ą niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 kc. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 60 Ad [33 .] „Prowizja za sukces (success fee) w wysokości [ ___ % wartości świadczenia uzyskanego przez Zleceniodawcę od Banku, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, w szczególności na drodze postępowania reklamacyjnego, polubownego, mediacyjnego, arbitrażowego lub sądowego ], w tym wartość różnicy, wyrażonej w złotych, pomiędzy saldem kredytu do spłaty z dnia poprzedzającego dzień przewalutowania kredytu przeliczonym z zastosowaniem średniego kursu waluty obcej – tabela A ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, a saldem z dnia następnego po dniu przewalutowania ”  § 6 ust. 1 lit. b) Umowy o świadczenie usług prawnych – roszczenia z umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej – wersja obowiązująca od maja 2017 r. (157) Kwestionowane postanowienie umowne dotyczy głównego świadczenia konsumenta w zawieranej przez niego umowie, jakim jest zapłata wynagrodzenia na rzecz spółki. Nie jest ono jednak określone w sposób jednoznaczny, gdyż możliwe są jego różne interpretacje. Aktualne przy tym pozostają uwagi odnośnie jednoznacznoś ci postanowienia umowy z perspektywy prze ciętnego konsumenta przytoczone przy analizie postanowień z pkt. [ 31 .] i [ 32 .] Decyzji . (158) W odniesieniu do ww. klauzuli wątpliwości Prezesa Urzędu budzi druga część ocenianego postanowienia umowy - fragment zaczynający się od słów „w tym wartość różnicy, w yrażonej w złotych”. Literalne brzmienie kwestionowanej części postanowienia może wskazywać, że S półce nie przysługuje wynagrodzenie określone jako % „od wartości różnicy” związanej ze zmniejszeniem salda kredytowego na skutek jego przewalutowania, tylko w ynagrodzenie określone kwotowo (w złotych) „pomiędzy saldem kredytu do spłaty z dnia poprzedzającego dzień przewalutowania kredytu przeliczonym z zastosowaniem średniego kursu waluty obcej – tabela A ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, a saldem z dnia następnego po dniu przewalutowania”. W wyniku takiej interpretacji możliwa jest sytuacja, w której jedynym beneficjentem z tytułu przewalutowania kredytu i zmniejszenia salda zadłużenia pozostanie de facto Przedsiębiorca . Powyższe może zaś powodować znaczą ce pokrzywdzenie finansowe jego kontrahenta. (159) Na gruncie analizowanego postanowienia możliwa jest także interpretacja korzystna z punktu widzenia interesów konsumentów. Oceniane postanowienie można rozumieć w ten sposób, iż także do „wartości różnicy, wyrażonej w złotych” znajdzie zastosowanie miernik % z początkowej części analizowanego postanowienia. Na gruncie ocenianej klauzuli takiej interpretacji nie można jednoznacznie przesądzić co może potwierdzać, że postanowienie jest niejednoznaczne i pozwala na krańcowo odmiennie odczytywanie jego treści. Jak już wskazano powyżej, postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta, przy czym zasady tej nie stosuje się w postępowaniu w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Z powyższych względów stanowisko S półki nie kwali fikowało się do uwzględnienia. (160) Kwestionowane postanowienie narusza dobre obyczaje polegające na nieusprawiedliwionym pokrzywdzeniu finansowym kontrahenta P rzedsiębiorcy. Analizowane postanowienie jest n iejednoznaczne przez co może prowadzić do powstania po stronie przeciętnych konsumentów nieświadomości co do wysokości wynagrodzenia należnego Przedsiębiorcy , a tym samym wysokości zobowiązania, którego wykonania się podejmuje. Konsekwencją stosowania zakwestionowanej klauzuli może być również poczucie dyskom fortu u Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 61 przeciętnego konsumenta, spowodowane brakiem dokładnego określenia wysokości i zasad spełnienia jego obowiązku względem kontrahenta. Finalnie może to prowadzić do wywołania uczucia zaskoczenia, lęku, gdy okaże się do zapłaty jakiej kwoty faktycznie konsument jest zobowiązany, co może stanowić rażące naruszenie ich interesów. N a podstawie badanej klauzuli chronione są wyłącznie interesy S półki. Kwestionowane postanowienie w sposób rażący narusza interesy konsumentów poprzez wykorzystywanie uprzywilej owanej pozycji kontraktowej przez przedsiębiorcę, jako twórcę wzorca. Analizowane posta no wienie narusza również w sposób rażący ekonomiczne interesy konsumentów albowiem na jego podstawie może się okazać, że to Spółka jest wyłącznym beneficjentem uzyskanyc h od banku środków . Konsekwencją powyższego jest uznanie, że kwestionowane klauzule nie uwzględniają i nie zabezpieczają interesu konsumenta, jako słabszej strony umowy, co może prowadzić do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco dla niego niekorzystny. (161) Z uwagi na powyższe, w ocenie Prezesa UOKiK analizowane postanowieni e umowne stosowane przez S półkę w ww. wzorc u umow y stanowi niedozwolone postanowieni e umowne, o który m mowa w art. 385 1 § 1 kc. (162) Wobec powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I. sentencji D ecyzji. Ad II. Uzasadnienie rozstrzygnięcia w kwestii wniosku Przedsiębiorcy w sprawie wydania decyzji w trybie art. 23c uokik (163) Zgodnie z art. 23b ust. 1 uokik Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone i zakazującą jego wykorzystywania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 23a. W decyzji Prezes Urzędu przytacza treść postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolone. Ustęp 2 wspomnianego artykułu stanowi, że w decyzji, o której mowa w ust. 1, Prezes Urzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a, w szczególności zobowiązać przedsiębiorcę do: 1) poinfor mowania konsumentów, będących stronami umów zawartych na podstawie wzorca, o którym mowa w ust. 1, o uznaniu za niedozwolone postanowienia tego wzorca - w sposób określony w decyzji; 2) złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w for mie określonej w decyzji. (164) Jak jednak stanowi art. 23c ust. 1 uokik, jeżeli przedsiębiorca przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 23b ust. 1, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia zakazu , o którym mowa w art. 23a, lub usunięcia skutków tego naruszenia, Prezes Urzędu może, wydając decyzję, o której mowa w art. 23b ust. 1, zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. (165) W toku postępowania , na podstawie art. 23c ust. 1 uokik, S półka zobowiązała się do podjęcia działań mających na celu poinformowanie konsumentów o bezskuteczności zakwestionowanych postanowie ń oraz o możliwości zawarcia aneksu do umowy, jak również do publikacji oświadczenia informującego o wydanej w sprawie decyzji . (166) W ocenie Prezesa Urzędu, zaproponowane przez S półkę zobowiązanie nie budzi zastrzeżeń, a jego treść jest jednoznaczna i precyzyjna. Zobowiązanie zmierza do usunięcia skutków naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 23a uokik. Realizacja wnioskowanego przez S półkę zobowiązania pozwoli osiągnąć cel e post ępowania poprzez złożenie konsumentom oświadczenia o bezskuteczności kwestionowanych postanowień oraz przedstawienie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 62 możliwości zawarcia aneksu. Ponadto o świadczenie S półki zawiera przyrzeczenie zwrotu poniesionych przez konsumentów kosztów , które mogli ponieść na skutek stosowania przez nią zakwestionowanych postanowień. (167) Z kolei o bowiązek dotyczący opublikowania na stronie internetowej przedsiębiorcy oświadczenia (w formie pop - up – widocznego po każdorazowym wejściu na stronę) informująceg o o wydanej w sprawie d ecyzji i zawierającego odnośnik umożliwiający zapoznanie się z decyzją opublikowaną na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz na stronie internetowej S półki , jak również obowiązek przesłania konsumentom os obnego oświadczenia w formie wiadomości e - mail lub wysyłką pocztą tradycyjną , zawierając ego informacje w tym samym zakresie, dopełnia obowiązek usunięcia skutków naruszenia, poprzez przedstawienie konsumentom informacji na temat działań podjętych przez P rzedsiębiorcę w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. (168) Prezes Urzędu pragnie zarazem zastrzec, że w przedkładanych konsumentom aneksach do umowy powinna znaleźć się prawidłowa i wyczerpująca informacja, o przyczynie zawarcia tego aneksu oraz o sku tku w postaci braku związania konsumenta wskazanymi postanowieniami uznanymi za niedozwolone postanowienia umowne . Tak, aby konsumenci decydujący się na jego zawarcie byli w należyty sposób poinformowani (również w samym aneksie), że jego zawarcie ma na ce lu zastąpienie niedozwolonych postanowień umownych, które są względem nich bezskuteczne – co potwierdzone zostało przez Prezesa UOKiK wydaniem niniejszej Decyzji. Oznacza to, że zamiarem stron, które planują zawarcie aneksu do umowy jest uregulowanie ich s ytuacji prawnej i ekonomicznej wynikającej ze stosowania niedozwolonych postanowień umownych – określonych w poszczególnych jednostkach redakcyjnych umowy - w zakresie możliwości wykonywania umowy w tej części w przyszłości. Czynności wykonane w oparciu o niedozwolone postanowienia umowne nie wiążą konsumenta, nawet jeżeli zostało to potwierdzone (wskutek wydania przedmiotowej Decyzji) po ich dokonaniu. Na niedozwolone postanowienie umowne może się zarazem powoływać sam konsument – udzielając następczo „świ adomej, wyraźnej i wolnej zgody” na to niedozwolone postanowienie i w ten sposób jednostronnie przywracając mu skuteczność w relacji do przedsiębiorcy 21 . Za niezbędne należy także uznać uwzględnienie w propozycjach aneksów do umowy fragmentu, że jego zawarcie jest dobrowolne, a strony umowy są świadome konsekwencji jego zawarcia. Należy zarazem zaznaczyć, że stosowanie przez Spółkę nowej treści postanowie ń, zaproponowanych klientom w aneksie, odbywa się wyłącznie na ryzyko Spółki, a ich treść nie jest objęta zakresem zobowiązania przyjętego przez Prezesa UOKiK w niniejszej sprawie. (169) Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu uznał za celowe nałożenie na S półkę obowiązku wykonania przedłożonego przez nią zobowiązania. Tym samym spełnione zostały warunki niezbędne do wydania decyzji na podstawie art. 23c ust. 1 uokik . (170) Mając na uwadze powyższe Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie II. sentencji D ecyzji. Ad III. Obowi ązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań (pkt I I I . rozstrzygnięcia D ecyzji) 21 Por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 14 lipca 2017 r., sygn. akt II CSK 803/16 oraz pkt 31 i 35 wyroku TSUE z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt C - 472/11. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 63 (171) Stosownie do art. 23c ust. 3 uokik , elementem obligatoryjnym decyzji zobowiązującej jest nałożenie przez Prezesa Urzędu obowiązku składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązania. W związku z powyższym Prezes Urzędu zobowiązał P rzedsiębiorcę do poinformowania o stopniu realizacji zobowiązań, o których mowa w pkt. II. sentencji D ecyzji, zgodnie z treścią punktu III. rozstrzygnięcia D ecyzji. (172) Przekazane przez S półkę informacje oraz dokumenty pozwolą zweryfikować i ocenić sposób oraz stopień wykonania zobowiązania. (173) Mając na uwadze powyższe Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I II . sentencji D ecyzji. Ad IV. Nałożenie przez Prezesa Urzędu na P rzedsiębiorcę obowiązku zwrotu kosztów postępowania (174) Zgodnie z art. 77 ust. 1 uokik , jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania . Zgodnie z art. 80 uokik , Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. (175) Zgodnie z art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 202 2 r. poz. 2000 ze zm. ) do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 tej ustawy , a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Zgodnie zaś z art. 264 § 1 ww. ustawy jedn ocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. (176) W punkcie I . sentencji D ecyzji Prezes Urzędu w wyniku przeprow adzonego postępowania w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone stwierdził naruszenie przez P rzedsiębiorcę art. 23a uokik . Spełniona została zatem przesłanka wynikająca z art. 77 ust. 1 uokik pozwalająca na obciążenie P rzedsiębiorcy kosztami przeprowadzonego postępowania, którymi są dla Prezesa Urzędu wydatki w łącznej kwocie 90 zł związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją ze stroną niniejszego postępowania . (177) Koszty niniejszego postępowania przedsiębi orca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od uprawomocnieni a się decyzji. Pouczenia: (178) Stosownie do art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 479 28 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach (40 - 048 Katowice, ul. Kościuszki 43). (179) W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawart ego w punkci e I V. niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego i na podstawie art. 264 § 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach u l. Kościuszki 43 < 40 - 048 Katowice tel. +48 32 256 46 96 < faks +48 32 256 37 64 katowice@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 64 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 83 ustawy o ochr onie konkurencji i konsumentów, można wnieść zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Pre zesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowi cach (40 - 048 Katowice, ul. Kościuszki 43) w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. (180) Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 202 2 r. poz. 1125 ), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Z kolei, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 32 ust. 2 tej ustawy zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsu mentów podlega opłacie stałej w kwocie 500 zł. (181) Zgodnie z art. 103 ust. 1 i 2 ww. ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której us tawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Spółka handlowa powinna wykazać także, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółc e pożyczki. (182) Zgodnie z art. 105 ust. 1 tej ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. (183) S tosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniose k o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Katowicach Maciej Fragsztajn